IV SA/Gl 27/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Z., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i art. 104 K.p.a., po rozpoznaniu wniosku A.R. z dnia [...] o przyznanie dodatku mieszkaniowego, odmówił stronie przyznania tego świadczenia. Organ stwierdził, że A.R. nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Wnioskodawca został bowiem wykluczony z Spółdzielni Mieszkaniowej A na mocy uchwały Rady tej Spółdzielni nr [...] z dnia [...], która została utrzymana w mocy uchwałą zebrania Przedstawicieli Członków Spółdzielni nr [...] z [...]. Powództwo A.R. o uchylenie tej uchwały zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] sygn. akt [...]. Po rozpoznaniu apelacji od tego wyroku Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] stwierdził nieważność uchwały zebrania Przedstawicieli Członków Spółdzielni z dnia [...]. Jednakże po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Spółdzielni sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w K., który wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] oddalił apelację A.R. Zaznaczono również, że wnioskodawca za pośrednictwem adwokata wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego w Warszawie. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ odwoławczy odnosząc się do skargi kasacyjnej z dnia [...] uznał, że obowiązkiem organu I instancji było uzyskać dokument potwierdzający, że taka skarga wpłynęła do Sądu Najwyższego. W przypadku potwierdzenia tej okoliczności organ powinien zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu wydania orzeczenia przez Sąd Najwyższy. Po przekazaniu akt sprawy organowi I instancji, Spółdzielnia Mieszkaniowa A nadesłała postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] sygn. akt [...], nadającego klauzulę wykonalności prawomocnemu wyrokowi Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] sygn. akt [...] w zakresie pkt 2. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Z., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i art. 104 K.p.a., ponownie odmówił A.R. przyznania dodatku mieszkaniowego. Prezydent po przedstawieniu przebiegu postępowania uznał, że nie zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania administracyjnego z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Zdaniem organu do zawieszenia postępowania na tej podstawie wymagane jest łączne spełnienie czterech warunków: 1. zagadnienie wstępne powinno wyłonić się w toku postępowania administracyjnego, co oznacza że może ono powstać tylko w toku postępowania, 2. jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3. wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia, co oznacza, że musi poprzedzać rozstrzygniecie sprawy i wydanie decyzji, 4. istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozstrzygnięciem i wydaniem decyzji. Ponadto organ przytoczył treści art. 3981 § 1 K.p.c., zgodnie z którym skargę kasacyjną może wnieść strona od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postępowania w przedmiocie odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania kończących postępowanie. Oznacza to, że wyrok Sądu Apelacyjnego jest ostateczny i prawomocny. Tym samym statuuje on wiążący stan prawny aż do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej, dlatego dla wydania decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego nie jest konieczne uprzednie rozstrzygnięcie sądu. Uzasadniając odmowę przyznania A.R. dodatku mieszkaniowego organ przytoczył art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym prawo do dodatku mieszkaniowego przysługuje osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu. Jak wynika z akt sprawy, A.R. w dniu składania wniosku o przyznanie dodatku nie posiadał tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Z tego powodu odmówiono mu przyznania dodatku mieszkaniowego. W odwołaniu od powyższej decyzji A.R. domagał się przyznania mu dodatku mieszkaniowego zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych, która określa, że przysługuje on osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługującym im lokal zamienny lub socjalny. Zauważył, że wraz z M.W. i córką A.R. oczekuje na przyznanie mieszkania od Miasta Z. i systematycznie aktualizują swoje miejsce w kolejce. Prawo do mieszkania odwołujący otrzymał w oparciu o pozbawienie tytułu prawnego do mieszkania. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W pierwszej kolejności organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Zauważono między innymi, iż Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej A.R. od wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] sygn. akt [...]. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, że Kolegium przeprowadziło postępowanie uzupełniające. Organ wezwał stronę do wykazania, że posiada tytuł prawny do lokalu zamiennego lub socjalnego zatwierdzony wyrokiem sądowym lub decyzją administracyjną. W odpowiedzi A.R. przedłożył pismo Naczelnika Wydziału Zarządzania Nieruchomościami w Referacie Dodatków Mieszkaniowych w Urzędzie Miasta Z. z dnia [...] stwierdzające, że w związku z wnioskiem o spisanie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Z. M.W. została wpisana na listę osób oczekujących na mieszkanie komunalne. Nadto Naczelnik w piśmie z dnia [...] poinformował, że wpisanie na listę oczekujących na mieszkanie komunalne nie jest równoznaczne z przyznaniem konkretnego lokalu mieszkalnego. Stwierdzono, że A.R. i jego rodzina nie należą do grona osób zajmujących lokal mieszkalny bez tytułu prawnego oczekujących na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny, którym miałby przysługiwać dodatek mieszkaniowy na podstawie ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Organ odwoławczy omówił następnie podstawowe regulacje dotyczące przyznania wnioskowanego świadczenia, zaznaczając, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. W ocenie Kolegium postępowanie administracyjne organu I instancji oraz postępowanie uzupełniające wykazały brak uprawnień A.R. do lokalu zamiennego lub socjalnego stwierdzonego wyrokiem sądowym, ugodą lub decyzją administracyjną. Odwołujący został wykluczony na podstawie uchwały Spółdzielni Mieszkaniowej A z tej Spółdzielni. Sąd Najwyższy odmówił rozpatrzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] sygn. akt [...], który oddalił apelację skarżącego. Z tego powodu utrzymany został w mocy wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] sygn. akt [...] oddalający powództwo A.R. dotyczące zaskarżenia uchwały Spółdzielni w sprawie jego wykluczenia. Reasumując Kolegium podkreśliło, że A.R. nie należy do osób wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i tym samym uprawnionych do dodatku mieszkaniowego. Nie przysługuje mu spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego i nie jest on również osobą oczekującą na przysługujący jej lokal mieszkalny lub socjalny. Wskazano także na różnice pomiędzy ubieganiem się o przyznanie lokalu komunalnego a posiadaniem prawa do lokalu socjalnego lub zamiennego wynikającego z wyroku sądowego. Jednocześnie decyzja w sprawie dodatku mieszkaniowego nie jest wydawana w ramach uznania organu administracji, który mógłby ocenić, czy nie przyznać świadczenia ze względu na trudną sytuację wnioskodawcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.R. wyraził swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Podniósł, iż składając wniosek o zasiłek rodzinny złożył również pismo informujące o przyznaniu prawa do mieszkania komunalnego przez Prezydenta Miasta Z. We wniosku o przydzielenie mieszkania z puli mieszkań komunalnych, przedłożonego przez M.W. zostali umieszczeni także A.R. oraz skarżący. Te same osoby wskazano na wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Powyższe wskazuje, iż skarżącemu powinno być przyznane wnioskowane świadczenie na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. A.R. zauważył, że zaprezentowana przez Kolegium interpretacja tego przepisu nie może być stronnicza oraz powinna zawierać uzasadnienie prawne odnoszące się do wykładni dokonanej przez skarżącego. Do skargi A.R. dołączył pismo Prezydenta Miasta Z. informujące M.W. o pozytywnym zakwalifikowaniu wniosku w sprawie spisania umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy, poprzez wpisanie na listę oczekujących na mieszkanie komunalne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi nastąpić może jedynie z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.). Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów prawa materialnego ani procesowego. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, zwanej dalej ustawą (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), regulujące zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach (art.1). Ustawa nabycie prawa do dodatku mieszkaniowego uzależnia od spełnienia określonych w niej kryteriów. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy prawo do dodatku mieszkaniowego przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Przedstawiony katalog tytułów do dodatku mieszkaniowego jest bezsprzecznie katalogiem zamkniętym, co nie pozwala na przyznanie tego uprawnienia z innych, niż wymienione wyżej, przyczyn. Zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły, że A.R. nie spełnia wymogów określonych w art. 2 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z akt sprawy wynika, że A.R., zamieszkujący w Z. przy ul. [...], wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożył w dniu [...]. W tym czasie, na mocy uchwały Zebrania Przedstawicieli Członków Spółdzielni Mieszkaniowej A z dnia [...] nr [...] został wykluczony ze Spółdzielni. Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] oddalił powództwo strony o uchylenie tejże uchwały. A.R. wniósł apelację od tego wyroku, a Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] stwierdził nieważność uchwały. Jednakże po wniesieniu skargi kasacyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] oddalił apelację skarżącego. Nadto Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej wniesionej przez A.R. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia [...] sygn. akt [...]. Wobec powyższego uprawnione jest twierdzenie, że w chwili składania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, tj. w [...] skarżący nie posiadał tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego wymienionego w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 ustawy. Skarżący powoływał się na prawo do dodatku mieszkaniowego wywodząc je z treści art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy. Zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych sformułowanie "osobom (...) oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny" oznacza przede wszystkim, że strona będzie spełniała przesłanki do przyznania dodatku mieszkaniowego dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia o przyznaniu prawa do lokalu zamiennego albo socjalnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2007r. sygn. akt I OSK 216/06). Takowe orzeczenie w sytuacji skarżącego nie zostało wydane. Natomiast fakt umieszczenia M.W., konkubiny skarżącego na liście oczekujących na mieszkanie komunalne nie jest równoznaczny z oczekiwaniem na przyznany lokal zamienny lub socjalny. Wpis na listę oczekujących uprawnia ją do ewentualnego zawarcia, dopiero w przyszłości, umowy najmu lokalu z zasobów gminnych na czas nieoznaczony. Jest nadto oczywiste, że oczekiwanie na lokal mieszkalny wchodzący w skład mieszkaniowego zasobu gminy przyznawany na podstawie uchwał rady gminy wydawanej w sprawie zasad wynajmowania lokali komunalnych nie może być traktowane w sposób tożsamy, co oczekiwanie na "lokal zamienny", jak i "lokal socjalny". O uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których dotyczy nakaz opróżnienia lokalu mieszkalnego orzeka sąd w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu, a obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, o czym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z 2001 r. o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005r, Nr 31 poz. 266 ze zm). O uprawnieniu najemcy do lokalu zamiennego mowa natomiast w art. 10 i art. 11 przywołanego aktu prawnego. Lokal taki powinien być dostarczony najemcy przez właściciela, ze względu na brak możliwości zamieszkiwania w dotychczasowo zajmowanym przez najemcę lokalu z powodu awarii wywołującej szkodę lub zagrażającej bezpośrednio powstaniem szkody, gdy rodzaj koniecznej naprawy tego wymaga, a lokator jest obowiązany opróżnić w związku z tym lokal. Nadto ustawodawca przewidział prawo do lokalu zamiennego dla lokatora, któremu wypowiedziano umowę z przyczyn określonych w art. 11 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów (...), a więc zajmowany dotychczas lokal wymaga opróżnienia w związku z koniecznością rozbiórki lub remontu budynku, a także wtedy, gdy właściciel lokalu wypowiedział lokatorowi stosunek prawny, o ile zamierza zamieszkać w należącym do niego lokalu. Sytuacja skarżącego nie odpowiada stanom faktycznym, jakie zostały unormowane w przytoczonych przepisach, a nadanie definicji legalnej terminom "lokal zamienny" i "lokal socjalny" uniemożliwia traktowanie tych pojęć w inny, niż dokonał tego ustawodawca, sposób. Wobec powyższego należy uznać, że organy administracji procedujące w sprawie prawidłowo zinterpretowały art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych uznając, że skarżący jest osobą zajmującą lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, jednak nie oczekuje na przysługujący mu lokal zamienny lub socjalny. W przedmiotowej sprawie nie zachodziły również podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., gdyż wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] jest prawomocny i wydanie decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego nie było zależne od jakiegokolwiek innego uprzedniego rozstrzygnięcia sądu. Reasumując należy stwierdzić, że w toku postępowania administracyjnego zebrano w sposób wyczerpująco materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte stanowisko. W tym stanie rzeczy należało orzec, po myśli art. 151 P.p.s.a, jak w sentencji