I SA/Ke 240/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Gminy N. K. na uchwałę Zgromadzenia Związku Międzygminnego "N." w S. K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości składek p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić Gminie N. K. uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 (trzysta) zł. 1.1. Uchwałą z dnia 30 stycznia 2013 r. Nr XII/42/2013 Zgromadzenie Związku Międzygminnego "Nida 2000" w Starym Korczynie, zwanego dalej Związkiem Międzygminnym, na podstawie § 6 i § 33 statutu tego Związku uchwaliło: w § 1 składkę członkowską na 2013 rok na spłatę zaciągniętej pożyczki na inwestycje zrealizowane przypadającą na poszczególne gminy będące członkami związku, w tym na gminę Nowy Korczyn w wysokości 15.500 zł, w § 3 składkę na inwestycję na 2013 rok przypadającą na poszczególne gminy, w tym na gminę Nowy Korczyn w wysokości 23.000,00 zł, z przeznaczeniem na realizację inwestycji pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki wodno-ściekowej na terenie Związków Międzygminnych Nidzica i Nida 2000 w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko". 1.2. Pismem z dnia 18 lutego 2013 r. skierowanym do Zgromadzenia Związku Międzygminnego Nida 2000 w Starym Korczynie Wójt Gminy Nowy Korczyn w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wezwał Zgromadzenie do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie postanowień dotyczących obciążenia nałożonego na gminę Nowy Korczyn w zakresie składki członkowskiej na 2013 rok na spłatę zaciągniętej pożyczki w kwocie 15.500 zł (§ 1) oraz składki na inwestycję na 2013 rok w kwocie 23.000,00 zł" podnosząc, że od dnia 1 stycznia 2010 r. Gmina Nowy Korczyn nie jest członkiem Związku Międzygminnego. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało doręczone organowi w dniu 20 lutego 2013 r. Na wezwanie organ nie udzielił odpowiedzi. 2.1. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, za pośrednictwem Związku Międzygminnego Nida 2000" (do którego skarga wpłynęła w dniu 21 marca 2013 r.) skardze na tę uchwałę, w części ustalającej dla Gminy Nowy Korczyn składkę, Gmina ta zarzuciła naruszenie: 1. art. 67 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz § 6, § 32 ust. 1 pkt c w zw. z § 9 pkt 1 Statutu Związku Międzygminnego "Nida 2000" poprzez: a. bezpodstawne obciążenie skarżącej: • składką członkowską na 2013 rok na spłatę zaciągniętej pożyczki na inwestycje zrealizowane w wysokości 15.500 zł, • składką na inwestycję na 2013 rok w wysokości 23.000 zł z przeznaczeniem na realizację inwestycji pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki wodno-ściekowej na terenie Związków Międzygminnych Nidzica i Nida 2000 w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko" b. bezpodstawne ustalenie wobec skarżącej terminów zapłaty składek (§ 4 i § 6) w sytuacji, gdy od dnia 1 stycznia 2010 r. Gmina Nowy Korczyn nie jest członkiem Związku Międzygminnego "NIDA 2000", a zobowiązania Związku zostały zaciągnięte w chwili, gdy Gmina Nowy Korczyn nie była członkiem Związku. 2. art. 49 ust. 1 i art. 2 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 165 ust. 2 Konstytucji RP poprzez narzucenie skarżącej w drodze administracyjno - prawnej obowiązku ponoszenia ciężarów finansowych związanych z funkcjonowaniem Związku, a więc odrębnej osoby prawnej, do którego skarżąca nie należy. W związku z tak sformułowanymi zarzutami skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu to jest uchwały Nr XII/42/2013 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "NIDA 2000" z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości składek na 2013 r. w zakresie § 1, § 3 lit. d, § 4 i § 6. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że uchwałą z dnia 30 czerwca 2009 r. Rady Gminy Nowy Korczyn Gmina Nowy Korczyn wystąpiła ze Związku Międzygminnego "Nida 2000". Zgodnie z § 42 statutu 6-miesieczny okres wypowiedzenia upłynął w dniu 31 grudnia 2009 r., w związku z czym poczynając od dnia 1 stycznia 2010 r. Gmina Nowy Korczyn nie jest członkiem Związku. Kwestia wystąpienia ze Związku była przedmiotem rozpoznania przez WSA w Kielcach w sprawie II SA/Ke 73/10. Skarżąca podniosła, że kwestie finansowania działalności Związku reguluje statut. Zgodnie z § 32 ust. 1 pkt c statutu Związek realizuje zadania między innymi ze środków pieniężnych wniesionych przez członków Związku. Katalog źródeł finansowania wymienionych w tym artykule nie zawiera postanowień uzasadniających nakładanie na byłych członków Związku obowiązku ponoszenia opłat na jego funkcjonowanie. Skarżąca podkreśliła, że celem wystąpienia ze Związku była chęć rezygnacji z uczestnictwa w realizacji zadań, o których mowa w § 9, a więc rezygnacja z uczestnictwa w budowie wodociągu i jego późniejszej eksploatacji. Budowa ujęcia wody z rzeki Nida została bowiem ukończona. Gmina miała suwerenne prawo do wystąpienia ze Związku. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym gmina nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania innych gminnych osób prawnych, a te nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania gminy. Kwestie odpowiedzialności Gminy Nowy Korczyn za inwestycje, które stanowią cel istnienia Związku, są zagadnieniami cywilnoprawnymi, regulowanymi przez przepisy kodeksu cywilnego, nie zaś przez akty administracyjne. Skarżąca powołała się na wyrok Sądu Najwyższego w sprawie I CK 265/09. 2.2. W odpowiedzi na skargę Zgromadzenie Związku Międzygminnego "Nida 2000" z siedzibą w Starym Korczynie wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podało, że faktycznie Gmina Nowy Korczyn wystąpiła ze Związku z datą wskazaną w skardze, jednak winna ona partycypować w kosztach inwestycji, które rozpoczęto przed jej wystąpieniem ze Związku. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Skarga podlega odrzuceniu. 3.2. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Według przepisu § 2 tego artykułu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5); akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Nida 2000" z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości składek na 2013 r. W uchwale tej ustalono m.in. wysokość składki członkowskiej na 2013 rok dla Gminy Nowy Korczyn na spłatę zaciągniętej pożyczki na inwestycje zrealizowane oraz wysokość składki na inwestycję na 2013 rok dla Gminy Nowy Korczyn. Wskazana Gmina w momencie podejmowania zaskarżonej uchwały nie była już członkiem ww. Związku, w związku z czym wyraziła pogląd, że obciążanie jej jakimikolwiek składkami z tytułu planowanych, czy realizowanych przez ten Związek inwestycji jest niedopuszczalne. Z przedstawionych okoliczności wynika, że na skutek wydania zaskarżonej uchwały, pomiędzy dwoma odrębnymi podmiotami prawa cywilnego, tj. związkiem międzygminnym, a gminą będącą jego byłym członkiem, ujawnił się spór majątkowy dotyczący wzajemnych rozliczeń z tytułu kosztów działalności tego związku. Takie spory majątkowe są sprawami cywilnymi podlegającymi rozpoznaniu przez sądy powszechne, o czym wprost stanowi art. 8 ust. 2b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142/01 poz. 1591 ze zm. dalej u.s.g.). W konsekwencji oznacza to, że również uchwała związku międzygminnego dotycząca rozliczeń pomiędzy gminą, która wystąpiła ze związku międzygminnego, a tym związkiem, nie jest podejmowana w sprawie z zakresu administracji publicznej, ale w sprawie cywilnej, przez co nie jest objęta zakresem właściwości sądów administracyjnych, określonym w powołanym przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a. Nie jest taka uchwała bowiem ani aktem prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.), ani też aktem organu jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków innym niż określony w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., podejmowanym w sprawie z zakresu administracji publicznej (por. podzielany przez Sąd w niniejszym składzie pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 671/12 (dostępne na www. orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że "powstałe w wyniku uchwał Związku Międzygminnego spory majątkowe pomiędzy gminą, która wystąpiła ze związku międzygminnego, a tym związkiem, mają charakter cywilnoprawny, a tym samym do ich rozpoznania właściwe są sądy powszechne. Wynika to z charakteru tych sporów, a wprost przesądza o tym przepis art. 8 ust. 2b u.s.g., stanowiący, że "spory majątkowe wynikłe z porozumień, o których mowa w ust. 2 i 2a oraz w art. 74 ustawy o samorządzie gminnym, rozpatruje sąd powszechny" i przepis art. 64 ust. 5 u.s.g, w myśl którego "do związków międzygminnych stosuje się odpowiednio art. 8 ust. 2-5 i art. 39 ust. 4 u.s.g."). Ponieważ zaskarżona uchwała nie jest objęta właściwością sądów administracyjnych, a spory powstałe na jej tle powinny rozpoznawać sądy powszechne, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargę należało odrzucić. W związku z takim rozstrzygnięciem Sąd, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o zwrocie wpisu sądowego na rzecz skarżącej Gminy Nowy Korczyn.