II FSK 1154/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Ewa Radziszewska- Krupa, Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "B. [...]" sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 959/13 w sprawie ze skargi "B. [...]" sp. z o.o. z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 14 marca 2013 r. nr ITPB4/423-28/12/AM w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 2 października 2013 r. (sygn. akt I SA/Gd 959/13) oddalił skargę B. sp. z o.o. z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 14 marca 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego osób prawnych. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji do rozpoznania wynika, że spółka we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyjaśniła, że prowadzi terminal kontenerowy w porcie w G.. Do wykonywania usług związanych z prowadzoną działalnością wykorzystuje różne specjalistyczne urządzenia, w szczególności tzw. suwnice. W dniu 17 maja 2012 r. suwnica przewróciła się, czyniąc znaczne szkody. W momencie składania wniosku spółka była na etapie likwidacji szkód i uzyskania odszkodowania. W związku z powyższym wnioskodawca zadał następujące pytanie: czy otrzymane przez spółkę odszkodowanie będzie stanowiło przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zdaniem wnioskodawcy, otrzymane odszkodowanie nie będzie stanowić przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, bowiem wysokość odszkodowania będzie równa stratom poniesionym przez spółkę w wyniku wypadku. Kwota odszkodowania nie będzie zatem stanowiła przysporzenia dla spółki. Spółka uważa, że dla uznania za przychód podatkowy powinny zostać spełnione w szczególności następujące kryteria: przysporzenie ma powiększać aktywa spółki, powiększenie aktywów ma być trwałe, ostateczne. Kryteria te, pozwalające uznać odszkodowanie za przychód podatkowy, nie są w ocenie wnioskodawcy spełnione bowiem odszkodowanie nie zwiększy aktywów wnioskodawcy. Minister Finansów, w wydanej interpretacji indywidualnej z dnia 14 marca 2013 r., uznał powyższe stanowisko za nieprawidłowe. Organ zauważył, że spółka w swoim stanowisku błędnie utożsamia zyskanie przychodu podatkowego jako osiągnięcie korzyści w sensie ekonomicznym, czyli wtedy kiedy wpływ odszkodowania przekroczy wysokość poniesionej szkody. Na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych każdy ostateczny wpływ środków finansowych jest przychodem podatkowym podatnika, z wyłączeniem przypadków określonych przez ust. 4 art. 12 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011, Nr 74 r., poz. 397 ze zm. – dalej: u.p.d.o.p.). Minister wskazał, że bez znaczenia przy rozpoznawaniu przychodu pozostaje przy tym źródło pochodzenia środków, które wpłyną na rachunek spółki. Oznacza to, że wszystkie środki pieniężne (również odszkodowanie) jakie wpływają na rachunek spółki stanowią przychód w rozumieniu ustawy podatkowej. Skutkiem tego otrzymane przez spółkę odszkodowanie będzie stanowiło przychód podatkowy na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy. Niezgadzając się ze stanowiskiem zawartym w wydanej interpretacji, skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, w którym podtrzymała wyrażone we wniosku stanowisko. Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnioskodawczyni wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej interpretacji zarzuca naruszenie: art. 12 ust. 1, art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p. W ocenie skarżącej spółki o zakwalifikowaniu danego przysporzenia jako przychodu majątkowego powinno decydować to, czy przysporzenie w sposób ostateczny, faktycznie powiększa aktywa danej osoby prawnej. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Oddalając skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że do przychodów podatkowych zalicza się takie przychody, które są trwałe, definitywne i bezwarunkowe. Dalej Sąd wskazał, że do przychodów podatkowych, podatnik winien zaliczyć takie przychody, które są mu należne. Nie są to jednak jakiekolwiek przychody, lecz przychody, w stosunku do których podatnikowi przysługiwać będzie prawo do ich otrzymania i które stanowić będą jego trwałe przysporzenie majątkowe. Jak wywodził Sąd pierwszej instancji o zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa podatnika, a więc takie przysporzenia, którymi podatnik może rozporządzać jak właściciel. W ocenie Sądu przepis ten obejmuje również przychody z tytułu wszelkiego rodzaju otrzymanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej odszkodowań. Odszkodowanie, o którym mowa w pytaniu, niewątpliwie stanowi dla spółki przychód podatkowy, zyskuje ona bowiem przysporzenie majątkowe mające konkretny wymiar finansowy. Jest to zatem przychód, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., tj. przychód z tytułu otrzymanych pieniędzy. Spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że odszkodowanie, które otrzyma spółka będzie stanowiło jej przychód w rozumieniu u.p.d.o.p. oraz art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wszystkie wartości majątkowe w postaci środków pieniężnych wpływające na konto skarżącej stanowią przychód w rozumieniu u.p.d.o.p. Minister Finansów nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna i wobec tego podlega oddaleniu. Problematyka przedmiotu opodatkowania w szerokim zakresie jest uregulowana w rozdziale 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przepisy tego rozdziału precyzują pojęcie przychodu określonego w art. 7 u.p.d.o.p., który to przepis wyraża kluczową dla konstrukcji podatku dochodowego od osób prawnych zasadę, że przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest przychód bez względu na rodzaj źródła przychodów z jakich ten został osiągnięty. Brak ustawowej definicji dochodu, a poprzestanie jedynie na opisie jego obliczania, uzasadnia postrzeganie dochodu przez pryzmat rozumienia pojęcia "przychodu podatkowego". W piśmiennictwie i judykaturze przychód podatkowy identyfikowany jest z trwałym przysporzeniem majątkowym zwiększającym wartość aktywów (zob. P. Małecki, M. Mazurkiewicz, CIT. Podatki i rachunkowość - Komentarz do art. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. LEX 2014). Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1248/11. W przepisie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. wymieniono, że przychodami są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Natomiast w art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p. ustawodawca wymienił w sposób wyczerpujący wszystkie przypadki przychodów wyłączonych z opodatkowania. Jest to katalog zamknięty przychodów neutralnych podatkowo, a to oznacza, że nie można go rozszerzać ponad te rodzaje wymienione w przepisie. Analiza przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości i uzasadnia stwierdzenie, że w stanie prawnym obowiązującym w 2012 r. otrzymane przez podatnika odszkodowanie z tytuły poniesionej szkody stanowi przychód podatkowy w myśl art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., który nie korzysta ze zwolnienia podatkowego. Należy w tym miejscu przypomnieć, że do 31 grudnia 1998 r. ustawodawca w art. 17 ust. 1 pkt 12 u.p.d.o.p. zwalniał od podatku odszkodowanie otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw. Jednakże, na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 144, poz. 931), przepis ten został skreślony. W tym stanie rzeczy otrzymane przez podatnika odszkodowanie należy rozpoznać jako przychód podatkowy otrzymany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p., co - uwzględniając treść sformułowanego przez spółkę we wniosku pytania - prawidłowo ocenił zarówno organ interpretacyjny, jak tez Sąd pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.