III SA/Łd 690/13
PostanowienieWSA w Łodzi2013-10-02
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Monika Krzyżaniak, Janusz Nowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie komisji lekarskiej podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych, dotyczące zdolności do służby w Policji, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego jako decyzja administracyjna?Ratio decidendi
Orzeczenia komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, dotyczące oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Policji, nie są decyzjami administracyjnymi i nie podlegają samodzielnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Mają one charakter opinii medycznej stanowiącej element postępowania kwalifikacyjnego, które kończy się wydaniem decyzji administracyjnej przez inny organ.Stan faktyczny
Skarżący D. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł., które podtrzymało orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w Ł. o uznaniu skarżącego za niezdolnego do służby w Policji. Organ wniósł o oddalenie skargi. Sąd uznał, że skarga podlega odrzuceniu z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. sprawy ze skargi D. F. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za niezdolnego do służby w Policji postanawia odrzucić skargę
W dniu 19 czerwca 2013 r. D. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. z dnia [...] r., nr [...] podtrzymujące orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w Ł. i z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania skarżącego za niezdolnego do służby w Policji.
W odpowiedzi na skargę Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Zakres właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270) - zwaną dalej p.p.s.a.
Zgodnie z przepisem art. 3 p.p.s.a. kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu.
W niniejszej sprawie skarga dotyczy orzeczenia Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. z dnia [...] r. utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie uznania skarżącego za niezdolnego do służby w Policji.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 287, poz. 1686 ze zm.) zdolność fizyczną i psychiczną do służby ustalają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.
Tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych określa - wydane na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o Policji - rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. z 1991 r. nr 79, poz. 349 ze zm.). W myśl § 1 ust. 1 komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych, zwane dalej "komisjami lekarskimi", oceniają na podstawie badań lekarskich zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby w stosunku do: 1) kandydatów do: a) służby w Policji, b) służby w Urzędzie Ochrony Państwa, c) służby w Straży Granicznej, d) służby w Służbie Więziennej, e) służby w Państwowej Straży Pożarnej, f) odbycia przeszkolenia w szkołach i ośrodkach szkolenia resortu spraw wewnętrznych, 2) policjantów, 3) funkcjonariuszy Urzędu Ochrony Państwa, 4) funkcjonariuszy Straży Granicznej, 5) funkcjonariuszy Służby Więziennej, 6) strażaków Państwowej Straży Pożarnej.
Komisje lekarskie orzekają również o: 1) stopniu uszczerbku na zdrowiu spowodowanym wypadkiem lub chorobami pozostającymi w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, 2) związku schorzeń i ułomności ze służbą, 3) inwalidztwa i związku tego inwalidztwa ze służbą, 4) związku śmierci ze służbą, 5) potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego, 6) potrzebie udzielenia długotrwałego lub stałego zwolnienia od wykonywania niektórych zajęć służbowych (§ 1 ust. 2 rozporządzenia).
Komisje lekarskie orzekają także o: 1) czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, 2) konieczności leczenia sanatoryjnego, 3) konieczności protezowania w stosunku do osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń służby zdrowia resortu spraw wewnętrznych (§ 1 ust. 3 rozporządzenia).
Komisje lekarskie są więc właściwe w zakresie badań medycznych oraz wydawania orzeczeń o stanie zdrowia i zdolności do służby zarówno kandydatów do służby w Policji, jak i policjantów, jak również o stopniu uszczerbku na zdrowiu, związku schorzeń i ułomności ze służbą (§ 10, 12 i 13 oraz 14 ust. 2 rozporządzenia).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że orzeczenia komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych można podzielić na dwie odrębne grupy. Pierwsza z nich związana jest z ustalaniem przez komisję zdolności do służby. Oceniany jest więc stan zdrowia danej osoby na potrzeby oceny zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, dalszego jej pełnienia, czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby, przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe, czy zwolnienie go ze służby. Orzeczenia te stanowią zatem podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej, na mocy której osoba jest przyjmowana do służby, przeniesiona na inne stanowisko służbowe, czy z niej zwalniana (art. 25, art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji). I tak wskazać można, że orzeczenie komisji lekarskiej zawierające rozstrzygnięcie przewidziane w § 13 ust. 1 pkt 5 jest orzeczeniem, o którym mowa w § 14 ust. 2 i § 23 pkt 1 rozporządzenia z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, a ustalenie w tym orzeczeniu całkowitej niezdolności do służby stanowi podstawę do rozwiązania z policjantem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1990 r. o Policji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 726/07, LEX nr 471495).
Drugą grupę orzeczeń wydawanych przez omawiane komisje stanowią orzeczenia, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o Policji. Orzeczenia z tej grupy poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach rentowych, emerytalnych czy odszkodowawczych. Orzeczenia te mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określenia świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
W tym miejscu odwołać się należy do postanowienia składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/00 opubl. ONSA 2001/2/47), LEX 45587, które stało się podstawą do przyjęcia w orzecznictwie sądów administracyjnych ww. podziału orzeczeń wydawanych przez komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych. W powołanym postanowieniu NSA odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97 (ONSA 1998, z. 2, poz. 39) oraz uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt III ZP 9/99 (OSNAPiUS 2000, nr 5, poz. 167) (...). NSA wskazał, że "W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97 (ONSA 1998, z. 2, poz. 39) Sąd ten wyraził pogląd o dopuszczalności skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, wydane na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.), i przyjął, że komisje te należy traktować jako organy administracji publicznej. Z przepisów tej ustawy, określających właściwość organów administracji wojskowej (art. 24 ust. 2 ustawy), właściwość terenowych organów rządowej administracji ogólnej, organów samorządu terytorialnego, konsulów i innych podmiotów (art. 25 ust. 1-3), a ponadto z przepisu art. 26, określającego właściwość rejonowych i wojewódzkich komisji lekarskich, oraz z art. 29, określającego właściwość wojskowych komisji lekarskich, Sąd wyprowadził wniosek, że wszystkie te podmioty są powołane z mocy ustawy do administrowania rezerwami osobowymi Sił Zbrojnych oraz do współdziałania w tym administrowaniu, a choć mają one różny status i pod względem strukturalnym i funkcjonalnym przynależą do różnych kategorii podmiotów, to wykonują administrację publiczną w rozumieniu art. 1 i 20 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Rozstrzygnięcia tych komisji, wydane na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), zawierające zarówno elementy wynikające z wiedzy medycznej (rozpoznanie lekarskie), jak i elementy typowe dla orzecznictwa administracyjnego (ustalenie zdolności do czynnej służby wojskowej lub określenie związku chorób i ułomności ze służbą wojskową) oraz uzasadnienie, mają charakter władczy i jednostronny. Czynności powyższych komisji są dokonywane w sformalizowanym postępowaniu, zapewniającym ścisłe rozdzielenie właściwości i kompetencji różnych organów, przy czym wydane orzeczenie podlega kontroli instancyjnej. Te elementy trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich trudno byłoby wiązać wyłącznie z wiedzą medyczną i oceniać według jej kryteriów. Są to elementy prawne funkcji orzecznictwa, które mogą być kontrolowane co do ich zgodności z prawem. Podsumowując te rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w omawianej uchwale, że wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej, co wynika z ich usytuowania w strukturze resortu obrony narodowej, zakresu właściwości i kompetencji, wykonywanych funkcji, zachowania w działaniu zasady instancyjności, określenia przedmiotu działalności w sprawach indywidualnych, dotyczących interesów prawnych i obowiązków konkretnych osób fizycznych. Cechy tych organów oraz charakter spraw należących do ich właściwości odpowiadają wszystkim przesłankom stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, określonym w jego art. 1 § 1 pkt 1. Jednocześnie pozycja prawna tych organów i zakres oraz prawne formy ich działania odpowiadają przepisom art. 1, art. 16 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 2 i art. 22 cytowanej ustawy o NSA. W konsekwencji w powołanej uchwale stwierdzono, że Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy w sprawach skarg na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.), na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym".
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że analiza przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych nie daje podstaw do wyprowadzenia takich wniosków jakie wyprowadził NSA w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97 i przyjęcia, że komisje lekarskie podległe MSW są podmiotami wykonującymi administrację publiczną, tak jak wojskowe komisje lekarskich. Pozycja prawna, zakres oraz prawne formy działania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych nie dają podstaw do uznania, że są one organami administracji publicznej. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o Policji komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych ustalają zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby. Zaznaczyć przy tym należy, że ustalenie tej zdolności jest w przypadku postępowania kwalifikacyjnego dotyczącego przyjęcia do służby tylko jednym z kilku etapów tego postępowania, wskazanym w art. 25 ust. 2 ustawy o Policji.
Stosownie do treści art. 40 ustawy o Policji - policjant może być skierowany z urzędu lub na jego prośbę do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych schorzeń ze służbą. W § 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. wskazano, że do komisji lekarskich kieruje się z urzędu lub na prośbę osoby ubiegającej się o wydanie orzeczenia lekarskiego. Do komisji lekarskiej kieruje się z urzędu: 1) kandydatów do służby, 2) osobę, której stan zdrowia daje podstawę do przypuszczeń, że stopień jej zdolności do służby uległ zasadniczej zmianie lub że dalsze pełnienie przez tę osobę służby na zajmowanym stanowisku jest niemożliwe (ust. 2 § 6). Do komisji lekarskich kierują, z zastrzeżeniem ust. 4-6, przełożeni właściwi w sprawach osobowych na wniosek lekarza zakładu służby zdrowia resortu spraw wewnętrznych lub z własnej inicjatywy (ust. 3 § 6). Wzór karty skierowania do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Orzeczenia komisji lekarskich rozstrzygają o stanie zdrowia osoby stającej przed komisją. Orzeczenie takie zawiera przede wszystkim elementy wynikające z wiedzy medycznej, na podstawie której następuje ocena stanu zdrowia badanego. Wprawdzie w § 10 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia wskazano, że stopień zdolności kandydatów do służby, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a)-e), ustala się przez zaliczenie osoby badanej do określonej kategorii: kategorii "Z" - zdolny, co oznacza, że stan zdrowia badanego nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne nie stanowią przeszkody do pełnienia służby, kategorii "N" - niezdolny, co oznacza, że stwierdzone u badanego schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne uniemożliwiają pełnienie służby. Jednak zdaniem Sądu to, że w rozporządzeniu MSW z dnia 9 lipca 1991 r. określono, że komisja lekarska ustala stopień zdolności kandydatów do służby wojskowej nie oznacza, że orzeczenie to ma elementy typowe dla orzecznictwa administracyjnego. Przepis art. 26 ust. 2 ustawy o Policji nie upoważnia do określenia kategorii zdolności do służby oraz zasad zaliczania do poszczególnych kategorii. Zgodnie z art. 26 ust. 2 minister właściwy do spraw wewnętrznych upoważniony został do określenia zasad zdolności fizycznej i psychicznej do służby, a także trybu orzekania tej zdolności oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Porównując treść powyższego przepisu z art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r., o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. nr 4, poz. 16 ze zm.) stwierdzić należy, że ten ostatni upoważniał Ministra Obrony Narodowej do określenia kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz zasad zaliczania do poszczególnych kategorii.
Ponadto wskazać należy, że analizowany w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97 tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich różni się od trybu działania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. komisje lekarskie orzekają w składzie trzech osób. Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie komisji. Członek komisji lekarskiej mający w sprawie orzeczenia odrębne zdanie może wnieść na piśmie sprzeciw od orzeczenia z podaniem uzasadnienia. W takim przypadku przewodniczący komisji lekarskiej przesyła orzeczenie wraz z załączonym sprzeciwem i pozostałymi dokumentami do Centralnej Komisji Lekarskiej, która obowiązana jest zająć stanowisko w sprawie w ciągu 7 dni od jego otrzymania (§ 20 ust. 2 rozporządzenia). Jeden egzemplarz orzeczenia wraz z pozostałymi dokumentami przechowuje się w aktach komisji lekarskiej (§ 20 ust. 3). Stosownie do treści § 22 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie komisji lekarskiej ustalające po raz pierwszy związek schorzeń i ułomności ze służbą oraz zaliczenie do jednej z grup inwalidzkich sporządza się na formularzu według wzoru stanowiącego załącznik nr 4 do rozporządzenia. Orzeczenia następne, wydawane w ramach kontrolnych badań lekarskich, sporządza się na formularzu według wzoru stanowiącego załącznik nr 5 do rozporządzenia. Według § 23 tylko orzeczenia komisji lekarskich w nim wskazane powinny być szczegółowo uzasadnione. To zaś oznacza, że orzeczenia komisji lekarskich dotyczące zdolności kandydatów do służby nie muszą być uzasadnione. Przepis § 25 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż niezwłocznie po wydaniu orzeczenia przewodniczący komisji lekarskiej doręcza osobiście lub przesyła zainteresowanemu treść orzeczenia według wzoru stanowiącego załącznik nr 10 do rozporządzenia.
Prawo odwołania przysługuje zainteresowanemu od każdego nieprawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej, natomiast prawo odwołania od orzeczenia ustalającego związek śmierci ze służbą przysługuje małżonkowi lub innemu najbliższemu członkowi rodziny zmarłego. Przedmiotem odwołania może być orzeczenie w całości lub w części. Wnosi się je do właściwej okręgowej komisji lekarskiej za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Odwołanie wniesione po określonym terminie nie podlega rozpatrzeniu. W wyjątkowych przypadkach odwołanie może być rozpatrzone mimo niedotrzymania terminu do jego wniesienia. Decyzję w tej sprawie podejmuje przewodniczący komisji lekarskiej, do której wniesiono odwołanie. Okręgowa komisja lekarska niezwłocznie przystępuje do rozpatrzenia przesłanych jej orzeczeń wojewódzkiej komisji lekarskiej. Okręgowa komisja lekarska rozpatruje orzeczenia wojewódzkich komisji lekarskich w składzie trzech osób. Po zapoznaniu się ze wszystkimi dokumentami w sprawie, a w razie potrzeby również po zleceniu przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich lub po dostarczeniu na żądanie komisji dodatkowych dokumentów, komisja lekarska wydaje orzeczenie. Orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej, od których nie wniesiono odwołania lub sprzeciwu, i orzeczenia, do których okręgowa komisja lekarska nie ma zastrzeżeń, zostają przez nią zatwierdzone. Po zatwierdzeniu orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej przewodniczący okręgowej komisji lekarskiej zamieszcza na wszystkich jego egzemplarzach klauzulę o zatwierdzeniu, datę i pieczęć urzędową oraz podpisuje poszczególne egzemplarze orzeczenia. Dwa egzemplarze zatwierdzonego orzeczenia przesyła się przełożonemu lub organowi, który skierował daną osobę do komisji lekarskiej. Jeden egzemplarz orzeczenia powinien być dołączony do akt osobowych tej osoby, a drugi do jej akt emerytalnych. Trzeci egzemplarz zatwierdzonego orzeczenia włącza się do akt orzeczniczo-lekarskich i zwraca wojewódzkiej komisji lekarskiej. W razie niezatwierdzenia orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej okręgowa komisja lekarska uchyla je oraz wydaje nowe orzeczenie, które jest ostateczne, lub zarządza ponowne badanie i wydanie nowego orzeczenia przez wojewódzką komisję lekarską albo zwraca je wraz ze swoją opinią co do zasadności ustaleń wojewódzkiej komisji lekarskiej w celu ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania nowego orzeczenia. Opinia okręgowej komisji lekarskiej jest wiążąca dla wojewódzkiej komisji lekarskiej. Orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej wydane po uwzględnieniu opinii okręgowej komisji lekarskiej przesyła się przewodniczącemu tej komisji w celu zatwierdzenia. Orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej zatwierdzone przez okręgową komisję lekarską są ostateczne.
Centralna Komisja Lekarska, rozpatrując zasadność sprzeciwu od orzeczenia komisji lekarskiej, może utrzymać w mocy orzeczenie, uchylić je lub przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Opinia Centralnej Komisji Lekarskiej jest wiążąca dla komisji niższego szczebla. Może ona uchylić w trybie nadzoru każde orzeczenie komisji lekarskiej sprzeczne z prawem i zasadnością orzecznictwa lub wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia Centralna Komisja Lekarska sprawuje fachowy nadzór nad merytoryczną działalnością komisji lekarskich podległych MSW, udziela wytycznych w zakresie orzecznictwa lekarskiego oraz rozstrzyga kwestie sporne lub nasuwające szczególne wątpliwości, współpracuje z instytucjami naukowo - lekarskimi w celu podnoszenia poziomu fachowego badań komisyjno - lekarskich.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 października 2002 r., sygn. akt K 36/00 (OTK-A z 2002 r. nr 5, poz. 63) podkreślił, że "określenie kryteriów oraz dokonywanie oceny warunków psychofizycznych niezbędnych do pełnienia służby w Policji, nie stanowi materii prawnej, lecz jest przedmiotem wiedzy specjalistycznej. Dlatego też ustalenie sztywnych norm prawnych w tej dziedzinie pozostawałoby w sprzeczności z charakterem przedmiotu regulacji".
Powyższe prowadzi do wniosku, że ostateczne orzeczenie komisji lekarskiej uznać należy wyłącznie jako diagnozę lekarską. Orzeczenie o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby komisje lekarskie wydają bowiem na podstawie wykazu chorób i ułomności, po wszechstronnym zbadaniu przez członków komisji, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, w tym badań psychiatrycznych, psychologicznych i dodatkowych, a gdy zachodzi potrzeba - po przeprowadzeniu obserwacji szpitalnej w zakładzie służby zdrowia resortu spraw wewnętrznych, zakładzie służby zdrowia podległemu Ministrowi Obrony Narodowej lub zakładzie społecznym służby zdrowia.
Podkreślić też należy, iż komisje lekarskie wydają orzeczenia oceniając stan zdrowia policjanta na użytek organów Policji, a nie na prywatne potrzeby policjanta - to przełożony wystawia skierowanie na badania z urzędu i może to uczynić, zgodnie z art. 40 ustawy o Policji także na prośbę policjanta, co nie zmienia faktu, iż przeprowadzenie badań i wydane opinie przez komisję z racji merytorycznych (wiedza medyczna) mają służyć ocenie przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną, czy funkcjonariusz jest zdolny do pełnienia służby w Policji. W ocenie Sądu postępowanie związane z oceną stanu zdrowia policjanta, czy kandydata na policjanta nie jest postępowaniem stricte administracyjnym, a orzeczenia tych komisji nie są decyzjami administracyjnymi, stąd wprost do tego postępowania przepisy k.p.a. nie mogą mieć zastosowania. W rozdziale 4 rozporządzenia został uregulowany, wyżej przedstawiony, tryb rozpatrywania odwołań oraz zatwierdzania i uchylania orzeczeń i mimo użycia w przepisach rozporządzenia podobnej terminologii (np. odwołanie) przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie mają w tym postępowaniu zastosowania.
Ponadto zauważyć należy, że podstawą orzekania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych o zdolności do służby nie jest bezpośrednio rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r., lecz przepisy ustawy o Policji. Z przepisów ustawy wynika, że orzeczenia komisji lekarskich są wydawane w toku postępowania kończącego się decyzją administracyjną innego organu i mają jedynie charakter wstępny jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w drodze takiej decyzji administracyjnej (art. 25, art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji). Stwierdzić więc należy, że orzeczenia komisji lekarskich w ww. sprawach są wydawane w toku postępowania kończącego się decyzją administracyjną innego organu i mają jedynie charakter wstępny jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w drodze takiej decyzji.
Podkreślić też należy, że w ww. postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r. NSA stwierdził, że "Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97 dotyczyła kwestii związanej z działalnością wojskowych komisji lekarskich na tle ich orzekania o zdolności do służby wojskowej w myśl przepisów zawartych w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Charakter wojskowych komisji lekarskich jako administracyjnych organów wojskowych był w tej uchwale poddany analizie wyłącznie w granicach tej ustawy".
W niniejszej sprawie przedmiotem rozważań Sądu są natomiast kwestie związane z działalnością komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych poddane analizie w granicach ustawy o Policji.
Resumując, zdaniem Sądu komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych, oceniające na podstawie badań lekarskich zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby w stosunku do funkcjonariuszy, czy kandydatów do służb mundurowych, nie są organami administracji publicznej i ich orzeczenia lekarskie nie są decyzjami administracyjnymi. Orzeczenia te są wydawane na wniosek innego organu. W niniejszej sprawie zaskarżone orzeczenie wydane zostało na wniosek organu w ramach prowadzonego postępowania kwalifikacyjnego, którego tryb został określony w art. 25 ust. 2 - 6 ustawy o Policji, mającego na celu ustalenie, czy kandydat spełnia warunki przyjęcia do służby w Policji. Postępowanie kwalifikacyjne, z zastrzeżeniem ust. 3, składa się z kilku etapów, a jednym z nich jest ustalenie przez komisje lekarskie zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby w Policji.
Mając powyższe na uwadze, a także ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002 r., w ocenie Sądu orzekającego w tej sprawie, zaskarżone orzeczenie Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. nie ma samodzielnego bytu i nie podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenia komisji lekarskich, co do ustalenia jednostki chorobowej, jako element diagnozy lekarskiej, nie podlegają, ocenie sądu administracyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2007 r., I OSK 691/06, LEX nr 344065).
W tej sytuacji, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Sąd orzekł jak w sentencji.
e.o.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło