I OSK 81/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Bożena Popowska, Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Chromicka, po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II SA/Go 690/13 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w Ż. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawarcia kontraktu oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II SA/Go 690/13, oddalił skargę A. W. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w Ż. z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy zawarcia kontraktu. A. W. został w dniu [...] stycznia 2012 r. przyjęty do zawodowej służby wojskowej w Brygadzie [...] w M.. Kontrakt został zawarty na okres 18 miesięcy. W trakcie służby A. W. uległ wypadkowi, w wyniku którego doznał skręcenia kolana. Powrót do zdrowia wymagał kilkumiesięcznej rehabilitacji i długotrwałego zwolnienia z zajęć wychowania fizycznego. Dowódca Brygady [...] w M., decyzją z dnia [...] maja 2013 r., odmówił A. W. zawarcia kolejnego kontraktu z uwagi na dotychczasowy przebieg służby, w szczególności słabą dyspozycję fizyczną i brak postępów w podnoszeniu sprawności i kondycji fizycznej. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w Ż. , decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu skargi A. W., uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Wskazano, że decyzja o zawarciu kolejnego kontraktu ma charakter uznaniowy. Oceniając charakter prawny decyzji uznaniowej należy mieć na względzie, że zakres uznania jest wyznaczony prawem i celem, dla jakiego dane przepisy lub instytucje zostały ustanowione. Przepisy art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 593, ze zm.; dalej: u.s.w.ż.z.) wskazują, że właściwym do zawierania kontraktów na pełnienie służby kontraktowej jest organ uprawniony do wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe, na którym żołnierz będzie pełnił zawodową służbę wojskową. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 1 u.s.w.ż.z. żołnierz służby kontraktowej najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu, na jaki został zawarty kontrakt, może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu lub powołanie do służby stałej. Tym samym uznanie zostało przyznane organowi w możliwe najszerszym zakresie, ponieważ prawodawca nie ograniczył jego swobody żadnymi szczególnymi wymogami. Podkreślono, że żaden przepis materialnego prawa administracyjnego nie przyznaje A. W. prawa (roszczenia) o zawarcie kolejnego kontraktu zawodowej służby wojskowej, a więc złożenie wniosku przez skarżącego w tym przedmiocie nie jest dla organu wiążące. Kwestie innej oceny przyczyn niedyspozycji lub sprawności fizycznej żołnierza nie są istotne dla wyniku sprawy. Fakt, że niedyspozycja nie była zawiniona przez A. W., z punktu widzenia celu zawarcia nowego kontraktu nie ma znaczenia. Nadrzędną potrzebą Sił Zbrojnych jest bowiem to, by żołnierze zawodowi w trakcie trwania kontraktu byli w pełni dyspozycyjni i sprawni. Prymat interesu publicznego nad interesem jednostki w tej dziedzinie jest w pełni usprawiedliwiony i zrozumiały. Dlatego też przepisy prawa nie tworzą w tym zakresie żadnych roszczeń ani gwarancji kolejnego zatrudnienia. Sąd I instancji stwierdził, że organom nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego i tym samym naruszenia prawa. Wydany rozkaz spełnia wymogi, określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Postępowanie było prowadzone we właściwym trybie i przez właściwe organy. Nie stwierdzono również innych uchybień skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonego rozkazu z obrotu prawnego. Skargę kasacyjną wniósł A. W., żądając uchylenia wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie: • art. 151 w zw. z art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji błędnie przyjął, że organy administracji wydając decyzje nie naruszyły prawa oraz nie dostrzegł nieprawidłowości w działaniu organu II instancji, który, będąc do tego zobowiązanym, nie naprawił uchybień organu I instancji; • art. 151 w zw. z 141 § 4. P.p.s.a., ponieważ WSA w Gorzowie Wielkopolskim nie rozpoznał podstawowego zarzutu skargi, tj. zakwestionowania słabej kondycji fizycznej jako głównej przyczyny odmowy zawarcia ponownego kontraktu. Tymczasem niezaliczenie egzaminu sprawnościowego wynikało jedynie z przystąpienia do niego kilka dni po poważnej, udowodnionej dokumentacją lekarską, niedyspozycji, polegającej na znacznym ograniczeniu ruchomości kręgosłupa i ostrym zapaleniu dolnych dróg oddechowych; • art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1 u.s.w.ż.z. w zw. z § 15 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz.U. 2010 r., nr 45, poz. 265, ze zm.) oraz art. 7 K.p.a., ponieważ uznano, że decyzja uznaniowa jest fakultatywna i nie podlega ocenie. Tymczasem wyraźnie przewidziano od niej tryb odwoławczy, a wiec procedurę oceniającą. Przepisy art. 7 K.p.a. zakładają swoiste domniemanie pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy o ile organ nie wykaże, że interes ogólny zdecydowanie przeważa nad interesem indywidualnym. Nie można mechanicznie przyjąć nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, a więc NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach. Przypomnieć należy, że służbę kontraktową, o której mowa w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 593, ze zm.; dalej: u.s.w.ż.z.) charakteryzuje zawarcie kontraktu o charakterze cywilnym, który jest koniecznym warunkiem przystąpienia do służby. Kontrakt ten zawęża pełnienie służby do określonej jednostki, wyznaczonego stanowiska służbowego oraz ściśle określonego czasu. Według art. 13 ust. 2 u.s.w.ż.z. (w brzmieniu obowiązującym w momencie zawierania kontraktu z A. W.) kontrakt zawierany jest na okres od osiemnastu miesięcy do sześciu lat. Przepisy pragmatyki wojskowej nie wskazują, ile kontraktów można zawrzeć z żołnierzem zawodowym, jednak łącznie, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.s.w.ż.z., czas służby na podstawie kontraktu nie może przekroczyć dwunastu lat. Po tym okresie żołnierz zawodowy może być mianowany na stałe lub zwolniony ze służby. Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.s.w.ż.z. żołnierz służby kontraktowej najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu, na jaki został zawarty kontrakt, może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu lub o powołanie do służby stałej. Z inicjatywą zawarcia nowego kontraktu lub powołania na stałe może także wystąpić przełożony żołnierza zawodowego. Odmowa zawarcia kontraktu jest dokonywana w formie decyzji administracyjnej, jednakże żaden przepis materialnego prawa administracyjnego w trybie administracyjnym nie przyznaje skarżącemu prawa (roszczenia) o zawarcie kolejnego kontraktu (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1348/05). Ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewiduje automatycznego przedłużenia kontraktu. Podmiotem, który decyduje o zawarciu nowego kontraktu jest organ danej służby zmilitaryzowanej. Decyzja o zawarciu nowego kontraktu lub jego odmowie ma charakter uznaniowy. Podstawową przesłanką zawarcia kontraktu są, zgodnie z art. 9 ust. 2 u.s.w.z.ż., potrzeby Sił Zbrojnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a u.s.w.z.ż. Podkreślić należy, że mianowanie w służbie kontraktowej ma podobny charakter do umowy o pracę na czas określony, a zatem żołnierz powinien liczyć się z tym, iż kontrakt może nie zostać przedłużony. Podkreślić należy, że żołnierze przyjęci do służby mają obowiązek swoim stanem zdrowia gwarantować profesjonalne wykonywanie zadań. W skardze kasacyjnej wskazano, że A. W. był sprawny na tyle, aby przyjąć na siebie obowiązki związane z wykonywaniem zadań w Siłach Zbrojnych. Tymczasem przepisy pragmatyczne przewidują tylko jeden sposób weryfikacji stanu sprawności żołnierza, tj. coroczny sprawdzian sprawności fizycznej (art. 50a ust. 2 u.s.w.z.ż.). Sposób przeprowadzenia sprawdzianu został określony w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 lutego 2010 r. w sprawie przeprowadzenia sprawdzianu sprawności fizycznej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 848; dalej: rozporządzenie). Przepisy § 4 rozporządzenia wskazują na dwustopniowy system badania żołnierza przed sprawdzianem, tak aby brał w nim udział żołnierz, który jest w pełni zdolny do wzięcia w nim udziału. Najpierw lekarz jednostki wojskowej ma obowiązek dokonać kwalifikacji zdrowotnej żołnierza, a następnie, bezpośrednio przed przystąpieniem do sprawdzianu, lekarz dokonuje badania żołnierza. W przedmiotowej sprawie A. W. w roku 2012 przystąpił do sprawdzianu i otrzymał ocenę niedostateczną. W ten sposób jedyna możliwa, w świetle przepisów pragmatycznych, weryfikacja sprawności fizycznej żołnierza wypadła dla niego niekorzystnie. Oznacza to, że żołnierz nie jest w stanie ponieść ciężaru służby. Dodatkowo należy wskazać, że z dokumentacji zawartej w aktach personalnych A. W. wynika, iż w trakcie osiemnastomiesięcznego kontraktu przebywał on na zwolnieniu aż 66 dni. Zwolnienia były spowodowane kontuzjami powstałymi podczas wykonywania obowiązków służbowych, co wskazuje, że A. W. nie jest na tyle sprawny fizycznie, aby podołać ciężarom zawodowej służby wojskowej. Podnieść w tym miejscu należy, że wypadki lub choroby związane ze służbą są podstawą do postępowania na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. z 2014 r., poz. 213), natomiast w żaden sposób nie mogą być podstawą do żądania zawarcia kontraktu. W tym wypadku kontrakt może być przedłużony tylko wtedy, gdy jest to celowe ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych. Stwierdzić należy, że WSA w Gorzowie Wielkopolskim prawidłowo ocenił, iż wydane w sprawie decyzje są właściwie uzasadnione i nie naruszają zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym, przede wszystkim zasady praworządności, zasady prawdy materialnej oraz zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.