IV SA/Po 510/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 października 2013 r. sprawy ze skargi S. T. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w P. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezdolnego do służby w Policji uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w P. z dnia [...] lutego 2013 r. o nr [...]. Wojewódzka Komisja Lekarska MSW w P. orzeczeniem z dnia [...]lutego 2013 r., Nr [...] uznała S. T. za niezdolnego do służby w Policji z powodu rozległego tatuażu na brzuchu. Dodatkowo stwierdzony astygmatyzm nadwzroczny obu oczu i zez zbieżny naprzemienny nie powodują niezdolności do służby. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. T. wnosząc o przeprowadzenie ponownych badań. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie zgadza się z orzeczeniem w sprawie tego, iż tatuaż w miejscu w którym się znajduje, powodowałby jakąkolwiek niezdolność do służby w Policji. Odwołujący podniósł również, że żaden z noszonych przez funkcjonariuszy mundurów nie uwidacznia miejsca mojego tatuażu. Odwołujący wyjaśnił, że podjął działania mające na celu usunięcie tatuażu. Orzeczeniem z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w P. rozpoznała u odwołującego rozległy tatuaż na brzuchu, astygmatyzm nadwzroczny obu oczu, zez zbieżny naprzemienny i uznała go za niezdolnego do służby w policji. W uzasadnieniu organ wskazał, że stwierdzony rozległy tatuaż na brzuchu zgonie z §2 p.4 zał. Nr 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz.U.1991.79.349) czyni kandydata niezdolnym do służby w policji. Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł S. T. podnosząc, iż § 10 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych stanowi, że stopień zdolności kandydatów do służby ustala się przez zaliczenie osoby badanej do jednej z następujących kategorii: jeżeli jest to kategoria "Z" -zdolny, co oznacza, że stan zdrowia badanego nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne nie stanowią przeszkody do pełnienia służby. Dlatego, mimo stwierdzenia zaistnienia schorzenia opisanego w stosując § 2 p. 4 zał. Nr 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych Okręgowa Komisja Lekarska MSW w P. powinna ocenić, czy tatuaż skarżącego stanowi przeszkodę do pełnienia służby. Jest to okoliczność istotna wobec udowodnionego przez skarżącego procesu usuwania tatuażu, którego powodzenie jest pewne i osiągnięte będzie wkrótce. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie opisując przebieg postępowania. Na rozprawie w dniu 3 października 2013 r. skarżący podtrzymał skargę oraz wskazał, że wielu kolegów, którzy startowali do Policji ma tatuaże w różnych miejscach i zostali przyjęci do Policji. Skarżący wskazał, że jego tatuaż jest niewidoczny i nie rozumie dlaczego nie dostał się do Policji. Skarżący podał również, że gdy stawił się na Komisji miał już w połowie usunięty tatuaż natomiast członkowie Komisji oświadczyli, iż się na tym nie znają. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wskazać należało, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, komisje lekarskie MSWiA działające w sprawach funkcjonariuszy czy kandydatów do służb mundurowych, dotyczące ustalenia zdolności do służby, są organami administracji publicznej i podejmują rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami. Orzeczenia te podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 930/11). Podkreślenia przy tym wymaga, że tryb postępowania komisji lekarskich, podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349 ze zm.), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 26 ust. 2, w zw. z art. 40 i art. 86 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 43 poz. 277 ze zm.). Przepisy rozporządzenia w sposób szczegółowy regulują materię poszczególnych schorzeń i ich wpływu na zdolność do służby. Ponadto przepisy te odnoszą się również do trybu odwoławczego w przypadku zakwestionowania orzeczenia przez stronę (§ 26 - § 31 rozporządzenia). Natomiast zasady orzekania o zdolności do służby określają przede wszystkim § 1 i § 13 ust. 1 powołanego rozporządzenia. W myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby komisje lekarskie wydają na podstawie wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 2, zwanego dalej wykazem, po wszechstronnym zbadaniu przez członków komisji, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, w tym badań psychiatrycznych, psychologicznych i dodatkowych, a gdy zachodzi potrzeba - po przeprowadzeniu obserwacji szpitalnej w zakładzie służby zdrowia resortu spraw wewnętrznych, zakładzie służby zdrowia podległemu Ministrowi Obrony Narodowej lub zakładzie społecznym służby zdrowia. Wzór orzeczenia stanowi załącznik nr 3 do rozporządzenia ( w chwili obecnej jest to załącznik nr 4). Postępowanie orzecznicze jest dwuinstancyjne (komisje lekarskie orzekają w dwóch instancjach - § 2 ust. 1 rozporządzenia). Od każdego nieprawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej przysługuje prawo odwołania (§ 26 ust. 1 rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie orzeczenie zostało wydane przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSW w dniu [...]lutego 2013 r., natomiast orzeczenie odwoławcze w dniu [...] marca 2013 r. przez Okręgową Komisję Lekarską MSW. We wszystkich ww. orzeczeniach stwierdzono, że skarżący jest niezdolny do służby. W tym miejscu wskazać należy, że w rozporządzeniu zawarto precyzyjne unormowania w zakresie orzekania o zdolności do służby. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanego rozporządzenia, komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych, (...), oceniają na podstawie badań lekarskich zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby kandydatów na policjantów i funkcjonariuszy poszczególnych formacji mundurowych. Rozporządzenie w § 13 ust. 1 enumeratywnie wymienia pojęcia i ustala kryteria ich zastosowania dla określenia stopnia przydatności funkcjonariusza do pełnienia służby w danej formacji. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie komisji lekarskiej powinno zawierać: 1) określenie "zdolny do służby" – jeżeli po przeprowadzeniu podstawowego badania lekarskiego oraz ewentualnych badań specjalistycznych i dodatkowych nie stwierdzono żadnych schorzeń; 2) określenie "trwale niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" – jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną i nie pozwalają na pełnienie służby na zajmowanym stanowisku, jednak schorzenia te nie stanowią przeszkody do dalszego pełnienia służby na innym stanowisku; w takim przypadku komisja lekarska określa, jakie warunki służby są przeciwwskazane dla badanego; 3) określenie "czasowo niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" – jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które czasowo zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną, ale które mogą rokować poprawę jego stanu zdrowia i odzyskanie pełnej sprawności i zdolności do służby na zajmowanym stanowisku; przy określaniu powyższego komisja wyznacza termin powtórnego badania i wydania ostatecznego orzeczenia o zdolności badanego do służby na zajmowanym stanowisku; 4) określenie "zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" – jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono pewne schorzenia, które zmniejszają wprawdzie zdolność fizyczną lub psychiczną, ale nie są przeszkodą do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku; 5) określenie "całkowicie niezdolny do służby" – jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które nie pozwalają na pełnienie służby. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych innych sformułowań w orzeczeniu o zdolności do służby niż wymienione w § 13 ust. 1 pkt 1 – 5 rozporządzenia, komisja lekarska zamieszczać nie może (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 1998/11). W myśl § 13 ust. 2 orzeczenie komisji lekarskiej powinno również zawierać wyszczególnienie wszystkich schorzeń i ułomności fizycznych lub psychicznych, w tym również tych, które nie obniżają zdolności do służby, w tym do służby kandydackiej. Rozpoznania pisze się w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz powołaniem się na paragrafy i punkty wykazu. We wszystkich wydanych w sprawie orzeczeniach komisje lekarskie uznały skarżącego za "niezdolnego do służby", tym samym nie określono w nich stopnia zdolności do służby zgodnie z terminologią ustaloną rozporządzeniem, a to rodzi uzasadnioną wątpliwość, czy w przypadku skarżącego można mówić o "całkowitej" niezdolności do służby. Zgodnie z treścią § 23 pkt 1 rozporządzenia orzeczenia komisji lekarskich, które ustalają trwałą niezdolność do służby powinny być szczegółowo uzasadnione. W ocenie Sądu wszystkie wydane w sprawie orzeczenia nie zawierają uzasadnień, które spełniałyby wymogi powołanego wyżej przepisu. W tym miejscu wskazać należy, że orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w ogóle nie zawiera uzasadnienia. Również orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW nie odpowiada powyższemu wymogowi. Organ odwoławczy uzasadniając orzeczenie poza przytoczeniem stanu faktycznego sprawy wskazuje wyłącznie, że stwierdzony tatuaż na brzuchu czyni kandydata niezdolnym do służby. Natomiast organ z żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego stwierdzone tatuaż czyni go całkowicie niezdolnym do służby. Nie można uznać, że sam fakt posiadania tatuażu czynni kandydata niezdolnym do służby w szczególności gdy wspomniane rozporządzenia nie czyni kandydata niezdolnym do służby w każdym przypadku posiadania tatuażu. Na powyższe wskazuje załącznik nr 2 do omawianego rozporządzenia. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Stopień zdolności kandydatów do służby, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a)-e), ustala się przez zaliczenie osoby badanej do jednej z następujących kategorii: 1) kategoria "Z" - zdolny, co oznacza, że stan zdrowia badanego nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne nie stanowią przeszkody do pełnienia służby, 2) kategoria "N" - niezdolny, co oznacza, że stwierdzone u badanego schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne uniemożliwiają pełnienie służby. W odniesieniu do tatuaży (§ 2 pkt 4 ) w rozporządzeniu posłużono się obiema kategoriami, co sugeruje, że nie jest to podstawa do orzekania w każdym przypadku o niezdolności do służby jak np. w przypadku schorzenia słoniowatości rozległej. Wobec powyższego organ winien szczegółowo uzasadnić dlaczego w odniesieniu do stwierdzonego u skarżącego tatuaży zaliczono go do kategorii niezdolny, a nie zdolny. Nadto w przypadku orzeczenia organu odwoławczego powstaje wątpliwość, do którego ze złożonych przez skarżącego odwołań to orzeczenie się odnosi. Należy też podkreślić, że zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia okręgowa komisja lekarska wydaje orzeczenie, po zapoznaniu się ze wszystkimi dokumentami w sprawie, a w razie potrzeby również po zleceniu przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich lub po dostarczeniu, na żądanie komisji dodatkowych dokumentów. Kompetencje orzecznicze odwoławczej komisji lekarskiej zostały określone w § 28 ust. 3 i 5 rozporządzenia. Wynika z nich, że okręgowa komisja odwoławcza może: 1/ zatwierdzić orzeczenie wojewódzkiej komisji lekarskiej, od którego nie wniesiono odwołania lub sprzeciwu, i do którego nie ma zastrzeżeń (§ 28 ust. 3 rozporządzenia); 2/ uchylić orzeczenie wojewódzkiej komisji lekarskiej i wydać nowe orzeczenie, które jest ostateczne (§ 28 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia); 3/ uchylić orzeczenie wojewódzkiej komisji lekarskiej i zarządzić ponowne badanie oraz wydanie nowego orzeczenia przez wojewódzką komisję lekarską (§ 28 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia); 4/ uchylić orzeczenie wojewódzkiej komisji lekarskiej ustalające stopień uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem lub chorobą, pozostającymi w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby, i zwrócić je wraz ze swoją opinią co do zasadności ustaleń wojewódzkiej komisji lekarskiej w celu ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania nowego orzeczenia (§ 28 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia). W niniejszej sprawie Okręgowa Komisja Lekarska wydała orzeczenie w oparciu o zebraną w sprawie dokumentację oraz po przeprowadzeniu dodatkowych badań. W wyniku tego organ odwoławczy uznał skarżącego za niezdolnego do służby, a wiec potwierdziło prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji. W tej sytuacji, zgodnie z § 28 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 4 rozporządzenia, okręgowa komisja winna była zatwierdzić orzeczenie wojewódzkiej komisji lekarskiej. Wydanie nowego orzeczenia, które jest ostateczne, może nastąpić dopiero po uchyleniu orzeczenia wojewódzkiej komisji lekarskiej (§ 28 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia), do czego w niniejszej sprawie nie doszło. W tym stanie rzeczy Sąd, wobec stwierdzonych uchybień naruszających przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynika sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Art. 152 Ppsa nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcie. Rozpoznając sprawę ponownie organ przeprowadzi postępowanie mając na względzie uwagi poczynione w niniejszym uzasadnieniu. Po przeprowadzeniu postępowania organ wyda ponownie orzeczenia odpowiadające wymogom określonym w § 13 i § 23 rozporządzenia.