III SA/Wa 1031/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-11
Skład orzekający: Maciej Kurasz, Marek Krawczak, Ewa Radziszewska-Krupa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy objęcie nowych akcji w spółce komandytowo-akcyjnej (SKA) w związku z podwyższeniem jej kapitału zakładowego ze środków własnych (kapitału zapasowego) stanowi dla akcjonariusza będącego osobą fizyczną przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że objęcie nowych akcji w spółce komandytowo-akcyjnej w związku z podwyższeniem jej kapitału zakładowego ze środków własnych nie stanowi dla akcjonariusza będącego osobą fizyczną przychodu podlegającego opodatkowaniu. Podkreślono, że nie jest to ani otrzymanie, ani postawienie do dyspozycji wartości pieniężnych, ani świadczenie w naturze, ani inne nieodpłatne świadczenie w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podwyższenie kapitału zakładowego ze środków własnych spółki nie jest równoznaczne z wypłatą dywidendy, a sama spółka nie nabywa własnych akcji, aby móc je następnie przekazać akcjonariuszom.Stan faktyczny
Skarżący, będący akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej (SKA), złożył wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych. Zapytał, czy powstanie obowiązek podatkowy, jeśli walne zgromadzenie SKA podejmie uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego ze środków własnych (kapitału zapasowego) poprzez emisję nowych akcji lub podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji, a akcje te zostaną przydzielone akcjonariuszom. Minister Finansów uznał, że w przypadku emisji nowych akcji powstaje przychód podlegający opodatkowaniu, natomiast w przypadku podwyższenia wartości nominalnej dotychczasowych akcji – nie. Skarżący zaskarżył interpretację w części uznającej stanowisko za nieprawidłowe, zarzucając błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów i zasądził od Ministra Finansów na rzecz W. N. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Marek Krawczak, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2013 r. sprawy ze skargi W. N. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz W. N. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Z przedłożonych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie
akt sprawy wynika, że Skarżący - W. N. złożył do Ministra Finansów
wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w
sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.
2. W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie
przyszłe: Skarżący posiada akcje spółki komandytowo - akcyjnej oraz będzie
posiadał akcje innych spółek komandytowo - akcyjnych (dalej jako "SKA"). Walne
zgromadzenie w SKA podejmie uchwalę o podwyższeniu kapitału zakładowego ze
środków własnych SKA poprzez emisję nowych akcji lub podwyższenie wartości
nominalnej dotychczasowych akcji. Na ten cel zostaną przekazane zgromadzone
przez SKA zyski, w tym zyski z lat ubiegłych zgromadzone na kapitale zapasowym.
Akcje przydzielone (nabyte) w tym trybie nie wymagają objęcia, będą przysługiwały
akcjonariuszom w tym Skarżącemu w stosunku do ich udziałów w dotychczasowym
kapitale zakładowym.
3. W związku z powyższym Skarżący zapytał Ministra Finansów: Czy jako
akcjonariusz SKA jest zobowiązany zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych
jeśli walne zgromadzenie SKA podejmie uchwalę o przekazaniu środków
zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał zakładowy SKA, a Skarżącemu
zostaną przydzielone nowe akcje lub nastąpi podwyższenie wartości nominalnej
dotychczasowych akcji?
4. Zdaniem Skarżącego obowiązek podatkowy nie powstanie, gdyż nie
przewiduje go ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
fizycznych (Dz.U. z 2012r., poz. 361 ze zm.; dalej "u.p.d.o.f."). Wskazał, że przepis
art. 8 u.p.d.o.f. przewiduje opodatkowanie przychodu z udziałów w zyskach osób
niebędących osobami prawnymi i nie obejmuje on swoim zakresem opodatkowania
przychodu uzyskanego przez akcjonariusza SKA w przypadku podniesienia kapitału
zakładowego ze środków własnych SKA. Przepis art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. stanowi, iż
przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie
realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art.
20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku
kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń
w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Nie obejmuje on zdaniem Skarżącej
sytuacji opisanej przez nią w przedstawionym stanie faktycznym, podobnie jak
przepis art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. uznający za dochód z pozarolniczej działalności
gospodarczej kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po
wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Do
przedstawionej sytuacji nie odnoszą się też przepisy art. 24 ust. 5 pkt 4 i art. 17
u.p.d.o.f. regulujące opodatkowania przychodów z kapitałów pieniężnych, bowiem
dotyczą one przychodów z udziałów w zyskach w spółkach będących osobami
prawnymi. Spółka komandytowo - akcyjna jest zaś jednostką organizacyjna
niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną tak jak
pozostałym spółkom osobowym, co wynika z art. 8 i art. 125 Kodeksu spółek
handlowych (Dz. U. z 2000 r" Nr 94, poz. 1037 - dalej: "K.s.h.") oraz z art. 331
Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964, Nr 16, poz. 93). Skarżąca powołała się na
zgodny z jej stanowiskiem pogląd wyrażony przez Dyrektora Izby Skarbowej w
W. w interpretacji indywidualnej z dnia [...] września 2011 r. ([...] i
[...]).
5. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia [...] stycznia 2013r.
stanowisko Skarżącego uznał za nieprawidłowe w części dotyczącej podwyższenia
kapitału zakładowego ze środków własnych tej spółki poprzez emisję nowych akcji,
natomiast w części dotyczącej podwyższenia kapitału zakładowego ze środków
własnych tej spółki poprzez podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych
akcji za prawidłowe. W uzasadnieniu organ wskazał, że na gruncie prawa
podatkowego występują dwa różne stany wywołujące odmienne w zależności od
tego, czy podwyższenie kapitału zakładowego ze środków pochodzących z kapitału
zapasowego następuje poprzez podniesienie wartości nominalnej posiadanych akcji,
czy też emisję nowych akcji. W tym pierwszym przypadku nie można mówić o
przychodzie otrzymanym, postawionym do dyspozycji lub należnym. Nie mamy tu do
czynienia ze świadczeniem, jakie powstaje po stronie akcjonariusza, lecz wyłącznie
ze wzrostem wartości akcji, jakie były już w jego posiadaniu. Tymczasem wzrost
wartości papierów wartościowych w czasie ich posiadania przez właściciela nie
skutkuje jeszcze sam w sobie powstaniem przychodu, jeżeli nie towarzyszą mu
kolejne operacje na tych papierach wartościowych. Natomiast w przypadku emisji
nowych akcji w ocenie organu w majątku akcjonariusza pojawia się
zmaterializowane, realne i rzeczywiste przysporzenie w postaci nowych akcji, których
przed podwyższeniem kapitału zakładowego w SKA nie miał. Przysporzenie to
pochodzi przy tym w całości z majątku spółki, którego co istotne - na etapie jego
powstania akcjonariusz nie opodatkowywał tak jak to czynił komplementariusz.
Zatem w sytuacji, gdy w następstwie przeznaczenia środków z zysku lub kapitału
zapasowego SKA na jej kapitał zakładowy dochodzi do emisji nowych akcji celem ich
przekazania nieodpłatnie dotychczasowym akcjonariuszom - przychód w wysokości
odpowiadającej przypadającej na akcjonariusza części wartości środków
przeznaczonych na podwyższenie kapitału zakładowego (zapewne równy wartości
nominalnej otrzymanych akcji) należy potraktować jako przychód
z tytułu udziału w SKA, a zatem akcjonariusz uzyskuje przychód z działalności
gospodarczej. Skutki otrzymania takich akcji będą bowiem identyczne, jak gdyby
akcjonariusz otrzymał ze spółki dywidendę, tyle że w formie rzeczowej. Efektem
uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego ze środków spółki będzie
przydzielenie akcjonariuszom akcji, które już nie będą wymagać objęcia. Część
majątku spółki zostanie przekazana akcjonariuszom w tej formie.
6. Skarżący po skorzystaniu z prawa wezwania organu do usunięcia naruszenia
prawa złożył na indywidualną interpretację skargę do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie w części, w której
stwierdzono nieprawidłowość stanowiska Skarżącego. W uzasadnieniu skargi
zarzucił organowi naruszenie przepisu art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f. w zw. z przepisem art.
10 ust. 1 pkt. 3 u.p.d.o.f. oraz przepisem art. 11 i art. 14 ust. 1 u.p.d.o. poprzez
błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez organ w przedstawionym przez
niego zdarzeniu przyszłym i w konsekwencji uznanie, że otrzymanie przez
akcjonariusza SKA akcji nowej emisji w następstwie podwyższenia kapitału
zakładowego należy potraktować jako przychód z tytułu uczestnictwa Skarżącego w
SKA, który podlega opodatkowaniu jako przychód z działalności gospodarczej.
Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 120 oraz 121 § 1 w związku z
art. 14h oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
(Dz. U. 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: "ustawa Ord. pod.") poprzez dokonanie
rozszerzającej interpretacji przepisów prawa podatkowego i w konsekwencji uznanie,
że po stronie Skarżącego jako akcjonariusza SKA opodatkowaniu będzie podlegało
otrzymanie przez niego akcji nowej emisji w następstwie podwyższenia kapitału
zakładowego SKA. Wykładnia dokonana przez Ministra Finansów narusza zasadę
prowadzenia postępowania w zakresie wydania interpretacji indywidualnej w sposób
budzący zaufanie do organów podatkowych. Naruszenie powyżej wskazanych
przepisów nastąpiło również poprzez wydanie przez Ministra Finansów, działającego
przez organy upoważnione do wydania interpretacji - właściwego Dyrektora Izby
Skarbowej odmiennych interpretacji dotyczących takiego samego zdarzenia
przyszłego co narusza zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych.
Uzasadniając skargę Skarżący powołał się na przepisy art. 125, 126, 431 § 1 i 442
K.s.h. regulujące status spółki komandytowo - akcyjnej i kwestie podwyższenia
kapitału zakładowego w takiej spółce. Wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 4
u.p.d.o.f. opodatkowaniu podlega wyłącznie podwyższenie kapitału zakładowego w
spółkach kapitałowych, co nie dotyczy spółki komandytowo - akcyjnej będącej spółką
osobową. Kwestionował pogląd organu, że w następstwie podwyższenia kapitału
zakładowego dochodzi do emisji nowych akcji celem przekazania ich nieodpłatnie
dotychczasowym akcjonariuszom, co jest równoznaczne z przychodem z
działalności gospodarczej. W jego ocenie brak też jest podstaw do tego, by ta sama
czynność - podwyższenie kapitału zakładowego SKA powodowała różne skutki
podatkowe w zależności od tego, czy dochodzi do emisji nowych akcji, czy też do
podwyższenia wartości nominalnej akcji dotychczasowych. Na poparcie swojej
argumentacji przywołał przepis art. 24 ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f. dotyczący obowiązku
podatkowego z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego w spółkach mających
osobowość prawną, gdzie nie różnicuje się obowiązku podatkowego w zależności od
sposobu podwyższenia. Skarżący zauważył też, że zgodnie z uchwałą Naczelnego
Sądu Administracyjnego z 14 marca 2011 r., sygn. II FPS 8/10 wolne od podatku są
przychody z tytułu przeniesienia własności składników majątku będących
przedmiotem wkładu niepieniężnego do spółki niebędącej osobą prawną, co oznacza
neutralność podatkową transferu składników majątku pomiędzy taka spółką a jej
wspólnikami. Skoro zatem wniesienie aportu jest neutralne podatkowo, to tak samo
neutralne podatkowo powinno być podwyższenie kapitału ze środków spółki
komandytowo - akcyjnej. Według Skarżącego chybiona jest argumentacja organu,
zgodnie z którą akcjonariusz SKA na skutek podwyższenia kapitału akcyjnego
otrzymuje przysporzenie majątkowe. Wskutek podwyższenia kapitału zakładowego
ze środków spółki nie następuje bowiem zwiększenie wartości rynkowej SKA, gdyż
następuje tylko przeksięgowanie kapitału zapasowego na kapitał zakładowy. Suma
bilansowa i kapitały własne pozostają bez zmian. Nie dochodzi tu do realnej
transakcji. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów art. 120 i art. 121 § 1
Ordynacji podatkowej autor skargi podniósł, że przepisy podatkowe ustanawiające
podatki nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający, a obowiązek
podatkowy musi być wyrażony w ustawie w sposób jasny, kompletny i zupełny.
Interpretacja rozszerza zaś katalog źródeł przychodu oraz należności podatkowych.
Wskazał też ponownie na interpretacje indywidualne w takich samych stanach
faktycznych odmienne od przyjętego w interpretacji zaskarżonej.
7. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie,
podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie.
8. Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy objęcie nowych akcji w
związku z podwyższeniem kapitału zakładowego ze środków kapitału zapasowego
stanowi dla akcjonariusza podlegający opodatkowaniu przychód. Zdaniem
Skarżącego, w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym jako akcjonariusz
SKA nie ma on obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, gdyż
obowiązku takiego nie przewiduje u.p.d.o.f. Natomiast zdaniem Ministra Finansów w
przypadku, gdy walne zgromadzenie SKA podejmie uchwałę o przekazaniu środków
zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał zakładowy SKA i w związku z tym
Skarżącemu zostaną przydzielone nowe akcje, uzyska on przychód z tytułu udziału w
SKA, rodzaj dywidendy rzeczowej (w formie akcji), ze źródła przychodu określonego
w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., który to przychód powinien być opodatkowany.
9. W ocenie Sądu stanowisko Ministra Finansów jest nieprawidłowe. Na
uwzględnienie zasługują więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa
materialnego, tj. art. 8 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 11 oraz art. 14 ust. 1
u.p.d.o.f. W tym miejscu zauważyć należy, że tożsamy problem był przedmiotem
wypowiedzi tutejszego Sądu w wyroku z 10 lipca 2013r., sygn. akt III SA/Wa 615/13 i
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w wyroku z dnia 19 czerwca
2013 r., sygn. akt I SA/Ke 257/13. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości
poglądy tam wyrażone podziela.
10. Na wstępie należy zauważyć, że utrwalony w orzecznictwie sądów
administracyjnych, znajdujący potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu
Administracyjnego (w składzie siedmiu sędziów) z 20 maja 2005 r., sygn. akt II FPS
6/12 jest pogląd, że przychód (dochód) osoby fizycznej, będącej akcjonariuszem
spółki komandytowo - akcyjnej stosownie do art. 5b ust. 2 ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych jest przychodem z pozarolniczej działalności
gospodarczej, a obowiązek odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób
fizycznych powstaje w dacie powstania przychodu, którą w myśl art. 14 ust. 1 i tej
ustawy jest dzień wypłaty dywidendy. Ustawodawca nie definiuje jednak dla celów
podatkowych czym jest przychód z udziału w SKA. Konieczne jest wobec tego
rozważenie spornego zagadnienia prawnego w kontekście przepisów Kodeksu
spółek handlowych. Zgodnie z art. 126 § 1 pkt 2 Kodeksu spółek handlowych w
zakresie stosunku prawnego akcjonariuszy w SKA stosuje się odpowiednio przepisy
dotyczące spółki akcyjnej. Konsekwencją tej regulacji jest to, że na podstawie art.
347 § 1 w związku z art. 126 § 1 pkt 2 Kodeksu spółek handlowych prawo do udziału
w zysku akcjonariusza spółki powstaje dopiero z chwilą jego przeznaczenia przez
zgromadzenie wspólników do wypłaty akcjonariuszom. Przyjąć należy, że
akcjonariuszowi spółki komandytowo -akcyjnej, stosownie do art. 146 § 2 pkt 2
Kodeksu spółek handlowych, przysługuje zysk ze spółki tylko wtedy, gdy zostanie
podjęta uchwała o jego podziale. Wcześniej akcjonariusz nie ma skutecznego
roszczenia o jego wypłatę. Z tą chwilą (a więc dopiero po spełnieniu określonych w
Kodeksie spółek handlowych przesłanek) akcjonariusz nabywa wierzytelność o
wypłatę należnej mu części zysku (dywidendy). Jednocześnie wskazać należy, że
prawo do udziału w zysku jest podstawowym prawem majątkowym przysługującym
akcjonariuszowi SKA, jednakże to ogólne prawo należy odróżnić od wierzytelności i
opartego na nim roszczenia akcjonariusza wobec spółki o wypłatę przypadającej mu
części zysku przeznaczonego do podziału. Ze stanu faktycznego wniosku wynika, że
uchwała - jeśli walne zgromadzenie SKA ją podejmie - dotyczyć będzie przekazania
środków zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał zakładowy, nie będzie to
więc uchwała o podziale zysku i wypłacie dywidendy. Jak wskazał Naczelny Sąd
Administracyjny w powołanej wyżej uchwale, dopiero wypłacona dywidenda będzie w
sensie ekonomicznym przysporzeniem majątkowym dla akcjonariusza SKA. Od tego
czasu przychód z tytułu udziału w zysku (art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f.) staje się przychodem
ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3, jako należny w rozumieniu art. 14 ust. 1
u.p.d.o.f., stanowi podstawę przychodu do wyliczenia zobowiązania podatkowego w
zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. W konsekwencji powyższego
nie można w sposób uprawniony twierdzić, że przychód ten w postaci dywidendy
(rzeczowej w formie akcji) powstaje z momentem przydzielenia akcjonariuszom akcji
z nowej emisji. Moment uzyskania dochodu z akcji (dywidendy) nie jest tożsamy z
momentem ich nabycia bez względu na formę tego nabycia (w tym przypadku
przydzielenia nowych akcji w ramach podwyższenia kapitału zakładowego). Cechą
papierów wartościowych, jakimi są akcje, jest to, że generują dochód w przyszłości,
tj. w postaci dywidendy, czy też - w przypadku ich odpłatnego zbycia - w postaci
różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami poniesionymi na nabycie
akcji. Mogą też stanowić inne niż dywidendy źródło przychodów z tytułu udziału w
spółkach nie będących osobami prawnymi, określone w przepisach art. 24 ust. 3a,
3b, 3c, 3d i 3e u.p.d.o.f., żaden z tych przepisów nie dotyczy jednak sytuacji opisanej
we wniosku o interpretację. Na gruncie tych ostatnich przepisów należy tylko
zauważyć, że dochodem z udziału w spółce nie mającej osobowości prawnej (a więc
i w SKA) będzie albo dochód z dywidendy podlegający opodatkowaniu z chwilą jej
wypłaty, albo różnica pomiędzy przychodami uzyskanymi w związku z zaprzestaniem
uczestnictwa w spółce, a kosztami poniesionymi w związku z uzyskaniem
uczestnictwa w tej spółce. W momencie zaś przydzielenia akcji nowej emisji na
warunkach określonych w stanie faktycznym sprawy przysporzenie, jakie z tego
tytułu uzyskuje akcjonariusz, niezależnie od źródła i przyczyny uzyskania tego
przysporzenia, jest potencjalne. Dopiero zwiększenie przychodu przy zbyciu akcji w
podwyższonym kapitale zakładowym może spowodować powstanie dodatkowego
dochodu ze zbycia akcji, gdyż wartość sumy akcji posiadanych przez akcjonariusza
SKA będzie zwykle większa po podwyższeniu kapitału zakładowego, niż przed tym
powiększeniem. Powstanie więc swego rodzaju przesunięcie terminu opodatkowania
udziału w zysku, który to udział w zysku wobec nieprzeznaczenia go na dywidendę
nie został opodatkowany w roku powstania tego zysku, a dopiero zostanie
opodatkowany jako zwiększenie przychodu ze zbycia akcji nabytych w drodze
podwyższenia kapitału zakładowego z niepodzielonych zysków.
11. Sąd zwraca wobec tego uwagę na fakt, że w świetle interpretacji udzielonej
przez Ministra Finansów dochodzi do opodatkowania przychodów, których Skarżący
nie tylko nie otrzymał faktycznie, nie są też one należne, ponieważ nie powstało
prawo do dochodzenia ich od spółki. Bezpodstawne są twierdzenia organu, że
uzyskanie nowych akcji z podwyższenia kapitału zakładowego stanowi otrzymanie
surogatu dywidendy "w formie rzeczowej", czy też jest formą nieodpłatnego
przekazania akcjonariuszowi należących do SKA akcji lub powoduje sytuację "gdzie
część majątku spółki zostaje przekazana akcjonariuszowi w formie akcji". Organ
dokonując takich stwierdzeń zdaje się nie rozumieć istoty akcji wynikającej z
konstrukcji przepisów Kodeksu spółek handlowych czy przepisów ustawy z dnia 29
lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2010 r., Nr 211, poz.
1384 ze zmianami), do której odsyła przepis art. 5a pkt 11 u.p.d.o.f.. Akcje to nie
abstrakcyjna wartość wyrażona w nich samych rozumianych czy to jako fizycznie
istniejący dokument czy też jako zindywidualizowane prawo majątkowe, ale to
prawnie określony tytuł do udziału w zyskach spółek (akcyjnych i komandytowo-
akcyjnych) i w prawie decydowania o określonych istotnych sprawach tych spółek, z
których posiadania wynikają też określone obowiązki akcjonariusza. Spółka
komandytowo - akcyjna co do zasady na skutek podwyższenia kapitału akcyjnego
nie nabywa własności akcji, nie może więc ich przekazać jako właściciel czy mający
inne prawa rzeczowe akcjonariuszowi. Do takiego wniosku musi prowadzić analiza
przepisu art. 362 KSH w związku z art. 126 § 1 pkt 2 KSH, zakazującego nabywania
własnych akcji przez spółkę, z pewnymi wyraźnie określonymi wyjątkami. Wyjątki te
dotyczą jednak tylko takich sytuacji, gdzie spółka może nabywać pod pewnymi
warunkami własne akcje, ale tylko wtedy, gdy prawa do tych akcji wcześniej istniały
po stronie podmiotów innych niż ta spółka. Skoro spółka na etapie emisji akcji w
drodze podwyższenia kapitału zakładowego nie posiada własnych akcji to nie może
ich "świadczyć" w żaden sposób (ani nieodpłatnie, ani jako surogatu dywidendy, ani
jako części swojego majątku) ani akcjonariuszowi, ani komukolwiek innemu. Nabycie
akcji w drodze podwyższenia kapitału zakładowego jest nabyciem pierwotnym, w
chwili wykreowania tych akcji ich pierwotnym posiadaczem (właścicielem) jest
akcjonariusz.
12. Zatem w przypadku przydzielenia akcji z nowej emisji w związku z
podwyższeniem kapitału zakładowego po stronie akcjonariusza nie powstaje
przychód z udziału w spółce nie będącej osobą prawną stosownie do art. 8 ust. 1 i
art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Uzyskania akcji powstałych na skutek podwyższenia kapitału
zakładowego SKA z własnych środków (kapitału zapasowego), nie można rozumieć
jako otrzymania lub postawienia do dyspozycji akcjonariusza wartości pieniężnych
czy też świadczeń w naturze, ani innych nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu art.
11 ust. 1 u.p.d.o.f. W świetle powyższych rozważań brak jest zatem podstaw do
przyjęcia, że przyznanie akcjonariuszom akcji można uznać za rodzaj dywidendy
rzeczowej, a tym samym za przychód z udziału w SKA. Jednocześnie należy
zauważyć, że ustawodawca w ustawie podatkowej wyraźnie wskazał sytuację, kiedy
podwyższenie kapitału zakładowego jest przychodem podlegającym opodatkowaniu.
Uczynił to w art. 24 ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f. ale wyłączenie w odniesieniu do udziału w
zyskach osób prawnych, a więc do spółek kapitałowych w rozumieniu Kodeksu
spółek handlowych, a do takich spółka komandytowo - akcyjna nie należy. W
przypadku takiego zawężonego stosowania ww. przepisu należy zgodzić się ze
stanowiskiem strony skarżącej, że w ustawie o podatku dochodowym od osób
fizycznych nie zostało uregulowane opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób
fizycznych podwyższenie kapitału zakładowego, w sytuacji gdy walne zgromadzenie
SKA podejmie uchwałę o przekazaniu środków zgromadzonych na kapitale
zapasowym na kapitał zakładowy SKA, a akcjonariuszowi zostaną przydzielone
nowe akcje lub nastąpi podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji.
Wobec tego dozwolone przepisami Kodeksu spółek handlowych podwyższenie
kapitału zakładowego z kapitału zapasowego wyklucza zastosowanie przepisu art. 24
ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f., w przypadku, gdy uchwała w tym przedmiocie dotyczy spółki
osobowej. Z przedstawionych i rozważonych powyżej powodów prawnych należało
więc ocenić, że zdarzenie takie jak przydzielenie akcjonariuszowi będącemu osobą
fizyczną akcji z nowej emisji w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego ze
środków własnych SKA - nie podlega opodatkowaniu na podstawie art. 11 ust. 1 w
związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 i art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f., ponieważ nie stanowi
przychodu podatkowego, o którym mowa w wymienionych przepisach. Powyższe
uwagi dotyczą tak samo kwestii podwyższenia kapitału zakładowego przez
zwiększenie wartości nominalnej akcji już istniejących. Rację ma zatem strona
skarżąca, że organ podatkowy dokonał rozszerzającej interpretacji analizowanych
wyżej przepisów prawa podatkowego, przez co naruszył zasady wynikające z
Ordynacji podatkowej, tj. zasadę zaufania (art. 121 § 1) oraz zasadę praworządności
(art. 120 ustawy Ord. pod.). Organ podatkowy dokonując ponownej oceny
stanowiska strony zaprezentowanej we wniosku o wydanie interpretacji winien
uwzględnić argumentację prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.
13. Sąd nie wypowiedział się w przedmiocie merytorycznej prawidłowości
stanowiska Organu interpretacyjnego w części niekwestionowanej przez stronę
Skarżącą, tj. skutków podatkowych podwyższenia kapitału zakładowego ze środków
własnych tej spółki poprzez podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych
akcji. Wskazać przy tym należy, że mimo częściowo wadliwej argumentacji, było to
stanowisko korzystne dla strony skarżącej, potwierdzające jej własny pogląd. Sąd w
całości podzielił stanowisko Skarżącego jak i Ministra Finansów w powyższym
względzie. Tym samym Sąd uznaje, iż Minister Finansów jest związany stanowiskiem
prezentowanym uprzednio w ww. zakresie w zaskarżonej interpretacji indywidualnej
prawa podatkowego. Jednakże mając na względzie wadliwość interpretacji
indywidualnej w zasadniczej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
mając powyższe na uwadze art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270) uchylił
zaskarżoną interpretację w całości. Zgodnie zaś z art. 152 ww. ustawy Sąd stwierdził,
że nie podlega ona wykonaniu.
14.0 zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200,
art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 2 i § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie opłat za czynności doradcy
podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych
zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego
z urzędu (Dz. U. z 2011 r. Nr 31, poz. 153).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło