II OZ 1174/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt II SO/Ol 18/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 14 lipca 2015 r. odmówił A. Z. przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I. instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: A. Z. wnioskiem z dnia 10 lutego 2014 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r. sygn. akt II SO/Ol 18/13 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. A. Z. wniósł sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, zarzucając mu naruszenie m.in. art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2, art. 243 § 1, art. 255, art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej: "p.p.s.a." oraz art. 78 Konstytucji RP. Zarzucił, że referendarz sądowy nie wezwał go powtórnie i należycie do wyjaśnienia powstałych wątpliwości co do sytuacji majątkowej, a w konsekwencji tego zaniechania gołosłownie i bezpodstawnie ocenił, że skarżący nie wykazał, iż jest osobą ubogą. Na podstawie zarządzenia z dnia 30 kwietnia 2015 r. skarżący został wezwany, stosownie do art. 255 p.p.s.a., do przedłożenia oświadczeń i dokumentów źródłowych, w celu rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 10 lutego 2014 r. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że jego sytuacja nie uległa zmianie. Stwierdził, że żądane dokumenty przedłożono w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 101/12 i II SAB/Ol 57/13 czy II SAB/Ol 18/14, tym samym zbyteczne jest ich powielanie, skoro Sąd w pełni nimi dysponuje. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2015 r., Sąd I. instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że rozpoznawany wniosek stanowi, w niniejszej sprawie, kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. We wniosku z dnia 10 lutego 2014 r. skarżący jedynie zawęził zakres z wcześniejszego swojego wniosku z dnia 8 sierpnia 2013 r. (odnosząc się do sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodowej skarżący powtórzył w istocie treść poprzedniego wniosku). Następnie podał, że z obecnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i złożonym sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego skarżący został ponownie wezwany o nadesłanie dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej, lecz w odpowiedzi na to wezwanie skarżący uchylił się od przedstawienia niezbędnych dowodów, gdyż przedłożył jedynie wybrane dokumenty i informacje. Podniósł, że w warunkach niniejszej sprawy strona, posiadając wolny od obciążeń majątek, w skład którego wchodzi mieszkanie i trzy nieruchomości gruntowe, nie wykazała wiarygodnie, że wykorzystując racjonalnie ten majątek nie jest w stanie przezwyciężyć swoich problemów finansowych. Znajdujące się w aktach sprawy pisma i wyjaśnienia nie wskazują zatem jednoznacznie, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa wnioskodawcy. Zażalenie od ww. postanowienia zostało sporządzone i wniesione osobiście przez A. Z. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. W przedmiotowym postępowaniu dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma okoliczność, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał już wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy i postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r. oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 165 p.p.s.a., który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazać należy, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt. I OZ 1227/13). Oceniając ponowne wniosek A. Z. o przyznanie prawa pomocy uznać należy, że skarżący nie wykazał żadnych nowych okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Brak natomiast powołania się na nowe okoliczności skutkuje brakiem możliwości zmiany dotychczasowego stanowiska Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że dokumenty które nadesłał skarżący przy obecnym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie są wystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego. Skarżący bowiem przedłożył jedynie wybrane dokumenty i informacje z których nie wynika jego rzeczywista sytuacja finansowa. Skarżący przede wszystkim nie wykazał, dlaczego posiadając wolny od obciążeń majątek, w skład którego wchodzi mieszkanie i trzy nieruchomości gruntowe, nie jest w stanie przezwyciężyć swoich problemów finansowych. Z uwagi zatem, iż skarżący w dalszym ciągu, uchyla się od przedstawienia pełnej dokumentacji obrazującej jego sytuację materialną brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji postanowienia.