II OSK 1223/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-10-22
Skład orzekający: Zofia Flasińska, Maria Czapska-Górnikiewicz, Teresa Kobylecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Kto jest odpowiedzialny za urządzenie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych przebiegających przez tereny leśne?Ratio decidendi
Zarządca infrastruktury kolejowej jest odpowiedzialny za urządzenie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych przebiegających przez tereny leśne. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy o transporcie kolejowym, a właściciele lasów nie mogą przeciwstawić się uprawnieniom zarządców w tym zakresie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej spółce kolejowej mineralizację pasów przeciwpożarowych przy liniach kolejowych przebiegających przez tereny leśne. Spółka kwestionowała swój obowiązek, wskazując na brak wyraźnych przepisów nakładających taki wymóg. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że obowiązek ten spoczywa na zarządcy infrastruktury kolejowej. Spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 października 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) Sędzia del. NSA Teresa Kobylecka Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 780/11 w sprawie ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę kasacyjną
II OSK 1223 / 12
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [...] w W. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie mineralizacji pasów przeciwpożarowych.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.- zwanej dalej ustawą o Państwowej Straży Pożarnej) oraz art. 104 i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z uchybieniami naruszającymi przepisy przeciwpożarowe, opisanymi w protokole ustaleń z czynności kontrolno- rozpoznawczych z dnia 12 kwietnia 2011 r. nakazał [...] S.A. Zakład [...] w K. dokonać odnowienia (zmineralizowania) pasów przeciwpożarowych przy liniach kolejowych Koniecpol - Kraków i Warszawa - Katowice (CMK) przebiegających przez następujące kompleksy leśne Nadleśnictwa [...]: oddziały [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w leśnictwie [...] oraz oddziały [...], [...], [...], [...], [...] i [...]w Leśnictwie [...] w terminie do dnia 31 lipca 2011 r.
Jako podstawę prawną ww. obowiązku organ podał § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719- zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 7 czerwca 2010 r.) w związku z art. 17 ust. 1 pkt. 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.- zwanej dalej ustawą o transporcie kolejowym) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153 poz. 955- zwanego dalej rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r.).
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] S.A. [...] Zakład [...] w K. stwierdzając, że w aktualnym stanie prawnym przywołana przez organ I instancji regulacja nie nakłada obowiązków, o których mowa w decyzji. Takiego obowiązku nie nakłada również ustawa o transporcie kolejowym. Jej art. 55 daje zarządcy infrastruktury jedynie prawo do urządzania i utrzymania pasów przeciwpożarowych, jeżeli jest to konieczne dla ochrony linii kolejowych. Nadto decyzja jest niezgodna z art. 13 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 90 ze zm.- zwanej dalej ustawą o lasach), które to przepisy jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych, w tym z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Śląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją.
W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji wskazał, że z mocy art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, podmiotem właściwym do wykonywania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. Jego zaś obowiązkiem jest zapewnienie właściwej mineralizacji pasów przeciwpożarowych przez zabezpieczenie obszarów leśnych przed pożarem, którego potencjalnym źródłem jest ruch kolejowy.
Skargę na powyższą decyzję złożyła [...] S.A. w W., domagając się stwierdzenia jej nieważności, jak też utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej jako wydanych bez podstawy prawnej. Zdaniem skarżącej Spółki w aktualnym stanie prawnym problem podmiotów odpowiedzialnych za utrzymywanie pasów przeciwpożarowych nie został wprost uregulowany. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. zawiera w tej materii jedynie ogólne odesłanie do przepisów ustaw. Jak wynika zaś z pisma Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 czerwca 2011 r. ww. zmiana została dokonana pod wpływem uwag Rządowego Centrum Legislacji, które uznało, że przedmiotowe obowiązki należy uregulować w przepisach rangi ustawowej. Brak ich uchwalenia spowodował powstanie luki prawnej w tym zakresie. Z tych względu przypisywanie skarżącej obowiązku utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych w sąsiedztwie lasów jest pozbawione podstaw prawnych. Obowiązek taki nie wynika z art. 17 oraz 55 w związku z art. 56 ustawy o transporcie kolejowym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Analizując kwestię, które podmioty obciąża obowiązek utrzymania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych, Sąd wskazał na wydany na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 147, poz. 1229 ze zm.- zwanej dalej ustawą o ochronie przeciwpożarowej) § 34 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563 - zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 21 kwietnia 2006 r). W przepisie tym wskazano wprost podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. W przypadku linii kolejowych odpowiedzialny był ich właścicieli. Wydane w jego miejsce nowe rozporządzenie z dnia 7 czerwca 2010 r. nie zawiera już dokonanego wprost wyliczenia, odsyłając w tej kwestii do określonych ustaw, w tym ustawy o transporcie kolejowym. Jak zaznaczył Sąd, z utraty mocy obowiązującej rozporządzenia z 2006 r. skarżąca Spółka wywodzi wniosek, iż zarządca infrastruktury kolejowej nie stanowi już podmiotu odpowiedzialnego za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych, skoro ani obecnie obowiązujące rozporządzenie, ani też żaden przepis ustawy "imiennie" go nie wskazuje. Pogląd ten jednak Sąd uznał za nietrafny. Ciążący, bowiem na skarżącej obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przy liniach kolejowych wynika wprost z przepisów ustawy o transporcie kolejowym, do której w tej mierze odsyła rozporządzenie z 2010 r. Cytując art. 17 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy, Sąd zaznaczył, że obowiązek w nim sformułowany obejmuje także powinność urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, niezależnie od tego przez jaki teren linia przebiega, również zatem na terenie lasów. Dodatkowym potwierdzeniem tych obowiązków jest art. 55 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Przewidziane w nim dodatkowe uprawnienie, zezwalające w trybie wyjątkowym na naruszenie prawa własności przysługującego właścicielowi gruntu poprzez wejście na jego teren i urządzenie na nim pasów (a następnie ich utrzymywanie) jest kolejnym potwierdzeniem ciążącego na wskazanym w ustawie o transporcie kolejowym zarządcy obowiązku. Nadto, kwestie dotyczące koniecznych parametrów pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch regulowane są w § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie zawierającego stosowną delegację art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, w oczywisty sposób przesądzając tym samym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że obowiązki, które reguluje odnoszą się do zarządców linii kolejowych, nie zaś właścicieli lasów, których obowiązki regulowane są innymi aktami prawnymi (ustawą o lasach i wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi).
Z powyżej wskazanych względów, Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska strony skarżącej, iż za podmiot zobowiązany do wykonania pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej, na gruncie ustawy o lasach, można uznać właściciela, bądź zarządcę lasu. Wprawdzie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach nakłada na właściciela lasu obowiązek ochrony przeciwpożarowej, to jednak wydane na podstawie art. 9 ust. 3 tej ustawy, rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 ze zm.), określając w § 10 cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych, nie wskazuje wśród nich pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej. Ten, bowiem rodzaj pasów znajduje szczegółowe uregulowanie co do zasad jego urządzania w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r., wydanym na podstawie ustawy o transporcie kolejowym. Oznacza to, że z ustawy o lasach wynika dla ich właścicieli obowiązek wykonania pasów określonych w § 10 ww. rozporządzenia z dnia 22 marca 2006 r., natomiast w zakresie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych, o których mowa w § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., kwestia podmiotów obowiązanych do ich wykonania uregulowana została w ustawie o transporcie kolejowym i rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r.
Z powyżej wskazanych względów Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów obydwu instancji, że obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej linii kolejowych poprzez tworzenie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych z mocy art. 17 ust. 1 w związku z art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, należą do zarządców infrastruktury kolejowej, zaś właściciele lasów nie mogą przeciwstawić się uprawnieniom zarządców, które wykonywane są w pewnych przypadkach za odszkodowaniem, bądź też na koszt właścicieli lasów. Sąd pierwszej instancji jako nieistotną dla wyniku sprawy określił wadliwość w postaci zakreślenia terminu wykonania obowiązku poprzez wskazanie daty, która nie nawiązywała do uzyskania przez decyzję waloru ostateczności. Termin ten ustalono na dzień 31 lipca 2011 r., zaś decyzja organu II instancji wydana została dopiero w terminie późniejszym.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło [...] S.A. w W. Zakład [...] w K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
- naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię tj.:
1. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym poprzez przyjęcie, że obowiązek wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych wywieść można z wykładni przepisów prawa, a nie wyraźnego brzmienia przepisu,
2. § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
z dnia 7 czerwca 2010 r. oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 i art. 55 ust. 1 i 3 ustawy o transporcie kolejowym polegającą na nietrafnym przyjęciu, że [...] S.A. w W. zobowiązane są do mineralizacji pasów przeciwpożarowych przy liniach kolejowych Koniecpol - Kraków i Warszawa - Katowice (CMK) przebiegających przez kompleksy leśne Nadleśnictwa [...]: oddziały [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w leśnictwie [...] oraz oddziały: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w leśnictwie [...],
- naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. art. 134 § 1 w związku z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej polegającego na utrzymaniu w mocy decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie nakładającej na [...] S.A. obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych w terminie do dnia 31 lipca 2011 r., a zatem przed terminem uprawomocnienia się decyzji administracyjnej podlegającej zaskarżeniu i przed dniem wydania decyzji ostatecznej przez organ drugiej instancji.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacji, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym wynagrodzenia radcy prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Oceniając wniesioną kasację w granicach określonych art. 183 § 1 P.p.s.a. za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, iż kwestia zamieszczenia w decyzji organu I instancji terminu, określonego w sposób sztywny poprzez wskazanie konkretnej daty, była przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji. Taki sposób określenia tego terminu został przez Sąd uznany za wadliwy, chociaż nie w takim stopniu, aby skutkowało to koniecznością uchylenia kontrolowanego w sprawie rozstrzygnięcia. W tym zakresie Sąd wskazał, z jakich powodów uznał, że owa wadliwość była nieistotna. Okoliczność ta została jednak całkowicie pomięta przez autora rozpoznawanej kasacji. Powtórzenie twierdzeń Sądu pierwszej instancji nie pozwala na podważenie dokonanej skarżonym wyrokiem oceny, a sposób sformułowania powyższego zarzutu nie spełnia warunków określonych w art. 174 pkt 2 P.p.s.a.
Podstawowy dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy spór sprowadzał się do ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych, oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych w przypadku usytuowania lasów przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe. Tak organy administracyjne, jak i Sąd pierwszej instancji wskazywały na skarżącą Spółkę jako zarządcę infrastruktury kolejowej. Odnosząc się do tak przedstawionego problemu, ustalenia w tej kwestii należało poprzedzić pewnymi rozważaniami natury ogólnej.
I tak stwierdzić trzeba, iż budowa linii kolejowych i ich lokalizacja wynikająca, co oczywiste z wielu czynników, w tym potrzeb gospodarczych, uzależniona jest przede wszystkim od woli i konkretnych rozwiązań, jakie przewidział ich inwestor. Oznacza to, iż wybór przebiegu tych linii przez konkretne obszary należy do założeń inwestycyjnych i poza sytuacjami, w których zostało to wymuszone uwarunkowaniami geograficznymi, spoczywa w wyłącznej gestii inwestora. W obecnie obowiązującym porządku prawnym w odniesieniu do linii kolejowych o znaczeniu państwowym (art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym) tematyka zasad ich realizacji uregulowana została w szczególnym trybie (Rozdział 2b tej ustawy). Jak podkreślano już w założeniach wprowadzających ten akt prawny jest on wzorowany na rozwiązaniach przyjętych w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), czyli w tzw. "specustawie drogowej" i ma umożliwić przede wszystkim szybką realizację takich inwestycji (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw, Sejm V kadencji, nr druku: 2013). Pozostałe linie kolejowe (art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym) poddane zostały ogólnemu reżimowi inwestycyjnemu celu publicznego. Niezależnie od powyższej kwalifikacji, czy też faktu realizacji inwestycji we wcześniejszym okresie, stwierdzić trzeba, iż wybór przebiegu inwestycji liniowej przez określone obszary, w tym leśne stanowił i stanowi uprawnienie podmiotów je realizujących. Skoro, zatem ustawa przyznaje określone prawo ustalonym podmiotom, to tym samym logicznym pozostaje, iż w związku z realizacją linii kolejowych nakłada na podmioty te również określone obowiązki. Jednym z takich obowiązków jest niewątpliwie dbałość o stan środowiska i ponoszenie odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Powyższa zasada została jednoznacznie określona w art. 86 Konstytucji RP. Wskazane wyżej założenie znalazło też swoje potwierdzenie w budowie podstawowego dla funkcjonowania transportu kolejowego aktu, tj. w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Normując w tejże ustawie m.in. zasady korzystania z infrastruktury kolejowej, zarządzania nią i jej utrzymania, a także zasady prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych oraz warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym, w tym warunki lokalizacji i nabywania na ten cel nieruchomości, wskazując organy właściwe w tych sprawach, w rozdziale 4 tej ustawy określono również zasady bezpieczeństwa organizacji transportu kolejowego. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym "Zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: ...... 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska...". Powyższa norma ma niewątpliwie charakter ogólny, co trafnie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. Nie wskazuje, bowiem powyższy przepis ani w jaki sposób obowiązki w nim wymienione mają być realizowane, ani też nie wymienia żadnych instrumentów prawnych do ich realizacji. Obowiązek sformułowany w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie obejmuje powinność urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, niezależnie od tego przez jaki teren linia przebiega, również zatem na terenie lasów. Uszczegółowienia obowiązku związanego z ochroną przeciwpożarową dokonano natomiast w Rozdziale 9 ww. ustawy. Już w jego tytule wskazano, iż przedmiot regulacji stanowi m.in. wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych. Tak, więc istotne uzupełnienie normy prawnej art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym stanowi art. 55 tej ustawy. W ust. 1 pkt 3 tego ostatniego przepisu stwierdzono, iż "zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe". Zawarty w powyższej regulacji zwrot "ma prawo", odnosi się do uprawnienia zarządcy do korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Przepis art. 55 ust. 1 tej ustawy daje, więc zarządcy prawo dysponowania nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi po to, aby podmiot ten mógł wykonać ciążący na nim z mocy art. 17 ust. 1 ww. ustawy obowiązek zapewnienia przeciwpożarowej ochrony. Posłużenie się w art. 55 ustawy o transporcie kolejowym zwrotem "ma prawo" nie oznacza, wbrew odmiennym wywodom autora kasacji, iż z zakresu obowiązków zarządcy należałoby wyłączyć m. in. urządzanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Powyższy zwrot, przy uwzględnieniu przedstawionych na wstępie wywodów wskazuje na możliwość wykonywania robót związanych z utrzymaniem i urządzeniem pasów na gruncie nienależącym do zarządcy linii kolejowych. Oznacza to uprawnienie do określonego zachowania w stosunku do gruntów sąsiednich, które jest jednocześnie instrumentem realizacji przedstawionego powyżej ogólnego obowiązku zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska, wynikłej z faktu usytuowania linii kolejowej na obszarach leśnych. Z kolei kwestie dotyczące koniecznych parametrów pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch uregulowane są w § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie zawierającego stosowną delegację art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, w oczywisty sposób wskazując tym samym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że obowiązki, które reguluje odnoszą się do zarządców linii kolejowych, nie zaś do właścicieli lasów.
Poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. wymieniało w § 34 ust. 3 pkt 2 w sposób jednoznaczny podmioty obowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w tym między innymi właściciela linii kolejowych. Z kolei obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. wydane na mocy art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w § 38 wymienia ustawy określające podmioty odpowiedzialne za wykonanie pasów przeciwpożarowych. I tak w ust. 1 tego przepisu stwierdzono, iż "Lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok". Natomiast ust. 2 powyższego przepisu stanowi, iż podmioty właściwe do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych określone są w ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym oraz w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Wśród tych ustaw wymieniono ustawę o transporcie kolejowym. Tak, więc kwestia podmiotu zobowiązanego do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych jest dzisiaj uregulowana tylko w ustawie.
Przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach nakłada na właściciela lasu obowiązek również ochrony przeciwpożarowej, jednakże zakres tej ochrony jest odmienny od obowiązków wskazanych w ustawie o transporcie kolejowym. Wydane, bowiem na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o lasach, rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. określając w § 10 cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych, nie wskazuje wśród nich pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej. Ten, bowiem rodzaj pasów znajduje szczegółowe uregulowanie, co do zasad jego urządzania w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. wydanego na podstawie ustawy o transporcie kolejowym. Oznacza to, że z ustawy o lasach wynika dla ich właścicieli obowiązek wykonania pasów określonych w § 10 rozporządzenia z dnia 22 marca 2006 r., natomiast w ustawie o transporcie kolejowym i rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. i w § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. zawarto regulację dotyczącą pasów przeciwpożarowych usytuowanych w sąsiedztwie linii kolejowych. Uwzględniając przedstawione wyżej okoliczności, stwierdzić należało, iż podmiotem właściwym do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych, o którym mowa w § 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. jest zarządca infrastruktury kolejowej (art. 55 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym), skoro źródłem mogącym stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu jest ruch kolejowy. Taki też wniosek trafnie wysnuł Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę.
Konkludując przedstawione wyżej wywody stwierdzić trzeba, iż nałożony na kolej, jako zarządcę linii kolejowych obowiązek ma charakter niewątpliwie publicznoprawny. Realizacja tego obowiązku została określona w akcie rangi ustawowej, a więc w ustawie o transporcie kolejowym, jak i w aktach wykonawczych wydanych w oparciu o stosowne upoważnienie ustawowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego upoważnienie zawarte w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej spełnia warunki określone art. 92 ust. 1 Konstytucji. Zawarte z kolei w § 38 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. wydanego na mocy art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej odesłanie do konkretnych ustaw w zakresie określenia jako właściwych podmiotów do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie narusza art. 7 Konstytucji RP, bowiem konkretyzacja właściwego podmiotu do realizacji wymaganych ustawą zadań wynika z ustaleń faktycznych konkretnej sprawy.
Z powyższych względów za bezzasadne należało uznać zarzuty kasacji dotyczące naruszenia prawa materialnego, to jest § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. oraz art. 55 i art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym.
Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacji, jak i przesłanek określonych w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło