VIII SA/Wa 452/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2013 r. sprawy ze skargi W. W., A. K. i K. P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zwrotu nieruchomości, po wznowieniu postępowania oddala skargę. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. P., A. K., W. W. (dalej: "skarżący") od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] umarzającej jako bezprzedmiotowe wznowione postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2005 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2005 r., znak: [...] umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w R. przy ul. B. C., stanowiącej część działki nr [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...] – uchylił zaskarżoną decyzje w całości i orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] października 2005 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podał, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. decyzją z dnia [...] stycznia 1970 r., znak: [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w R. przy ul. K. i ul. S., oznaczoną jako działki nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] o łącznej pow. [...] ha, stanowiącą własność J. P., z przeznaczeniem pod budowę K. – R. Wyższej Szkoły Inżynierskiej w R.. Pismem z dnia [...] marca 2005 r. następcy prawni J. P., tj. K. P., M. P., A. K., W. W. oraz B. W., wystąpili do Prezydenta Miasta R. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] lipca 2005r., umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2005 r., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2005 r. Pismem z [...] czerwca 2011 r. K. P., A. K., W. W., Z. P., P. P., M. C. oraz B. W. wystąpili do Prezydenta Miasta R. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2005r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] lipca 2005 r., umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w R. przy ul. B. C., stanowiącej część działki nr [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...], wskazując na zaistnienie istotnych dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, tj. ogłoszenia w prasie o chęci sprzedaży przez Politechnikę R. m.in. nieruchomości położonej w R., przy ul. B. C., oznaczonej jako działka nr [...], tj. przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Pismem z dnia [...] października 2011 r., Prezydent Miasta R. przekazał wg właściwości Wojewodzie [...] w/w wniosek z dnia [...] czerwca 2011 r. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2005r., znak: utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z [...] czerwca 2012 r., znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody [...] nr [...] z [...] listopada 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2005 r. Następnie Wojewoda [...] decyzją nr [...] z [...] września 2012 r., znak: [...] umorzył, jako bezprzedmiotowe, wznowione postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2005 r. W uzasadnieniu organ, powołując się na art. 146 § 1 k.p.a., wskazał, podstawą umorzenia postępowania wznowieniowego jest upływ 5 lat od dnia doręczenia kwestionowanej decyzji z dnia [...] października 2005 r. (co miało miejsce [...] listopada 2005 r.). Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli skarżący, kwestionując zapadłe rozstrzygnięcie. Rozpatrując odwołanie od w/w decyzji Wojewody [...] Minister wyjaśnił, iż w pierwszej fazie rozpoznawania podania o wznowienie postępowania organ administracji ma prawo badać jedynie dopuszczalność wznowienia przyczyn formalnych przedmiotowych lub podmiotowych, w tym kwestię zachowania terminu. Nie wolno mu natomiast oceniać czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktyczne wystąpiły. Minister wskazał, iż zgodnie z art. 149 § 2 kpa wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania stanowi podstawę przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia, jeżeli zaś takie przyczyny wystąpiły do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Minister badając podstawę wznowienia określoną przepisem art. 145 § 1 pkt 5 kpa uznał, iż w przedmiotowej sprawie ta przesłanka nie wystąpiła, Organ wyjaśnił, że warunkiem wznowienia postępowania w oparciu o tą przesłankę, jest to, że nowe, nieznane organowi administracji publicznej dowody bądź okoliczności nie tylko były istotne dla sprawy, ale ponadto istniały już realnie w dacie wydania dotychczasowej decyzji rozstrzygającej sprawę w postępowaniu w trybie zwyczajnym. Jednakże w niniejszej sprawie powołana przez strony nowa okoliczność tj. opublikowane w prasie zawiadomienia o chęci sprzedaży przez Politechnikę R. im. K. P. m.in. nieruchomości położonej w R., przy ul. B. C., oznaczonej jako działka nr [...], nie stanowi takiej okoliczności. Odnosząc się natomiast do rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego, który umorzył postępowanie wznowieniowe z uwagi na upływ 5 lat od dnia doręczenia kwestionowanej decyzji z dnia [...] października 2005 r. (co miało miejsce [...] listopada 2005 r.), organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 146 § 1 kpa nie może nastąpić uchylenie decyzji z przyczyn określonych w 145 § 1 pkt 3-8 kpa, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W niniejszej sprawie z akt administracyjnych wynika, że ostatnie doręczenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. zostało dokonane w dniu [...] listopada 2005 r., a zatem okres 5 lat, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a., upłynął w listopadzie 2010 r. Zdaniem Ministra, organ I instancji ustalił prawidłowo, że doszło do upływu 5-letniego terminu przedawnienia z art. 146 § 1 k.p.a., jednakże upływ terminu przedawnienia nie skutkuje bezprzedmiotowością postępowania wznowieniowego i tym samym nie daje podstawy do jego umorzenia. Skargę na decyzję Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. wnieśli K. P., A. K. oraz W. W.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byle tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. W art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., posługując się kategorią "nowych okoliczności faktycznych" oraz "nowych dowodów", ustawodawca użył bowiem alternatywy zwykłej, a nie koniunkcji. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskie wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2013 r., uchylającą decyzję Wojewody [...] z [...] września 2012 r. i odmawiającą uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] października 2005 r. w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Na wstępie podnieść należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, jeżeli postępowanie, w którym decyzja zapadła była dotknięta kwalifikowaną wadą wymienioną w przepisach prawa procesowego. W ustawie z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 267; dalej: "kpa") przyjęto rozwiązanie wyczerpującego wyliczenia podstaw wznowienia. Oznacza to niedopuszczalność wznowienia postępowania na innej podstawie niż określona w art. 145 § 1 kpa oraz art. 145 a § 1 kpa. Skarżący, jako podstawę wznowienia postępowania wskazali art. 145 § 1 pkt 5 kpa tj. ogłoszenie w prasie o chęci sprzedaży przez Politechnikę R. m.in. nieruchomości położonej w R., przy ul. B. C., oznaczonej jako działka nr [...]. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Analiza zebranych w sprawie dowodów wskazuje, że prawidłowo Minister uznał, że brak jest podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...], gdyż postępowanie administracyjne wykazało, że nie zaistniały przesłanki opisane w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zgodnie z uregulowaniami przyjętymi w Kodeksie postępowania administracyjnego postępowanie wznowieniowe jest dwuetapowe. Najpierw organ bada czy wznowienie jest dopuszczalne, a więc bada legitymację osoby składającej wniosek - czy jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, czy wniosek ten dotyczy decyzji ostatecznej oraz czy wniosek o wznowienie został wniesiony z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 1 kpa. W drugim etapie postępowania organ administracji rozstrzyga sprawę o wznowienie, co do istoty. Przepis art. 146 § 1 kpa stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 kpa oraz w art. 145 a kpa, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 września 1999 r. sygn. akt I SA/Wa 1956/98, Lex nr 48560 wyraził pogląd, zgodnie z którym organ administracyjny rozpatrujący sprawę po wznowieniu postępowania musi badać nie tylko, czy zaistniały przyczyny wznowienia podane w art. 145 § 1 k.p.a., ale także czy na przeszkodzie ewentualnemu rozstrzygnięciu sprawy, co do istoty nie stoją okoliczności, o jakich mowa w cytowanym art. 146 kpa. Artykuł ten zawiera dwie przesłanki negatywnie (zawarte w § 1 i § 2 art. 146) ograniczające dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Wystąpienie tych przesłanek nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania. Ogranicza natomiast możliwość organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu sprawy co do istoty. Upływ terminów, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a. stanowi negatywną przesłankę do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji i jest bezwarunkowy, nie zależny od okoliczności, które spowodowały ich upływ. Upłynięcie terminu pozbawia organ prowadzący wznowione postępowanie możliwości orzeczenia co do istoty i ewentualnego uchylenia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Jak wynika z akt administracyjnych ostatnie doręczenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. zostało dokonane w dniu [...] listopada 2005 r., a zatem okres pięciu lat, o których mowa w art. 146 § 1 kpa, upłynął w listopadzie 2010 r. Organ I instancji ustalił, zatem prawidłowo, że doszło do upływu 5-letniego terminu przedawnienia z art. 146 § 1 k.p.a., skoro wniosek o wznowienie postępowania datowany jest na czerwiec 2011r. Jak słusznie zauważył Minister upływ terminu przedawnienia nie skutkuje bezprzedmiotowością postępowania wznowieniowego i nie daje podstawy do jego umorzenia. Upływ 5-letniego terminu przedawnienia z art. 146 § 1 kpa wyłącza możliwość merytorycznego rozpatrzenia sprawy, co do istoty w razie stwierdzenia przez organ wystąpienia w sprawie przesłanki wznowienia, nie wyłącza natomiast konieczności dokonania oceny zaistnienia przesłanki wznowienia, co prawidłowo zauważył organ odwoławczy uchylając w całości zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do oceny wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa wskazać należy, że w przepisie tym chodzi o pojawienie się tylko takich dowodów, które są dla sprawy istotne, które są nowe, istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, który wydał decyzję. Ponadto w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawy wznowienia okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej. Pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu. Dowód musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Okolicznością faktyczną, istotną dla rozstrzygnięcia sprawy jest taka okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Ponadto istotne okoliczności i dowody muszą być równoczesne, co oznacza, że zostały one po raz pierwszy zgłoszone przez stronę lub odkryte przez organ po wydaniu decyzji. Warunkiem wznowienia postępowania jest także fakt istnienia analizowanych okoliczności faktycznych i dowodów w dniu wydania decyzji, która stała się decyzją ostateczną. W postępowaniu wznowieniowym organ prawidłowo przyjął, że w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nie może stanowić takiej okoliczności, czy dowodu w sprawie ogłoszenie w prasie o chęci sprzedaży przez Politechnikę R. m.in. nieruchomości położonej w R., przy ul. B. C., oznaczonej jako działka nr [...]. W niniejszej sprawie powołana przez strony nowa okoliczność tj. opublikowane w prasie zawiadomienia o chęci sprzedaży przez Politechnikę R. im. K. P. m.in. nieruchomości położonej w R., przy ul. B. C., oznaczonej jako działka nr [...] nie stanowi okoliczności, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdyż okoliczność ta powstała już po wydaniu decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości (publikacja ogłoszenia w dniu 27 maja 2011 r.). Tym samym przesłanka wznowienia powołana przez wnioskodawców nie wystąpiła, co oznacza brak jest podstaw do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. Zauważyć też należy, że podnoszona przez skarżących okoliczność chęci wyzbycia się części wywłaszczonej nieruchomości nie stanowi okoliczności, o której mowa w art. 145§ 1 kpa, jak prawidłowo zauważył Minister, także wobec faktu, że nie jest to okoliczność istotna, skoro podstawą umorzenia postępowania o zwrot było ustanowienie na przedmiotowej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).