I SA/Wa 510/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2013 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2013 r. nr [...], w wyniku rozpatrzenia odwołania M. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] września 2012 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dawniej ul. [...]), oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...]. Powyższe rozstrzygnięcie oparto na następujących ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej sprawy. Dawna nieruchomość [...] położona przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), oznaczona w wykazie hipotecznym "[...]" jako działka nr [...] o pow. [...] m2 (obecnie działka nr [...] z obrębu [...]), objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i z dniem jego wejścia w życie grunt tej nieruchomości przeszedł na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, po. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Z dniem 27 maja 1990 r. stał się on własnością [...], co zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 1993 r. nr [...], a obecnie z mocy art. 20 ust. 1 ustawy z 15 marca 2002 r. – o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) stanowi własność W. W dniu wejścia w życie dekretu nieruchomość stanowiła natomiast własność M. K., którego następcą prawnym jest M. S. Pismem z [...] października 2010 r. sprecyzowanym pismem z [...] stycznia 2012 r. M. S. wystąpiła do Prezydenta W. o zwrot przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr , 102, poz. 651 ze zm.; dalej: "u.g.n."). Decyzją z [...] września 2012 r. Starosta [...] (którego do rozpoznania wniosku wyznaczył Wojewoda [...], wobec wyłączenia Prezydenta W., stosownie do art. 142 ust. 2 u.g.n.) umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ, odwołując się do treści art. 216 u.g.n., wymieniającego enumeratywnie akty normatywne, do których zastosowanie mają przepisy rozdziału 6 powołanej ustawy – regulujące sprawy zwrotu nieruchomości wywłaszczonych lub przejętych na rzecz Skarbu Państwa - wskazywał, że wśród tych aktów nie został wymieniony dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. W konsekwencji powyższego do nieruchomości, które przeszły na własność Gminy W. na podstawie dekretu, przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o zwrocie nieruchomości, w tym jej art. 136 ust. 3, nie mają zastosowania. Brak zaś materialnoprawnej podstawy do spełnienia żądania zwrotu nieruchomości w trybie wskazanym przez wnioskodawczynię, powoduje bezprzedmiotowość postępowania i konieczność jego umorzenia. Od decyzji tej wniesione zostało odwołanie, opatrzone sporządzonym mechanicznie podpisem M.S. W następstwie rozpoznania tego odwołania Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Starosty [...], podtrzymując argumentacje organu pierwszej instancji o braku prawnej możliwości dokonania zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. nieruchomości skomunalizowanej w trybie przepisów dekretu warszawskiego, Na powyższą decyzję M. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów procedury administracyjnej tj. art. art.: 6, 7, 8, 11 i 77 § 1 k.p.a., a także naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego. W oparciu o te zarzuty, umotywowane w uzasadnieniu skargi, zażądała uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przy czym w pierwszej kolejności Sąd z urzędu bada, czy kwestionowany akt nie jest dotknięty jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Dokonując bowiem powyższej oceny Sąd, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) nie jest związany ani treścią zarzutów zawartych w skardze, ani jej wnioskami czy też powołaną podstawa prawną. Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów Sąd stwierdził, iż w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż jest ona dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydania jej bez podstawy prawnej). Decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2011 r. wydana została bowiem w następstwie merytorycznego rozpoznania odwołania, które obarczone było istotnymi brakami formalnymi, wyłączającymi skuteczność prawną tego pisma. Z akt administracyjnych wynika, że złożone przez M. S. odwołanie od decyzji Starosty [...] nie zostało przez nią podpisane. Zostało ono bowiem sporządzone na komputerze i na jego końcu znajdowało się jedynie naniesione komputerowo imię i nazwisko skarżącej. Okoliczności te uszły uwadze Wojewody [...], czego konsekwencją było wydanie przez ten organ merytorycznej decyzji w sprawie. Tymczasem obowiązkiem organu odwoławczego w takiej sytuacji było wezwanie w trybie art. 64 § 2 k.p.a. osoby wskazanej w treści odwołania jako jego autora, do uzupełnienia braków formalnych podania poprzez jego podpisanie, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Uznanie bowiem za odwołanie pisma nie podpisanego przez osobę je wnoszącą (a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie) powoduje, że organ drugiej instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego, co stanowi kwalifikowaną wadę prawną wydanego przez niego rozstrzygnięcia opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 in principio k.p.a., prowadzącą do jego nieważności (por. wyrok NSA z 18.05.1994 r., sygn. akt SA/Gd 2365/93 Lex nr 25940, wyrok WSA w Warszawie z 28.05.2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 442/08 Lex nr 511397). Pismo nie podpisane (o ile jego braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie) nie może bowiem wywołać skutku prawnego właściwego dla podania wolnego od wad formalnych. Zważyć zaś należy, że stosownie do art. 63 k.p.a. odwołanie, jak każde podanie, aby mogło być uznane za czynność prawnie skuteczną, powinno spełniać określone w tym przepisie wymogi co do formy ( § 1) oraz co do treści ( § 2- § 3a). Jest ono wszak sformalizowanym i poddanym określonym rygorom procesowym środkiem zaskarżenia decyzji w zwykłym trybie administracyjnym. Odnośnie wymagania co do treści, to skuteczność prawną podania ustawodawca uzależnia od wskazania w nim osoby od której pochodzi, jej adresu, przedstawienia żądania oraz od umieszczenia pod nim podpisu (art. 63 § 3 k.p.a.). Co do zasady, podpis ten musi być własnoręczny. W judykaturze i doktrynie utrwalone zostało natomiast stanowisko, że podpis to napisany lub uwierzytelniony znak ręczny. Warunkuje on bowiem fakt pochodzenia żądania od osoby określonej jako wnosząca podanie (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, str. 355; wyrok WSA w Warszawie z 10.04.2013 r. sygn. akt I SA/Wa 134/13, internetowa baza orzeczeń). Nie może on być więc zastąpiony – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - podpisem mechanicznym. Stwierdzenie ww. wady prawnej kontrolowanej decyzji zwalnia Sąd od oceny merytorycznych zarzutów skargi dotyczących prawidłowości umorzenia postępowania zwrotowego, gdyż te podlegałyby ocenie w sytuacji, gdyby samo rozstrzygnięcie wolne było od kwalifikowanych wad prawnych, prowadzących do jego eliminacji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc (a więc do dnia wydania). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.