II SA/Po 785/13

Dnia 25 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy z wniosku J. A. o wymierzenie Wojewodzie Wielkopolskiemu grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2013r. o sygn. akt II SAB/Po 63/12 I. wymierza Wojewodzie Wielkopolskiemu grzywnę w wysokości 1.000zł (jeden tysiąc złotych), II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Wielkopolskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. A., reprezentowany przez radcę prawnego G. W., skargą z dnia 24 czerwca 2013 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o wymierzenie grzywny Wojewodzie Wielkopolskiemu w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II SAB/Po 63/12. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Wojewodę Wielkopolskiego do załatwienia sprawy przejścia na własność Powiatu G. części nieruchomości położonej w m. Z. gm. B., działka nr [...], za odszkodowaniem, w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu przez Sąd akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że wyrok Sądu z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II SAB/Po 63/12 jest prawomocny od dnia 14 marca 2013 r., a akta sprawy zostały zwrócone organowi w dniu 2 kwietnia 2013 r. Tymczasem do dnia wniesienia skargi sprawa nie została rozpatrzona, pomimo tego, iż Wojewoda był do tego zobowiązany w terminie jednego miesiąca. Podkreślono, że wyznaczony przez Sąd termin załatwienia sprawy jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. Dodano, że Wojewoda, pomimo pisemnego wezwania do załatwienia sprawy z dnia 13 maja 2013 r., do tej pory sprawy nie załatwił. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego wniósł o wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w kwocie 457 zł. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie i wskazał, że po uzyskaniu aktu notarialnego z dnia [...] 1999 r. umożliwiającego ustalenie właścicieli przedmiotowej działki na dzień 31 grudnia 1998 r., a tym samym stron prowadzonego postępowania, organ w dniu 2 maja 2013 r. wystosował zawiadomienie, informując strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W dniu 8 maja 2013 r. do organu został zwrócony list z adnotacją, iż jedna ze stron postępowania – E. A., będący współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. nie żyje. W związku z tym organ zwrócił się do L. A. o podanie, czy zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe po zmarłym. Pismem z dnia 15 maja 2013 r. pełnomocnik skarżącego poinformował organ, że nie posiada żadnej wiedzy odnośnie owego postępowania. Z uwagi na brak wskazania następców prawnych po zmarłym, organ postanowił w dniu 1 lipca 2013 r. zawiesić postępowanie do czasu uzyskania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym E. A., jednocześnie wzywając pozostałe strony do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Wojewoda wyjaśnił, że do dnia złożenia odpowiedzi na skargę nie uzyskał żadnej informacji w tej kwestii. Zaznaczył, że specyfika niniejszego postępowania polega na konieczności uwzględnienia jako strony postępowania zarówno właścicieli wnioskowanej działki z dnia 31 grudnia 1998 r., jak i obecnych właścicieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkuje koniecznością wymierzenia Wojewodzie Wielkopolskiemu grzywny. Niniejsza skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Przy czym wymierzenie organowi administracji publicznej grzywny, o której mowa w tym przepisie, ma miejsce zarówno wówczas, gdy organ ten w ogóle nie wykonał orzeczenia sądowego, jak również wówczas, gdy wprawdzie orzeczenie to wykonał, ale uczynił to z przekroczeniem wyznaczonego terminu i po wniesieniu skargi. Zgodnie bowiem z art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). W wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Należy mieć na względzie, że wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (Z. Żukowski, glosa do postanowienia NSA z dnia 12 maja 1998 r., IV SA 1317/96, OSP 1999, z. 3, poz. 57). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II SAB/Po 63/12 zobowiązał Wojewodę Wielkopolskiego do załatwienia sprawy przejścia na własność Powiatu G. części nieruchomości położonej w m. Z. gm. B., działka nr [...], za odszkodowaniem, w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu przez Sąd akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 3 kwietnia 2013 r. (k. 45 akt sądowych sprawy II SAB/Po 63/12). Zatem miesięczny termin wyznaczony organowi do wykonania wyroku z dnia 22 stycznia 2013 r. upływał w dniu 6 maja 2013 r., zgodnie z art. 83 § 1 i 2 oraz art. 268 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, Wojewoda Wielkopolski dopiero w dniu 2 maja 2013 r. wykonał pierwszą czynność procesową po zwrocie akt, wysyłając stronom zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Z adnotacji pracownika urzędu pocztowego z dnia 6 maja 2013 r. organ dowiedział się, że zmarł E. A., były współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. Następnie organ podjął kroki w celu ustalenia następców prawnych E. A. i ostatecznie postanowieniem z dnia 1 lipca 2013 r., zawiesił postępowania do czasu przeprowadzenia przez sąd postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym E. A. Powyższe ustalenia wskazują, że organ nie wykonał w wyznaczonym w wyroku z dnia 22 stycznia 2013 r. terminie obowiązku załatwienia dotyczącej przejścia na własność Powiatu G. części nieruchomości położonej w m. Z. gm. B., działka nr [...], za odszkodowaniem, należało zatem uznać, że skarga o wymierzenie Wojewodzie Wielkopolskiemu grzywny jest uzasadniona. Niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji gdy wyroki sądów nie są respektowany przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja nieuchronnie prowadzić musi do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W realiach niniejszej sprawy skład orzekający ocenił, iż wystarczająco represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości 1.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Dlatego na podstawie art. 154 § 1 i 6 orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. Sąd na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a stwierdził, że bezczynność Wojewody polegająca na niewykonaniu wyroku miała charakter rażącego naruszenia prawa, uwzględniwszy okoliczność, że dopiero po okresie niespełna miesiąca po zwrocie organowi akt podjął on jakiekolwiek czynności w sprawie, pomimo że wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) został złożony przez Starostę Gostyńskiego w dniu 29 marca 2012 r. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.