III SA/Wa 797/13
WyrokWSA w Warszawie2013-09-18
Skład orzekający: Marek Kraus, Dariusz Kurkiewicz, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy koszty szkoleń zewnętrznych i wewnętrznych oraz superwizji ponoszone przez Stowarzyszenie na rzecz zleceniobiorców stanowią ich przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji czy Stowarzyszenie ma obowiązek pobrania zaliczki na podatek?Ratio decidendi
Minister Finansów naruszył przepisy proceduralne (art. 14h, 14c § 1 w zw. z art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej), ponieważ pominął istotne elementy stanu faktycznego przedstawione we wniosku o interpretację, w szczególności błędnie ustalił, że zleceniobiorcy nie pełnią funkcji opiekunów dzieci w wioskach dziecięcych, co miało wpływ na ocenę zastosowania zwolnienia podatkowego. W związku z tym zaskarżona interpretacja została uchylona.Stan faktyczny
Stowarzyszenie S. zwróciło się do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie opodatkowania kosztów szkoleń zewnętrznych, wewnętrznych oraz superwizji ponoszonych przez Stowarzyszenie na rzecz zleceniobiorców. Stowarzyszenie argumentowało, że koszty te nie stanowią przychodu zleceniobiorców, ponieważ szkolenia są obowiązkowe i niezbędne do prawidłowego wykonywania zlecenia. Minister Finansów uznał stanowisko Stowarzyszenia za nieprawidłowe, twierdząc, że koszty te stanowią nieodpłatne świadczenie i przychód zleceniobiorców. Stowarzyszenie zaskarżyło interpretację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów i zasądził od Ministra Finansów na rzecz Stowarzyszenia S. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA del. Marek Kraus, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia S. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Stowarzyszenia S. z siedzibą w W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 5 września 2012r. do Ministra Finansów wpłynął wniosek
Stowarzyszenia S. w Polsce (zwanego dalej "Stowarzyszeniem")
o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej
sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych (zwanego dalej
"p.d.o.f.").
Z przedstawionego opisu stanu faktycznego wynika, że Stowarzyszenie
prowadzi działalność charytatywną, której misją jest niesienie pomocy wszystkim
dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej oraz zagrożonym jej utratą,
Stowarzyszenie prowadzi również działalność charytatywną związaną m.in.
z krótkoterminowymi formami opieki zastępczej, umacnianiem rodziny, ochroną
praw dziecka. Realizując powyższe działania Stowarzyszenie angażuje szereg
pracowników oraz współpracowników zatrudnionych na podstawie umów zlecenia.
Osoby te pełnią różne funkcje związane z realizowanymi przez nie zadaniami,
w szczególności funkcję opiekunów.
Stowarzyszenie prowadzi ponadto system szkoleń w Polsce, który jest
obowiązkowy dla wszystkich pracowników i współpracowników (zleceniobiorców).
Obejmuje on wszelkie formy podnoszenia przez nich kwalifikacji w ramach
Stowarzyszenia oraz poza nim - te, które są przez nie współfinansowane. Formy
szkolenia i doskonalenia zawodowego obejmują m.in. szkolenia zewnętrzne dla
zleceniobiorców oraz szkolenie wewnętrzne dla zleceniobiorców. Szkolenia te mogą
mieć charakter indywidualny lub grupowy. Ze względu na standardy działania
Stowarzyszenia szereg szkoleń w tym w szczególności te związane
z kształtowaniem kompetencji wychowawcy ma charakter obowiązkowy i dotyczy
wszystkich kandydatów na wychowawcę.
Opisując szkolenia zewnętrzne dla zleceniobiorców Stowarzyszenie wskazało,
że szkolenia te obejmują szkolenia dotyczące w szczególności opiekunów, którzy
współpracują ze Stowarzyszeniem na podstawie umów zlecenia. Szkolenia te są
prowadzone przez trenerów zewnętrznych i odbywają się zazwyczaj poza obszarami
wioski dziecięcej, choć w niektórych przypadkach mogą odbywać się również na
terenie wioski dziecięcej. Koszt szkolenia jest ponoszony przez Stowarzyszenie.
Szkolenia są obowiązkowe dla wszystkich kandydatów na wychowawców i stanowią
wymóg dla zleceniobiorców nawiązania z nimi współpracy. W trakcie trwania
współpracy zleceniobiorcy celem utrzymywania kwalifikacji niezbędnych do
prawidłowego wykonywania zlecenia uczestniczą również w szkoleniach wskazanych
przez Stowarzyszenie. Jest ono odbiorcą usług świadczonych przez trenerów
zewnętrznych i to Stowarzyszenie decyduje o tym jakie szkolenia zleceniobiorca jest
zobowiązany odbyć. Zleceniobiorcy uczestniczą we wskazanych szkoleniach
w ramach wykonywanych przez siebie obowiązków na podstawie umowy zlecenia
oraz w czasie, w którym są zobowiązani wykonywać na rzecz Stowarzyszenia
czynności w ramach umów zlecenia. Przedmiot szkolenia jest związany
z obowiązkami zleceniobiorców wynikającymi z umowy zlecenia. Wiedza zdobyta
w trakcie szkoleń jest wykorzystywana przy wykonywaniu zlecenia.
Opisując szkolenia wewnętrzne dla zleceniobiorców Stowarzyszenie
wskazało, że szkolenia te obejmują szkolenia związane z obowiązkami
wykonywanymi przez zleceniobiorcę w ramach łączącego go stosunku ze
Stowarzyszeniem. Obejmują w szczególności szkolenia pedagogiczne dla
zleceniobiorców, szkolenia centralne z obowiązków dla wszystkich wychowawców,
których tematyka jest bezpośrednio związana z ich obowiązkami wykonywanymi na
podstawie umowy zlecenia. W każdym przypadku szkolenia te są związane
z obowiązkami wykonywanymi przez współpracowników na podstawie łączących ich
ze Stowarzyszeniem stosownych umów.
Według Stowarzyszenia zasadnicza różnica pomiędzy szkoleniami
zewnętrznymi, a szkoleniami wewnętrznymi sprowadza się do tego, że szkolenia
zewnętrzne mają ustalony program szkolenia, czas i miejsce, a rola Stowarzyszenia
sprowadza się do tego, aby po ocenie przydatności szkolenia dla wykonywania przez
zleceniobiorcę zadań powierzonych przez Stowarzyszenie skierować pracowników
na to szkolenie, jeśli stwierdzi się, że takie szkolenie jest niezbędne do wykonywania
zlecenia w sposób należyty, jest wymagane przez standardy jakie Stowarzyszenie
posiada wewnętrznie w organizacji oraz pokrywa się ze jego strategią i potrzebami.
W przypadku szkoleń wewnętrznych dla zleceniobiorców prowadzonych przez
trenerów zewnętrznych Stowarzyszenie decyduje o tym, jakie szkolenia
współpracownicy są zobowiązani odbyć, wybiera trenerów zewnętrznych
prowadzących szkolenia oraz ustala miejsce i termin szkolenia. Jednocześnie to
Stowarzyszenie jest odbiorcą usług świadczonych przez trenerów zewnętrznych.
W każdym natomiast przypadku szkolenia te są ściśle związane z obowiązkami
wykonywanymi przez współpracowników na podstawie łączących ich ze
Stowarzyszeniem stosownych umów.
Stowarzyszenie wyjaśniło także, iż jednym ze szkoleń wewnętrznych, do
których przywiązuje szczególną wagę jest superwizja, która jest przeprowadzana
zarówno grupowo jak i indywidualnie przez wyznaczonych przez Stowarzyszenie
specjalistów - psychologów lub terapeutów. Uczestnictwo w superwizjach ma dla
zleceniobiorców charakter obowiązków i odbywa się w ramach obowiązków
zleceniobiorców wynikających z umowy zlecenia. Superwizje odbywają się miejscu
i w czasie wykonywania przez zleceniobiorców przedmiotu zlecenia. Superwizje
odbywać się mogą zarówno dla grup zleceniobiorców lub jako indywidualne
spotkania z superwizorem. Superwizje muszą odbywać się regularnie, by
odpowiadać zawsze na bieżące potrzeby opiekunów dotyczące konkretnych sytuacji
kryzysowych, czy problemów wychowawczych pojawiających się w danym
momencie. Podobnie jak w przypadku pozostałych szkoleń wewnętrznych superwizje
są zawsze związane z przedmiotem wykonywanych przez zleceniobiorców
obowiązków.
W związku z powyższym Stowarzyszenie zapytało:
1) Czy szkolenia zewnętrzne organizowane przez Stowarzyszenie dla grupy
zleceniobiorców stanowić będą przychód zleceniobiorców, od którego
Stowarzyszenie musi odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy?
2) Czy szkolenia wewnętrzne dla zleceniobiorców stanowić będą przychód
zleceniobiorców, od którego Stowarzyszenie musi odprowadzić zaliczkę na podatek
dochodowy?
3) Czy superwizje dla zleceniobiorców stanowić będą przychód
zleceniobiorców, od którego Stowarzyszenie musi odprowadzić zaliczkę na podatek
dochodowy?
Według Stowarzyszenia w przypadku szkoleń zewnętrznych organizowanych
dla grupy zleceniobiorców koszty poniesione przez Stowarzyszenie związane
z zakupem usług szkoleniowych (wartość szkolenia) nie będą stanowiły przychodu
uczestniczących w szkoleniu zleceniobiorców. Stowarzyszenie nie będzie miało
zatem obowiązku pobrania zaliczki na podatek.
Stowarzyszenie odwołało się do art. 13 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.
o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1991r. Nr 80, poz. 350 ze zm.,
zwanej dalej "u.p.d.o.f.") i podniosło, że w związku z treścią tego przepisu
uczestnictwo przez zleceniobiorców w organizowanych przez Stowarzyszenie
szkoleniach dla tej grupy nie powinno stanowić przychodu z działalności
wykonywanej osobiście. Uczestnictwo zleceniobiorców w ww. szkoleniach jest
bowiem obowiązkowe dla zleceniobiorców i warunkuje nawiązanie współpracy przez
Stowarzyszenie oraz ma wpływ na jej kontynuację. Uczestnictwo w szkoleniach jest
zatem niezbędne dla zleceniobiorców dla prawidłowego wykonania zlecenia.
Stowarzyszenie stwierdziło ponadto, że zgodnie z art. 742 ustawy z dnia
23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 ze zm., zwanej
dalej "K.c.") dający zlecenie powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które
ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia W niniejszej sprawie to
Stowarzyszenie zdecydowało się z góry ponieść wydatki związane z przeszkoleniem
zleceniobiorców w zakresie kwestii niezbędnych do prawidłowego wykonania
zlecenia zachowując wpływ na kształt zagadnień oraz tematykę szkoleń
organizowanych dla zleceniobiorców - przyszłych i obecnych jej wychowawców.
Zatem to Stowarzyszenie podejmuje określone działania celem umożliwienia
zleceniobiorcy prawidłowego wykonania zlecenia.
W ocenie Stowarzyszenia powyższe stanowisko potwierdzają organy
podatkowe w wydawanych interpretacjach indywidualnych. Dodatkowo, zgodnie
z art. 21 ust. 1 pkt 24 u.p.d.o.f. zwolnione od podatku są świadczenia, dodatki i inne
kwoty oraz wartość nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych
z tytułu szkolenia, o których mowa w art. 31, art. 44 ust. 1, art. 80 ust. 1, art. 81,
art. 83 ust. 1 i ust. 4, art. 84 pkt 2 i pkt 3, art. 140 ust. 1 pkt 1 i art. 156 ust. 4 ustawy
z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U.
Nr 149 poz. 887 i Dz. U. Nr 288, poz. 1690, zwanej dalej "ustawą o wspieraniu
rodziny"). Zgodnie zaś z art. 44 ust. 1 ww. ustawy kandydaci do pełnienia funkcji
rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub do prowadzenia
rodzinnego domu dziecka są obowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia
organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej.
W konkluzji Stowarzyszenie stanęło na stanowisku, że koszt uczestnictwa
zleceniobiorców w szkoleniach organizowanych przez Stowarzyszenie i niezbędnych
do prawidłowego wykonania przedmiotu zlecenia nie stanowi przychodu
zleceniobiorców. Oznacza to, że w związku z tymi świadczeniami Stowarzyszenie nie
ma obowiązku pobrania zaliczki na podatek dochodowy.
Według Stowarzyszenia w przypadku szkoleń wewnętrznych dla
zleceniobiorców zauważyć należy, iż są to zasadniczo szkolenia dla zleceniobiorców
dotyczące kształtowania wiedzy i umiejętności związanych z opieką nad
podopiecznymi Stowarzyszenia. Jego zdaniem zatem podobnie jak w przypadku
szkoleń zewnętrznych organizowanych dla grupy zleceniobiorców, koszty poniesione
przez Stowarzyszenie związane z organizacją szkoleń wewnętrznych (wartość
szkolenia) nie będą stanowiły przychodu uczestniczących w szkoleniu
zleceniobiorców. Zatem Stowarzyszenie nie będzie miało obowiązku pobrania
zaliczki na podatek.
W opinii Stowarzyszenia niezależnie bowiem od tego, czy zleceniobiorcy
uczestniczą w szkoleniach wewnętrznych, czy zewnętrznych, tak długo jak szkolenie
ma charakter obowiązkowy i jest niezbędne do prawidłowego wykonywania zlecenia,
nie powinno stanowić przychodu uczestniczących w nim zleceniobiorców. Skoro
Stowarzyszenie wskazuje zleceniobiorcom szkolenie, w którym mają uczestniczyć
oraz wymaga ich uczestnictwa dla prawidłowego wykonania zlecenia, to nie powinno
ulegać wątpliwości, iż udział w takich szkoleniach przez zleceniobiorcę jest z jednej
strony wykonywaniem obowiązków związanych z przedmiotem zlecenia, a z drugiej
strony wymaganym standardem postępowania przez Stowarzyszenie dla wszystkich
zleceniobiorców. Zatem koszty uczestnictwa zleceniobiorców w tym szkoleniu nie
powinny stanowić przychodu zleceniobiorców. Stanowisko takie wspierają
interpretacje indywidualne organów podatkowych.
W ocenie Stowarzyszenia w przypadku szkoleń - superwizji, jako, że stanowią
one wyłącznie szczególną postać szkoleń wewnętrznych, jego stanowisko w kwestii
podatkowej kwalifikacji pozostaje tożsame ze stanowiskiem dotyczącym szkoleń
wewnętrznych. Zdaniem Stowarzyszenia zatem w superwizjach organizowanych dla
grupy zleceniobiorców ich wartość nie będzie stanowiła przychodu uczestniczących
w szkoleniu zleceniobiorców, a samo Stowarzyszenie nie będzie miało obowiązku
pobrania zaliczki na podatek. Skoro bowiem udział w superwizjach ma dla
zleceniobiorców charakter obowiązkowy i jest niezbędny do prawidłowego
wykonywania zlecenia, to ich wartość nie może stanowić przychodu uczestniczących
w nim zleceniobiorców. Co więcej, w przypadku odmowy uczestnictwa
w superwizjach Stowarzyszenie uznawałby takie działanie za naruszenie
obowiązków wynikających z umowy zlecenia, co mogłoby stanowić przyczynę
rozwiązania współpracy.
W interpretacji indywidualnej z dnia [...] listopada 2012r. Minister Finansów
(zwany dalej także "Ministrem") uznał stanowisko Stowarzyszenia za nieprawidłowe.
Minister odwołał się do art. 9 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. i stwierdził,
że ustawa ta nie precyzuje, co należy rozumieć pod pojęciem "nieodpłatne
świadczenie". Z tego też względu pojęcie "świadczenia" należy rozpatrywać z punktu
widzenia zobowiązaniowego, tj. na tle art. 353 § 1 K.c., zgodnie z którym
zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia,
a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu
albo na zaniechaniu (art. 353 § 2 K.c.).
W ocenie Ministra pojęcie "nieodpłatne świadczenie" w prawie podatkowym
ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono nie tylko działanie lub
zaniechanie na rzecz innej osoby, ale w jego zakres wchodzą także wszystkie
zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest nieodpłatne
przysporzenie majątku innej osobie kosztem majątku innego podmiotu, mające
konkretny wymiar finansowy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przysporzeniem
majątkowym i przychodem w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych są nie tylko aktywa, które uległy zwiększeniu u podatnika, ale także
zmniejszenie jego pasywów.
Minister odwołał się następnie do art. 10, art. 13 i art. 21 ust. 1 pkt 24 u.p.d.o.f.
oraz przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i stwierdził, że aby podatnik mógł
skorzystać ze zwolnienia od podatku określonego ww. przepisem musi otrzymać
nieodpłatne lub częściowo nieodpłatne świadczenia z tytułu szkolenia, które jest
szkoleniem przygotowującym kandydatów do wykonywania funkcji rodziny
zastępczej lub kurs PRIDE dający uprawnienia do bycia rodzicem zastępczym lub
prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Ponadto szkolenia te muszą być
organizowane przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Zatem, gdy udział
w szkoleniu zewnętrznym związanym z kształceniem kandydatów na rodziców
zastępczych będzie miał na celu zdobycie uprawnień przez zleceniobiorcę do bycia
rodzicem zastępczym, tylko w takim przypadku uzyskany przychód na mocy art. 13
pkt 8 u.p.d.o.f. z ww. tytułu zwolniony będzie z p.d.o.f. na podstawie art. 21 ust. 1
pkt 24 ww. ustawy.
Zdaniem Ministra oznacza to, że zwolnienie to nie może mieć zastosowania
w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika ze stanu faktycznego, przedmiotowe szkolenia
dotyczą opiekunów Stowarzyszenia, którzy z nim współpracują na podstawie umów
zleceń, a więc osób, których zadaniem jest pomoc w codziennej pracy
wychowawcom (pełniącym rolę rodziców). Zatem w sytuacji, gdy koszty związane
z udziałem zleceniobiorców w szkoleniu (zewnętrznym, wewnętrznym) lub superwizji
pokryje inny podmiot, to niewątpliwie zleceniobiorca osiąga korzyść majątkową, gdyż
uczestniczy w szkoleniu (zdobywa wiedzę) nie ponosząc jednak wydatków z tego
tytułu. W ocenie organu mamy w takim przypadku do czynienia z nieodpłatnym
świadczeniem. Zatem gdyby Stowarzyszenie nie finansowało tego rodzaju kosztów,
to opiekunowie (zleceniobiorcy) sami ponosiliby ciężar tych wydatków. Tak więc
zleceniobiorcy otrzymują materialną korzyść, którą w świetle przepisów u.p.d.o.f.
należy zaliczyć do przychodów.
Minister podniósł następnie, że zasada współdziałania zamawiającego
wynikająca z art. 640 K.c. nie ma bezpośredniego wpływu na określenie obowiązków
podatkowych. Zasada powszechności opodatkowania ograniczona jest zaś
wyłącznie w ściśle określonych przypadkach, literalnie wymienionych w katalogu
zwolnień przedmiotowych zawartym w u.p.d.o.f. Zatem na gruncie prawa
podatkowego przychodem w rozumieniu u.p.d.o.f. jest każda forma przysporzenia
majątkowego, tzn. zarówno pieniężna, jak i niepieniężna. W konkluzji zdaniem
Ministra świadczenia pieniężne ponoszone przez Stowarzyszenie za zleceniobiorców
niewątpliwie należą do nieodpłatnych świadczeń. Przedmiotem nieodpłatnych
świadczeń mogą być zatem nie tylko rzeczy, lecz świadczone na rzecz podatnika
usługi. Przychód natomiast może być wyrażony wyłącznie w pieniądzu. Stąd też
przychodem są nie tyle same świadczenia, lecz ich wartość.
Według Ministra z ogólnej definicji przychodów zawartej w art. 11 u.p.d.o.f.
wynika z kolei, że przychodami są w szczególności otrzymane lub postawione do
dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz
wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Dlatego też wartość sfinansowania zleceniobiorcom przez Stowarzyszenie udziału
w szkoleniach (zewnętrznych, wewnętrznych) i superwizjach w świetle art. 11 ust. 1
u.p.d.o.f. będzie stanowić przysporzenie majątkowe, a tym samym przychód
zleceniobiorcy w rozumieniu art. 13 pkt 8 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f.
Konsekwencją zaś klasyfikacji nieodpłatnego świadczenia w postaci szkolenia do
działalności wykonywanej osobiście jest spoczywający na płatniku, który dokonuje
świadczeń z tytułu działalności, o której mowa w art. 13 pkt 8 u.p.d.o.f., obowiązek
pobrania zaliczki na podatek dochodowy zgodnie z art. 41 ust. 1 ww. ustawy.
Końcowo Minister wskazał, że do przedmiotowych świadczeń otrzymanych
przez zleceniobiorców w związku z udziałem w szkoleniach zewnętrznych
organizowanych poza obszarami wioski dziecięcej, a dotyczących otrzymania
nieodpłatnego zakwaterowania i wyżywienia oraz zwrotu kosztów podróży, może
mieć zastosowanie zwolnienie przedmiotowe określone w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b
u.p.d.o.f. Zastosowanie ww. zwolnienia uzależnione jest od spełnienia warunków
określonych w ust. 13 art. 21 u.p.d.o.f. tj. otrzymane świadczenia nie zostały
zaliczone do kosztów uzyskania przychodów i zostały poniesione w celu osiągnięcia
przychodów lub w celu realizacji zadań organizacji i jednostek organizacyjnych
działających na podstawie przepisów odrębnych ustaw, lub przez organy (urzędy)
władzy lub administracji państwowej albo samorządowej oraz jednostki
organizacyjne im podległe lub przez nie nadzorowane, lub przez osoby pełniące
funkcje obywatelskie, o których mowa w art. 13 pkt 5 u.p.d.o.f., w związku
z wykonywaniem tych funkcji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
Stowarzyszenie wniosło o uchylenie powyższej interpretacji indywidualnej Ministra
Finansów, zarzucając naruszenie:
1) art. 11 ust. 1 w zw. z ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f., poprzez
uznanie, iż przeszkolenie zleceniobiorców - opiekunów pełniących w wioskach
dziecięcych funkcje rodziców do wykonywania obowiązków umownych w sposób
zgodny ze standardami Stowarzyszenia stanowi ich przychód z nieodpłatnego
świadczenia, od którego wartości Stowarzyszenia jest obowiązane pobrać zaliczkę,
2) art. 21 ust. 1 pkt 24 u.p.d.o.f., poprzez uznanie, iż zwolnienie przedmiotowe
objęte tym przepisem nie będzie miało zastosowania do szkoleń dla opiekunów
pełniących w wioskach dziecięcych funkcje rodziców,
3) art. 14h w zw. z art. 120 i art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.
Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm, zwanej dalej "O.p."),
poprzez pominięcie przy ocenie sprawy będącej przedmiotem interpretacji istotnych
elementów stanu faktycznego, w tym okoliczności, że zleceniobiorcy są opiekunami
dzieci zamieszkujących wioski dziecięce, co może mieć wpływ na zastosowanie
zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 24 u.p.d.o.f.
W ocenie Stowarzyszenia Minister błędnie zakwalifikował uczestnictwo
zleceniobiorców w szkoleniach jako nieodpłatne świadczenie na ich rzecz będące
przychodem, od którego Stowarzyszenie zobowiązane jest odprowadzić zaliczkę na
podatek dochodowy. Organ przyjął bowiem, że zleceniobiorcy uzyskują nieodpłatne
przysporzenie kosztem majątku Stowarzyszenia. Nie wzięto jednakże pod uwagę,
że zleceniobiorcy uczestniczą w szkoleniach, aby zapoznać się ze standardami
pracy z dziećmi obowiązującymi w Stowarzyszeniu, zdobyć pewien zasób wiedzy
i umiejętności niezbędny do prawidłowego wykonywania opieki na dziećmi, a więc
przedmiotu zlecenia, monitorować swoją pracę z dziećmi z wykorzystaniem porad
psychologów, tak aby spełniała ona standardy wyznaczone przez Stowarzyszenie
oraz podlegać kontroli Stowarzyszenia jeśli o chodzi o właściwe sprawowanie opieki
nad dziećmi, a więc właściwie wykonać zlecone przez Stowarzyszenie czynności.
Według Stowarzyszenia Minister nie wziął również pod uwagę, że wskazane
szkolenia mają charakter obowiązkowy dla wszystkich zleceniobiorców. Nie mogą
oni zrezygnować z uczestnictwa w szkoleniach, gdyż skutkowałoby to niepodjęciem
lub zakończeniem współpracy przez Stowarzyszenie. Ww. cechy nie pozwalają
zatem na konkluzję, iż uczestnictwo przez zleceniobiorców w szkoleniach
organizowanych i finansowanych przez Stowarzyszenie ma charakter nieodpłatnego
świadczenia.
W opinii Stowarzyszenia nieodpłatne przysporzenie zleceniobiorca uzyskałby
wtedy, gdy Stowarzyszenie dofinansowałoby szkolenia służące pogłębianiu jego
wiedzy lub umiejętności, a nie szkolenie w zakresie czynności związanych
bezpośrednio z wykonywanym zleceniem. Podobne stanowisko przyjmują sądy
administracyjne oraz organy podatkowe w interpretacjach dotyczących
obowiązkowych szkoleń pracowników.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko
w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W świetle przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju
sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne
sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,
a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem
zgodności z prawem.
Zadaniem sądu administracyjnego jest więc, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4a
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: "p.p.s.a."), zbadanie
prawidłowości interpretacji lub zastosowania przez organy administracji przepisów
obowiązującego prawa procesowego. W przypadku stwierdzenia przez Sąd
naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy,
lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ
na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania, Sąd
uwzględnia skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego,
wydawaną w indywidualnej sprawie i uchyla taką interpretację na podstawie art. 146
§ 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie
będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą
prawną Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i
obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu
administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze
podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną
w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową Granice te zaś
wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu
podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który
był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że w przedstawionym stanie
faktycznym sprawy skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem organ
interpretacyjny pominął przy ocenie sprawy będącej przedmiotem interpretacji istotne
elementy stanu faktycznego, przez co naruszył art. 14 h i art. 14 c § 1w zw. z art. 120
i 121 O.p. a więc przepisy proceduralne, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie podnieść trzeba, że przy wydawaniu interpretacji indywidualnych w
sprawach podatkowych zastosowanie mają przepisy Rozdziału 1a ustawy z dnia 29
sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, w ramach którego, w świetle art. 14c § 1,
interpretacja indywidualna winna zawierać ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z
uzasadnieniem prawym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli
stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. W razie negatywnej
oceny stanowiska wnioskodawcy, interpretacja indywidualna winna zawierać
wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym, o czym
stanowi § 2 powołanego przepisu.
Z powyższego wynika, że zasadniczym elementem interpretacji indywidualnej
jest wyrażenie oceny, co do stanowiska wnioskodawcy, zaprezentowanego we
wniosku. Wykonanie tego obowiązku zamyka się w zasadzie stwierdzeniem:
"stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe", albo "stanowisko wnioskodawcy jest
nieprawidłowe". Jeśli ocena stanowiska wnioskodawcy jest pozytywna, to
interpretacja może ograniczyć się do stwierdzenia, że stanowisko wnioskodawcy
ocenia się jako prawidłowe. W przypadku negatywnej oceny stanowiska
wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawierać powinna wskazanie
prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (por. art. 14 c § 2).
Uzasadnienie prawne obejmuje przy tym wyjaśnienie przepisów prawa podatkowego
objętych daną interpretacją oraz wskazanie ich prawidłowej wykładni.
Specyfika postępowania w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji przepisów
prawa podatkowego polega więc (między innymi) na tym, że organ rozpatruje sprawę
wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz
wyrażonej przez niego oceny prawnej (stanowisko podatnika). Nie czyni w tym
zakresie własnych ustaleń.
Podkreślić należy, że powyższe rozważania są zgodne z poglądem
wyrażonym w doktrynie. Mianowicie, jak zauważył J. Brolik, treść wniosku o wydanie
indywidualnej interpretacji podatkowej wyznacza przedmiotowy zakres postępowania
interpretacyjnego (por. J. Brolik, Urzędowe interpretacje prawa podatkowego,
Warszawa 2010, s. 61, zob również NSA w wyroku z dnia 29 lipca 2010 r., sygn. akt
II FSK 944/10, opubl. Na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach
http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOiS").
Oznacza to, że organ wydający interpretację jest niejako "związany"
merytorycznie zakresem problemu prawnego, jaki strona przedłoży we wniosku. Jak
słusznie wskazuje się w wyroku NSA z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt II FSK
497/10, (opubl. W CBOiS), szczególnie istotna jest w tym wypadku dyspozycja
normy zawartej w art. 14 g § 1 O.p., w myśl której wniosek o wydanie interpretacji
indywidualnej niespełniający wymogów określonych w art. 14b § 3 O.p. pozostawia
się bez rozpoznania. W rozdziale 1a O.p., opatrzonym tytułem "Interpretacje
przepisów prawa podatkowego", brak zatem przepisu, który nadawałby organom
podatkowym uprawnienie do uzupełniania wniosku o elementy prawne lub faktyczne.
Wskazać należy ponadto, iż poprzez odesłanie zawarte w art. 14 h O.p. organ
podatkowy jest zobowiązany do odpowiedniego stosowania w sprawach dotyczących
interpretacji indywidualnej przepisów art. 121 § 1 o.p., określającego zasadę
zaufania do organów podatkowych. Wynika z niej wymóg praworządnego i
sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy w zakresie
dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz konkretnego
ustosunkowania się do twierdzeń stron. Jak wskazuje B. Gruszczyński, "art. 121,
zawierający zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący
zaufanie do organów podatkowych, jest nie tylko postulatem ustawodawcy wobec
tych organów, ale także przesłanką oceny ich działalności, w wyniku której może
dojść do uchylenia decyzji" (por. B. Gruszczyński w S. Babiarz, B. Dauter, B.
Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa.
Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2010 r., s. 609; por. także: wyrok WSA w Warszawie z
28 maja 2008 r" III S.A/Wa 1/08, M. Pod. 2008/8/4; wyrok WSA w Bydgoszczy z 21
lipca 2009 r" I S.A./Bd 315/09, LEX nr 516452; wyrok NSA z 27 czerwca 2008 r" I
FSK 783/07, LEX nr 468869; wyrok WSA w Krakowie z 1 lipca 2009 r" I SA/Kr
618/09, LEX nr 510707).
Odnosząc powyższe rozważania do realiów sprawy, w ocenie Sądu, jako
zasadne uznać trzeba zarzuty Skarżącej, iż zaskarżona interpretacja narusza art. 14h i
art. 14 c § 1 O.p. w zw. z art. 120 i 121 O.p. i to w stopniu mającym wpływ na wynik
sprawy.
Zgodzić bowiem należy się ze stanowiskiem Skarżącej, że organ interpretacyjny
pominął istotne okoliczności przedstawione przez Stowarzyszenie, które mają
bezpośredni wpływ na ewentualne zastosowanie zwolnienia przedmiotowego do części szkoleń finansowanych przez Stowarzyszenie.
Mianowicie organ uznał, że opiekunowie współpracujący ze Stowarzyszeniem na podstawie umowy zlecenia, to osoby pomagające w codziennej pracy wychowawcom, którzy pełnią rolę rodziców (por. str. 10 interpretacji). Tymczasem Skarżąca we wniosku wyraźnie wskazała, że: "osoby te pełnią różne funkcje związane z realizowanymi przez S. zadaniami związanymi z zapewnieniem dzieciom rodzinnych form długoterminowej opieki zastępczej, w szczególności funkcję opiekunów". Stowarzyszenie podkreślało również, iż superwizje bardzo często odpowiadają na problemy wychowawcze jakie opiekunowie S. napotykają w toku wykonywania zlecenia na rzecz S. związanego z opieką i wychowaniem podopiecznych S.".
Dlatego zgodzić należy się z poglądem Skarżącej, że "powyższe jednoznacznie
wskazuje, iż zleceniobiorcy zasadniczo pełnią funkcję opiekunów dzieci mieszkających
w wioskach dziecięcych Stowarzyszenia". Podkreślić przy tym trzeba, że zasadniczym
argumentem organu interpretacyjnego przy zakwestionowaniu prawa zleceniobiorców
do zastosowania zwolnienia od podatku dla szkoleń wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt
24 ustawy o PIT było to, że zleceniobiorcy nie są opiekunami dzieci w wioskach
dziecięcych. Z treści wniosku wynika jednak jednoznacznie, iż jest odwrotnie -
mianowicie funkcje opiekuna w wiosce dziecięcej są tożsame z funkcjami rodzica
zastępczego.
W konsekwencji, jako zasługujący na uwzględnienie uznać należy zarzut
skargi, iż stanowisko organu interpretacyjnego kwestionujące prawo zleceniobiorców
Stowarzyszenia do zastosowania zwolnienia do szkoleń objętych dyspozycją art. 21
ust. 1 pkt 24 ustawy o PIT oparte były o założenie organu niezgodne ze stanem
faktycznym przedstawionym we wniosku. Zauważenia wymaga przy tym, że organ
już na etapie odpowiedzi na wezwanie Skarżącej nie wyjaśnił powyższej kwestii,
ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż brak jest podstaw do zmiany
interpretacji.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia art. 14c i 14h
w zw. z art. 120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie niektórych
elementów stanu faktycznego przedstawionego przez Stowarzyszenie w złożonym
wniosku o interpretację indywidualną oraz poprzez nieuzasadnioną modyfikację
stanu faktycznego przedstawionego przez Stowarzyszenie.
Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że
zaskarżona interpretacja narusza przepisy prawa procesowego i to w stopniu
istotnym, co kwalifikuje interpretacje na uchylenie.
W związku ze stwierdzonymi i opisanymi wyżej uchybieniami, Sąd odstąpił od
analizy merytorycznej udzielonej interpretacji albowiem te byłyby przedwczesne.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ dokona wnikliwej analizy stanu
faktycznego i oceny stanowiska przedstawionego przez Wnioskodawcę, wzywając
Stowarzyszenie, w razie wątpliwości, w trybie art. 169 w zw. z art. 14b § 3 O.p. do
uzupełnia stanu faktycznego o niezbędne dla wydania prawidłowej interpretacji
informacje.
Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżona interpretacja dokonana została z
naruszeniem art. 14 c § 1, art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14 h O.p. i dlatego orzekł
jak w sentencji wyroku, stosując przepis art. 146 § 1 p.p.s.a., który zobowiązuje Sąd
do uchylenia zaskarżonej interpretacji w całości.
Z kolei orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało na treści
przepisów art. 200 w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie
wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami
administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej
udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło