III SA/Wa 1393/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi L. M. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwolnień w podatku od nieruchomości 1) stwierdza nieważność § 1 pkt 4 zaskarżonej uchwały, 2) określa, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana w części, w jakiej stwierdzono jej nieważność, 3) zasądza od Rady Miejskiej w B. na rzecz L. M. kwotę 540 zł (słownie: pięćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rada Miejskiej w B. w dniu [...] listopada 2008 r. wydała uchwałę nr [...] w sprawie zwolnień od podatku od nieruchomości. W § 1 tej uchwały wskazano, że zwalnia się od podatku od nieruchomości: 1/ nieruchomości lub ich części zajęte na potrzeby publicznych zakładów opieki zdrowotnej z wyjątkiem lokali zajętych pod prowadzenie działalności gospodarczej, 2/ nieruchomości lub ich części zajęte na potrzeby instytucji kultury z wyjątkiem lokali zajętych pod prowadzenie działalności gospodarczej, 3/ nieruchomości lub ich części zajęte na potrzeby jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych z wyjątkiem lokali zajętych pod prowadzenie działalności gospodarczej, 4/ budowle będące własnością gminy oraz spółek prawa handlowego z wyłącznym kapitałem gminy, wykorzystywane bezpośrednio do wytwarzania energii elektrycznej ciepła lub wydobycia i uzdatniania wody, linii elektroenergetycznych przesyłowych i rozdzielczych, rurociągów i przewodów sieci rozdzielczej gazów, ciepła, paliw i wody budowle służące do odprowadzania i oczyszczania ścieków, 5/ budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej będące własnością gminy oraz spółek prawa handlowego z wyłącznym kapitałem gminy 6/ grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków będące własnością gminy oraz spółek prawa handlowego z wyłącznym kapitałem gminy. 7/ budynki mieszkalne stanowiące mienie komunalne w części stanowiącej lokale mieszkalne, 8/ nieruchomości lub ich części zajęte na potrzeby opieki społecznej. W wyniku rozpatrzenia wezwania Skarżącego – L. M. do usunięcia naruszenia prawa uchwałą Rady Miejskiej w B. Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. w sprawie zwolnień w podatku od nieruchomości Rada Miejskiej w B. uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmówiła uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu wskazała, że w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Skarżący wskazał na naruszenie przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, póz. 613 ze zm.), dalej "u.p.o.l." oraz art. 217 Konstytucji RP w zakresie § 1 ust. 3 tej uchwały. Rada Miejska w B. podniosła, że w jej opinii, wezwania dotyczą ust. 4 a nie ust. 3 ww. ustawy. który odnosi się do zwolnień obejmujących nieruchomości o innym charakterze, to jest zajętych na potrzeby Ochotniczych Straży Pożarnych. Organ uznał, że powoływane w wezwaniu przesłanki wskazywanego naruszenia nie zasługują na uwzględnienie. W skardze na powyższą uchwałę, Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności w/w uchwały w zaskarżonej części tj. w zakresie § 1 ust. 3 oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie art. 7 ust. 3 u.p.o.l. w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP poprzez ustanowienie w § 1 ust. 3 uchwały zwolnienia podatkowego o charakterze mieszanym tj. podmiotowo - przedmiotowym, podczas gdy rada gminy posiada kompetencje do wprowadzania jedynie zwolnień przedmiotowych w zakresie podatku od nieruchomości. Na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, pełnomocnik strony sprostował skargę, oświadczając, iż skarga dotyczy § 1 ust. 4 uchwały i wynika z oczywistej omyłki pisarskiej. W uzasadnieniu wskazał, że sformułowanie w uchwale zwalniającej z podatku od nieruchomości, że dotyczy określonych podmiotów stanowi nie tylko naruszenie przepisu art. 217 Konstytucji RP, ale także naruszenie zasady równości wobec prawa. Powołał się przy tym na orzecznictwo sądowoadministracyjne. Rada Miejskiej w B. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Oceniając zgodność zaskarżonej uchwały z prawem należy przede wszystkim wskazać na regulację zawartą w art. 168 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z przepisu tego wynika prawo jednostek samorządu terytorialnego do uchwalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym ustawą. Konkretyzację tego prawa – poza uregulowaniami szczególnymi – zawiera w odniesieniu do gminy art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, 1591 ze zm.), zgodnie z którym gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, przy czym w myśl art. 18 ust. 2 pkt 8 tej ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy, lecz tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach. Unormowanie w zakresie uchwał gminnych w przedmiocie podatku od nieruchomości zawiera art. 5 oraz art. 7 ust. 3 u.p.o.l. Pierwszy z wymienionych przepisów w ust. 1 przyznaje kompetencje radzie gminy do określenia przez nią, w drodze uchwały, wysokości stawek podatku od nieruchomości. Natomiast w art. 7 ust. 3 radzie gminy zostało przyznane uprawienie do wprowadzenia, w drodze uchwały, innych zwolnień przedmiotowych niż określone w ust. 1 art. 7 cyt. ustawy oraz w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 października 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych i niektórych ustaw. Jak z powyższego wynika przepisy u.p.o.l. zezwalają radzie gminy w przedmiocie podatku od nieruchomości jedynie na uchwalenie zwolnień o charakterze przedmiotowym. Wskazać należy, że w orzecznictwie sadów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż skoro ustawodawca upoważnił rady gminy do wprowadzenia innych zwolnień niż określone w art. 7 ust. 1, to tym samym dopuścił możliwość stosowania zwolnień częściowych, ale tylko w zakresie zwolnień przedmiotowych ( por. wyrok NSA OZ w Rzeszowie z 7 czerwca 2000 r., sygn. akt SA/Go 342/00, "Glosa" 2001, nr 9, poz. 25 FK 2001, nr 2, s. 58, wyrok NSA OZ w Gdańsku z 5 kwietnia 2005 r., I SA/Gd 434/01, OwSS 2002, nr 3, poz. 85, "Glosa", nr 3, s. 48). Pogląd o upoważnieniu rady gminy, na podstawie art. 7 ust. 3 u.p.o.l. do uchwalania zwolnień o charakterze przedmiotowym, odnajdujemy również w stanowisku doktryny. Wskazuje się w nim, że biorąc pod uwagę art. 217 Konstytucji RP i art. 7 ust. 3 u.p.ol., należy stwierdzić, że rada gminy nie może wprowadzać zwolnień określonych podmiotów ( L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, podatki o opłaty lokalne - Komentarz, ABC, Warszawa 2008 r., s. 310 ). Zauważenia również wymaga, iż Samorząd terytorialny na podstawie art. 16 ust. 2 Konstytucji RP uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej, zatem określona w art. 7 Konstytucji RP zasada praworządności odnosi się do jego organów w całej rozciągłości. Podkreślić również należy, że niedopuszczalne jest stanowienie przepisów niezgodnych z Konstytucją, nawet gdyby były one korzystne z punktu widzenia jakiejś grupy podatników. Mając na uwadze powyższe stwierdzenia stwierdzić należy, że uchwała w zaskarżonej części narusza wskazane przepisy Konstytucji RP ( art. 7 i 217 ) oraz art. 7 ust. 3 u.p.o.l. Stosownie do art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, [...]. Zaskarżoną uchwałą w § 1 pkt 4 wprowadzono natomiast zwolnienie podatkowe w podatku od nieruchomości, w zakresie budowli będących własnością gminy oraz spółek prawa handlowego z wyłącznym kapitałem gminy, wykorzystywane bezpośrednio do wytwarzania energii elektrycznej, ciepła lub wydobycia i uzdatniania wody, linii elektroenergetycznych przesyłowych i rozdzielczych, rurociągów i przewodów sieci rozdzielczej gazów, ciepła, paliw i wody, budowle służące do odprowadzania i oczyszczania ścieków. Wymienione postanowienia uchwały rady miasta w istocie kreują generalne zwolnienie od podatku od nieruchomości przyznane konkretnemu adresatowi tej normy prawa miejscowego, tj. gminom jako jednostkom samorządu terytorialnego oraz spółek prawa handlowego z wyłącznym kapitałem gminy. W ocenie rozpatrującego sprawę składu orzekającego zaskarżone postanowienia uchwały Rady Miasta B. wykraczają poza zakres zwolnienia przedmiotowego, ustanawiając zwolnienie o charakterze podmiotowym, z naruszeniem normy kompetencyjnej zawartej w art. 7 ust. 3 u.p.o.l. Adresując regulację § 1 pkt 4 zaskarżonej uchwały do gmin i spółek prawa handlowego z wyłącznym kapitałem gminy Rada Miejska w B. w istocie wprowadziła zwolnienie podmiotowe od podatku od nieruchomości. W myśl przepisu art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1991 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz.1591 ze zm). - uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Nieważność tę powoduje każde istotne naruszenie prawa przez organ gminy. Z uwagi na opisane wyżej istotne naruszenia prawa obarczające zaskarżoną uchwałę, poprzez zawartą § 1 pkt 4 uchwały regulację prawną, sprzeczną z art.7 ust.3 u.p.o.l. oraz art.7 i art.217 Konstytucji RP, Sąd zobowiązany był, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r.,poz.270 j.t.) zwana dalej "p.p.s.a" stwierdzić jej nieważność. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a. Na podstawie art.152 p.p.s.a. orzeczono w przedmiocie wykonalności zaskarżonej uchwały. ----------------------- 5