II GSK 346/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt III SA/Po 479/13 w sprawie ze skargi A. T. S. z o.o. S. k. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P.; 2) zasądza od A. T. S. z o.o. S. k. w Z. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w P. 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt III SA/Po 479/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, Spółki komandytowej w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] stycznia 2013r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2012 r. (pkt I wyroku); zasądził od Dyrektora Izby Celnej w P. na rzecz skarżącej spółki kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych (pkt II wyroku), a także orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji (pkt III wyroku). Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: W dniu [...] października 2011 r., na drodze krajowej nr 11, w miejscowości P., funkcjonariusze Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej w P. – Referat G. M. nr [...] w P., zatrzymali do kontroli zespół pojazdów zarejestrowany na A. T. Sp. z o.o. Sp.k., zwaną dalej: "A.", o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Podczas kontroli przeanalizowano czas pracy kierowcy, odebranie przez niego okresów odpoczynku i przerw za okres od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] października 2011r. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzono protokół kontroli. Organ I instancji, tj. Naczelnik Urzędu Celnego w P., po przeprowadzeniu analizy stanu faktycznego stwierdzonego w trakcie kontroli drogowej oraz w oparciu o obowiązujące przepisy regulujące zasady wykonywania przewozu drogowego uznał, że spółka A. w dniu [...] października 2011 r. wykonywała transport drogowy rzeczy z naruszeniem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerwach i odpoczynkach. W konsekwencji, decyzją z dnia [...] października 2012 r., na podstawie art. 104 k.p.a., art. 92a, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265, dalej u.t.d.) a także art. 6 ust. 1, art. 7 i art. 8 ust. 1-4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE Seria L z 2006 r. Nr 102, poz. 1 z późn. zm., dalej rozporządzenie nr 561/2006), a także zgodnie z ustaleniami ww. protokołu kontroli z dnia 16 października 2011 r., nałożono na spółkę karę pieniężną w wysokości 600 zł z tytułu: 1) przekroczenia maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (1 x 100 zł); 2) skrócenia dziennego czasu odpoczynku: - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (1 x 100 zł), - za każdą następną rozpoczętą godzinę (2 x 200 zł). Po rozpatrzeniu odwołania spółki A. od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA w P., Sąd I instancji) w prawem przewidzianym terminie wywiodła spółka A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 92 w zw. z art. 92b oraz art. 92c u.t.d., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Według skarżącej, spółka A. nie może być uznana za sprawcę stwierdzonych nieprawidłowości, gdyż nie miała żadnego wpływu na działanie kierowcy pojazdu poddanego kontroli. WSA w P. uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Według WSA w P., decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] października 2012 r. dotknięte są wadą skutkującą stwierdzeniem ich nieważności, jako że decyzja organu I instancji wydana została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Sąd I instancji powołując się na stosowne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przypomniał, że z zasady przestrzegania przez organ administracji publicznej swojej właściwości wynika obowiązek skrupulatnego badania właściwości, zarówno miejscowej, rzeczowej, jak i instancyjnej, w każdym stadium postępowania a zatem zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym. Z kolei naruszenie przepisów o właściwości przez organ prowadzący postępowanie stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w takim postępowaniu, o czym przesądza art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Nieważność takiej decyzji jest przy tym skutkiem naruszenia któregokolwiek rodzaju właściwości – miejscowej, rzeczowej, czy instancyjnej. W ocenie WSA w P., na gruncie kontrolowanej sprawy szczególnego znaczenia nabiera wskazanie organu właściwego do jej załatwienia w pierwszej oraz w drugiej instancji. Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowi art. 92a ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 10.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d. Według Sądu, w celu określenia organu właściwego do orzekania w powyższej sprawie, w obecnie obowiązującym porządku prawnym, a więc uwzględniając w szczególności nowelizację jaka nastąpiła z dniem 1 stycznia 2012 r. na mocy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 244, poz. 1454, zwanej dalej: "ustawą nowelizującą"), należy w pierwszej kolejności sięgnąć do regulacji zawartej w art. 93 ust. 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem karę pieniężną, o której mowa w powyżej przywołanym już art. 92a ust. 1, nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, z zastrzeżeniem ust. 4-6 tegoż art. 93. Na tej podstawie Sąd I instancji uznał, że każdy z organów administracji, którego pracownicy lub funkcjonariusze uprawnieni są do przeprowadzenia kontroli na podstawie art. 89 ust. 1 u.t.d., wyposażony został przez ustawodawcę w kompetencję do nałożenia kary pieniężnej za naruszenia określone w załączniku nr 3 do u.t.d., z uwzględnieniem ograniczeń w zakresie przeprowadzanych kontroli przewidzianych w art. 89 ust. 1 oraz ust. 2 u.t.d. Wyjątek stanowią organy Policji w odniesieniu do powadzonych kontroli względem podmiotów krajowych (art. 93 ust. 4-6 tej samej ustawy). Sąd I instancji poddał analizie także przepisy ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.; dalej: nieobowiązującej u.s.c.), wskazując, że poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowadministracyjnym, że wydanie przez dyrektora izby celnej decyzji w pierwszej instancji stanowi naruszenie przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), nie są aktualne, gdyż były one wyrażane na gruncie nieobowiązującego już stanu prawnego, który po dniu 1 stycznia 2012 r. uległ istotnej zmianie. Podsumowując swoje rozważania WSA w P. stwierdził, że jego zdaniem, w obowiązującym od 1 stycznia 2012 r. stanie prawnym w sytuacji, w której kontrolę przeprowadzają funkcjonariusze izby celnej, właściwym instancyjnie do nałożenia kary administracyjnej, na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. za stwierdzone w toku tej kontroli naruszenia, organem pierwszej instancji jest dyrektor izby celnej. Natomiast wówczas, gdy kontrolę przeprowadzają funkcjonariusze urzędu celnego, właściwym instancyjnie organem pierwszej instancji jest naczelnik urzędu celnego. Odwołując się m.in. do art. 10 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm., dalej: u.s.c.), Sąd I instancji stwierdził także, że na gruncie art. 17 pkt 3 k.p.a. Szefa Służby Celnej należy uznać za organ nadrzędny nad dyrektorem izby celnej, albowiem pojęcie nadzoru obejmuje zarówno uprawnienie do kontroli, jak i zalecania usunięcia uchybień stwierdzonych w funkcjonowaniu podmiotu poddanego nadzorowi i sprawowania władzy zwierzchniej nad tym podmiotem. W ocenie Sądu I instancji na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie ma wpływu fakt, że kontrola została przeprowadzona przed 1 stycznia 2012 r., gdyż postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało formalnie wszczęte już na gruncie znowelizowanych regulacji, a co najważniejsze – podkreślił WSA w P., także rozstrzygnięcie w niej zapadłe zostało podjęte po dniu 1 stycznia 2012 r. Zgodnie zaś z art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454 z 2011 r.) nowelizującej z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawę o transporcie drogowym, przepisy ustawy nowelizowanej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Powyższe oznacza, że data przeprowadzenia kontroli nie ma wpływu na wyznaczenie organu właściwego do rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, a Naczelnik Urzędu Celnego w P. powinien z urzędu dostrzec nowelizację art. 93 u.t.d. mającą wpływ na jego właściwość instancyjną i po dniu 1 stycznia 2012 r. przekazać sprawę do Dyrektora Izby Celnej w P., jako organu właściwego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Dyrektor Izby Celnej w P. Skarga została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz.270, dalej: p.p.s.a.) Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 156 k.p.a., poprzez bezpodstawne zastosowanie tych przepisów, w sytuacji gdy wobec nienaruszenia przepisów o właściwości nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, - związane z powyższym uchybienie art. 153 p.p.s.a. przez wadliwą ocenę prawną sprawy i wskazania, co do dalszego postępowania. Z kolei na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 93 ust. 1 u.t.d. w związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d., poprzez błędne przyjęcie literalnej wykładni art. 93 ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 93 ust. 2-7 oraz art. 19 ust. 1 pkt 2 pkt 2 oraz art. 20 ust.1 pkt 8 u.s.c., prowadzące do nieuzasadnionego zróżnicowania organów celnych orzekających w I instancji w sprawach dotyczących naruszeń ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, dokonując interpretacji art. 93 ust. 1 u.t.d., w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 1 pkt 18 ww. ustawy z 16 września 2011 r., należy odwołać się do wykładni systemowej. Taka metoda wykładni pozwala w zasadniczej mierze na odczytanie intencji racjonalnego ustawodawcy, regulującego w tym przypadku kwestię z zakresu wskazania organu właściwego do nakładania kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z intencją ustawodawcy kryterium tego, jaki organ administracji państwowej uprawniony do dokonywania kontroli będzie w konkretnym przypadku nakładał karę pieniężną w formie decyzji administracyjnej, jest zdarzenie faktyczne, polegające na stwierdzeniu w toku kontroli naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Tym samym, jeśli kontroli dokonują funkcjonariusze Służby Celnej, to uprawnienie do nałożenia kary będzie przysługiwało właściwemu miejscowo organowi I instancji, tj. naczelnikowi urzędu celnego. Innymi słowy, przepis art. 93 ust. 1a u.t.d., w myśl którego decyzja o nałożeniu kary pieniężnej wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli, należy rozumieć w ten sposób, że właściwym organem do wydania decyzji, tak z punktu widzenia właściwości miejscowej, jak i instancyjnej, jest organ upoważniony do tego na podstawie przepisów normujących kwestie ustrojowe tego organu. W odniesieniu do organów celnych takim organem jest naczelnik urzędu celnego, natomiast organem odwoławczym jest dyrektor izby celnej. Podnosząc powyższe zarzuty, organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. do ponownego rozpoznania a nadto o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, tj. zwrot wpisu w całej jego uiszczonej wysokości oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie występuje. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nieprawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] października 2012 r. dotknięte są wadą nieważności z powodu wydania decyzji organu I instancji z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Oznacza to uznanie zasadności zarzutów podniesionych w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej. Problem prawny będący istotą sporu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy po dniu [...] stycznia 2012 r. naczelnik urzędu celnego jest organem właściwym do wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., a dyrektor izby celnej do rozpatrzenia środka odwoławczego od powyższej decyzji. Czy też kompetencje do nałożenia wzmiankowanej kary pieniężnej ma organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenia, mianowicie: gdy kontrolę przeprowadzają funkcjonariusze izby celnej, właściwym instancyjnie do nałożenia kary administracyjnej za stwierdzone w toku kontroli naruszenia organem pierwszej instancji jest dyrektor izby celnej a organem odwoławczym Szef Służby Celnej. Natomiast wówczas, gdy kontrolę przeprowadzają funkcjonariusze urzędu celnego właściwym instancyjnie organem pierwszej instancji jest naczelnik urzędu celnego a organem odwoławczym jest dyrektor izby celnej. Zgodnie z art. 93 ust.1 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2012 r. (v. ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2011 r. Nr 244, poz. 1454), karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1, nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, z zastrzeżeniem ust. 4-6. Przepis art. 93 ust. 1 u.t.d. należy interpretować mając na względzie wykładnię systemową, na co zasadnie zwrócił uwagę organ wnoszący skargę kasacyjną. Wymaga zatem zauważenia, że w przepisie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d. wskazano funkcjonariuszy celnych, jako uprawnionych do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 oraz warunków w nich określonych. Brzmienie przepisu art. 93 ust.1 u.t.d. odczytywanego łącznie z ust. 2-7 tego uregulowania, wyznacza właściwy organ (spośród organów uprawnionych do kontroli wymienionych w art. 89 tej ustawy) do nałożenia kary pieniężnej na podstawie wzmiankowanego przepisu. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że ustawa o transporcie drogowym nie określa właściwości instancyjnej organów uprawnionych do wydawania na jej podstawie decyzji administracyjnych w I i w II instancji. Tę kwestię normują przepisy ustrojowe danego organu administracji publicznej. Przepis art. 20 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1404, ze zm.) wskazuje, że do zadań naczelnika urzędu celnego należy wykonywanie innych zadań określonych w przepisach odrębnych – zadań przewidzianych w u.t.d., m.in. w art. 89 ust. 1 i art. 93 ust. 1 u.t.d. Z kolei art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej stanowi, że do zadań dyrektora izby celnej zalicza rozstrzyganie w II instancji w sprawach należących w I instancji do naczelników urzędów celnych. Przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 93 ust.1 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2012 r., umknęło Sądowi I instancji, że brak jest normy określającej wprost dyrektora izby celnej, jako organu uprawnionego do orzekania w pierwszej instancji w kwestiach dotyczących naruszeń ustawy o transporcie drogowym. Podsumowując, przepis art. 93 ust.1 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2012 r., należy rozumieć w ten sposób, że właściwym organem do wydania decyzji w kwestiach dotyczących naruszeń ustawy o transporcie drogowym, tak z punktu widzenia właściwości miejscowej, jak i instancyjnej, jest organ upoważniony do takiego działania na mocy przepisów ustrojowych. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela poglądy zaprezentowane w wyrokach NSA z dnia: 17 czerwca 2008r. sygn. akt II GSK 183/08 oraz 13 maja 2009 r. sygn. akt II GSK 900/08, wydanych, co prawda na gruncie stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2012 r., tym niemniej, obecnie obowiązująca ustawa o Służbie Celnej zawiera podobne regulacje odnośnie do kwestii właściwości instancyjnej dla wydania decyzji administracyjnej (v. art. 19 ust. 1 pkt 2 oraz art. 20 ust.1 pkt 8). W konsekwencji, skoro w przedmiotowej sprawie organem I instancji był Naczelnik Urzędu Celnego w P., to właściwie Dyrektor Izby Celnej w P. rozstrzygał, jako organ odwoławczy. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2012 r., gdyż organy celne obu instancji orzekły zgodnie z właściwością. W tym stanie rzeczy, stosownie do przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. W toku powtórnego rozpatrzenia sprawy Sąd I instancji przeprowadzi kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonej decyzji, uwzględniając wykładnię prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 490).