I OZ 1040/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 535/13 odmawiające skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. Ł. w przedmiocie wymierzenia Wojewodzie [...] grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bd 135/12. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Wnioskiem z dnia 30 lipca 2014 r. (uzupełnionym formularzem PPF z dnia 19 sierpnia 2014 r.) R. Ł. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata celem złożenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 października 2013 r. oddalającego jej skargę o wymierzenie Wojewodzie [...] grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bd 135/12. Powyższy wniosek został dołączony do akt niniejszej sprawy. Postanowieniem z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 535/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy z zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi o wymierzenia Wojewodzie [...] grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bd 135/12. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że aktualnie rozpoznawany wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest kolejnym wnioskiem w niniejszej sprawie (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym). Rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącej winno zatem nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. Zdaniem Sądu w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie powołała nowych okoliczności, które wpłynęłyby na odmienną ocenę jej sytuacji materialnej. Ponadto skarżąca konsekwentnie uchyla się od podania dokładnych danych umożliwiających dokonanie pełnej oceny jej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że sytuacja osobista, rodzinna i majątkowa skarżącej nie uległa pogorszeniu, miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł. Skarżąca powołuje się, jak uprzednio, na trudną sytuację zdrowotną swoją i męża, konieczność zażywania leków, których zakup stanowi obciążenie domowego budżetu. Żądania o przyznanie prawa pomocy nie uzasadnia również w ocenie Sądu obciążenie emerytury skarżącej egzekucją zobowiązań skarżącej. Konieczność regulowania przez stronę posiadanych przez nią zobowiązań nie stanowi bowiem przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Brak jest bowiem podstaw aby zobowiązania cywilne czy inne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Skarżąca, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinna zaś liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym poczynić w swoim majątku oszczędności. Sąd stwierdził, że w tych okolicznościach nie można uznać skarżącej za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie ponieść kosztów postępowania, których wysokość na obecnym etapie postępowania nie stanowi wydatku, który spowodowałby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącej czy też jego rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła R.Ł., wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia ponownie podniosła, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym złożyła celem sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 535/13. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało uchylić. W rozpoznawanej sprawie zarówno z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również ze sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2014 r. oraz zażalenia na postanowienie z dnia 6 października 2014 r. jednoznacznie wynika, że skarżąca wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w celu złożenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 535/13 oddalającego jej skargę o wymierzenie Wojewodzie [...] grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bd 135/12. Wskazać należy, że przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej wywołanej wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest odrębny od przedmiotu sprawy zakończonej orzeczeniem, którego ta skarga dotyczy. Postępowanie wszczęte skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest kontynuacją postępowania zakończonego kwestionowanym orzeczeniem sądu ani nawet nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, takim jak skarga kasacyjna i skarga o wznowienie postępowania, gdyż nie zmierza do zmiany bądź uchylenia tego orzeczenia. Jest nadzwyczajnym środkiem umożliwiającym dochodzenie roszczenia odszkodowawczego od Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 k.c. za niezgodną z prawem działalność orzeczniczą sądu jako władzy publicznej i stanowi niezbędny prejudykat do dochodzenia takiego odszkodowania. Jest zatem sprawą odrębną wobec zakończonej prawomocnie sprawy, której orzeczenie strona kwestionuje (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 928-929 oraz postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1120/12, niepubl.). Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w celu późniejszego wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie może być traktowany jako kolejny wniosek w tym przedmiocie uprzednio rozpoznany w postępowaniu zwykłym i oceniany pod kątem spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 165 p.p.s.a. Taki wniosek jest nowym wnioskiem w odrębnym postępowaniu ze wszystkimi tego konsekwencjami (wymóg złożenia na urzędowym formularzu, wezwanie strony do jego uzupełnienia na podstawie art. 255 p.p.s.a.). Zatem w sytuacji, kiedy strona składa wniosek o przyznanie prawa pomocy przed wpłynięciem skargi, powinien być on zarejestrowany pod nową sygnaturą w repertorium SO, zgodnie z treścią § 72 ust. 1 Zarządzenia Nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych i rozpoznany stosownie do treści art. 246 p.p.s.a. Mając na uwadze poczynione wyżej uwagi stwierdzić należy, że w pierwszej kolejności należało wyłączyć z akt niniejszej sprawy wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 lipca 2014 r. złożony w związku z wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, a następnie wpisać go do repertorium SO i pod nowo nadanym numerem porządkowym prowadzić dalsze postępowanie w zakresie prawa pomocy, czego Sąd pierwszej instancji nie uczynił. Brak powyższych działań podjętych bezpośrednio po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skutkował rozpoznaniem go w sprawie ze skargi o wymierzenie grzywny (co potwierdza określenie przedmiotu sprawy w treść sentencji zaskarżonego orzeczenia), a nie w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku wydanego w niniejszej sprawie, zgodnie z żądaniem skarżącej. Ze wskazanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.