I GSK 355/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 2057/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz [...] 1000 zł (tysiąc złotych) tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 października 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 2057/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] lipca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu podatku akcyzowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z [...] lutego 2012 r. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: W dniu 30 grudnia 2011 r. [...] złożyła wniosek o zwrot podatku akcyzowego w wysokości 1.769.460,00 zł zapłaconego w związku z : - nieprzedstawieniem w terminie czterech miesięcy, licząc od dnia wysyłki ze składu podatkowego przez prowadzącego skład podatkowy karty 3 administracyjnego dokumentu towarzyszącego z potwierdzeniem odbioru wyrobów akcyzowych zharmonizowanych w postaci toluenu, ksylenu i węglowodorów ciekłych, dostarczonego wewnątrzwspólnotowo, a także toluenu i ksylenu eksportowanego ze składu podatkowego, - nieprzedstawieniem w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia wysyłki ze składu podatkowego przez prowadzącego skład podatkowy karty 3 administracyjnego dokumentu towarzyszącego z potwierdzeniem odbioru wyrobów akcyzowych zharmonizowanych w postaci szerokiej frakcji heksanowej przekazanej do odbioru w kraju w dniu 12.06.2007 r., a także oleju opałowego ciężkiego przekazanego do odbiorcy w kraju w dniu 1 lutego 2007 r. Spółka nie wskazała podstawy żądania zwrotu podatku, jednakże wniosek złożyła na formularzu według wzoru określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu akcyzy od wyrobów akcyzowych sharmonizowanych ( Dz.U. Nr 74 poz. 674), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 60 ust. 5 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym. Naczelnik UC w [...] decyzją z [...] lutego 2012 r. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu podatku akcyzowego powołując się na art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 14 ust. 1 i art. 158 ustawy z dnia 8 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z załączonymi do wniosku dokumentami skarżąca dokonała przemieszczenia wyrobów akcyzowych zharmonizowanych do odbiorców w kraju, dostawy wewnątrzwspólnotowej oraz eksportu ze składu podatkowego na terytorium kraju do polskiego granicznego urzędu celnego w procedurze zawieszenia poboru akcyzy i zapłaciła podatek akcyzowy na terytorium kraju na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.; zwanej dalej: u.p.a. z 2004 r.) oraz aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie. Zatem postępowanie dotyczące wniosku z 30 grudnia 2011 r. winno być prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów materialnych, czyli u.p.a. z 2004 r. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania (Dz. U. Nr 89, poz. 849 ze zm.; dalej: rozporządzenie proceduralne). W związku z tym organ stwierdził, że dalsze postępowanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ przyczyną uniemożliwiającą rozpatrzenie wniosku o zwrot podatku akcyzowego z tytułu otrzymania duplikatu karty 3 ADT z potwierdzeniem dokonanej dostawy wewnątrzwspólnotowej, od których akcyza została zapłacona na terytorium kraju - było złożenie podania po upływie terminu przewidzianego w § 25 ust. 3 rozporządzenia proceduralnego (w terminie 3 lat od dnia wyprowadzenia wyrobów akcyzowych zharmonizowanych ze składu podatkowego). Organ wskazał także, że zgodnie z art. 158 u.p.a. z 2008 r. – postępowania w sprawach zwrotu akcyzy należnego na podstawie przepisów u.p.a. z 2004 r. i niedokonanego przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzone są na podstawie przepisów dotychczasowych. Oznacza to, że wszystkie postępowania o zwrot akcyzy należnej na podstawie u.p.a. z 2004 r. i niewypłacone, prowadzone są na podstawie przepisów dotychczasowych i nie ogranicza się do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 marca 2009 r.). Uznając trafność powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] decyzji był art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z naruszeniem terminu przewidzianego w § 25 ust. 3 rozporządzenia w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania. Podniósł jednocześnie, że przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania nie zostały poddane badaniu przez Trybunał Konstytucyjny co oznacza, że nie zostały uznane za sprzeczne z Konstytucją RP. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, przedmiotowe regulacje mieściły się w granicach ustawowego upoważnienia, a co za tym idzie mogły one stanowić podstawę do wydania skarżonych decyzji. Celem wydania przedmiotowych rozporządzeń było wykonanie ustaw, nie wprowadzały one nowych uregulowań, których ustawy, choćby w zarysie, nie przewidywały. Treść rozporządzeń była zgodna z tymi ustawami i mieściła się w granicach upoważnienia, które określało zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz zawierało wytyczne dotyczące treści rozporządzeń (kierunek, w jakim iść winno uregulowanie). Dyrektor wskazał, że w art. 28 ust. 2 u.p.a. z 2004 r. zawarte zostało upoważnienie dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia innych przypadków, w których następuje zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy, sposobów dokumentowania i terminów uzyskania potwierdzenia odbioru wyrobów akcyzowych zharmonizowanych oraz szczegółowych warunków i trybu zwrotu akcyzy w przypadku otrzymania potwierdzenia odbioru po upływie wyznaczonego terminu, uwzględniając specyfikę produkcji poszczególnych wyrobów akcyzowych zharmonizowanych i obrotu tymi wyrobami, konieczność zapewnienia właściwej kontroli i sprawowania szczególnego nadzoru podatkowego nad wyrobami akcyzowymi zharmonizowanymi, specyfikę zastosowanych środków transportu używanych do przewozu wyrobów akcyzowych zharmonizowanych oraz przepisy prawa Unii Europejskiej. Termin na złożenie wniosku o zwrot akcyzy zapłaconej na terenie kraju jest jednym z warunków formalnych uprawnienia do zwrotu tego podatku, określa on tryb realizacji zwrotu akcyzy. Nie mieści się on w ocenie Dyrektora Izby Celnej w [...] w ramach materii zastrzeżonej ze względu na treść art. 217 Konstytucji RP do wyłączności ustawowej. Nie chodzi w tym przypadku o kwestie związane z nałożeniem podatku, określeniem podmiotu, czy przedmiotu opodatkowania, bądź stawek podatkowych, czy też zasad przyznawania ulg, umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku. Nie można też uznać, by określenie terminu na złożenie wniosku o zwrot zapłaconej na terytorium kraju akcyzy stanowiło element konstrukcyjny tego podatku, a więc, by wiązało się z zasadą jednofazowości czy też z zasadą obciążenia tym podatkiem konsumenta. Kwestia ta może więc być uregulowana w akcie podstawowym, wydanym zgodnie z zasadami określonymi w art. 92 Konstytucji RP. Zatem, w ocenie Dyrektora Izby Celnej, określając w ten sposób termin na złożenie wniosku o zwrot akcyzy przy dostawie wewnątrzwspólnotowej Minister Finansów uwzględnił wytyczne co do treści aktu wykonawczego zawarte w przepisach ustawy o podatku akcyzowym, w tym w przepisach art. 28 ust. 2 u.p.a. z 2004 r. Przepis § 25 ust. 3 w związku z § 21 ust. 2 rozporządzenia w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania jest w ocenie Dyrektora Izby Celnej w [...] zgodny z art. 92 Konstytucji RP. Przepis ten jest także zgodny z art. 217 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę wskazał, że w świetle art. 158 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. prawa nabyte na podstawie ustawy o podatku akcyzowym z 2004 r. w tym prawo zwrotu akcyzy winny być realizowane według przepisów tej ustawy. Ustawodawca zastrzegł jednak, że warunkiem skorzystania z prawa do zwrotu, o którym wyżej mowa i na dotychczasowych warunkach tzn. na warunkach przewidzianych w ustawie z 2004 r. jest spełnienie przez podatnika wyłącznie tych warunków, które przewidziane są w artykule 158 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. To znaczy: 1. zwrot akcyzy powinien być należny na podstawie przepisów u.p.a. z 2004 r., 2. zwrot akcyzy nie został dokonany przed dniem 1 marca 2009 r. a więc do czasu wejścia w życie u.pa. z 2008 r. W rozpoznawanej sprawie wniosek o zwrot podatku został złożony w dniu 30 grudnia 2011 r. Ma to o tyle istotne znaczenie, że samo złożenie tegoż wniosku stanowiło jedynie uzewnętrznienie chęci zrealizowania przez podatnika ([...]) przysługującego mu uprawnienia i nie tworzyło nowego stanu faktycznego skutkującego z tego tylko powodu koniecznością zastosowania nowych przepisów (przepisów ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r.). Za takim rozumieniem art. 158 ustawy z 2008 r. przemawia zdaniem WSA to, iż trudne do wytłumaczenia byłoby różnicowanie sytuacji prawnej tych podatników którzy dokonali określonych czynności faktycznych w czasie obowiązywania ustawy o podatku akcyzowym z 2004 r. Oznacza to, iż data złożenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego nie ma decydującego znaczenia. W każdym razie złożenie go w dacie obowiązywania ustawy "nowej" (z 2008 r.) nie przesądza o konieczności stosowania do niego regulacji przewidzianych w tej właśnie ustawie. Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że jeżeli dostawa miała miejsce pod rządami ustawy o podatku akcyzowym z 2004 r. i podatnik nie otrzymał zwrotu akcyzy przed dniem 1 marca 2009 r. (a więc tak jak w sprawie niniejszej), to w postępowaniu powinny (ale nie muszą) mieć zastosowanie przepisy u.p.a. z 2004 r. Konsekwencją badania właściwości przepisów tej ustawy jest bowiem również konieczność odniesienia się do charakteru oraz mocy obowiązującej aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie. W oparciu o art. 26 ust. 4 i 28 ust. 2 u.p.a. z 2004 r. wydane zostało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania. Pominięcie ww. aktu wykonawczego i uznanie, że w przedmiotowej sprawie może znaleźć zastosowanie wyłącznie ustawa nie jest z oczywistych względów możliwe, albowiem przepisy rozporządzenia, o których mowa, stanowią w istocie niezbędną konkretyzacją postanowień ustawy pozwalającą na stosowanie tej ostatniej. Oznacza to tym samym, iż w sprawie niniejszej upa z 23 kwietnia 2004 r. znalazłaby zastosowanie wyłącznie przy założeniu, iż zarówno podstawa wydania rozporządzenia wykonawczego jak i samo rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją. Zdaniem Sądu przepisy rozporządzenia regulują istotne elementy związane z zobowiązaniem podatkowym. Określają chociażby terminy wymagane w przypadku żądania zwrotu zapłaconego podatku oraz odnoszące się do procedury zawieszenia poboru akcyzy przy przemieszczaniu wewnątrzwspólnotowym. Sąd stoi jednak na stanowisku, iż nie można podważać konstytucyjności samej podstawy prawnej, w oparciu o którą wydano rozporządzenie wykonawcze, a jedynie te przepisy tegoż rozporządzenia, które regulują materię zastrzeżoną dla ustawy. W takim bowiem zakresie, w jakim to czynią, są niezgodne z art. 217 Konstytucji. Zdaniem Sądu do takich przepisów należy zaliczyć § 21 i § 25 rozporządzenia z 2004 r., albowiem kwestia terminów mających związek z obowiązkiem podatkowym należy do wyłącznej materii ustawowej zarezerwowanej zgodnie ze standardami konstytucyjnymi dla ustawy. Terminy takie mają charakter materialnoprawny i zawity a ich uchybienie skutkuje nieodwracalną utratą przez podatnika prawa do otrzymania zwrotu uiszczonego podatku akcyzowego. Określenie terminów wskazanych w ww. przepisach tj. w § 21 ust. 1 i § 25 ust. 1 i 3 nie może być więc uznane za kwestię o charakterze techniczno-wykonawczym. Powyższe oznacza, iż upa z 2004 r. miałaby zastosowanie w sprawie niniejszej pod warunkiem uznania konstytucyjności ww. przepisów rozporządzenia wykonawczego. Wobec powyższego uznać należy, iż wniosek strony z 30 grudnia 2011 r. o zwrot podatku akcyzowego winien być rozpatrywany w oparciu o przepisy upa z 6 grudnia 2008 r. oraz przepisy wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 24 lutego 2009 r. w sprawie dokumentacji i procedur związanych z przemieszczaniem wyrobów akcyzowych (Dz. U. Nr 32 z 2009 r. poz. 229). Sąd wskazał, że § 37 przywołanego rozporządzenia wykonawczego nie dotyczy materii zastrzeżonej dla formy ustawowej, co oznacza, iż nie może być uznany za sprzeczny z art. 217 Konstytucji RP. Ma on charakter techniczny (odmiennie niż § 20 i 25 ust. 3 w zw. z § 25 b/ ust. 2 rozporządzenia 23 kwietnia 2004 r.), nie dotyczy terminów (te określa upa z 6 grudnia 2008 r.), a wskazuje jedynie dokumenty jakie należy dołączyć do wniosku o zwrot akcyzy. Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi, ewentualnie o uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Poza tym organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych. I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, naruszenia prawa materialnego, tj.: 1) naruszenie art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie za niezgodny z Konstytucją przepisu § 21 ust. 1 i § 25 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania oraz poprzez oparcie rozstrzygnięcia na błędnym założeniu, że przepis § 21 ust. 1 i § 25 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia jest niezgodny z Konstytucją i nie może mieć zastosowania do zwrotu podatku akcyzowego; 2) naruszenie art. 158 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626, z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że organ podatkowy niesłusznie wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu podatku akcyzowego z tytułu dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów akcyzowych zharmonizowanych; 3) naruszenie art. 158 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626, z późn. zm.) poprzez błędne zastosowanie prowadzące do uznania, iż w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym oraz przepisy wydane na jej podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie dokumentacji i procedur związanych z przemieszczaniem wyrobów akcyzowych. II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) naruszenie przepisów art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa polegające na błędnym przyjęciu stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe i pominięciu faktu, że Dyrektor Izby Celnej w [...] uznał, że w przypadku wyprowadzenia ze składu podatkowego wyrobów akcyzowych - ksylenu i toluenu przeznaczonych na eksport nie może być zastosowany § 25 ust. 3 rozporządzenia w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania, lecz zastosowanie winien mieć wydany na podstawie art. 60 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu akcyzy od wyrobów akcyzowych zharmonizowanych (Dz. U. Nr 74, poz. 674), 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 21 ust. 1 i § 25 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania oraz poprzez oparcie rozstrzygnięcia na błędnym założeniu, że przepis § 21 ust. 1 i § 25 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia jest niezgodny z Konstytucją i nie może mieć zastosowania do zwrotu podatku akcyzowego, 3) naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozpatrzenia sprawy w kontekście zastosowania podstawy rozstrzygnięcia organów podatkowych, tj. pominięcie art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, który był podstawą prawną do orzekania przez organy podatkowe, oraz uwzględnienie skargi poprzez uznanie, iż zwrot akcyzy jest należny na podstawie art. 42 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. Sąd rozpatrzył sprawę w kontekście zasadności zwrotu podatku akcyzowego, natomiast nie odniósł się do kwestii proceduralnej, tj. zasadności umorzenia postępowania w sprawie zwrotu podatku akcyzowego, 4) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny prawnej w uzasadnieniu wyroku oraz błędne przyjęcie, że w powyższej sprawie zwrot akcyzy jest należny na podstawie art. 42 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. W przypadku uznania przepisu za niekonstytucyjny, w sprawie należy stosować przepisy materialne obowiązujące w dacie dokonania poszczególnych czynności z wyłączeniem przepisu niekonstytucyjnego, a nie inny akt prawny. 5) naruszenie art. 145 § 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uchylenie wyroku w sytuacji błędnych zaleceń do dalszego postępowania - zastosowania przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym w sytuacji, gdy w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowy, z wyłączeniem niekonstytucyjnych przepisów. Argumentację na poparcie zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] wniósł o jej oddalenie oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Z motywów, którymi kierował się Sąd I instancji stwierdzając, że kontrolowana decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu podatku akcyzowego nie są zgodne z prawem, co uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. oraz z podważających ich zasadność i trafność zarzutów kasacyjnych oraz argumentów przedstawionych w ich uzasadnieniu jednoznacznie wynika, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy następującej kwestii prawnej. Mianowicie, chodzi po pierwsze, o zagadnienie odnoszące się do oceny zgodności z ustawą – tj. ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym - oraz Konstytucją RP rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania, które stanowiło materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji, po drugie zaś, o - pozostające w ścisłym związku z rezultatem tej oceny - zagadnienie odnoszące się do zakresu stosowania w rozpatrywanej sprawie przepisów tego rozporządzenia, a tym kontekście trybu postępowania, w którym powinien podlegać rozpatrzeniu wniosek spółki o zwrot zapłaconego podatku akcyzowego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku i zawartej w nim propozycji rozstrzygnięcia spornej w rozpatrywanej sprawie kwestii wynika - co na gruncie zarzutów kasacyjnych zdecydowanie kwestionuje Dyrektor Izby Celnej w [...] - że konsekwencją oceny o niezgodności z konstytucją przepisów § 21 oraz § 25 przywołanego rozporządzenia w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania jest wniosek o braku zgodności z prawem kontrolowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji, jako aktów indywidualnych wydanych na podstawie tego rozporządzenia oraz konkluzja, że wniosek spółki o zwrot podatku akcyzowego powinien zostać rozpatrzony przez właściwy organ podatkowy przy uwzględnieniu treści regulacji prawnej zawartej w ustawie z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym oraz wydanego na jej podstawie i w celu jej wykonania rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie dokumentacji i procedur związanych z przemieszczeniem wyrobów akcyzowych. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, zarzuty skargi kasacyjnej – których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie - nie uzasadniają twierdzenia, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji nie jest zgodny z prawem. Podkreślając w punkcie wyjścia, że zgodnie z art. 184 in fine p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną również wówczas, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, co odnosi się do sytuacji, gdy orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego I instancji odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, a mianowicie, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu kontrolowanego orzeczenia jego sentencja nie uległaby zmianie, stwierdzić należy, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu w zakresie, w jakim konsekwencją kontroli legalności decyzji o odmowie zwrotu podatku akcyzowego była ocena, że nie jest ona zgodna z prawem, co skutkowało uchyleniem tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji. Jakkolwiek uwzględnienie przez Sąd I instancji skargi spółki na wymienioną decyzję uznać należy za słuszne, to jednak nie sposób podzielić trafności wszystkich spośród prezentowanych w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku argumentów, w tym zwłaszcza tych, które w zakresie odnoszącym się do zawartej w nim oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.) stanowiły podstawę formułowania stanowiska, że sprawa zainicjowana wnioskiem spółki o zwrot podatku akcyzowego podlega rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie dokumentacji i procedur związanych z przemieszczeniem wyrobów akcyzowych. Podkreślając na wstępie - co nie budzi wątpliwości w judykaturze i doktrynie prawa i co nie jest również kwestionowane w rozpatrywanej sprawie - że art. 178 ust. 1 konstytucji stanowi źródło kompetencji i zarazem uprawnienia oraz obowiązku sądu do dokonywania ad casum - to jest w konkretnej zawisłej przed nim sprawie - kontroli zgodności z konstytucją aktu normatywnego o mocy prawnej niższej niż ustawa, który stanowi podstawę podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, stwierdzić należy, że za zasadniczo uzasadnione uznać należy stanowisko Sądu I instancji, że stanowiące wzorzec kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania nie korespondują ze standardem konstytucyjnym, co w konsekwencji nie mogło pozostawać bez wpływu na wynik sądowoadministracyjnej kontroli legalności tej decyzji. Niemniej jednak, stanowisko to uznać należy za nietrafne w zakresie odnoszącym się do adekwatności wzorca konstytucyjnego, z którym przywołane rozporządzenie było konfrontowane, jak i w zakresie odnoszącym się do ustalonych przez Sąd I instancji konsekwencji stwierdzonej niekonstytucyjności tego rozporządzenia. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zaliczając regulację zawartą w § 21 oraz § 25 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r., w szczególności gdy chodzi o terminy, o których mowa w tych przepisach, do materii zastrzeżonej przez ustrojodawcę do uregulowania w formie ustawy, Sąd I instancji przyjął, że we wskazanym zakresie rozporządzenie to nie jest zgodne z art. 217 konstytucji, który stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. W sytuacji, gdy regulację odnoszącą się do terminów, w szczególności zaś gdy mają one charakter terminów prawa materialnego - o czym szerzej mowa będzie dalej - Sąd I instancji w pełni słusznie uznał za materię ustawową, to z tego też właśnie punktu widzenia stwierdzić należało, że ocenę o braku zgodności z konstytucją przywołanych przepisów rozporządzenia uzasadniają jednak inne argumenty konstytucyjne niż te, do których odwołał się Sąd I instancji wskazując na niezgodność wymienionych przepisów aktu wykonawczego do ustawy o podatku akcyzowym z 2004 roku, z art. 217 ustawy zasadniczej. Abstrahując od tego, czy terminy, o których mowa w przywołanych przepisach rozporządzenia z 2004 roku, zwłaszcza zaś termin do wystąpienia z wnioskiem o zwrot zapłaconego podatku akcyzowego (§ 25 ust. 3 rozporządzenia), stanowią istotny element konstrukcji podatku akcyzowego - czego nota bene Sąd I instancji w ogóle nie wyjaśnił - sporną w rozpatrywanej sprawie regulację, gdy chodzi o ustanowione na jej gruncie terminy oraz ich charakter, uznać należało za naruszającą standard konstytucyjny i odmówić w tym zakresie jej zastosowania, z następujących powodów. Uwzględniając konsekwencje określonych w art. 92 konstytucji warunków konstytucyjności i legalności rozporządzenia, jako aktu normatywnego wydawanego na podstawie i w celu wykonania ustawy, szczególny walor i znaczenie przypisać należy temu ich aspektowi, który wyraża się w tym, że przepis ustawy ustanawiający upoważnienie do wydania aktu wykonawczego podlega ścisłej wykładni językowej i nie może prowadzić do objęcia zakresem upoważnienia materii wyraźnie w nim nie wymienionych w drodze wykładni celowościowej (por. np.: wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia: dnia 11 maja 1999 r., P 9/98; z dnia 5 października 1999 r., U 4/99; z dnia 22 listopada 1999 r., U 6/99). Wskazana dyrektywa zmierza do podkreślenia istnienia bezpośredniego i ścisłego powiązania treści rozporządzenia z jego celem, a mianowicie z wykonaniem ustawy i oznacza, że przepisy wykonawcze muszą pozostawać w związku merytorycznym i funkcjonalnym w relacji do rozwiązań ustawowych (por. wyrok TK z dnia 16 lutego 1999 r., SK 11/98). W tym też kontekście podkreślenia wymaga, że w rozpatrywanej sprawie nie jest kwestionowane to, że to ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym gwarantuje prawo podatnika do zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego, zaś warunki realizacji tego uprawnienia określone zostały w wydanym na podstawie art. 26 ust. 4 i art. 28 ust. 2 tej ustawy rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania. Z przywołanych przepisów upoważniających odpowiednio wynika, że minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, wykaz wyrobów akcyzowych zharmonizowanych importowanych objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy na podstawie ust. 3 pkt 2 oraz szczegółowy sposób stosowania i dokumentowania procedury zawieszenia poboru akcyzy w przypadku, o którym mowa w ust. 1 - 3, uwzględniając specyfikę poszczególnych wyrobów akcyzowych, międzynarodowe przepisy celne dotyczące procedur zawieszających, przepisy prawa Wspólnoty Europejskiej oraz przepisy dotyczące ułatwień transportowych (art. 26 ust. 4) oraz, że minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, inne przypadki, w których następuje zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy, sposób dokumentowania i terminy uzyskania potwierdzenia odbioru wyrobów akcyzowych zharmonizowanych oraz szczegółowe warunki i tryb zwrotu akcyzy w przypadku otrzymania potwierdzenia odbioru po upływie wyznaczonego terminu, uwzględniając: 1) specyfikę produkcji poszczególnych wyrobów akcyzowych zharmonizowanych i obrotu tymi wyrobami; 2) konieczność zapewnienia właściwej kontroli i sprawowania szczególnego nadzoru podatkowego nad wyrobami akcyzowymi zharmonizowanymi; 3) specyfikę zastosowanych środków transportu używanych do przewozu wyrobów akcyzowych zharmonizowanych; 4) przepisy prawa Wspólnoty Europejskiej (art. 28 ust. 2). Uwzględniając konsekwencje wynikające z przywołanych powyżej judykatów sądu konstytucyjnego, które w zakresie odnoszącym się do dyrektyw interpretacyjnych upoważniających przepisów ustawy adresowanych do konkretnie upoważnianego podmiotu kompetencji tworzenia prawa mają podstawowe znaczenie z punktu widzenia oceny, że realizacja upoważnienia do wykonania ustawy w drodze rozporządzenia nastąpiła w sposób zgodny z art. 92 konstytucji, a mianowicie, że regulacja rozporządzenia mieści się w ramach udzielonego upoważnienia oraz, że jej treść i cele zdeterminowane są celami ustawy oraz nie są sprzeczne z ustawami, stwierdzić należy, że wydane w wykonaniu przywołanych przepisów upoważniających ustawy o podatku akcyzowym z 2004 roku rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania, wykracza jednak poza przedmiotowy zakres delegacji wynikającej z tych przepisów upoważniających. W kontekście odnoszącym się do praktyki operowania przez ustawodawcę na gruncie przepisów upoważniających do wydania rozporządzenia konwencją językową, z której wynika, że zakres delegacji obejmuje, między innymi, określenie "szczegółowego trybu i warunków ..." - a więc tak, jak na gruncie art. 28 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym, który upoważnia do określenia w drodze rozporządzenia "[...] szczegółowych warunków i trybu zwrotu akcyzy [...]" - w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że tak sformułowany przepis, nie może pozostawać bez wpływu na ocenę odnośnie do rzeczywistego zakresu materii przekazanej w ten sposób do uregulowania aktem wykonawczym (tym samym również i prawidłowości samej delegacji). W tej mierze zwrócić należy uwagę na argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2000 r., w sprawie U 2/2000. W orzeczeniu wydanym w tej sprawie Trybunał stwierdził,, że w języku prawniczym pojęcie "trybu" jest rozumiane, jako najczęściej procedura rozpatrywania określonych spraw - co oznacza, że nie może być ono odnoszone do metody działania organów władzy publicznej, rozumianej jako zbiór materialno - prawnych zasad - pojęcie zaś "(szczegółowych) warunków", jako określenie zasad regulujących określone zagadnienie. W związku z tym, w sytuacji, gdy przesłanki nabycia prawa są określone w ustawie upoważniającej, to operowanie klauzulą "szczegółowy warunków" nie może być rozumiane jako określenie odnoszące się do materialno - prawnych przesłanek nabycia danego prawa, które określone zostały w ustawie. Ze stanowiska sądu konstytucyjnego wynika więc, że - uwzględniając wszystkie konsekwencje wynikające z budowy systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, w tym w szczególności miejsca, jakie zajmuje w nim ustawa oraz relacji w jakich pozostaje do niej rozporządzenie, jako akt normatywny o stricte wykonawczym charakterze - zakres materii przekazanej do uregulowania rozporządzeniem przy zastosowaniu zabiegu polegającego na określeniu jej, jako "szczegółowy tryb i warunki", nie może być odczytywany w sposób, który w związku treścią rozporządzenia wydanego w oparciu o tak określone upoważnienie ustawowe, niweczyłby realizację przesłanek nabycia praw określonych w samej ustawie. Kwestia ta, została również podjęta w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na tle zagadnienia dotyczącego instytucji terminu, w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 12/09, w kontekście odnoszącym się do przywołanego stanowiska TK podkreślono, że sąd konstytucyjny "dopuszcza możliwość określenia terminów obowiązujących w postępowaniu regulowanym przepisami aktu wykonawczego, jednakże terminom tym nadaje charakter wyłącznie procesowy." Z punktu widzenia przedstawionych argumentów przyjąć należy więc, że regulacja zawarta w przepisach § 21 ust. 1, § 25 ust. 1, zwłaszcza zaś w § 25 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r., w zakresie w jakim odnosi się ona do ustanowionej na gruncie tych przepisów instytucji terminu, w tym zwłaszcza terminu do złożenia wniosku o zwrot zapłaconego podatku akcyzowego (§ 25 ust. 3), jako regulacja zastrzeżona dla ustawy, nie mogła stanowić przedmiotu normowania rozporządzeniem. Celem terminów ustanowionych w przywołanych przepisach, co odnieść należy zwłaszcza do terminu, o którym mowa w § 25 ust. 3 przywołanego rozporządzenia, jest bowiem - jak jednoznacznie wynika to z tych przepisów - kształtowanie praw i obowiązków podmiotów w ramach stosunku prawnego wyznaczonego przepisami prawa materialnego, wraz zaś z ich upływem następuje wygaśnięcie praw o charakterze materialnoprawnym albo niemożność ich uzyskania, to jest brak możliwości realizacji prawa do zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego. Wobec tego więc, że wskazane terminy mają charakter terminów prawa materialnego, w świetle przedstawionych argumentów przyjąć należało, iż stanowią one materię zastrzeżoną dla regulacji w formie ustawy, a nie aktu wykonawczego do niej, co w rozpatrywanej sprawie odnieść należy odpowiednio do ustawy z dnia 23 kwietnia 2004 r. o podatku akcyzowym, w której wymieniona materia - jako materia ustawowa - powinna była być uregulowana oraz do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004. w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania, w którym wskazana materia nie mogła i nie powinna być regulowana. W zakresie więc, w jakim w świetle przedstawionych argumentów należało stwierdzić, że rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. narusza standard konstytucyjny determinowany wzorcem określonym w art. 92 ustawy zasadniczej oraz treścią przepisu ustawy o podatku akcyzowym z 2004 roku upoważniającego do jego wydania, należało odmówić jego zastosowania w rozpatrywanej sprawie, jako wzorca kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...]. Stwierdzony brak zgodności rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. z ustawą o podatku akcyzowym z 2004 roku oraz z konstytucją, w sytuacji gdy odnosił się (ograniczał się) do przedstawionego powyżej przedmiotowego zakresu tej niezgodności stanowiącej konsekwencję objęcia regulacją tego rozporządzenia materii zastrzeżonej dla ustawy, uzasadniając odmowę jego zastosowania w tym (tylko) właśnie zakresie, wbrew stanowisku Sądu I instancji nie uzasadniał jednak tego, aby w rozpatrywanej sprawie nie dość, że odmówić stosowania tego rozporządzenia w całości, to również, aby odmówić stosowania w całości ustawy o podatku akcyzowym z 2004 roku, a w konsekwencji, aby rozpatrzenie sprawy z wniosku skarżącej spółki o zwrot zapłaconego podatku akcyzowego poddać regulacji zawartej w ustawie z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie dokumentacji i procedur związanych z przemieszczeniem wyrobów akcyzowych. Propozycję Sądu I instancji, który nota bene - jak wyraźnie wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - zakwestionował konstytucyjność regulacji rozporządzenia z 2004 roku wyłącznie w przedstawionym powyżej zakresie, nie zaś w całości, nie dość, że uznać należy z tego powodu za pozbawioną konsekwencji, to również i za wadliwą z metodologicznego punktu widzenia. W sytuacji bowiem, gdy w rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji nie podważył prawidłowości zawartej w ustawie o podatku akcyzowym z 2004 roku delegacji do wydania wymienionego rozporządzenia z 2004 r. z punktu widzenia zgodności tej delegacji z konstytucją, a przedmiotowy zakres incydentalnej kontroli konstytucyjności tego rozporządzenia ograniczony został do wyraźnie wymienionych przepisów tego rozporządzenia - § 21 ust. 1 oraz § 25 ust. 1 i ust. 3 - to nie może budzić żadnych wątpliwości, że rezultat tej kontroli wyrażający się w ocenie, iż kontrolowane przepisy naruszają standard konstytucyjny, nie mógł być odnoszony, gdy chodzi o jego konsekwencje, do całego rozporządzenia. Innymi słowy, stwierdzenie braku zgodności z konstytucją wymienionych przepisów rozporządzenia, jakkolwiek mogło i powinno skutkować odmową ich zastosowania w sprawie, to jednak nie mogło skutkować odmową zastosowania tego rozporządzenia w całości. Omawiane stanowisko Sądu I instancji, nie jest również zgodne z art. 158 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r., zgodnie z którym postępowania w sprawach zwrotu akcyzy należnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 168, i niedokonanego przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzone są na podstawie przepisów dotychczasowych. Nie dość bowiem, że stanowisko to w ogóle nie uwzględnia istotnych z punktu widzenia okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy konsekwencji określonych przywołanym przepisem przejściowym (por. np. wyroki NSA z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt I GSK 672/2011 oraz I GSK 671/11), to również przepis ten w istocie rzeczy redukuje. Jak na wstępie już to podkreślono, krytyczna ocena argumentacji prawnej prezentowanej przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie oznacza jednak, że wyrok ten nie odpowiada prawu. Przeciwnie, Sąd I instancji słusznie stwierdził, że kontrolowana decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego I instancji nie są zgodne z prawem, co uzasadniało ich uchylenie. Ponownie rozpatrując sprawę z wniosku skarżącej spółki o zwrot zapłaconego podatku akcyzowego, organy podatkowe, zgodnie z art. 158 ustawy podatku akcyzowym z 2008 roku, zobowiązane będą do rozpatrzenia tego wniosku na podstawie przepisów dotychczasowych, a mianowicie na podstawie przepisów ustawy o podatku akcyzowym z 2004 roku oraz wydanego na jej podstawie i w celu jej wykonania rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie procedury zawieszenia poboru akcyzy i jej dokumentowania, z pominięciem jednak zastosowania wymienionych powyżej przepisów tego rozporządzenia w tym zakresie, w jakim ustanawiając terminy do dokonania określonych nimi czynności - z uwagi na charakter tych terminów - regulują one materię zastrzeżoną dla ustawy, co narusza standard konstytucyjny. Rozpatrując wniosek spółki o zwrot zapłaconego podatku akcyzowego, organy podatkowe zobowiązane będą również do tego, aby wykładni wymienionych aktów prawa krajowego dokonywać w sposób korespondujący z dyrektywą Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przemieszczania i kontroli, co w szczególności odnieść należy do art. 22 tej dyrektywy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 2 i art. 207 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.