II FZ 1566/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1354/13 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 14 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności płatnika z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za sierpień, wrzesień i grudzień 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1354/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Z. Spółka z o.o. w K. (zwanej dalej "spółką") o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że spółka prowadzi działalność w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych - w szczególności świadczy usługi budowlane w obszarze obiektów mieszkalnych stanowiących infrastrukturę turystyczną, hotelarską i gastronomiczną. Wysokość kapitału zakładowego podstawowego spółki wynosi obecnie 118.910.000,00 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę 139,278.446,17 zł. Wykazano również, że w roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości 230.895,40 zł. Spółka posiada rachunek bankowy, na którym wykazano blokadę środków na sumę 1.106.957,06 zł. Z dokumentów nadesłanych przez wnioskodawcę - sprawozdania za 2012 r. oraz bilansu zysków i strat wynika, że przychody ze sprzedaży w tymże roku wyniosły 881.084,96 zł, zaś koszty sprzedanych produktów określono na kwotę 842.161,19 zł. Sąd stwierdził - mając na uwadze posiadany majątek trwały, kwoty zarejestrowanego kapitału, ponoszone inwestycje, fakt, że spółka prowadząc działalność gospodarczą obraca na bieżąco środkami finansowymi znacznie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania sądowego - że posiada ona możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych. Samo posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd podał, że strona wskazała, iż w założonym na podstawie racjonalnych przesłanek planie przepływu środków pieniężnych uwzględniono zapłatę na rzecz spółki odszkodowań, których spółka nie otrzymała w oczekiwanej wysokości. W ocenie WSA, sama strata w działalności gospodarczej nie jest tożsama z brakiem środków finansowych, a sytuacja finansowa spółki wskazuje, że obraca ona na bieżąco tak znacznymi środkami finansowymi, iż będzie w stanie wygospodarować kwotę należnego wpisu sądowego bez utraty ryzyka płynności finansowej. Dodatkowo okoliczność braku możliwości pozyskania środków na zapłatę wpisu, z uwagi na fakt, iż spór sądowy, a w konsekwencji konieczność uiszczenia kosztów z nim związanych, jest zdarzeniem nieplanowanym w działalności spółki nie może stanowić wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku. W zażaleniu wskazano, że Sąd nie zbadał okoliczności dysponowania środkami pieniężnymi podczas, gdy z faktu posiadania środków trwałych, jak i z faktu sprzedaży nie wynika samo w sobie posiadanie środków pieniężnych. Z bilansu spółki wynika, że środki pieniężne wynosiły na koniec 2012 r. kwotę ponad 200 000 zł, zaś kwota blokady na rachunku bankowym spółki jest pięciokrotnie wyższa. Równocześnie z informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za rok 2012 wynika, że w jednym roku 2012 udziałowiec udzielił spółce pożyczek na łączną kwotę 4 719 482,93 zł. Oznacza to, że zdecydowana większość wydatków spółki jest finansowana ze środków zewnętrznych i, że skala tego finansowania kilkakrotnie przekracza wartość sprzedaży, za którą nie idzie pozyskanie środków finansowych. Wysoka wartość środków trwałych może wprawdzie wskazywać na możliwość ich spieniężenia celem pokrycia bieżących wydatków. Z drugiej jednak strony zasadniczą częścią tych środków jest zespół pałacowy, którego zarządzanie (w szerokim tego słowa znaczeniu) jest przedmiotem działalności spółki i jego sprzedaż oznaczałaby likwidację przedmiotu tej działalności. Ze względu na swój charakter jest to majątek niepodzielny - nie może być zbywany w części. Środek trwały może być również źródłem zabezpieczenia kredytu bankowego, jednakże spółka obecnie nie może uzyskać takiego kredytu, ponieważ instytucje kredytowe uzależniają analizę wniosków kredytowych od przedstawienia zaświadczenia organu podatkowego o niezaleganiu z zapłatą zobowiązań podatkowych, tymczasem jest faktem, że na spółce ciążą zobowiązania podatkowe wynikające z dwóch ostatecznych decyzji organu podatkowego. Uzależnianie choćby analizy wniosku kredytowego od braku niezapłaconych zobowiązań podatkowych niezależenie od skali tych zobowiązań w kontekście majątku spółki, czy wysokości wskazanych przed przedsiębiorcę potrzeb kredytowych jest okolicznością niezależną od skarżącego. Zanim zaskarżone decyzje organu podatkowego stały się ostateczne, skarżący czynił starania o uzyskanie takiego zaświadczenia, ale go nie uzyskał. Odmowa wydania zaświadczenia była niezasadna, ale zaskarżanie postanowienia organu II instancji było z kolei bezsensowne, bo długotrwałe i, wkrótce, pozbawione podstaw wobec wydania decyzji podatkowej przez organ II instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając sprawę sąd miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Uzasadnienie Sądu w tym zakresie świadczy o rozpoznaniu przez sąd wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy w sposób rzetelny i nienaruszający zasad postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji przeanalizował sytuację materialną strony, badając przedłożone przez nią dokumenty. W niniejszej sprawie strona skarżąca w zażaleniu nie przedstawiła popartych dowodami faktów, nie dołączyła dokumentów, które wskazywałyby na konieczność wsparcia ze strony budżetu Państwa. Spółka prowadzi działalność gospodarczą, a o jej możliwościach płatniczych świadczy choćby fakt, że nie zaprzestała jej prowadzenia oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.