II SA/Bd 1140/11
WyrokWSA w Bydgoszczy2011-12-01
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Grzegorz Saniewski, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządca linii kolejowej jest zobowiązany do wykonania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych, które przylegają do terenów leśnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarządca infrastruktury kolejowej (skarżąca spółka) jest podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy o transporcie kolejowym, w szczególności z art. 17 ust. 1 pkt 3, który nakłada na zarządców kolejowych obowiązek spełniania warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających ochronę przeciwpożarową. Sąd stwierdził również, że przy wydawaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, ponieważ termin wykonania obowiązku nie został należycie uzasadniony i mógł być wyznaczony z naruszeniem przepisów.Stan faktyczny
Spółka kolejowa została zobowiązana decyzją Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej do wykonania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Spółka odwołała się, argumentując, że obowiązek ten spoczywa na właścicielach lasów. Decyzja została uchylona przez Komendanta Wojewódzkiego z powodu wady formalnej (skierowanie decyzji do dyrektora zamiast do osoby prawnej), jednak organ utrzymał stanowisko co do obowiązku spółki. Skarżąca wniosła skargę do WSA, powtarzając zarzuty dotyczące prawa materialnego i dodając zarzuty naruszenia przepisów postępowania. WSA uwzględnił skargę, podzielając stanowisko co do obowiązku spółki, ale wskazując na naruszenie przepisów postępowania przy ustalaniu terminu wykonania obowiązku.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i stwierdzono, że nie podlega wykonaniu, zasądzając zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] Zakładu [...] w [...] na decyzję [...] Komendanta [...] Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania pasów przeciwpożarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Komendanta [...] Państwowej Straży Pożarnej w [...] na rzecz skarżącej 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 8 lipca 2011 r., nr [...], Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Ś. (dalej jako "Komendant Powiatowy") na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 i art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 12, poz. 68 ze zm.; powoływanej dalej jako "ustawa o PSP"), § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r., Nr 109, poz. 719; powoływanego dalej jako "rozporządzenie w sprawie ochrony ppoż.") w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t. j.: Dz. U. z 2007 r., Nr 16, poz. 94 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.t.k."), nakazał dyrektorowi Z. w B. wykonanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych na odcinkach:
▪ linia [...] C. – B. – T., odcinek B. – L., szlak T. – L.;
▪ linia [...] C. – B. – T., odcinek L. – T., szlak L. – W.;
▪ linia [...] D. – C., szlak G. – L.;
▪ linia [...] D. – C., szlak L. – W.;
▪ linia [...] L. – C., szlak L. – O.,
wskazując jednocześnie na jakich kilometrach i po której stronie toru należy wykonać pas przeciwpożarowy, a także określając termin realizacji przedmiotowego obowiązku.
Organ I instancji wskazał, że w wyniku czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych w dniu 6 lipca 2011 r. stwierdzono brak pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych na odcinkach wskazanych w sentencji decyzji. Ponieważ ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu, jest źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych położonych wzdłuż szlaków kolejowych, na zarządcy linii kolejowych jako potencjalnym sprawcy powstania pożaru ciąży obowiązek wykonywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych, powodujących ograniczenie możliwości rozprzestrzeniania się pożaru do wnętrza obszaru leśnego. Podkreślono, iż zarządca linii kolejowych jest zobowiązany do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego, zapewniającego ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska.
Spółka P. S.A. w W. Z. w B. odwołała się od decyzji Komendanta Powiatowego do Kujawsko-Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w T. (dalej jako "Komendant Wojewódzki"), zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
▪ § 38 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony ppoż. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż podmiotem obowiązanym do odnowienia pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych jest zarządca linii kolejowej w wypadku, gdy żaden przepis obecnie obowiązującego prawa nie nakłada na niego tego obowiązku, a jednocześnie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach oraz art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej obowiązek ten nakładają na właściciela lasu;
▪ art. 55 ust. 1 u.t.k. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż stanowi on podstawę do przyjęcia obowiązku zarządcy linii kolejowej do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w wypadku, gdy przewiduje on jedynie prawo zarządcy w tym zakresie;
▪ art. 17 ust. 1 pkt 3 u.t.k. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż przewiduje on obowiązek zarządcy linii kolejowej mineralizacji pasów przeciwpożarowych położonych na terenach leśnych w wypadku, gdy stanowi on jedynie normę generalną i odnosi się jedynie do warunków technicznych i organizacyjnych przewozu zapewniających m.in. ochronę przeciwpożarową;
▪ art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. j.: Dz. U. z 2011 r., Nr 12, poz. 59 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i brak uznania zgodnie z jego treścią, iż do ochrony przeciwpożarowej lasów obowiązani są właściciele lasów;
▪ art. 4 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 178, poz. 1380 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i brak uznania zgodnie z jego treścią, iż odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej na terenie leśnym spoczywa na faktycznie władającym terenem leśnym (właścicielu lasu).
W uzasadnieniu odwołania spółka podniosła, iż z analizy przepisów art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 178, poz. 1380 ze zm.; powoływanej dalej jako "ustawa o ochronie ppoż.") wynika, że odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa co do zasady na faktycznie władającym terenem pasów przeciwpożarowych, a jedynie wyjątkowo - w wypadku zawarcia umowy cywilnoprawnej między właścicielem a zarządcą terenu - może spoczywać na zarządcy. W przedmiotowej sprawie P. S.A. Z. w B. nie zawarł umowy cywilnoprawnej z właścicielem terenu pasów przeciwpożarowych, tym samym obowiązki związane z przygotowaniem i utrzymywaniem pasów przeciwpożarowych ciążą na właścicielu terenu, na którym pasy są usytuowane, tj. właściwym miejscowo nadleśnictwu. Regulacje ustawy o ochronie ppoż. są zbieżne z przepisem art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. j.: Dz. U. z 2011 r., Nr 12, poz. 59 ze zm.; powoływanej dalej jako "ustawa o lasach"), w myśl którego to właściciele lasów są obowiązani do pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej. Ponadto przepisy ustawy o ochronie ppoż. i ustawy o lasach są spójne także z przepisami ustawy o transporcie kolejowym. Art. 55 ust. 1 u.t.k. przewiduje, iż zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach (w tym także na sąsiadujących z linią kolejową terenach leśnych), za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. W/w przepis nie nakłada na zarządcę linii kolejowej obowiązku urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, lecz jedynie przewiduje prawo do urządzania i utrzymywania takich pasów, przyznając mu przy tym możliwość uzyskania odszkodowania od właściciela lub zarządcy lasu z tytułu wykonywanych czynności. Natomiast przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 u.t.k., zgodnie z którym zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska, wyraża jedynie generalną zasadę, której adresatami są podmioty korzystające z infrastruktury kolejowej, a ponadto odnosi się on jedynie do warunków technicznych i organizacyjnych przewozu zapewniających m.in. ochronę przeciwpożarową.
Poza tym wskazano, że do końca czerwca 2010 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U z 2006 r., Nr 80, poz. 563), które wprost wskazywało jako podmiot obowiązany do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych m.in. właścicieli linii kolejowych. Ustawodawca uchylając w/w rozporządzenie i jednocześnie nie wprowadzając do nowego rozporządzenia w sprawie ochrony ppoż. zapisów o obowiązku urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych przez właścicieli linii kolejowych wyraźnie wyraził swą wolę uchylenia tego obowiązku i nałożenia go na właścicieli lasów.
Decyzją z dnia 24 sierpnia 2011 r., nr [...], Komendant Wojewódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a."), art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 u.t.k., art. 26 ust. 1 i art. 27 ustawy o PSP, ustawy o ochronie ppoż. oraz § 38 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony ppoż., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez P. S.A. w W. Z. w B., orzekł w pkt 1 o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji Komendanta Powiatowego, zaś w pkt 2 rozstrzygnięcia nakazał w/w spółce wykonanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych na odcinkach:
▪ linia [...] C. – B. – T., odcinek B. – L., szlak T. – L.;
▪ linia [...] C. – B. – T., odcinek L. – T., szlak L. – W.;
▪ linia [...] D. – C., szlak G. – L.;
▪ linia [...] D. – C., szlak L. – W.;
▪ linia [...] L. – C., szlak L. – O.,
wskazując jednocześnie na jakich kilometrach i po której stronie toru należy wykonać pas przeciwpożarowy, a także określając termin realizacji przedmiotowego obowiązku; ponadto nakazał zapewnić użyteczność wykonanych pasów przeciwpożarowych przez cały rok.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji była wyłącznie wada formalna tego rozstrzygnięcia, polegająca na nałożeniu obowiązku wykonania pasów przeciwpożarowych na osobę dyrektora Z. w B., podczas gdy stroną postępowania prowadzonego przez Komendanta Powiatowego powinna być osoba prawna, a mianowicie P. S.A. z siedzibą w W. Z. w B. Dyrektor Z. w B. jest jedynie pełnomocnikiem P. S.A. w zakresie m.in. reprezentowania spółki wobec władz i urzędów na terenie działania podległej mu komórki organizacyjnej spółki. W tej sytuacji skierowanie decyzji imiennie do dyrektora Z. w B. i oznaczenie go jako strony postępowania oraz nałożenie na niego określonych nakazów i zakazów jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby nie będącej stroną. W konsekwencji decyzja dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., co w trybie odwoławczym skutkuje jej uchyleniem.
Odnosząc się do istoty sprawy Komendant Wojewódzki ocenił, iż zgodność decyzji organu I instancji z przepisami prawa materialnego nie budzi zastrzeżeń. Przyznał, że przepisy ustawy o transporcie kolejowym nie określają wprost podmiotu, na którym ciąży obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych, jednakże analiza treści art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 u.t.k. prowadzi do wniosku, iż podmiotem obowiązanym do wykonania takich pasów jest zarządca linii kolejowej. Przepis art. 55 ust. 1 u.t.k. należy interpretować w ten sposób, że prawo zarządcy, o którym w nim mowa, dotyczy możliwości korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury. Regulacja ta określa więc zakres ingerencji podmiotu na terenie nie stanowiącym jego własności. Również z przepisu art. 55 ust. 3 u.t.k. można wywnioskować, iż P. jest podmiotem odpowiedzialnym za wykonanie przedmiotowych pasów przeciwpożarowych. W przepisie tym określono bowiem sytuację, w której odpowiedzialnym za realizację pasów można uznać inny podmiot, tj. w przypadku, gdy las został posadzony przy istniejącej linii kolejowej. Jest to więc przepis regulujący sytuację odwrotną do oczywistej, gdy odpowiedzialność za utrzymanie pasów spada na właściciela linii kolejowej. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że uszczegółowienia obowiązku wykonania pasów przeciwpożarowych przy liniach kolejowych dokonano w wydanym na podstawie art. 54 u.t.k. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, czyli w akcie wydanym przez organ administracji rządowej właściwy dla działu transport, co również potwierdza słuszność stanowiska organu I instancji. Potwierdzeniem intencji prawodawcy co do nałożenia na zarządcę linii kolejowej spornego obowiązku jest również fakt, że w przepisie § 38 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony ppoż. znalazło się odwołanie do ustawy o transporcie kolejowym.
Na ostateczną decyzję Komendanta Wojewódzkiego spółka P. S.A. w W. Z. w B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, powtarzając zarzuty naruszenia prawa materialnego powołane w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a ponadto zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego w postaci art. 55 ust. 3 u.t.k. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż art. 55 ust. 3 w/w ustawy stanowi podstawę do przyjęcia obowiązku zarządcy linii kolejowej do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w wypadku gdy organ administracji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego na okoliczność czy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło przed/po wybudowaniu linii kolejowej, w wypadku gdy w rzeczywistości linia kolejowa została wybudowana dużo wcześniej niż nastąpiło nasadzenie drzew i art. 55 ust. 3 w/w ustawy ogóle nie ma zastosowania w sprawie. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji w zakresie jej pkt 2.
W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji Komendanta Powiatowego. Ponadto skarżąca podniosła, że za bezzasadne należy uznać powoływanie się przez organ odwoławczy na przepis art. 55 ust. 3 u.t.k., zgodnie z którym jeżeli posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów. W rozpatrywanym przypadku właścicielem gruntu są bowiem L., a nie skarżąca spółka, zaś posadzenie drzew i krzewów miało miejsce już po wybudowaniu linii kolejowej, co wręcz potwierdza stanowisko skarżącej. Podkreślono, iż organ administracji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego na tę okoliczność, mimo, iż zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. był do tego obowiązany, co stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi organ II instancji wyjaśnił, iż w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U z 2006 r., Nr 80, poz. 563) jednoznacznie określone były podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Zgodnie z § 34 ust. 3 pkt 2 tego rozporządzenia obowiązek ten ciążył na właścicielach linii kolejowych. W aktualnie obowiązującym rozporządzeniu w sprawie ochrony ppoż. brak co prawda takiego jednoznacznego wskazania, jednakże w § 38 ust. 1 stwierdzono, że potrzeba wykonywania pasów przeciwpożarowych wynika z zagrożenia pożarowego dla lasów wprowadzanego przez obiekty położone przy lasach. Z tego zapisu wynika, że to stwarzający zagrożenie powinien podejmować działania zabezpieczające, w tym przypadku pasy przeciwpożarowe. Zagrożenie pożarowe na terenie torowisk powstaje zaś w wyniku działalności prowadzonej przez P. Nakładanie na L. obowiązku utrzymania pasów przeciwpożarowych przy torowiskach byłoby niezgodne z zasadami współżycia społecznego, albowiem L. nie mają żadnego interesu w tym, aby torowiska istniały na ich terenach, jak również nie korzystają z istniejących torowisk w ramach prowadzenia swojej działalności. Natomiast w § 38 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony ppoż. wskazano przepisy właściwe dla ustalenia podmiotów zobowiązanych do wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz dla określania sposobów wykonywania i rodzajów pasów przeciwpożarowych. W przepisie tym wymieniono ustawę o transporcie kolejowym, której art. 17 ust. 1 stanowi, iż zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające m.in. ochronę przeciwpożarową. Powyższe jednoznacznie świadczy o nałożeniu na zarządców i przewoźników kolejowych oraz użytkowników bocznic kolejowych obowiązku wykonywania zabezpieczeń przeciwpożarowych w stosunku do lasów położonych przy liniach kolejowych. Pozostałe ustawy wymienione w § 38 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony ppoż., tj. ustawa o ochronie ppoż. i ustawa o lasach, określają obowiązki dotyczące wykonywania pasów przeciwpożarowych przy lasach, ale w odniesieniu do innych obiektów niż linie kolejowe. Ponadto wymagania dotyczące pasów przeciwpożarowych określono w § 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. z 2006 r., Nr 58, poz. 405 ze zm.), jednakże w akcie tym nie wskazano żadnych wymagań dotyczących pasów przy liniach kolejowych. Wymagania dotyczące pasów przy liniach kolejowych zawarte zostały natomiast w odrębnym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 153, poz. 955), wydanym na podstawie art. 54 u.t.k. Taki stan prawny uzasadnia twierdzenie, że to skarżąca spółka jest zobowiązana do wykonywania pasów przeciwpożarowych przy liniach kolejowych.
Zwrócono również uwagę, że pasy przeciwpożarowe są częścią linii kolejowej, a więc znajdują się na trenie, którym faktycznie władają P. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie ppoż. w przypadku, gdy nie została zawarta umowa cywilnoprawna ustanawiająca zarząd lub użytkowanie, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem.
Ustosunkowując się do zawartego w skardze zarzutu dotyczącego naruszenia art. 55 ust. 3 u.t.k. Komendant Wojewódzki podkreślił, iż w sprawie nie było przesłanek wskazujących na to, że ma miejsce sytuacja określona w tym przepisie. W odwołaniu nie podniesiono, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia, iż koszty realizacji pasów zgodnie z art. 55 ust. 3 u.t.k. powinien ponosić właściciel lasu, w związku z tym należy uznać, że przy rozpatrywaniu odwołania dopełniono wszystkich wymagań określonych w k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności (zgodności z prawem) ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że organy prawidłowo w przedmiotowej sprawie zastosowały przepisy prawa materialnego, dokonały prawidłowej ich wykładni uznając zarządcę infrastruktury za podmiot zobowiązany do wykonania pasów przeciwpożarowych (art. 17 u.t.k. w związku z § 38 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ochrony ppoż.).
Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło natomiast do istotnego naruszenia przepisów postępowania poprzez nieuzasadnienie zaskarżonej decyzji administracyjnej w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego ustalenia terminu realizacji obowiązku wykonania pasów przeciwpożarowych, podejmowanego w granicach uznania administracyjnego (art. 107 § 3 k.p.a.), które to naruszenie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz naruszenia prawa materialnego poprzez wyznaczenie w/w terminu z naruszeniem art. 26 ust. 1 ustawy o PSP.
Na potrzeby przyszłego postępowania Sąd mając na uwadze istotę sporu zgłoszonego w skardze podziela pogląd wyrażony przez organ w zaskarżonej decyzji, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych w przedmiotowej sprawie są P. S.A. w W., jako zarządca wyznaczonych odcinków linii kolejowych.
Stan faktyczny sprawy potwierdza, że w dniu 6 lipca 2011 r. przeprowadzone zostały czynności kontrolno-rozpoznawcze na terenie Nadleśnictwa D. - tereny leśne przy liniach kolejowych Z. B., na terenie powiatu [...] (upoważnienie do kontroli oraz protokół kontroli w aktach sprawy). O terminie kontroli strona skarżąca została powiadomiona (w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). Podczas kontroli stwierdzono brak pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych na odcinkach realizacji przedmiotowego obowiązku:
▪ linia [...] C. – B. – T., odcinek B. – L., szlak T. – L.;
▪ linia [...] C. – B. – T., odcinek L. – T., szlak L. – W.;
▪ linia [...] D. – C., szlak G. – L.;
▪ linia [...] D. – C., szlak L. – W.;
▪ linia [...] L. – C., szlak L. – O.,
Ustalono na jakich kilometrach i po której stronie toru należy wykonać pas przeciwpożarowy. W decyzji wydanej na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PSP organ nakładając obowiązek usunięcia stwierdzonych uchybień jednocześnie ustalił termin, w którym należy wykonać pasy przeciwpożarowe.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PSP komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. W związku z powyższym po pierwsze należy wyjaśnić, czy brak wykonania pasów przeciwpożarowych stanowi uchybienie skutkujące wydaniem decyzji na podstawie w/w przepisu.
Zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru uregulowane zostało w ustawie o ochronie ppoż. Zgodnie z art. 2 pkt 1 tej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o zapobieżeniu powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia - rozumie się przez to:
a) zapewnienie koniecznych warunków ochrony technicznej nieruchomościom i ruchomościom,
b) tworzenie warunków organizacyjnych i formalnoprawnych zapewniających ochronę ludzi i mienia, a także przeciwdziałających powstawaniu lub minimalizujących skutki pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.
W ustawie o ochronie ppoż. uregulowana została odpowiedzialność za realizację obowiązków przeciwpożarowych. Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych; wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice; zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie (art. 4 ust. 1 pkt 1-3 w/w ustawy). Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem (art. 4 ust. 1a w/w ustawy).
W art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 9 ustawy o ochronie ppoż. zawarta została delegacja ustawowa dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobów i warunków ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, z uwzględnieniem sposobów zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów. W oparciu o powyższą podstawę w rozporządzeniu w sprawie ochrony ppoż. określone zostały sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Cały Rozdział 9 tego aktu poświęcony został "Zabezpieczeniu przeciwpożarowemu lasów".
Zgodnie z § 38 ust. 1 w/w rozporządzenia lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Natomiast w § 38 ust. 2 tego rozporządzenia przyjęto, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, z późn. zm.), ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.) oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej określają:
1) rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 i Nr 82, poz. 573);
2) rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955).
W ust. 3 tego przepisu dokonano natomiast wyłączenia tej treści, że przepis ust. 2 nie dotyczy:
1) lasów zaliczonych do III kategorii zagrożenia pożarowego;
2) drzewostanów starszych niż 30 lat położonych przy drogach publicznych i parkingach oraz drzewostanów położonych przy drogach o nawierzchni nieutwardzonej, z wyjątkiem dróg poligonowych i międzypoligonowych;
3) lasów o szerokości mniejszej niż 200 m.
W tym miejscu należy podkreślić, że rozporządzenie w sprawie ochrony ppoż. nie jest nową regulacją prawną wprowadzoną do systemu prawnego. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej we wspomnianym wyżej art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie ppoż. obowiązywało poprzednio rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2006 r., Nr 80, poz. 563), które również w Rozdziale 9 normowało zabezpieczenie przeciwpożarowe lasów. Rozporządzenie to w § 34 ust. 1 i 2 stanowiło, iż lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok; rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405). Zgodnie natomiast z § 34 ust. 3 pkt 2 w/w rozporządzenia obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych ciążył w przypadku linii kolejowych na właścicielach tych linii kolejowych.
Obecnie obowiązujące rozporządzenie w sprawie ochrony ppoż. nie wprowadziło zmian w zakresie dotychczasowej odpowiedzialności za pasy przeciwpożarowe oraz nie zmieniło poprzez nową konstrukcję przepisu podmiotu zobowiązanego do ich wykonania. Przepis § 38 aktualnie obowiązującego rozporządzenia wprowadza konieczność wykonania pasów przeciwpożarowych w przypadku położenie lasu przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu. Wystąpienie powyższej przesłanki powoduje z mocy ustawy konieczność oddzielenia lasu od takich obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. W przepisie powyższym wprost wskazano, że wykonanie pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania wynika z ustaw: o lasach, o transporcie kolejowym oraz o ochronie przeciwpożarowej.
W tym miejscu należy podkreślić, że wszystkie trzy w/w ustawy zawierają przepisy nakładające na podmioty obowiązki w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Obowiązki te jednak ściśle wiążą się z konkretnym przedmiotem ochrony. W ustawie o lasach w art. 9 ust. 1 pkt 1 wskazano, iż w celu zapewnienia powszechnej ochrony lasów właściciele lasów są obowiązani do kształtowania równowagi w ekosystemach leśnych, podnoszenia naturalnej odporności drzewostanów, a w szczególności do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Natomiast w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach zawarta została definicja właściciela lasu. Pod pojęciem tym ustawodawca rozumie osobę fizyczną lub prawną będącą właścicielem albo użytkownikiem wieczystym lasu oraz osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będącą posiadaczem samoistnym, użytkownikiem, zarządcą lub dzierżawcą lasu. Zatem obowiązki wynikające dla właściciela lasu obciążają w takim samym zakresie użytkownika wieczystego i posiadacza samoistnego, a także zarządcę lub dzierżawcę lasu. Tym samym obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej nałożone na właściciela lasu na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach (pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej) dotyczą podmiotów mieszczących się w definicji właściciela lasu zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach.
W tym miejscu konieczne jest przywołanie definicji lasu zawartej w art. 3 ustawy o lasach. Lasem w rozumieniu ustawy jest grunt:
1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:
a) przeznaczony do produkcji leśnej lub
b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo
c) wpisany do rejestru zabytków;
2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.
Z powyższej definicji nie wynika, aby teren stanowiący pas przeciwpożarowy wzdłuż linii kolejowej stanowił las w rozumieniu powyższej ustawy.
Na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o lasach Minister Środowiska wydał rozporządzenie z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. z 2006 r., Nr 58, poz. 405 ze zm.) W § 10 ust. 1 w/w rozporządzenia wyróżniono cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych - typu A, B, C i D, a także określono sposób ich wykonania. Pasami tymi oddziela się lasy od dróg, zakładów przemysłowych, parkingów, od obiektów na terenach poligonów wojskowych oraz rozdziela się duże zwarte obszary leśne. W/w regulacja nie odnosi się w ogóle do pasów przeciwpożarowych oddzielających las od linii kolejowej.
W związku z tym, że rolą pasów przeciwpożarowych, o których mowa w § 38 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ochrony ppoż., jest oddzielenie lasów położonych przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu, konieczne jest sięgnięcie do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 153, poz. 955 ). W akcie tym, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 54 u.t.k., zarządzono wymagania w zakresie urządzania i utrzymania pasów przeciwpożarowych właśnie w sąsiedztwie linii kolejowej. Zgodnie z § 9 w/w rozporządzenia pasy przeciwpożarowe w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch, powinny być urządzane jako dwa równoległe do linii kolejowej pasy terenu, o szerokości co najmniej 2 m, odległe od siebie od 10 m do 15 m i połączone ze sobą co 25 m do 50 m tej samej szerokości pasami poprzecznymi. Pierwszy pas terenu powinien być urządzony w odległości od 2 m do 5 m od dolnej krawędzi nasypu lub górnej krawędzi przekopu linii kolejowej, a w razie występowania rowów bocznych - od zewnętrznej krawędzi tych rowów (ust. 1). Pasy terenu, o których mowa w ust. 1, powinny być całkowicie oczyszczone z wszelkiej roślinności do warstwy mineralnej, a na gruntach torfiastych - posypane warstwą piasku o grubości od 0,01 m do 0,02 m, natomiast prostokąty powstałe między pasami terenu powinny być oczyszczone z krzewów, suchej ściółki i gałęzi oraz zadrzewione gatunkami roślin liściastych, jeśli warunki siedliskowe zapewniają prawidłowy ich rozwój (ust. 2). Zaznaczyć należy, iż powyższe rozporządzenie również nie jest nową regulacją prawną. Obowiązywało ono jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia w sprawie ochrony ppoż.
W związku z powyższym podmiotu zobowiązanego do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych oddzielających las od linii kolejowych należy doszukiwać się w ustawie o transporcie kolejowym. Przepis z art. 17 ust. 1 pkt 3 u.t.k. nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych oraz użytkowników bocznic kolejowych obowiązek spełniania warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Wykonanie pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej służy bezpiecznemu prowadzeniu ruchu kolejowego. Sposób jego wykonania wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, a celem pasów przeciwpożarowych jest zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego ( art. 54 u.t.k.).
W ocenie Sądu pojęcie pasa przeciwpożarowego mieści się w definicji linii kolejowej, którą jest droga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami (definicja art. 4 pkt 2 u.t.k.). Pas przeciwpożarowy, z uwagi na funkcję którą pełni, wyczerpuje pojęcie przyległego pasa gruntu, którym są grunty wzdłuż linii kolejowych, usytuowane po obu ich stronach, przeznaczone do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (definicja art. 4 pkt 3 u.t.k.). Pas ten będzie stanowił robotę ziemną w sąsiedztwie linii kolejowej.
W związku z powyższym obowiązek ochrony przeciwpożarowej, który uzewnętrznia się poprzez wykonanie pasów przeciwpożarowych oddzielających lasy od linii kolejowej, spoczywa na podmiotach określonych w art. 17 u.t.k. Jak już wyżej zostało wykazane obowiązek wykonania pasa przeciwpożarowego spoczywa w przedmiotowej sprawie na zarządcy linii kolejowej.
Natomiast art. 55 u.t.k. dotyczy stanów faktycznych niezwiązanych z przedmiotową sprawą, ponieważ reguluje postępowanie odszkodowawcze w związku z realizacją obowiązku ochrony przeciwpożarowej przez zarządcę infrastruktury kolejowej na gruntach sąsiadujących z linią kolejową. Przepis ten dotyczy więc sposobu realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.t.k., stanowiąc m.in., że zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na gruntach sąsiadujących z linią kolejową, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe (art. 55 ust. 1 pkt 3). Prawo zarządcy, o którym mowa w art. 55 ust. 1 u.t.k., dotyczy możliwości korzystania przez niego z gruntów sąsiadujących z linią kolejową celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej. Zgodnie z art. 55 ust. 2 u.t.k. ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych na gruntach sąsiadujących z linią kolejową następuje w drodze umowy stron. Natomiast w myśl art. 55 ust. 3 u.t.k. jeżeli posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów. Przepis ten wskazuje, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych, stanowiąc o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który może domagać się poniesienia kosztów ich wykonania przez właścicieli gruntów.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie została zawarta umowa cywilnoprawna ustanawiająca zarząd lub użytkowanie, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa zgodnie z art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie ppoż. na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem, czyli na zarządcy linii kolejowej, który faktycznie włada terenem z pasami przeciwpożarowymi wzdłuż linii kolejowej.
W świetle powyższego należy jeszcze raz powtórzyć, że organy dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego, a zarzuty skargi w tym zakresie są niezasadne.
Powodem, dla którego należało uwzględnić skargę, jest natomiast naruszenie przepisów postępowania przy ustalaniu terminu na wykonanie obowiązku.
W przedmiotowej sprawie organ wydając nakaz jednocześnie ustalił termin wykonania nałożonego obowiązku, do czego był uprawniony na podstawie przepisu art. 26 ust. 1 ustawy o PSP, wprowadzającego dodatkowy składnik decyzji administracyjnej w postaci ustalenia termin usunięcia stwierdzonych uchybień (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 139/05: "Wprowadzenie do decyzji warunków lub terminu jest dopuszczalne tylko na podstawie przepisu szczególnego"). Rozstrzygnięcie w przedmiocie terminu realizacji obowiązku wynikającego z nakazu ma w rozpatrywanym przypadku charakter decyzji uznaniowej. Decyzja w przedmiocie ustalenia terminu wykonania obowiązku podejmowana w granicach uznania administracyjnego podlega kontroli pod względem jej zgodności z prawem, gdyż wymaga zbadania, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy nie przekroczono jego granic przy wydawaniu decyzji, jak również czy prawidłowo zgodnie z art. 7 k.p.a. uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy (zob. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 461). Decyzja ustalająca termin powinna zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. zawierać uzasadnienie rozstrzygnięcia dokonanego w tym zakresie. Ważne jest również, aby istniała realna możliwość wykonania obowiązku w terminie określonym w decyzji nakładającej ten obowiązek.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżona decyzja doręczona została stronie skarżącej w dniu 26 sierpnia 2011 r. W nakazie zobowiązano skarżącą spółkę do wykonania pasów przeciwpożarowych w terminie do dnia 30 września 2011 r. W zaskarżonej decyzji brak uzasadnienia dla takiego określenia terminu wykonania nakazu. Termin do usunięcia stwierdzonych uchybień musi być ustalony przez komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej w sposób racjonalny, a zatem u jego podstaw leżeć musi zarówno ocena zakresu prac, które w związku z nakazem należy wykonać, jak i całokształt okoliczności związanych ze sposobem wykonania tych prac (pora roku, warunki atmosferyczne, stopień zagrożenia pożarowego). Pierwszeństwo powinno mieć wykonanie pasów przeciwpożarowych na terenie, na którym występuje największe zagrożenie pożarowe.
Ponadto należy zauważyć, iż termin wykonania obowiązku ustalono poprzez wskazanie dokładnej daty dziennej (30 września 2011 r.). Biorąc pod uwagę fakt, że strona wniosła skargę do sądu administracyjnego i organ postanowieniem z dnia 30 września 2011 r. wstrzymał wykonanie decyzji, w dniu orzekania przez Sąd realny termin do wykonania obowiązku minął. Ustawodawca w przepisie art. 26 ust. 1 ustawy o PSP stanowi o ustaleniu terminu, a nie daty dziennej. Z tego względu organ wydając decyzję administracyjną o nakazie powinien ustalić termin poprzez wyznaczenie konkretnej liczby dni (tygodni, miesięcy) na wykonanie nałożonego obowiązku, kierując się wskazaniami art. 57 k.p.a. Przy ustalaniu terminu wykonania obowiązku za celowe należy uznać określenie początkowego terminu od daty, w której decyzja nakładająca obowiązek stanie się ostateczna, z wyjątkiem przypadków, gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
W ocenie Sądu aspekty ekonomiczne - związane z możliwościami finansowymi zarządcy linii kolejowych - nie mają wpływu na wynik sprawy.
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny - stwierdzając, że zaskarżona decyzja wydana została z istotnym naruszeniem prawa - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Klauzula zawarta w pkt 2 wynika z obowiązku zastosowania przez sąd przepisu art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach oparte zostało na przepisie art. 200 p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni dokonaną wykładnię prawa materialnego, która pozwoli na podjęcie stosownej decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło