IV SA/Wa 1246/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2013 r. sprawy ze skargi K. M. i M. M. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na nietrwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych oddala skargę IV SA/Wa 1246/13 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].03.2013 r. Dyrektor Generalny Lasów Państwowych utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w L. z dnia [...].09.2012 r., wydaną m. in. na podstawie art. 4 pkt. 13, art. 11 ust. 1 i 1 a, art. 12 ust. 1 oraz art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 3.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., nr 121, poz. 1266 ze zm. - zwanej dalej u.o.g.r.l.): I. umarzającą postępowanie w części dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, położonych na części działki nr [...], opisanej w obowiązującym Uproszczonym planie urządzenia lasu dla obrębu ew. G. gmina T., jako wydzielenie 3mx; II. zezwalającą na nietrwałe wyłączenie z produkcji 0,0500 ha gruntów leśnych, położonych na części działki o nr. ew. [...], stanowiącej własność K. i M. M., opisanej w obowiązującym Uproszczonym planie urządzenia lasu dla obrębu ew. G., gmina T., jako wydzielenie 3s, BMśw (bór mieszany świeży) oraz przeznaczonej - zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy T. (uchwała nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia [...].06.2004 r.) - pod uprawy rolne, oznaczone symbolem RP z dopuszczeniem powierzchniowej eksploatacji surowców w formie odkrywkowej kopalni kruszywa naturalnego, na którą to działalność faktycznego wyłączenia ich z produkcji dokonano [...].09.2010 r.; IIl. ustalającą sposób obliczania opłat rocznych z tytułu nietrwałego wyłączenia wskazanych gruntów leśnych z produkcji leśnej, płatnych przez okres wyłączenia, nie dłużej niż przez 20 kolejnych lat, IV. stwierdzającą powstanie obowiązku uiszczania opłat rocznych, ustalając wysokość pierwszej opłaty rocznej (346,68 zł), naliczonej od momentu wyłączenia gruntu z produkcji leśnej do końca 2010 r. (107 dni wyłączenia) oraz ustalono wysokość pozostałych opłat rocznych za lata 2011 i 2012, które zgodnie z obowiązującą ceną 1 m3 drewna ogłoszoną przez GUS wyniosły 2.363,36 zł (przedstawiono sposób ich naliczenia); V. pomijającą ustalenie wysokości jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu, z uwagi na jego brak na tym terenie; VI. do uiszczenia wskazanych opłat zobowiązującą M. M. pod rygorem egzekucji administracyjnej. Poinformowano, że kolejne opłaty roczne ustalane będą corocznie, przez czas wyłączenia gruntu z produkcji, i płatne w terminie do 30 czerwca każdego roku, począwszy od 2013 r. O wysokości ich zobowiązany będzie powiadamiany odrębnymi pismami. Na skutek wniesionego odwołania, w którym K. i M. M. zakwestionowali tę decyzję - z wyłączeniem pkt. I, umarzającego wszczęte postępowanie co do działki o nr. ew. [...] - Dyrektor Generalny Lasów Państwowych utrzymał w mocy wskazaną decyzję z dnia [...].09.2012 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że wskazany plan miejscowy przeznaczył na cele nierolnicze i nieleśne działkę o nr. ew. [...]. Postępowanie to wszczęte zostało z urzędu w zw. z wyłączenie gruntu leśnego z produkcji niezgodnie z przepisami. Przedłożony wykaz zmian ewidencyjnych z [...].10.2010 r., zawierający aktualizację użytków gruntowych, wprowadził dla tej działki zmianę użytku Ls na Lz/RVI. Zmiana ta jednak wystąpiła już po wyłączeniu z produkcji leśnej przedmiotowego gruntu. Organ zaznaczył, że doszło do podania rozbieżnych terminów dokonania faktycznego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji na przedmiotowej działce przez jej współwłaścicielkę. Podczas oględzin przeprowadzonych [...].10.2012 r. K. M., jako datę tego zdarzenia wskazała bowiem wiosnę 2011 r. Jednakże przy uprzednich oględzinach z [...].03.2012 r. K. M., współwłaścicielka przedmiotowej działki o nr. ew. [...], działająca także z upoważnienia męża oświadczyła, że do wyłączenia tego doszło w sierpniu 2010 r., w wyniku prowadzenia działalności wydobywczej przez jej męża. Kierownik Referatu Prewencji Komisariatu Policji w T. po rozmowie z K. M. wyjaśnił natomiast, iż wyłączenie to miało miejsce [...].09.2010 r., o czym poinformował organ I instancji [...].07.2012 r. Organ podkreślił nadto, że dla eksploatowanego złoża przewidziany jest leśny kierunek rekultywacji, z uwagi na występujące słabe gleby. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pod pojęciem wyłączenia gruntu leśnego z produkcji rozumie się nie tylko wycięcie drzew, ale rozpoczęcie innego sposobu użytkowania gruntu leśnego (art. 4 pkt 11 u.o.g.r.l.). Grunt na działce o nr. ew. [...] w dniu nabycia przez stronę był częściowo gruntem leśnym pozbawionym drzewostanu. Jednakże dopiero rozpoczęcie eksploatacji kruszywa po nabyciu tej działki przez państwa M. uznać można za rozpoczęcie innego niż leśne, użytkowania terenu. Zmieniło ono bowiem charakter tego obszaru. Z tego względu uznał za niesłuszne zarzuty strony co do błędu w ustaleniach odnośnie sprawcy wyłączenia. Z tej przyczyny organ odwoławczy nie stwierdził potrzeby weryfikacji twierdzeń Kierownik Referatu Prewencji Komisariatu Policji T., w zakresie stwierdzonej przez K. M. daty owego wyłączenia. We wniesionej skardze pełnomocnik K. M. i M. M. zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych, że to jego mocodawcy dokonali owego wyłączenia; - naruszenie art. 75 i 78 K.p.a. przez niedopuszczenie dowodu z zeznań osób obecnych podczas rozmowy Policjanta z K. M., na okoliczność daty faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji leśnej; - naruszenie art. 7, 11, 75, 77, 80 K.p.a, poprzez: zastąpienie dowodu z zeznań świadków dowodem pośrednim z notatki służbowej; wydanie decyzji w oparciu o dokumenty stanowiące wyłącznie odzwierciedlenie rzeczywistego stanu; wyprowadzenie wniosków niewynikających z zebranego materiału dowodowego; - naruszenie art. 107 K.p.a, przez zaniechanie należytego uzasadnienia decyzji. W skardze zarzucono niewyjaśnienie na jakiej podstawie przyjęto, że to M. M. dopuścił się owego wyłączenia, wobec oświadczenia jego żony, że teren ten nie był porośnięty drzewami. Zakwestionowano także złożone na piśmie wyjaśnienie Kierownika Referatu Prewencji Komisariatu Policji w T., który po rozmowie z K. M. stwierdził, iż wyłączenie to miało miejsce [...].09.2010 r. Na okoliczność błędnego wskazania tej daty i treści przeprowadzonej rozmowy, pełnomocnik skarżącego bezskutecznie wnosił o dopuszczenie dowodu z zeznań L. K. i K. P.. Zarzucił, że notatka służbowa nie może zastąpić środków dowodowych przewidzianych w art. 75 i nast. K.p.a. Stwierdził, że żaden z przedstawionych dokumentów nie pozwalał na ustalenie konkretnej daty wyłączenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że decyzja wydana na mocy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 3.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest decyzją zezwalającą na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, w sytuacji gdy do takiego wyłączenia już doszło bez stosownej decyzji zezwalającej, a miejscowy pian zagospodarowania przestrzennego przeznaczył dany grunt leśny na cele nieleśne. Teren, na którym znajduje się działka o nr. ew. [...] obręb ew. G., gmina T. objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy T., którego zapis w odniesieniu do wskazanej działki przewiduje przeznaczenie jej pod uprawy rolne, oznaczone symbolem RP z dopuszczeniem powierzchniowej eksploatacji surowców w formie odkrywkowej kopalni kruszywa naturalnego (por. uchwała nr XVI [...] Rady Miejskiej w T. z [....].06.2004 r. - Dz, Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]). Wyłączenie zatem wskazanej powierzchni z produkcji leśnej bez zezwolenia, jednakże w zgodzie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, musiało w oparciu o art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l. prowadzić do wymierzenia opłat rocznych, począwszy od 2010 r. Organ I instancji przy obliczeniu ich uwzględniał cenę 1m3 drewna wg komunikatu Prezesa GUS - 186,68 zł/m3. Z akt sprawy wynika nadto, że organ zwracał się uprzednio do szeregu instytucji celem dokładnego ustalenia daty wyłączenia z produkcji leśnej pow. 0,0500 ha przedmiotowej działki. Z Komisariatu Policji uzyskał informację, iż wyłączenie miało miejsce w dniu [...].09.2010 r. Funkcjonariusz publiczny oświadczył jednoznacznie, że po rozmowie z K. M. powziął informację, iż wyłączenie przedmiotowego gruntu leśnego z produkcji nastąpiło w dniu [...].09.2010 r. Wobec tego oświadczenie funkcjonariusza Policji, a więc sporządzone przez osobę zaufania publicznego, organ miał prawo uznać za dowód w sprawie. Z tej przyczyny zasadnie stwierdził, że zbędne było powoływanie świadków na okoliczność potwierdzenia prawdziwości oświadczenia złożonego przez tego funkcjonariusza. Stanowisko to należało uznać za uprawnione zwłaszcza wobec faktu, że skarżący zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i sądowego nie wykazali, przy pomocy stosownych dokumentów, że wyłączenie to miało miejsce w innej dacie. Podkreślenia wymaga także, iż skarżący nie wykazał, że wyłączenia owego dokonał ktoś inny, a nie on. Takiemu stanowisku skarżącego przeczą oświadczenia jego żony, działającej także w jego imieniu, na podstawie pełnomocnictwa udzielonego w formie aktu notarialnego - złożone podczas przeprowadzanych oględzin. Należy podkreślić, że stosownie do art. 24 ustawy o lasach, jeżeli właściciel lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa nie wykonuje obowiązków określonych w art. 13, albo nie wykonuje zadań zawartych w uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3, w szczególności w zakresie: 1) ponownego wprowadzenia roślinności leśnej (upraw leśnych), 2) przebudowy drzewostanu, 4) pielęgnowania i ochrony lasu - starosta nakazuje wykonanie tych obowiązków i zadań w drodze decyzji. Z kolei art. 13 ust. 1 ustawy stanowi, że właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do: 1) zachowania w lasach roślinności leśnej (upraw leśnych) oraz naturalnych bagien i torfowisk, 2) ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu, 3) pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej, 4) przebudowy drzewostanu, który nie zapewnia osiągnięcia celów gospodarki leśnej, zawartych w planie urządzenia lasu, uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3, 5) racjonalnego użytkowania lasu w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w razie niewykonywania obowiązków lub zadań wynikających z ustawy, starosta jest zobowiązany wydać decyzję, której treścią jest nakazanie właścicielowi lasu wykonanie określonych obowiązków lub zadań. Okoliczność zatem, że na części leśnej (0,0500 ha) przedmiotowej działki nie rósł las, a jedynie znajdowały się zakrzewienia, nie upoważniał jej właścicieli do traktowania tej jej części jako gruntu innego niż leśny. Prawo własności nie tylko nie tylko jest źródłem uprawnień, ale jednocześnie nakłada na właściciela określone obowiązki. Obowiązkiem takim, wynikającym z ustawy o lasach jest nakaz wprowadzenia roślinności leśnej, upraw leśnych na działkach lub ich częściach pozbawionych tej roślinności, w sytuacji gdy zostały ujęte w obowiązującym Uproszczonym planie urządzenia lasu. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 454) użytki gruntowe wykazywane w ewidencji dzielą się m. in. na użytki rolne, grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione (§ 67). Te ostatnie z kolei dzielą się na lasy, oznaczone symbolem - Ls, grunty zadrzewione i zakrzewione, oznaczone symbolem - Lz (§ 68). Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określa załącznik nr 6 do rozporządzenia (§ 68 ust. 6). Według punktu 2 tego załącznika grunty leśne to m. in. lasy, do których zalicza się grunty określone jako "las" w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679, Nr 86, poz. 958 i Nr 120, poz. 1268), czyli stosownie do jej art. 3 grunt: a) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha [w rozpatrywanej sprawie wydzielenie 3s, rozciągało się także na teren częściowo zalesionej sąsiedniej działki o nr. ew. [...], na której części o pow. 0,1143 ha - zgodnie z zapisami obowiązującego Uproszczonego planu urządzenia lasu dla obrębu ew. G.- figurował BMśw (Bór mieszany świeży), stanowiący część wskazanego wydzielenia 3s)], pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony: przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo wpisany do rejestru zabytków; b) ewentualnie związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne. Niewątpliwie zatem przedmiotowy grunt (0,0500 ha) spełniał wskazane kryteria, a fakt iż został w tej części wyłączony z produkcji leśnej nie mógł mieć wpływu na jego charakter, wynikający z Uproszczonego planu urządzenia lasu. Wyłączenie to, jako dopuszczone przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, musiało skutkować wydaniem zezwolenia, a więc legalizacją oraz wymierzeniem opłat rocznych za czas wyłączenia. W rozpatrywanej sprawie żona skarżącego – K. M. potwierdziła do protokołu, że to skarżący rozpoczął inne niż leśne użytkowanie tego gruntu, przez co dokonał wyłączenia go z produkcji w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.o.g.r.l. Uczynił to wbrew przepisom ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Podała także funkcjonariuszowi Policji datę tego wyłączenia, na podstawie czego sporządził on informację dla organu I instancji. Zważywszy, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został uchwalony, obejmuje przedmiotową działkę i przewiduje przeznaczenie jej gruntów leśnych na cele nieleśne (czasowe wydobywanie kopalin), zasadnie organ wydał decyzję zezwalającą na wyłączenie, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. Opłata roczna w rozpatrywanej sprawie obliczona została z uwzględnieniem rodzaju lasu przyjętego wg Planu jego urządzenia (BMśw), ceny drewna wynikającej z aktualnego na dzień ustalania tej opłaty komunikatu Prezesa GUS - nie można zatem zarzucić także i tego, że opłata ta rachunkowo ustalona została wadliwie. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, dla ustalenia charakteru leśnego przedmiotowej działki decydujące znaczenie miał Uproszczony Plan Urządzenia Lasu dla obrębu ew. G., obowiązujący do końca 2017 r., a uchwalony w 2008 r. Zgodnie z nim na części tej działki znajdował się las o typie siedliskowym - Bór mieszany świeży - BMśw, co odpowiada przyjętemu w decyzji organu I instancji przelicznikowi 1150 za m3. W świetle tego planu, mającego charakter normatywny, przedmiotowa działka uznana była za częściowo porośniętą lasem w rozumieniu ustawy o lasach. Jej część uznana w Uproszczonym planie urządzenia lasu za leśną tworzyła z terenem leśnym istniejącym na działce sąsiedniej nr [...] - łączną powierzchnię, przekraczającą wymagane 0,10 ha (art. 3 tej ustawy). Podkreślenia przy tym wymaga, że ustalenia Uproszczonego planu urządzenia lasu uwzględnia się w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego (art. 20 ust. 1 ustawy o lasach). Także ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach (art. 20 ust. 3a ustawy z 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne) i w ewidencji tej uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu (art. 20 ust. 2 ustawy o lasach). Nałożony przepisem art. 20 ust. 2 ustawy o lasach obowiązek uwzględniania planów urządzenia lasu oznacza także, iż niedopuszczalne jest dokonywanie zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie terenów leśnych, wbrew zapisom tych planów urządzenia lasów, które stanowiąc szczególny rodzaj planów zagospodarowania przestrzennego takich terenów przesądzają o treści wpisów w ewidencji gruntów (por. m. in. wyrok NSA z 8.02.2007r., sygn. akt I OSK 454/06, publ. Lex nr 362471). W tym kontekście należy odnotować stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w wyroku z 28.01.2009 r., sygn. akt IV CSK 353/08, co do relacji lasu a gruntu zadrzewionego i zakrzewionego, w którym pierwszeństwo przed zapisami ewidencji gruntów dano właśnie Planom Urządzenia Lasu. Z tego względu zarzut skargi dokonania zmiany danych ewidencyjnych z [...].09.2011 r. dla przedmiotowej działki i wpis w miejsce dotychczasowego użytku Ls - użytku Lz/RVl, wobec jej następczości względem wyłączenia, nie mógł mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Skoro K. M., współwłaścicielka przedmiotowej działki, działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik swego męża M. M., w protokole oględzin działki sporządzonym [...].03.2012 r. potwierdziła swym podpisem, iż to jej mąż jest sprawcą owego wyłączenia, to kwestię sprawstwa zasadnie organy uznały za udowodnioną. Wobec tego stwierdzenie organu, iż skarżący był sprawcą owego wyłączenia nie było ani gołosłowne, ani arbitralne. Wobec przytoczonych ustaleń organów obu instancji, których istotnych uchybień Sąd nie stwierdził, nie było podstaw do uwzględnienia skargi. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy, wyciągnięto z niego zasadne i logiczne wnioski, które znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto zaskarżona decyzja nie naruszyła wskazanych w skardze i będących podstawą wydanych decyzji - przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Choć została uzasadniona nieco skrótowo, wskazała na najważniejsze ustalenia, będące podstawą podjętych rozstrzygnięć. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny - na mocy art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.