IV SA/Gl 867/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-10-01
Skład orzekający: Andrzej Matan, Beata Kalaga - Gajewska, Małgorzata Walentek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej treści wniosku o dofinansowanie z funduszy europejskich oraz umowy o dofinansowanie może zostać odmówiony ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, mimo że podmiotem zobowiązanym jest spółka gminna realizująca zadania publiczne?Ratio decidendi
Organ odmawiając udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, nie dokonał wystarczającej analizy i oceny, czy żądane informacje faktycznie posiadają cechy tajemnicy przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Brak wykazania konkretnych informacji posiadających wartość gospodarczą i podjętych działań w celu zachowania ich poufności, a także brak uzasadnienia w decyzji administracyjnej, skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący M.K. wnioskiem domagał się udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wniosku o dofinansowanie z funduszy europejskich oraz umowy o dofinansowanie. Organ odmówił udzielenia informacji, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Skarżący podtrzymał wniosek, argumentując, że spółka gminna realizuje zadania publiczne i dysponuje środkami publicznymi, a ujawnienie informacji jest dopuszczalne z uwagi na konieczność publicznej kontroli dysponowania pomocą publiczną. Organ utrzymał w mocy decyzję odmowną, podkreślając, że spółka nie jest osobą publiczną, a ujawnienie informacji mogłoby naruszyć jej konkurencyjność. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Prezesa Zarządu A S.A. w B. na rzecz skarżącego kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2013 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Prezesa Zarządu A S.A. w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Prezesa Zarządu A S.A. w B. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
M.K. wnioskiem z dnia 13 maja 2013 r., wysłanym do A S. A. w B., domagał się udostępnienia informacji w trybie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "ustawa", dotyczącej treści wniosku o dofinansowanie z funduszy europejskich -Funduszy Spójności - projektu "Budowa kompleksowego systemu gospodarki odpadami dla miasta B. i gmin powiatu [...]" wraz z załącznikami oraz samej umowy na dofinansowanie, jak również doręczenia żądanej informacji na adres prowadzenia działalności przez wnioskodawcę, tj. P.H.U. "B" w B.
Decyzją pierwszoinstancyjną z dnia [...] r., znak [...], w odpowiedzi na złożony wniosek, Prezes Zarządu A S. A. w B. odmówił udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, w oparciu o art. 5 ust. 2 ustawy. W uzasadnieniu decyzji powołano się na brak w ustawie definicji pojęcia "tajemnica przedsiębiorstwa" oraz odwołano się w tym zakresie do treści art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503 z późn. zm.) uznając, iż tajemnica przedsiębiorcy jest odpowiednikiem prywatności osoby fizycznej i powinna być rozumiana bardzo szeroko, dlatego obejmuje również treść wniosku złożonego przez M.K. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 marca 2012 r. o sygn.. akt II SA/Go 48/12).
Pismem z dnia 5 czerwca 2013 r. M.K. ponowił swój pierwotny wniosek z dnia 13 maja 2013 r. Nie zgodził się z argumentacją zaprezentowaną w uzasadnieniu przywołanej decyzji i zauważył, iż adresat wniosku jest osobą prawną samorządu terytorialnego i jako spółka gminna realizuje jej zadania własne, w tym prowadzenie Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych, która jest finansowana ze środków publicznych, jak również dofinansowana z funduszy europejskich. Skoro, zatem dysponuje publicznymi środkami finansowymi, to informacją publiczną jest kwestia, na jakich warunkach zostało udzielone dofinansowanie. Odwołując się do pojęcia "tajemnicy przedsiębiorstwa", zawartej w art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wywiódł, iż w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, niedopuszczalna jest rozszerzająca jego interpretacja, co znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15 września 2011 r. o sygn.. akt IV SA/Po 660/11 (publ. Lex nr 966656). Ujawnienie wnioskowanych informacji jest dopuszczalne z uwagi na konieczność publicznej kontroli dysponowania pomocą publiczną (dopłatami) i pozostaje w związku z pełnieniem funkcji publicznych przez spółkę gminną, realizującą zadania publiczne (por. P. Brzozowski, glosa do wyroku WSA w Olsztynie z dnia 2 marca 2010 r. o sygn.. akt II SA/Ol 19/10, publ. Lex 122418). Zważywszy zatem na definicję informacji publicznej, dokonaną w uzasadnieniu wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 17 stycznia 2013 r. o sygn.. akt II SAB/Rz 48/12 (publ. Lex 1285163) uznać należy, iż brak jest podstaw do uznania, iż informacje zawarte we wniosku o pozyskiwanie środków unijnych oraz w umowie na ich wydatkowanie stanowią tajemnicę przedsiębiorcy, bowiem są wydatkowane w trybie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 249, poz. 2104 z późn. zm.).
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezes Zarządu A S. A. w B. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. oraz przytoczył argumentację w niej zawartą akcentując, iż ograniczeniu w dostępie do informacji publicznej podlega treść żądania zawarta we wniosku z dnia 13 maja 2013 r., bowiem dotyczy interesu przedsiębiorcy, który ma obowiązek chronić przed udostępnieniem dane, które mogą mieć negatywny wpływ na jego działalność oraz mogą prowadzić do ograniczenia jego konkurencyjności na rynku, tym samym narazić na poniesienie strat poprzez rozpowszechnienie strategii jego działania. Spółka jest osobą prawną prowadzącą działalność gospodarczą, ale nie jest osobą publiczną. Żądane informacje dotyczą wykonywania zadań publicznych, ale nie są z nimi bezpośrednio związane, jednakże ich ujawnienie doprowadzić mogłoby do naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa, z tego powodu ograniczenie ich dostępności jest w pełni uzasadnione.
Pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. M.K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając mu naruszenie art. 5 ust. 2 ustawy poprzez błędną jego interpretację polegającą na przyjęciu, iż żądana we wniosku informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa i w związku z tym jej udostępnienie podlega ograniczeniu oraz naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, iż wniosek nie dotyczy zadań wykonywanych przez Spółkę, chociaż dysponuje ona publicznymi środkami finansowymi, co doprowadziło do ograniczenia dostępu do informacji publicznej. Zdaniem skarżącego, prawo do informacji publicznej jako uprawnienie podlega ograniczeniu jedynie w drodze wyjątku, a jakakolwiek interpretacja rozszerzająca jest niedopuszczalna z uwagi na jawność życia publicznego. Powołując się na orzecznictwo sądowe oraz argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 5 czerwca 2013 r. skarżący stwierdził, że żądania jego wniosku błędnie uznano za domaganie się informacji podlegającej tajemnicy przedsiębiorcy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 września 2011 r. o sygn. akt IV SA/Po 660/11, publ. Lex nr 966656 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 17 stycznia 2013 r. o sygn. akt II SAB/Rz 48/12, publ. Lex 1285163). Spółce, mającej szczególny status, powierzono realizację zadań gminy, w związku z tym pozyskano dodatkowe środki publiczne ze środków zagranicznych, które nie podlegają zwrotowi. Zatem ich wydatkowanie, w trybie ustawy o finansach publicznych, nie może podlegać żadnym ograniczeniom. Wnioskowane informacje związane są bezpośrednio z zadaniami realizowanymi przez Spółkę, dlatego też skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie i udostępnienie żądanej informacji publicznej oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę, Prezes Zarządu A S. A. w B. wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej oraz zasądzenia kosztów postępowania. Ustosunkowując się do przedstawionych w skardze zarzutów podniósł, iż w myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy zobowiązany jest do udzielania informacji publicznej, ale nie jest osobą publiczną w rozumieniu tejże ustawy, a zawnioskowane informacje nie mają związku z pełnioną funkcją i zostały objęte klauzulą poufności. Ujawnienie ich mogłoby narazić na ograniczenie konkurencyjności Spółki na rynku właściwym i ewentualną szkodę, bowiem inne przedsiębiorstwa wykonują podobny przedmiot działalności i świadczą zbliżone usługi. W niniejszej sprawie strony umowy o dofinansowanie podjęły czynności, które miały na celu zapobieżenie udostępnianiu lub upublicznieniu dokumentów i materiałów związanych z inwestycją, a zawarta umowa o dofinansowanie stanowi istotną wartość gospodarczą i technologiczną oraz obejmuje sposób budowy i eksploatacji urządzeń służących do zagospodarowania odpadów składowanych na wysypisku odpadów, a także oczyszczalni ścieków. Stąd też ich udostępnianie spowoduje upublicznienie limitów przepustowości całej instalacji do przetwarzania odpadów, metod technologicznych wykorzystywanych do ich przetwarzania oraz możliwości produkcyjnych Spółki, co może być wykorzystane przez konkurencyjne przedsiębiorstwa w celu zbudowania podobnej instalacji do przetwarzania odpadów, wymaganej przepisami ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 391). Wobec istniejącej na rynku konkurencji Spółka znalazłaby się w gorszej pozycji z powodu udostępnienia informacji stanowiącej dla niej istotną wartość handlową. Obecnie dysponuje ona opracowaną i wybudowaną już instalacją do przetwarzania odpadów, która jest najnowocześniejsza w Polsce, dlatego większość gmin w powiatu [...] zawarła z nią umowy na zagospodarowanie odpadów oraz zapewnia relatywnie niskie ceny swoich usług. Skarżący natomiast stara się pozyskać wszelkie związane z inwestycją informacje, aby "przybliżyć" podmioty konkurencyjne do wybudowania podobnej instalacji do przetwarzania odpadów, a może nawet działać na ich zlecenie, aby pozyskać istotne informacje technologiczne, czemu służyć ma wszczęte przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postępowanie wyjaśniające w kwestii związanej z wyliczeniem cen stosowanych przez Spółkę przy zagospodarowaniu odpadów. Zdaniem organu, tajemnica przedsiębiorcy składa się z dwóch elementów - materialnego (np. szczegółowy opis sposobu wykonania usługi i jej koszt) oraz formalnego, czyli woli utajnienia danych informacji, czyli stanowi informacje znane tylko określonemu kręgowi osób, związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec której podjęte zostały wystarczające środki ochrony w celu zapewnienia ich poufności i nierozpoznawalności przez osoby trzecie (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r. o sygn.. akt I OSK 511/13).
Na rozprawie w dniu 1 października 2013 r. pełnomocnik organu wyjaśnił, iż Spółka podjęła działania wewnętrzne w celu nie podawania do widomości informacji żądanych we wniosku skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z póżn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy, w oparciu o art. 5 ust. 2 ustawy, Sąd stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 ustawy, która w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do tej informacji, określając zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb jej udostępniania. Zgodnie z art. 4 ustawy do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, m.in. w szczególności: podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego (pkt 4), jak też podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których jednostki samorządu terytorialnego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (pkt 5), oczywiście tylko takie podmioty, które są w posiadaniu informacji publicznej (art. 4 ust. 3 ustawy). Zgodnie ze wskazaną regulacją informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. W świetle tego przepisu przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest spełnianie przez nią kryterium przedmiotowego, zatem decydująca jest wyłącznie treść i charakter konkretnej informacji. Należy również przy wykładni powyższych przepisów kierować się art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne jest publicznym prawem każdego obywatela i obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Informacją publiczną będzie zatem każda informacja (wiadomość, treść) wytworzona lub odnoszona do podmiotu, który został wskazany w ustawie jako zobowiązany do udzielenia takich informacji (art. 4 ust. 1 ustawy).
W rozpoznawanej sprawie takim podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych jest organ - Prezes A S. A. w B., co wynika z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (NR [...]; dział 1 rubryka 7 pkt 1 oraz dział 2 rubryka 1 pkt 1), jako podmiot reprezentujący osobę prawną samorządu terytorialnego, wykonującą zadania publiczne (art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy).
W świetle ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego informacja publiczna dotyczy wyłącznie strefy faktów, a więc to treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim, bądź w jakikolwiek sposób dotyczących tego organu, a więc bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i tych, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także tych, które tylko w części dotyczą działalności organu), nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r. o sygn. akt I OSK 123/06, Lex nr 291357 i inne). Nadto, informacja publiczna to informacja wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2007 r. o sygn. akt IV SA/Po 652/07, Lex nr 460751). Takie też stanowisko wyrażono w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 czerwca 2006 r. o sygn. akt II SAB/Lu 19/06 (Lex nr 236231), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2004 r. o sygn. IV SA/Wa 221/04 (Lex nr 146742) oraz postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2008 r. o sygn. II SAB/Bk 36/08 (Lex Nr 146742). Informacją publiczną jest również informacja o osobach realizujących w ramach zakresu działania danego podmiotu zadania publiczne. Natomiast dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, co nie pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią, inaczej niż wskutek złożenia wniosku do odpowiedniego organu o udzielenie informacji.
Przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi, że udostępnianiu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o przedmiocie działalności i kompetencjach (lit. c) oraz o majątku, którym dysponują (lit. f). Natomiast art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy stanowi o danych publicznych, w tym treści i postaci dokumentów urzędowych i innych rozstrzygnięć, a art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c) ustawy stanowi o udostępnieniu informacji publicznej, w szczególności o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych.
Mając to wszystko na uwadze należy stwierdzić, że żądane przez skarżącego informacje odnoszące się do treści wniosku o dofinansowanie z funduszy europejskich - Funduszy Spójności - projektu "Budowa kompleksowego systemu gospodarki odpadami dla miasta B. i gmin powiatu [...]" wraz z załącznikami oraz samej umowy na dofinansowanie mają charakter informacji publicznej. Dotyczą bowiem sposobu realizowania przez Gminę B. własnych zadań ustawowych, czyli realizacji obowiązków wynikających z wcześniej już przywołanej ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. nr 185, poz. 1243 z późn. zm.), jak również informacji o sposobie ich finansowania, czyli dysponowania środkami publicznymi w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Z powyższego wynika, że po pierwsze - wnioskowana przez skarżącego informacja ma charakter informacji publicznej i po drugie - organ jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia.
Rozważenia wymagało natomiast, czy zasadna jest odmowa udostępnienia informacji objętych treścią wniosku skarżącego ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy.
Analizując to zagadnienie, należy wskazać, że prawo do informacji publicznej stosownie do art. 5 ust. 2 (zdanie pierwsze) ustawy podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Podkreślić należy jednak, że ochrona informacji nie ma charakteru absolutnego i dotyczy wyłącznie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy. Uprawnione jest w tym zakresie odwołanie się do definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa zawartej w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r., nr 153, poz. 1503 z późn. zm.), zgodnie z którym przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Na tajemnicę przedsiębiorstwa składają się takie informacje należące do tegoż podmiotu, których przekazanie, ujawnienie lub wykorzystanie albo nabycie od osoby nieuprawnionej zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy. Warunkiem respektowania tej tajemnicy jest uprzednie złożenie w odniesieniu do konkretnych informacji zastrzeżenia, że nie mogą być one ogólnie udostępnione (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2000 r. o sygn. akt I CKN 304/00). Powszechnie przyjmuje się, iż informacja ma charakter technologiczny, kiedy dotyczy sposobu wytwarzania, formuł chemicznych, wzorów i metod działania oraz nie jest znana ogółowi lub osobom, które ze względu na prowadzoną działalność są zainteresowane jej posiadaniem. Dane informacje stanowią tajemnicę, jeżeli spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: informacje mają charakter techniczny, technologiczny, organizacyjny przedsiębiorstwa lub posiadają wartość gospodarczą; są poufne, tzn. zostały nie ujawnione do wiadomości publicznej; przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Natomiast brak spełnienia choćby jednej z tych przesłanek dyskwalifikuje daną informację jako tajemnicę przedsiębiorstwa.
W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że dopiero w odpowiedzi na skargę organ podniósł, iż zostały podjęte działania mające na celu zapewnienie poufności wszystkim żądanym przez skarżącego informacjom, w tym treści umowy o dofinansowanie (k-13 akt sądowych). Jednakże ustalenia, co do żądania zachowania w tajemnicy i nieujawniania osobom trzecim wszystkich informacji dotyczących złożonego wniosku, jak i zawartej umowy nie znalazły jakiegokolwiek odzwierciedlenia w rozważaniach zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Tymczasem z mającego zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 35 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) wynika zasada domniemania nie zastrzeżenia klauzuli dotyczącej wyłączenia jawności w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych lub inne podmioty, o ile wynikające z umowy zobowiązanie jest realizowane lub przeznaczone do realizacji ze środków publicznych. Powyższe oznacza, że zastrzeżenie tajemnicy stanowi wyjątek od zasady jawności i z tego względu jednostka sektora publicznego nie może polegać wyłącznie na oświadczeniu przedsiębiorcy, co do jej istnienia, ale powinna samodzielnie dokonać oceny złożonego przez przedsiębiorcę zastrzeżenia pod kątem istnienia tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Złożone zastrzeżenie może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, pozytywnie przesądzi, że zastrzeżone informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 11 ust. 4 powołanej ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Jeżeli w wyniku weryfikacji okaże się, że zastrzeżona informacja nie stanowi tajemnicy przedsiębiorstwa, to zadeklarowane zastrzeżenie staje się bezskuteczne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2012r. o sygn. akt II SA/Wa 1483/12 oraz nieprawomocny wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2013 r. o sygn.. akt II SA/Gd 321.13 oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA). Należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie nie podjęto żadnych ustaleń i rozważań w tym zakresie.
W konsekwencji, ograniczenie prawa do informacji mogło nastąpić tylko wówczas, gdy rzetelnie przeprowadzone postępowanie dowodowe dostarczyłoby obiektywnego materiału uzasadniającego, że wszystkie żądane we wniosku informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy.
W rozpoznawanej sprawie organ nie dokonał oceny zasadności wyłączenia jawności żądanych informacji. Jak już wcześniej zauważono, tajemnica przedsiębiorcy, będąca wyjątkiem od zasady jawności umów zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych, nie może być interpretowana w sposób rozszerzający, gdyż naruszałoby to przewidziane w art. 61 Konstytucji RP oraz ustawie o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji o działaniach władzy publicznej organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, które to prawo obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Podkreślenia zatem wymaga, iż warunkiem koniecznym do uznania istnienia tajemnicy przedsiębiorcy jest wskazanie konkretnych, posiadających wartość gospodarczą należących do niego informacji, które mają korzystać z poufności. Na ich istnienie oraz ocenę organ w zaskarżonej decyzji się nie powołał. Tym samym powstrzymał się od dokonania obligatoryjnej oceny żądanych informacji w aspekcie ograniczenia prawa ich udostępnienia ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa. Wskazać jednakże należy, że to po stronie organu leży kompetencja do oceny, która z żądanych informacji stanowi tajemnicę przedsiębiorcy i nie podlega udostępnieniu. Wobec tego uznać należało, że w przedmiotowej sprawie nie dokonano właściwej analizy wniosku skarżącego pod kątem zidentyfikowania informacji mających status tajemnicy przedsiębiorcy, o którym stanowi art. 5 ust. 2 ustawy, nie respektując przy tym reguł zawartych w art. 107 § 3 K.p.a.
Ustawa precyzyjnie określa obowiązki organu, do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wbrew temu, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w przypadku uznania, iż w sprawie występuje przesłanka do odmowy udzielenia żądanej informacji, to obowiązkiem organu było w sposób nie budzący wątpliwości wykazać, z jakich przyczyn zajął w sprawie takie stanowisko.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obowiązku tego nie wypełniono, na co wskazują uzasadnienia obu decyzji administracyjnych. Organ w uzasadnieniach wydanych decyzji stwierdził w sposób stanowczy, iż prawo do żądania wnioskowanej informacji podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Przy czym nie podjął żadnych prób wyjaśnienia, z jakich przyczyn tak traktuje pytania zawarte we wniosku skarżącego. Dopiero w odpowiedzi na skargę wskazał, iż wnioskowane informacje zostały objęte klauzulą poufności w celu zapobieżenia ich udostępnienia osobom trzecim.
W tym stanie rzeczy, organ przedwcześnie podjął zaskarżoną decyzję nie wykazując, że treść złożonego wniosku przez skarżącego stanowi tajemnicę przedsiębiorcy i w żaden sposób nie uzasadnił zajętego w sprawie stanowiska w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Stwierdzić należy, że organ uchylił się od rozpoznania istoty sprawy, która sprowadzała się do oceny, które z żądanych informacji stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i ze względu na ich ochronę, wynikającą z art. 5 ust. 2 ustawy, nie podlegają one udostępnieniu. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w ściśle określonym zakresie, tj. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Przepis ten nie mówi o całkowitym wyłączeniu prawa do informacji publicznej, ale o jego ograniczeniu w takim zakresie, w jakim wymaga tego ochrona prywatności osoby fizycznej lub tajemnicy przedsiębiorcy. Nie ma zatem prawnych przeszkód, aby wniosek o udostępnienie informacji publicznej mógł zostać rozpatrzony poprzez częściowe udostępnienie danych oraz w pozostałej części załatwiony odmownie z powołaniem się na ograniczenia wskazane w art. 5 ust. 2 ustawy. Wydanie decyzji odmownej z powołaniem na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga przy tym wyczerpującego uzasadnienia wystąpienia przesłanek z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2013 r. o sygn.. akt I OSK 192/13 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA), że w ramach sądowoadministracyjnej kontroli odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji z uwagi na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy konieczne jest badanie przesłanek materialnych i formalnych tajemnicy przedsiębiorcy. Ponadto, podkreślenia wymaga wysoki poziom skomplikowania omawianej materii, stąd konieczność dołożenia należytej staranności przy ocenie, czy w danej sprawie można zastosować procedurę odmowy udostępnienia informacji z uwagi na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy. Nie wystarczy więc ogólnikowe wskazanie, iż żądane informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorcy.
Niezależnie od tego stwierdzić należy, że istotnie w orzecznictwie wskazano na potrzebę udziału w postępowaniu przedsiębiorcy, ze względu na tajemnicę którego prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2560/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA). Sąd nie podziela jednakże tego poglądu. Z art. 16 ustawy wynika bowiem, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się tylko i wyłącznie do decyzji wydawanych na podstawie ust. 1, a więc decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej oraz umarzającej postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy. Z tego powodu nie można uznać, że postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej, które może zakończyć się także jej udzieleniem (stanowiącym czynność materialno-techniczną), powinno toczyć się według reguł określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W kontekście specyfiki regulacji określających dostęp do informacji publicznej istotne jest, że każda z żądanych przez wnioskodawcę informacji musi być rozważona indywidualnie, co do zasadności odmowy udostępnienia jej z uwagi na przesłanki wymienione w art. 5 ust. 2 (zdanie pierwsze) ustawy. Nadto, szczególnie precyzyjne i wyczerpujące uzasadnienie powinny zawierać te decyzje, które oparte są na pojęciach niedookreślonych, tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie. Niewystarczające jest bowiem powołanie się na tajemnicę przedsiębiorcy bez wyraźnego rozwinięcia, w jakim aspekcie tajemnicę tę należałoby oceniać. Powołując się na obowiązki organu administracji publicznej, a w szczególności obowiązki wynikające z treści art. 107 § 3 K.p.a. trzeba stwierdzić, iż przedstawione w tym zakresie motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji budzą istotne zastrzeżenia, a odpowiedź na skargę nie może stanowić ich uzupełnienia.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ zobowiązany jest dokonać ponownej analizy treści pytań zawartych we wniosku skarżącego i dokonać oceny, czy udostępnienie żądanych informacji będzie faktycznie związane z naruszeniem tajemnicy przedsiębiorcy. Co za tym idzie ustalić podstawę występowania w sprawie tej przesłanki i uzasadni ją w sposób nie budzący wątpliwości, bowiem nie zostało to wykazane również w decyzji pierwszoinstancyjnej. Dlatego, biorąc pod uwagę wyżej przedstawiony stan faktyczny i prawny oraz uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) w związku z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1 pkt 4 i art. 5 ust. 2 (zdanie pierwsze) ustawy orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło