II SA/Bd 783/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2013 r. sprawy ze skargi J. O. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] w przedmiocie odmowy usunięcia punktów karnych z ewidencji kierowców oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...], sprecyzowanym pismem z dnia [...]. J. O. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. o wykreślenie z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisanych do niej: 4 punktów dotyczących zdarzenia z dnia [...] oraz 6 punktów dotyczących zdarzenia z dnia [...]. Wnioskodawca podkreślił, że od momentu naruszenia przepisów ruchu drogowego w dniu [...] do dnia złożenia podania nie dopuścił się żadnego wykroczenia drogowego uzasadniającego przypisanie mu punktów karnych, co uzasadnia usunięcia punktów wpisanych w ewidencji z tytułu zdarzenia z dnia [....]. Odnośnie zaś zdarzenia z dnia [...] podkreślił, że punkty z tytułu naruszenia przepisów ruchu drogowego dokonanego w tym dniu powinny zostać zarejestrowane w dniu [...], a więc dopiero po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w T., sygn. akt XIIW 1458/11, stwierdzającego popełnienie ww. naruszenia przepisów ruchu drogowego. Zaewidencjonowanie zaś punktów tymczasowych z tytułu tego zdarzenia w dniu jego popełnia, jak to uczyniono w sprawie, pomimo braku umocowania do tego w jakimkolwiek rozstrzygnięciu i przed wydaniem prawomocnego wyroku sądu, wynikało jedynie z treści § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488, dalej powoływanego jako rozporządzenia MSW z dnia 25 kwietnia 2012 r.), który to przepis przekracza zdaniem strony delegację ustawową zawarta w art. 130 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., 1137, dalej powoływanej jako prawo o ruchu drogowym), i tym samym nie może stanowić podstawy do ewidencjonowania punktów tymczasowych. Według skarżącego, gdyby przypisano mu punkty z tytułu zdarzenia z dnia [...] w dniu uprawomocnienia się wyroku wydanego w sprawie tego zdarzenia tj. w dniu [...], to nie przekroczyłby on wyznaczonego limitu 24 punktów, gdyż w tej dacie wykreśleniu podlegałby już punkty zaewidencjonowane w dniu [...]. Odpowiadając na powyższy wniosek Komendant Wojewódzki Policji w B. pismem z dnia [...], odmówił usunięcia z ewidencji kierowcy ww. punktów przypisanych wnioskodawcy na podstawie wpisów ostatecznych wskazując na brak zaistnienia w sprawie którejkolwiek z przesłanek określonych w § 6 ust. 1 pkt 1 – 4 rozporządzenia MSW z dnia 25 kwietnia 2012r., stanowiących podstawę prawną do dokonania wnioskowanego usunięcia punktów z ewidencji. W szczególności organ podkreślił, że w przypadku skarżącego nie zaistniała przesłanka upływu rocznego okresu, w trakcie którego nie może dojść do przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Pismem z dnia [...] J. O. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa w sposób opisany w piśmie z dnia [...]. W uzasadnieniu wezwania skarżący powtórzył argumentację zawartą we wniosku z dnia [...]. W odpowiedzi na powyższe pismo Komendant Wojewódzki Policji w B. pismem z dnia [...], doręczonym wnioskodawcy w dniu [....], poinformował J. O., iż podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W dniu [...] J. O. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na podjętą w dniu [...] ww. czynność Komendant Wojewódzki Policji w B. odmawiającą usunięcia wpisanych do ewidencji punktów z tytułu zdarzenia z dnia [...] (4 punkty) i z tytułu zdarzenia z dnia [...] (6 punktów). Wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie bezskuteczności wpisów ww. punktów oraz o uznanie istnienia po stronie organu obowiązku usunięcia ww. punktów z ewidencji, zarzucił organowi naruszenie art. 130 ust. 1 w zw. z ust. 2 i ust. 4 pkt 1 prawa o ruchu drogowym poprzez dokonanie, a następnie odmowę usunięcia z ewidencji przedmiotowych punktów w sytuacji, gdy brak było prawomocnego rozstrzygnięcia potwierdzającego naruszenie przepisów ruchu drogowego, a także art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i art. 130 ust. 1 w zw. z ust. 2 i ust. 4 pkt 1 prawa o ruchu drogowym poprzez zastosowanie niezgodnego z Konstytucją przepisu § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Powtarzając swoją dotychczasową argumentację w sprawie skarżący podkreślił, że delegacja ustawowa (art. 130 ust. 4 prawa o ruchu drogowym) nie zawiera upoważnia do stworzenia w akcie podstawowym nieprzewidzianych ustawą kategorii wpisów ostatecznych i tymczasowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia skargi, względnie o oddalenie skargi z uwagi na jej bezzasadność. Organ podkreślił, że z treści art. 130 ust. 2 prawa o ruchu drogowym, a w szczególności z zapisu mówiącego o kierowcach, którzy w ciągu 1 roku od dnia naruszenia dopuścili się naruszeń za które na postawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów "przekroczyłaby" 24 punkty jednoznacznie wynika, że w przepisie tym mówi się o kierowcach, którzy faktycznie w okresie roku naruszyli przepisy ruchu drogowego za które, uwzględniając konieczność uzyskania prawomocnych rozstrzygnięć w tym zakresie, otrzymaliby 24 punkty karne po uprawomocnieniu się tych rozstrzygnięć. Nie ma więc podstaw, w świetle treści art. 130 ust. 2 prawa o ruchu drogowym, do uznania, że możliwym jest wykreślanie z ewidencji punktów po upływie roku od dokonania wpisu, a przed uprawomocnieniem się rozstrzygnięcia co do zdarzenia objętego wpisem. Odnośnie zarzutu przekroczenia delegacji ustawowej organ stwierdził, że obowiązkiem organów administracyjnych jest stosowanie obowiązujących aktów normatywnych, w tym rangi ustawowej, a nie badanie ich zgodności z aktem prawnym wyższego rzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w kwestii bezzasadności wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na przekroczenie terminu do jej wniesienia wypowiedział się już w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 1331/13, uchylając postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 36/13 o odrzuceniu przedmiotowej skargi w związku z przekroczeniem terminu do jej wniesienia. W postanowieniu tym, mającym moc wiążącą w sprawie (art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa), Sąd II instancji wyraźnie rozróżniając na tle przepisów art. 52 § 3 i 53 § 2 ppsa, samą czynność, która może podlegać zaskarżeniu, od czynność procesowej, jaką jest wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, wskazał na zachowanie w sprawie 30-dnowego terminu do wniesienia skargi na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...], liczonego zgodnie z art. 53 § 2 ppsa od daty otrzymania odpowiedzi Komendanta na wezwanie z dnia [...] do usunięcia naruszenia prawa tj. od dnia [...], a nie od daty doręczenia odpowiedzi organu z dnia [...] na wniosek strony z dnia [...] o wykreślenie z ewidencji kierowców przedmiotowych punktów, tj. od dnia podjęcia przez organ kwestionowanej czynność, stanowiącej przedmiot skargi. Odnosząc się natomiast do merytorycznych aspektów skargi wskazać należy w pierwszej kolejności, że materialno-prawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488). Przepis art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym stanowi, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz że określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się ją do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów (art. 130 ust. 2 prawa o ruchu drogowym). Zmniejszenie liczby punktów, a więc ich usunięcie z ewidencji, powoduje również odbycie przez kierowcę na własny koszt szkolenia (art. 130 ust. 3 prawa o ruchu drogowym). Szczegółowe regulacje dotyczące m.in. sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego oraz warunków i sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, zawarte zostały, na podstawie delegacji określonej w art. 130 ust. 4 prawa o ruchu drogowym, w rozporządzeniu MSW z dnia 25 kwietnia 2012 r. W akcie tym określa się w szczególności, że ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych (§ 3 ust. 1), że wpisu do ewidencji dokonuje policjant lub pracownik jednostki Policji (§ 4 pkt 8), z tym że wpisu ostatecznego dokonuje się jeżeli naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone zostanie prawomocnym wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym, a wpisu tymczasowego niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, jednakowoż po stwierdzeniu naruszenia jednym ze w/w rozstrzygnięć wpis ten staje się wpisem ostatecznym (§ 4 ust. 1, 2 i 4), a ponadto, że organ prowadzący ewidencję usuwa z niej punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo o ruchu drogowym - 20 punktów (§ 6 ust. 1 pkt 3). W ocenie Sądu, z przytoczonych przepisów wynika, iż rację ma orzekający w sprawie organ, że o usunięciu wpisanych do ewidencji punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, na skutek upływu roku od dnia naruszenia, decyduje dzień popełnienia naruszeń przepisów ruchu drogowego, a nie formalny wpis do ewidencji kierowców danego naruszenia. Dokonywany przez organy Policji wpis do ewidencji ma bowiem charakter deklaratoryjny, a ilość ujawnionych punktów karnych, których liczba wynika z przepisów prawa jest pochodną od stwierdzenia naruszenia przepisów ruchu drogowego. Wskutek różnych przyczyn, m.in. skierowania sprawy na drogę sądową przez kierującego kwestionującego fakt popełnienia danego naruszenia, wpisanie punktów karnych do ewidencji może być oddalone w czasie od dnia popełnienia wykroczenia, co jednak nie zmienia faktu, że dla konsekwencji prawnych wynikających z naruszeń przepisów ruchu drogowego, których dopuścił się kierujący pojazdem, decydujące znaczenie ma data naruszenia stwierdzonego prawomocnym wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Także wiec i w przypadku skierowania sprawy wykroczenia na drogę postępowania sądowego istotne znaczenie ma data popełnienie naruszenia przepisów ruchu drogowego, które to w takim wypadku objęte jest wpisem tymczasowym, a nie data ostatecznego wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Zatem nie ma żadnego uzasadnienia stanowisko skarżącego, że to data dokonania konkretnego wpisu w ewidencji ma rozstrzygające znacznie dla możliwości zastosowanie dyspozycji art. 130 ust. 2 prawa o ruch drogowym. Także zawarte w tym przepisie stwierdzenie o dopuszczeniu się w ciągu 1 roku od dnia naruszenia innych naruszeń za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów "przekroczyłaby" 24 punkty wskazuje, że w przepisie tym chodzi o moment faktycznego popełnienie naruszenia, a nie, jak nieprawidłowego wnioskuje to skarżący, o datę uprawomocnienia się rozstrzygnięcia w przedmiocie tego naruszenia i następnie datę dokonania wpisu (ostatecznego) tego naruszenia w ewidencji. Zatem data dokonania w ewidencji formalnego wpisu, w tym ostatecznego, nie ma znaczenia z punktu widzenia poczynienia ustalenia o przekroczeniu w okresie roku liczby 24 punktów karnych za naruszenie przepisów drogowych i tym samym możliwości przypisania konsekwencji prawnych wynikających z naruszeń przepisów ruchu drogowego. Istotna w świetle treści art. 130 ust. 1 prawa o ruchu drogowym jest bowiem data popełnienia naruszenia, którego pochodną jest wynikająca z przepisów prawa ilość punktów karnych oraz okoliczność, aby naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone było prawomocnym wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Stwierdzenie naruszenia przepisów ruchu drogowego powyższymi rozstrzygnięciami jest podstawą dokonania wpisu ostatecznego, niemniej jednak termin samego wpisu nie determinuje ustalenie w przedmiocie daty przekroczenia liczby punktów karnych. To ostatnie bowiem związane jest wyłącznie z datą popełnienia czynu polegającego na naruszeniu przepisów ruchu drogowego (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 238/13, dostępny na stornie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W ocenie Sądu bezzasadne są także zarzuty skargi o przekroczeniu upoważnienia ustawowego określonego w art. 130 ust. 4 prawa o ruchu drogowym przepisami rozporządzenia MSW z dnia 25 kwietnia 2012 r., odwołującymi się do nieznanych ustawie upoważniającej kategorii wpisów ostatecznych i tymczasowych. Na mocy cytowanego wyżej przepisu art. 130 ust. 4 prawa o ruchu drogowym, kwestię sposobu punktowania, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji oraz liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia ustawodawca przekazał właściwemu ministrowi do uregulowania w drodze rozporządzenia. Stosownie bowiem do treści tego artykułu minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz Ministrem Sprawiedliwości, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, określi, w drodze rozporządzenia: 1) sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego; 2) warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; 3) program szkolenia i jednostki upoważnione do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3; 4) liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; 5) podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1. Realizując przytoczoną delegację ustawową Minister Spraw Wewnętrznych w rozporządzeniu z dnia 25 kwietnia 2012 r. ustalił w § 4 ust. 1 i 2, że do ewidencji dokonuje się wpisów ostatecznych za naruszenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym, jak również wpisów tymczasowych, zaś wpis tymczasowy wprowadza się niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, zawierając w nim informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia. Zatem punktowaniu podlega każde stwierdzone przez Policję naruszenie przepisów ruchu drogowego, bez względu na ich potwierdzenie przez sąd lub inny uprawniony organ. Stosownie do § 6 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia oraz art. 130 ust. 2 prawa o ruchu drogowym dokonane wpisy podlegają usunięciu po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia, ale tylko wówczas, gdy przed upływem tego okresu kierowca nie dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty. Zatem zgodnie z tymi unormowaniami, a co zaakcentowano już powyżej, jeżeli przed upływem roku od popełnienia wykroczenia drogowego kierowca popełnia kolejne punktowane naruszenia, to te wcześniejsze mogą podlegać usunięciu tylko wtedy, gdy liczba przypisanych punktów nie przekracza w tym czasie 24. Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że zarówno przepis § 4 ust. 2 obecnie obowiązującego rozporządzenia MSW z dnia 25 kwietnia 2012 r., jak i treść przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym i realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji. Wskazane regulacje stanowią realizację delegacji określonej w punkcie 2 - warunki i sposób prowadzenia ewidencji. Niewątpliwie bowiem kwestia dokonywania dwóch rodzajów wpisów: tymczasowego i ostatecznego, jak i ich usuwania mieści się w pojęciu sposobu prowadzenia ewidencji. W tym stanie rzeczy, uznając wszystkie zarzuty skargi za bezzasadne i niezasługujące na uwzględnienie, Sąd na postawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.