II OZ 1007/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dnia 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt VII SAB/Wa 81/13 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem 16 czerwca 2014 r., sygn. akt VII SAB/Wa 81/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną A. Z. w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu Sąd podał, że postanowieniem z dnia 2 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. Z. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W dniu 17 lutego 2014 r. (data nadania w UP) wpłynęła do Sądu skarga kasacyjna A. Z. od ww. postanowienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 12 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. Z. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 2 października 2013 r. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 534/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie A. Z. na ww. postanowienie z dnia 12 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 178 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Sąd przytoczył art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stosownie zaś do art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Sąd podniósł, że w niniejszej sprawie, skarga kasacyjna została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia, który nie został przywrócony. W zażaleniu A. Z., reprezentowany przez adwokat Z. B., zaskarżył powyższe postanowienie w całości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 6 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i brak pouczenia strony postępowania w jakim terminie powinna złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego m.in. ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej i w konsekwencji nie złożenia wniosku oraz skargi kasacyjnej w terminie; 2) art. 86 § 1 w zw. z art. 178 p.p.s.a poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony i w konsekwencji odrzucenie skargi kasacyjnej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż wraz z doręczeniem odpisu postanowienia z dnia 2 października 2013 roku został pouczony, iż na powyższe postanowienie przysługuje skarga kasacyjna. Jednocześnie pouczenie zawierało informację, iż skarga powinna zostać sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika — adwokata, radcę prawnego albo doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego w określonych sprawach. Pouczenie zawierało także informacje, iż strona może złożyć wniosek o przyznanie pomocy prawnej, jednak złożenie wniosku o przyznanie pomocy prawnej nie przerywa biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem skarżącego powinien zostać poinformowany w jakim terminie powinien w/w wniosek złożyć. Brak pouczenia o konieczności złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 30 dni - zgodnie z art. 6 p.p.s.a., nie powinno powodować dla strony negatywnych konsekwencji. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy dwa dni po terminie do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy A. Z. Skarżący podkreślił, że w przepisach dotyczących postępowania brak jest terminu na złożenie wniosku o przyznanie pomocy prawnej. W ocenie skarżącego działanie Sądu pierwszej instancji naruszało art. 6 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem w świetle zasady prawa do sądu, akceptować działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który najpierw nie informuje strony o prawidłowym trybie i terminie podejmowania czynności procesowych, których zaniechanie pogarsza sytuację procesową strony i narusza jej gwarancje procesowe, a następnie odmawia przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy. Sąd pierwszej instancji odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zwrócił uwagi na nieprawidłowość swoich dotychczasowych działań, które się do tego przyczyniły. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 177 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (§ 1). Termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla stron wiąże również prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka. Jeżeli jednak orzeczenia nie doręcza się stronie prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka mogą w terminie trzydziestu dni od dnia wydania orzeczenia wystąpić o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i wnieść skargę kasacyjną w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (§ 2). Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił daty czynności procesowych w odniesieniu do postępowania ze skargi kasacyjnej, tj. datę doręczenia stronie postanowienia z dnia 2 października 2013 r. o odrzuceniu skargi (28 października 2013 r. doręczono odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem – k.21 zwrotne poświadczenie odbioru) i datę wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego (za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – 17 lutego 2014 r. – data nadania w Urzędzie Pocztowym – k.61) skargi kasacyjnej przez stronę. Ustaleń tych nie kwestionuje skarżący w zażaleniu na zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Nie ulega wątpliwości, że skarga kasacyjna została wniesiona po upływie - przewidzianego w art. 177 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - terminu trzydziestu dni do jej wniesienia, liczonego od dnia doręczenia stronie postanowienia o odrzuceniu skargi wraz z uzasadnieniem. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegł od dnia 3 października 2013 r. i upłynął w dniu 27 listopada 2013 r. Postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu na wydłużenie ustawowego terminu przewidzianego dla wniesienia skargi kasacyjnej, ale może mieć znaczenie przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie tego terminu. Podobnie kwestia winy strony w uchybieniu terminu oceniana jest w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu został złożony po upływie trzydziestodniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej (wniosek złożono w dniu 29 listopada 2013 r. – data nadania w UP). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r., sygn. akt II OZ 534/14 oddalił zażalenie A. Z. na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Odnośnie zarzutu zażalenia, zmierzającego do wykazania naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6 p.p.s.a., należy podnieść, iż wprawdzie z mocy art. 6 p.p.s.a. ciąży na Sądzie administracyjnym obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, lecz obowiązek ten nie jest nieograniczony. Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań; obowiązek odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2000 roku, sygn. akt II UKN 639/99, OSNP 2002/3/78, M. Jędrzejewska (w:) T. Ereciński (red.), M. Jędrzejewska, J.Gudowski, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza, postępowanie rozpoznawcze, Warszawa 2003, s. 79, A. Kabat [w:] B. Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005 ). Obowiązek Sądu wynikający z art. 6 p.p.s.a. realizowany jest stosownie do stanu sprawy i nie oznacza całkowitego zwolnienia strony z konieczności zachowania należytej staranności. Weryfikacja akt sądowych pozwala z całą pełnością stwierdzić, że skarżący był pouczany od momentu złożenia skargi o przysługujących mu uprawnieniach. W piśmie z dnia 1 sierpnia 2013 r. (k. 10) w pkt 2 pouczenia zawarta jest informacja, że strona w toku postępowania może wnieść o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie częściowe lub całkowite od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Już na tym etapie skarżący mógł złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nadto w piśmie przewodnim doręczenia odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi (pismo z dnia 7 października 2013 r. – k. 18) zawarte jest wyraźne pouczenie o terminie 30 dni do wniesienia skargi kasacyjnej liczonym od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem (pkt 1 pouczenia) oraz o prawie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, i tym, że taki wniosek nie przerywa biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (pkt 3). Przede wszystkim jednak zaznaczyć należy, iż w niniejszym postępowaniu zażaleniowym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2014 roku o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W niniejszym postępowaniu zażaleniowym poza oceną Sądu pozostają kwestie związane z przyczyną wniesienia skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu i odmową przywrócenia terminu do jej wniesienia. Te kwestie stanowiły przedmiot oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej – sygn. akt II OZ 534/14. Z tego względu w niniejszym postępowaniu zażaleniowym nie podlegają rozważaniu zarzuty sformułowane przez pełnomocnika skarżącego dotyczące uchybienia terminu i zasadności wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 86 § 1 w zw. z art. 178 p.p.s.a. nie może odnieść zamierzonego skutku. Stosownie do art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że skarga kasacyjną A. Z. – jako wniesiona po upływie ustawowego terminu z art. 177 § 1 p.p.s.a. – podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu. Odnośnie wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu stwierdzić należy, iż wyznaczony adwokat - stosownie do art. 250 p.p.s.a. - otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wniosek taki podlega rozpoznaniu przez Sąd pierwszej instancji.