I SA/Bk 351/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. 1. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego. 2. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., Inspektorat w Z. złożył zażalenie na w/w postanowienie wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wierzyciel stwierdził, iż ze składanych do ZUS dokumentów wynika, iż zobowiązany R. S. nadal prowadzi działalność gospodarczą (brak dokumentów ZUS ZWPA – wyrejestrowanie płatnika składek i ZUS ZWUA – wyrejestrowanie z ubezpieczeń). W centralnej bazie ubezpieczonych PI dłużnik nie jest zgłoszony przez Powiatowy Urząd Pracy jako osoba bezrobotna. Również w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wpis przedsiębiorcy pozostaje aktualny. Powyższe, zdaniem ZUS potwierdza, że zobowiązany nadal prowadzi działalność gospodarczą, z której może osiągać dochody podlegające egzekucji, a do protokołów o stanie majątkowym podał fałszywe dane. Wierzyciel wskazał także, iż zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Osiąganie znikomego dochodu może być przeszkodą w skutecznym prowadzeniu czynności egzekucyjnych, nie uzasadnia ono jednak umorzenia postępowania. Ani niskie dochody, ani ich brak, zdaniem wierzyciela, nie przesądza o tym, że w przyszłości zobowiązany nie osiągnie żadnych innych dochodów, bądź nie zostanie ujawniony jego nowy majątek podlegający egzekucji. ZUS podkreślił także, że generalną zasadą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny ma zatem obowiązek podjęcia wszelkich środków przewidzianych w ustawie, aby ten cel zrealizować. Nie jest też w tym zakresie ograniczony terminem. 3. Wskutek wniesienia przez ZUS zażalenia na w/w postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej w B. nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia organu egzekucyjnego i postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] utrzymał je w mocy. 4. W skardze z dnia 27 maja 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zarzucono zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 59 § 2 i § 3 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, w sytuacji, gdy zobowiązany prowadzi działalność, z której może uzyskiwać dochody. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zdaniem Skarżącego, przed podjęciem rozstrzygnięcia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji (powołano się na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. I SA/Bd 620/11), zaś umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. II FSK 169/10). W ocenie Skarżącego, niepodjęcie przez dłużnika działań zmierzających do wykreślenia działalności gospodarczej lub jej zawieszenia przeczy jego twierdzeniom, że działalność nie jest wykonywana. Zatem prowadzenie działalności nie pozwala stwierdzić, że brak środków przewyższających wydatki egzekucyjne ma charakter definitywny i nie uzasadnia też umorzenia postępowania egzekucyjnego. 5. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 6. Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji lub postanowienia, może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy ich wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.). W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] nie naruszają prawa w stopniu, który mógłby uzasadniać ich uchylenie. 7. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości uznania że niepodjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do wykreślenia działalności gospodarczej lub jej zawieszenia, są okolicznościami potwierdzającymi, iż możliwe jest dalsze prowadzenie egzekucji z majątku zobowiązanego.. 8. Zgodnie z normą zawartą w art. 59 § 2 i § 3 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przypadku, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Jak wskazuje P. Pietrasz, umorzenie postępowania egzekucyjnego pozostaje zależne od uznania organu egzekucyjnego (P. Pietrasz, komentarz do art. 59 u.p.e.a., w Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz pod red. D.R. Kijowskiego, LEX 2010). Organ ten powinien jednak kierować się dyrektywą celowości postępowania egzekucyjnego. W związku z tym ustalenie, że zobowiązany nie posiada majątku, w stosunku do którego możliwa byłaby egzekucja, powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Rozwiązanie to chroni wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego. Warto jednak podkreślić, iż zastosowanie instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. wiąże się z koniecznością wykazania przez wierzyciela, iż dążył wszelkimi metodami do ustalenia majątku zobowiązanego bądź też takie działania podjął organ egzekucyjny. Najczęściej stosowaną metodą prowadzącą do uzyskania wiedzy o majątku zobowiązanego jest instytucja wyjawienia majątku, o której mowa w art. 71 u.p.e.a. 9. W tej sprawie w ocenie Sądu, ustalenia podjęte przez organ egzekucyjny w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych, uzasadniały podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazując, że niepodjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do wykreślenia działalności gospodarczej lub jej zawieszenia, nie są okolicznościami potwierdzającymi, iż możliwe jest dalsze prowadzenie egzekucji z majątku zobowiązanego. Bowiem z akt sprawy wynika, że zobowiązany złożył jedynie PIT-36 za 2010 r., w którym wykazał stratę. Za następne okresy nie składał ani zeznań rocznych ani deklaracji VAT-7. Wg informacji zawartych w protokołach o stanie majątkowym sporządzonych [...] maja 2012 r. oraz 7 listopada 2012 r., zobowiązany jest osobą bezrobotną, nie prowadzi faktycznie działalności gospodarczej, mieszka w budynku stanowiącym własność rodziców, nie posiada majątku ruchomego, wierzytelności pieniężnych ani praw majątkowych, z których możliwe byłoby przeprowadzenie egzekucji. Bezskuteczne okazały się także zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Wobec powyższych ustaleń poczynionych przez organ egzekucyjny, należało przyjąć, że brak jest majątku, z którego można było prowadzić skuteczną egzekucję administracyjną. 10. Sąd podziela argumentację Organu II instancji, że dokonując oceny istnienia przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie może opierać się na hipotetycznym założeniu, że w przyszłości zobowiązany może osiągnąć dochód lub dysponować innym majątkiem. Istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ocenia bowiem na podstawie dokonanych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę działania podejmowane przez organ egzekucyjny, ich wynik oraz fakt, że wcześniej wierzyciel, działający w ograniczonym zakresie jako organ egzekucyjny, także nie ustalił majątku zobowiązanego, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie egzekucji, należy uznać, że w dniu wydania zaskarżonego postanowienia istniały podstawy do przyjęcia, że prowadzone postępowanie jest bezskuteczne i w związku z tym należy je umorzyć na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. 11. Warto także podnieść, iż ewentualne zmiany stanu faktycznego świadczące o ujawnieniu majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, umożliwiające prowadzenie egzekucji, mogą prowadzić do ponownego wszczęcia egzekucji. Bowiem umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., nie zamyka ostatecznie wierzycielowi możliwości dochodzenia należności. Na podstawie art. 61 u.p.e.a., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Norma wyrażona w tym przepisie stanowi zatem zabezpieczenie interesów wierzyciela na wypadek, gdyby po umorzeniu postępowania egzekucyjnego uległ zmianie stan faktyczny w ten sposób, że wyjdą na jaw okoliczności świadczące o istnieniu majątku zobowiązanego, umożliwiającego prowadzenie egzekucji 12. Konkludując, w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie rację miały organy obu instancji, które swoim działaniem nie naruszyły prawa. 13. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.