II SA/Kr 923/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Krystyna Daniel NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2013 r. sprawy ze skargi A. Spółka z o.o. w W. na postanowienie Wojewody z dnia 21 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej A. Spółka z o.o w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 13.02.2013 r. Prezydent Miasta K. , wniósł sprzeciw wobec zamiaru wykonania przez [.....] Sp. z o.o. w W. , robót budowlanych polegających na budowie urządzenia reklamowego trwale związanego z gruntem wraz z tablicą reklamową o powierzchni 12,0 m x 27,0 m oraz oświetleniem na działkach nr nr [.....] , obręb [.....] przy ul. M.K. w K. [.....] Sp. z o.o. w W. , wniosła odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku argumentowano, że strona nie miała możliwości wniesienia odwołania od ww. decyzji w terminie, ponieważ decyzja ta nie została jej doręczona. O fakcie wydania decyzji oraz o jej treści Inwestor dowiedział się w dniu 27 marca 2013 roku dokonując wglądu do akt sprawy. W dniu 26 marca 2013 roku pełnomocnik Spółki, z uwagi na fakt, iż od dnia dokonania zgłoszenia upłynęło ponad 30 dni wykonał telefon do organu celem zweryfikowania, czy może podjąć działania, w oparciu o przepis art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. W czasie tej rozmowy powziął wiadomość, iż wobec zgłoszenia został wniesiony sprzeciw. Celem weryfikacji tej decyzji, w tym samym dniu inny pełnomocnik inwestora dokonał wglądu do akt sprawy. Postanowieniem z dnia 21.05.2013 r. znak: [.....] Wojewoda [.....] , na podstawie art. 59 w zw. z art. 58 Kpa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że przesłanką jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu nie do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zgodnie zatem z art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu (w tym uchybienia terminu do wniesienia odwołania), należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Inwestor nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Z akt sprawy wynika, iż decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie art. 44 Kpa. Decyzja o sprzeciwie z dnia 13.02.2013 r. została nadana w placówce pocztowej w dniu 14.02.2013 r. i z powodu niemożności jej doręczenia (I awizo: 18.02.2013 r., II awizo: 26.02.2013 r.) adresatowi, została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym. Po bezskutecznym upływie tego okresu, w dniu 05.03.2013 r. nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy, co oznacza, zgodnie z art. 44 § 4 kpa, iż doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, tu 04.03.2013 r., a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania minął z dniem 18.03.2013 r. Odwołanie zostało wniesione w dniu 28.03.2013 r. Za organizację pracy podmiotu odpowiada tylko i wyłącznie ten podmiot, dlatego brak osoby do odbioru przesyłki nie wpływa na skuteczność doręczenia w administracyjnym trybie postępowania. [.....] Sp. z o.o. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. postanowienie Wojewody [.....] . Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 58 § 1Kpa poprzez błędne uznanie, iż strona skarżąca nie dochowała ze swej winy terminu do wniesienia odwołania, w konsekwencji czego błędne orzeczenie o braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, - art. 44 § 4 Kpa poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do zastępczego doręczenia decyzji wnoszącej sprzeciw, która została nadana jedynie za pośrednictwem poczty polskiej, z pominięciem środków komunikacji elektronicznej, o co wnosiła strona skarżąca w zgłoszeniu. Strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania. W skardze podniesiono, że próba doręczenia przez organ drogą tradycyjną decyzji wnoszącej sprzeciw do zgłoszenia nie wywołała skutków prawnych, gdyż została doręczona z pominięciem środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z procedurą, o której mowa w przepisie art. 391 i art. 46 § 3 Kpa. Brak było podstaw do zastosowania art. 44 Kpa. Strona skarżącawyjaśniła, że dokonała rejestracji w systemie Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej i wskazała w zgłoszeniu adres poczty elektronicznej, pod który decyzja powinna zostać doręczona. Organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 391 § 1 Kpa tj. nie doręczył decyzji na wskazany przez stronę skarżącą adres "e-puap". Nadto w aktach sprawy się pismo strony skarżącej zatytułowane "Dot. instalacji Tablicy Reklamowej wraz z oświetleniem - ul. [.....] w K.", z którego bezspornie wynika, że inwestor wniósł o doręczanie wszelkiej korespondencji na skrzynkę "e-puap". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [.....] wniósł o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że we wniosku o przywrócenie terminu spółka nie przedstawiła żadnych okoliczności które wskazywały na fakt, że uchybiła terminowi bez własnej winy. Natomiast podniesiony w skardze do sądu zarzut wadliwego doręczenia decyzji z pominięciem środków komunikacji elektronicznej, mimo stosownego wniosku strony w tym zakresie, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Wynika z nich, że zgłoszenie zostało wniesione przez inwestora osobiście w Punkcie Obsługi Mieszkańców UMK w dniu 8.02.2013 r. W zgłoszeniu poza wskazaniem adresu spółki nie podano adresu elektronicznego ani w żadny inny sposób nie wyrażono woli doręczenia za pomocą środków elektronicznych. Sam fakt zarejestrowania się w EPUAP i podanie w systemie adresu e-mail nie powoduje, że w każdym postepowaniu administracyjnym stosuje się doręczenie elektronicznie, bowiem żądanie o jakim mowa w art. 39 1 § 1 pkt 1 kpa musi dotyczyć konkretnego postępowania. W ocenie organu, pismo z dnia 31.01.2013 r. na które powołuje się strona w skardze będące załącznikiem do zgłoszenia dotyczyło innego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232). W zaskarżonym postanowieniu wskazano, że "z akt sprawy wynika, iż decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie art. 44 Kpa". Zauważyć w związku z tym należy, że doręczenie przewidziane w tym przepisie określane jest jako doręczenie zastępcze, stwarzające domniemanie doręczenia (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 122; Z. Janowicz, Komentarz, 1995, s. 132). Domniemanie to może być jednak obalone dowodem przeciwnym. Przesłanką zastosowania komentowanego przepisu jest "niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43". W przypadku złożenia żądania o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej, tryby te będą miały wszakże zastosowanie dopiero wtedy, gdy spełnione zostaną warunki określone w art.46 § 3 k.p.a.. Zgodnie z tym przepisem,w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli w terminie 7 dni od dnia wysłania pisma organ administracji publicznej otrzyma potwierdzenie doręczenia pisma. W razie nieotrzymania takiego potwierdzenia organ doręcza pismo w sposób określony w przepisach niniejszego rozdziału dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Zauważyć również należy, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożone zostało samo odwołanie, w którego treści zarzucono naruszenie art.391 § 1 k.p.a., jak również akta sprawy, w tym zgłoszenie z dnia 8.02.2013 r. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych przez [.....] Sp. z o.o. w W. (pismo z dnia 31.01.2013 r.) zostało dokonane w dniu 8.02.2013 r. Z prezentaty organu umieszczonej na tym dokumencie wynika, że do zgłoszenia dołączone zostały załączniki w liczbie 103 stron. Na karcie 52 akt znajduje się załącznik do zgłoszenia – pismo z dnia 31.01.2013 r. zaadresowane identycznie jak zgłoszenie, sporządzone na druku firmowym, zawierającym nazwę strony skarżącej, adres, oraz e-mail, w którym zawarte są zdania: "Zgodnie ze stanowiskiem Wojewody wyraźnie wskazujemy aby doręczenie wszelkich pism odbywało się wyłącznie drogą elektroniczną na wskazany adres epuap/BGM/ skrytka. Informuję, że wszelka korespondencja przesyłana na adres inny niż wskazany w nn. piśmie, będzie uważana za nie doręczoną i nie będzie wywoływać skutków prawnych. Do zgłoszenia załączono projekt oraz jego opis. Został on sporządzony przez......" Ustosunkowując się do treści odpowiedzi na skargę, uznać pozostaje, że twierdzenie Wojewody [.....] , że "w zgłoszeniu poza wskazaniem adresu spółki nie podano adresu elektronicznego ani w żaden inny sposób nie wyrażono woli doręczenia za pomocą środków elektronicznych", pozostaje w sprzeczności z faktami wynikającymi z akt administracyjnych. Nie wiadomo, co było podstawą konstatacji organu, że "pismo z dnia 31.01.2013 r. na które powołuje się strona w skardze będące załącznikiem do zgłoszenia dotyczyło innego postępowania". Przedmiot zgłoszenia, adres wykonania robót budowlanych, wielkość tablicy reklamowej, osoba autora opisu instalacji (k.92 i k.52 akt administracyjnych) zdają się wskazywać na coś przeciwnego. W każdym razie, nie dokonując oceny sposobu złożenia istotnego oświadczenia procesowego o dokonywanie doręczeń wyłącznie drogą elektroniczną (oświadczenie wplecione w tekst dotyczący innych kwestii, w piśmie znajdującym się w obszernym pliku innych załączników do zgłoszenia), nie może budzić wątpliwości, że strona dokonująca zgłoszenia wystąpiła do organu o doręczenie w trybie art.391 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204, z późn. zm.2)), jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania:1)wystąpił do organu administracji publicznej o doręczenie albo2) wyraził zgodę na doręczenie mu pism za pomocą tych środków. Zgodnie ze znowelizowaną w roku 2010 r. treścią tego przepisu zastosowanie środków komunikacji elektronicznej uzależnione jest od woli osoby, której doręczany jest dokument (uczestnika postępowania administracyjnego). Warunkiem jest zaakceptowanie przez uczestnika tego sposobu doręczania, przy czym omawiany przepis rozróżnia dwie sytuacje. Akceptacja uczestnika może przybrać formę: wystąpienia w tym przedmiocie do organu administracji publicznej lub też wyrażenia zgody. Różnica między nimi polega na tym, że w przypadku wystąpienia inicjatywa należy do uczestnika postępowania, podczas gdy "wyrażenie zgody" następuje w wyniku zwrócenia się do niego organu prowadzącego postępowanie. Warunek wystąpienia do organu należy rozumieć jako żądanie uczestnika wobec organu administracji publicznej określonego zachowania się tego organu. Użycie zwrotu "wystąpił o doręczenie" oznacza konieczność złożenia przez stronę odrębnego żądania, przy czym może to nastąpić w podaniu wszczynającym postępowanie, jak również na każdym innym etapie toczącego się postępowania. Organ prowadzący postępowanie jest związany oświadczeniem uczestnika od momentu jego otrzymania. Doręczenie dokonywane w formie elektronicznej zastępuje doręczenie "tradycyjne", stąd niedopuszczalne jest doręczenie dokumentu równocześnie w postaci zarówno papierowej, jak i elektronicznej. Taki wniosek wynika z treści art. 46 § 3 k.p.a., który przewiduje kolejność sposobów doręczania: najpierw elektroniczne (jeżeli uczestnik złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 391 § 1 k.p.a.), a w dalszej kolejności tradycyjne, jednak tylko w przypadku braku skuteczności doręczenia elektronicznego. Inaczej ujmując, uczestnik postępowania stoi przed wyborem sposobu doręczenia spośród dwóch opcji przewidzianych w Kodeksie, z tym że wybór doręczenia elektronicznego powoduje rezygnację z tradycyjnego doręczenia dokumentu (por. G. Sibiga, Komunikacja elektroniczna w Kodeksie postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, tezy do art. 391). Z akt sprawy nie wynika, by organ wysyłał wezwanie pocztą elektroniczną lub, by doręczenie dokonane w tenże sposób nie zostało potwierdzone (art. 46 § 3 k.p.a.). Zauważyć również należy, że z treści omawianego przepisu nie wynika obowiązek strony podania już we wniosku o dokonanie elektronicznego doręczenia adresu elektronicznego. W przedstawionym piśmie wskazano zarówno adres mailowy (druk firmowy), jak i adres epuap (niedokładny), co mogło wzbudzić wątpliwości organu. W takiej jednakże sytuacji organ winien brak wskazania adresu elektronicznego zakwalifikować jako brak w przedmiocie żądania, co stanowi podstawę do wezwania o uzupełnienie braku podania pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Wobec powyższego uznać należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art.7 , 77 i 80 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie ponowne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, przy uwzględnieniu wskazanych wyżej ocen. Dlatego też, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c) oraz art.152 orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.ps.a.