I SAB/Wa 298/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta miasta W. do rozpoznania wniosku A. K. z dnia [...] maja 2012 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. "[...]" dz. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta miasta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta miasta W. na rzecz skarżącego A. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 31 grudnia 2012 r. A. K. reprezentowany przez adwokata I. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta miasta W. w sprawie z wniosku z dnia [...] maja 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" działka nr [...]. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Wa 43/13 jako skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 43/13 oddalił ww. skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazał, iż Prezydentowi nie można zarzucić przewlekłego prowadzenia postępowania z uwagi na to, iż organ nie miał podstaw do podejmowania czynności w sprawie o odszkodowanie. Zdaniem Sądu przeszkodą w postępowaniu o przyznanie odszkodowania było prowadzone postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] w sprawie stwierdzenie nieważności orzeczenia Wydziału Terenów Urzędu [...] z dnia [...] stycznia 1977 r. w przedmiocie odmowy przyznania dotychczasowej właścicielce własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej. Z tego też względu Prezydent postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. zawiesił postępowanie w sprawie przyznanie odszkodowania do czasu rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia. Na marginesie sprawy Sąd zaznaczył również, iż Prezydentowi nie można zarzucić też, iż pozostawał on w bezczynności. Pismem z dnia 12 kwietnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uzupełnienie ww. wyroku poprzez orzeczenie o bezczynności Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania. Jego zdaniem złożona skarga dotyczyła nie tylko przewlekłego prowadzenia postępowania ale również bezczynności Prezydenta w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Prawomocnym postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2013 r. Sąd odmówił uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 43/13. Jednocześnie Sąd sporządził odpis skargi A. K. i zarejestrował ją pod sygn. akt I SAB/Wa 298/13 jako skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania na co zgodę wyraził pełnomocnik skarżącego. W swej skardze do Sądu A. K. wniósł o stwierdzenie, iż Prezydent miasta W. pozostaje w bezczynności w sprawie jego wniosku z dnia [...] maja 2012 r. dotyczącego przyznania odszkodowania za przejęcie na rzecz gminy miasta W. na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta W. nieruchomości w W. przy ul. [...], ozn. hip jako "[...]" dz. nr [...]. Pełnomocnik podkreślił, że Prezydent miasta W. nie podjął nawet czynności zmierzających do rozpoznania wniosku, nie został powołany biegły do oszacowania odszkodowania. Zarzucił, że pomimo upływu ustawowych terminów, postępowanie jest nadal prowadzone, a organ nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Jedyną czynnością jaką podjął Prezydent miasta W. było pisemne wystąpienie w dniu [...] sierpnia 2012 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o przesłanie akt własnościowych nieruchomości oraz przesłanie stronie w dniu [...] sierpnia 2012 r. informacji o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2013 r. stanowiącym uzupełnienie skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, iż zawieszenie postępowania przez Prezydenta zostało na skutek zażalenia skarżącego uchylone w całości. Ponadto podniósł, iż brak wydania decyzji przez organ do dnia sporządzenia niniejszego pisma stanowi niezaprzeczalnie o bezczynności organu w sprawie, gdzie wszelkie kwestie formalne zostały już ustalone i gdzie wszelkie terminy wynikające z art. 35 § 1-3 k.p.a. i art. 36 § 1 k.p.a. już upłynęły. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę na bezpodstawną praktykę Prezydenta miasta W., który to po wpłynięciu skargi administracyjnej na przewlekłość/bezczynność dokonuje zawieszeń postępowań powołując się na różne przesłanki, które to nie mają oparcia w przepisach. Postanowienia o zawieszeniu postępowania następnie zostają uchylane przez organ nadzoru, jakim jest Wojewoda [...], jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uprzednio oddala skargi administracyjne na przewlekłość/bezczynność powołując się na zawieszenie postępowania, które nie jest prawomocne i zostaje następnie z oczywistych przyczyn uchylane. Powyższa praktyka zdaniem pełnomocnika skarżącego stanowi o nieuprawnionym przedłużaniu postępowania administracyjnego i zmusza skarżących do składania kolejnych skarg do Sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zaznaczając, iż pełnomocnik skarżących pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 k.p.a. oraz o tym, iż postępowanie zostanie zakończone w terminie do końca września 2013 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć trzeba, iż Sąd rozpoznając niniejszą skargę na bezczynność Prezydenta miasta W. w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość bada stan faktyczny i prawny na dzień orzekania. Dotychczasowy przebieg postępowania przedstawia się następująco: Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r. A. K. wniósł o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, która to na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszła na własność Skarbu Państwa. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydent miasta W. zwrócił się do Urzędu miasta W. Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydent poinformował pełnomocnika skarżącego, iż organ podjął czynności zmierzające do zebrania całości materiał dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia ww. wniosku i w związku z tym nie był go w stanie rozpatrzyć w terminie określony w art. 35 k.p.a. Poinformował także na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., że przewiduje rozpatrzenie wniosku w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r. Jednocześnie przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydent przekazał do Wojewody [...] zażalenie A. K. z dnia [...] lipca 2012 r. na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2012 r. Następnie Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. poinformowała, iż akta dotyczące przedmiotowej nieruchomości, o których nadesłanie Prezydent wnosił, zostały przesłane przy piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które prowadzi odrębne postępowanie odnośnie przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda [...] rozpatrując złożone zażalenie postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...] uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin 4 miesięcy od daty doręczenia postanowienia na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Jednocześnie stwierdził, iż niezałatwienie niniejszej sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] Prezydent miasta W. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wniosku A. K. z dnia [...] maja 2012 r. o przyznanie odszkodowania. W uzasadnieniu tego postanowienia Prezydent wskazał, iż przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Wydziału Terenów Urzędu [...] z dnia [...] stycznia 1977 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania dotychczasowej właścicielce prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, iż rozstrzygnięcie tego postępowania stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie o odszkodowania z wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2012 r. Od powyższego postanowienia złożono zażalenie. Wojewoda po rozpatrzeniu tego zażalenia postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości. Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje na zasadność skargi z uwagi na to, iż w sprawie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 43/13, orzekającym o oddaleniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania zmieniły się okoliczności faktyczne i prawne sprawy na skutek uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania. Zaznaczyć też trzeba, iż Sąd w niniejszym postępowaniu bada jedynie, czy Prezydent miasta W. pozostawał w bezczynności, mając na uwadze to, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r. Sąd wypowiedział się już co do przewlekłości prowadzonego przez niego postępowania. Wskazać należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Dodatkowo zaznaczyć należy, iż organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Zatem organ pozostaje w bezczynności, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Treść obowiązku płynącego z art. 35 § 1 k.p.a. oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości w postępowaniu. W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem jak wynika z akt administracyjnych sprawy Prezydent miasta W. nie wykonał obowiązku niezwłocznego załatwienia sprawy. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. organ zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na toczące się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] postępowanie nieważnoścowe, uznając, iż jest to przeszkoda do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania. Rozstrzygnięcie to zostało jednakże uchylone przez Wojewodę postanowienia z dnia [...] kwietnia 2013 r., co obligowało Prezydent [...] do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Organ jednakże tego nie uczynił. Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi też do jednoznacznego wniosku, iż organ po uchyleniu postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania nie podjął żadnych czynności w sprawie wniosku skarżącego, a zmierzających do załatwienia sprawy, pozostając tym samym w bezczynności. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że wyznaczony dwumiesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, niezbędnego do wszechstronnej i rzetelnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i załatwienia sprawy. Sąd oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania odszkodowawczego, doszedł do przekonania, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w k.p.a., bezczynność organu, choć naganna, nie nosi cech rażącego naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r. I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Przemawia też za tym to, iż dopiero po uchyleniu postanowienia o zawieszeniu postępowania przez Wojewodę postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. organ powinien podjąć rozstrzygniecie w sprawie lub poczynić dalsze czynności zmierzające do załatwienia wniosku skarżącego. Tym samym nie można uznać, iż bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. Wskazać przy tym należy, że orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności. Tym samym w niniejszej sprawie, sąd nie mógł przeprowadzić kontroli zasadności postanowienia o zawieszeniu postępowania, a co może mieć miejsce jedynie na skutek skargi na to postanowienie. Na marginesie sprawy dodać należy, iż organ pierwszej instancji widzi przeszkodę w prowadzeniu niniejszego postępowania w postaci prowadzonego z wniosku skarżącego postępowania nieważnościowego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...]. W związku z tym, być może do przyspieszenia postępowania prowadzonego przez Prezydentem miasta W. przyczyniłoby się sprecyzowanie zakresu wniosku skarżącego w postępowaniu nieważnościowym, którego aktualny zakres obejmuje także nieruchomości objęte wnioskiem o odszkodowanie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.