I FZ 149/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 796/13 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 12 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie 1.1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 796/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił M. A. (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. 1.2. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, iż wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. sąd pierwszej instancji oddalił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 12 kwietnia 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2007 r. Pismem z dnia 21 listopada 2013 r. strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego wniosła skargę kasacyjną od wskazanego wyżej wyroku. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2013 r. sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną, albowiem pełnomocnik skarżącej, pomimo wezwania, wpis sądowy od skargi kasacyjnej uiścił z uchybieniem terminu. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 27 grudnia 2013 r. W dniu 3 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. 1.3. Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W jego ocenie pełnomocnik skarżącej - radca prawny - nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Sad pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącej wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu powołał się na fakt doręczenia wezwania dotyczącego zobowiązania do uiszczenia wpisu dorosłemu domownikowi, który nie był upoważniony do odbioru korespondencji związanej z prowadzeniem kancelarii. Pełnomocnik wskazał również, że domownik przekazał mu błędną datę odbioru przedmiotowej korespondencji. Sąd pierwszej instancji stanął jednak na stanowisku, że doręczenie wezwania było prawidłowe, a wzajemne relacje pomiędzy pełnomocnikiem a domownikami, w tym także obieg dokumentów między nimi, nie mogą mieć wpływu na bieg terminów sądowych. W ocenie bowiem sądu pierwszej instancji, ewentualny błąd domownika odpowiedzialnego za przekazanie informacji o konieczności uiszczenia wpisu sądowego w terminie pozostaje bez znaczenia, albowiem wezwanie skierowano do profesjonalnego pełnomocnika, którego zadaniem było uzupełnienie żądanych braków lub dopilnowanie, aby czynności, dla których zakreślono termin, były w tym terminie dopełnione. Pełnomocnik nie wykazał, aby osoba, która odebrała korespondencję nie była do tego upoważniona. Za gołosłowne również uznać należy twierdzenie pełnomocnika, że polecenie przelewu zostało złożone w terminie tj. w dniu 9 grudnia 2013 r. Z dokumentu przelewu znajdującego się aktach sprawy (k. 79) wynika bezsprzecznie, że dyspozycję przelewu zlecono w dniu 10 grudnia 2013 r., a zatem z uchybieniem terminu. Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że dopuszczalne jest aby skarżący (również ten reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym) uiścił wpis już w momencie wnoszenia skargi kasacyjnej do sądu, tym bardziej, że wysokość wpisu była pełnomocnikowi znana. Znajomość procedur sądowoadministracyjnych oraz akt administracyjnych sprawy umożliwia bowiem pełnomocnikowi samodzielne obliczenie należnego w sprawie wpisu nawet wówczas, gdy nie zostało jeszcze doręczone zarządzenie przewodniczącego. Podwyższona staranność profesjonalistów w zakresie obsługi prawnej oznacza, iż przyczyną uchybienia terminu nie może być zwykły błąd czy niedopatrzenie. Zdaniem sądu pierwszej instancji powoływane okoliczności, nie świadczą o dochowaniu staranności jakiej wymaga się od podmiotu profesjonalnie świadczącego pomoc prawną Wobec powyższego sąd pierwszej instancji uznał, że przedstawione przez pełnomocnika okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu, a zatem wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. 2.1. Skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego zaskarżyła zażaleniem powyższe postanowienie sądu pierwszej instancji w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku i przywrócenie skarżącej terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. 2.2. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa procesowego art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przez przyjęcie, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku swojej winy przy czynności uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu jej uiszczenia. 2.3. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniósł, że nie podziela stanowiska sądu pierwszej instancji, iż nie uzasadniała złożonego wniosku m.in. okoliczność, że pełnomocnik miał możliwość samodzielnego obliczenia i wniesienia należnego wpisu, nawet przed wezwaniem o jego uiszczenie. Przepis art. 221 p.p.s.a. został bowiem uchylony z dniem 10 kwietnia 2010 r. i w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw do stawiania pełnomocnikom będącym adwokatami lub radcami prawnymi wymagań w zakresie samoobliczania i wniesienia opłat sądowych. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się również do oświadczenia w przedmiocie nieumyślnego wprowadzenia w błąd pełnomocnika przez jego domownika co do daty odbioru korespondencji sądowej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu o skargi kasacyjnej. Należy wziąć pod uwagę, że odbierającym nie był pracownik kancelarii (kancelaria nie zatrudnia pracowników), ale schorowany członek rodziny pełnomocnika. Przyczyną uchybienia była zwykła pomyłka tego członka rodziny i nieuświadomione wprowadzenie pełnomocnika w błąd a nie brak staranności w zakresie wykonywania przez pełnomocnika swoich czynności zawodowych Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. 4. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona uprawdopodobni, że nie mogła dokonać czynności w postępowaniu sądowym w ustawowym terminie bez swojej winy. Stosownie zaś do treści art. 87 § 2 p.p.s.a. okoliczności potwierdzające brak winy strona winna wskazać w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Podkreślić przy tym również należy, iż kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W szczególności takiej staranności należy oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika. 5. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że prawidłowym było przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, iż w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca działała przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, od którego należy oczekiwać należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2008 r. I OZ 496/08). Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 10 poz. 65) radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. Staranne wykonywanie zawodu ma na celu reprezentowanie swoich klientów w taki sposób, aby minimalizować możliwości wystąpienia sytuacji, kiedy klient bez swej winy nie może dochodzić swoich praw. W ten sposób najpełniej będzie realizowana dbałość o dobro i interesy klienta. W związku z tym zaniedbania osób, którymi posługuje się profesjonalny pełnomocnik, obciążają jego samego, a jednocześnie nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność czy w ramach prowadzonej działalności radca prawny korzysta usług zatrudnionego personelu, pracowników kancelarii, czy też osób, którymi są członkowie jego rodziny. Zawodowy charakter działalności radcy prawnego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Dlatego też argumentacja odnosząca się do "zwykłej pomyłki członka rodziny" profesjonalnego pełnomocnika nie jest okolicznością przemawiającą, za tym że pełnomocnik nie zawinił w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. 6. Za zupełnie bezzasadne należy uznać powołanie się pełnomocnika skarżącej na uchylenie z dniem 10 kwietnia 2010 r. tj. ustawą o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2010 r. nr 36 poz. 196) art. 221 p.p.s.a. i jak twierdzi pełnomocnik błędne wywodzenie przez sąd pierwszej instancji podstaw do stawiania adwokatom i radcom prawnym wymagań w zakresie samoobliczenia i wniesienia opłat sądowych. Art. 221 p.p.s.a. brzmiał: pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Po pierwsze sąd pierwszej instancji wskazał, że "dopuszczalne jest aby skarżący (również ten reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym) uiścił wpis już w momencie wnoszenia skargi kasacyjnej do sądu". W żaden sposób więc sąd pierwszej instancji nie wywodził w tym zakresie obowiązku, jaki miałby ciążyć na pełnomocniku do samodzielnego obliczania wpisu, a jedynie wskazał na możliwość uiszczenia wpisu bez wezwania. Po drugie pełnomocnik skarżącej został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu sądowego zarządzeniem z dnia 28 listopada 2013 r., uchylony zaś art. 221 p.p.s.a. mówił o odrzuceniu pisma bez wezwania do uiszczenia opłaty. Między faktem uchylenia przywołanej regulacji, a odrzuceniem skargi kasacyjnej, a następnie odmową do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od tego pisma, nie ma więc żadnego istotnego związku. 7. Biorąc pod uwagę całokształt przedstawionych okoliczności, należało zatem stwierdzić, że nie było podstaw do przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. 8. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.