I OSK 714/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-06-27
Skład orzekający: Bożena Popowska, Maciej Dybowski, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skierowanie projektu uchwały o likwidacji szkoły do opiniowania przez zarządy oddziałów organizacji związkowej, która nie jest organizacją reprezentatywną, ale działa na podstawie upoważnienia ogólnokrajowej organizacji związkowej (będącej organizacją reprezentatywną), spełnia wymóg konsultacji z organizacją reprezentatywną wynikający z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skierowanie projektu uchwały o likwidacji szkoły do opiniowania przez zarządy oddziałów organizacji związkowej, działające na podstawie upoważnienia ogólnokrajowej organizacji związkowej (będącej organizacją reprezentatywną), spełnia wymóg konsultacji wynikający z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych. Sąd oparł się na zasadzie samorządności związków zawodowych, która pozwala na wewnętrzne określanie przez organizację metod i procedur działania, w tym udzielanie upoważnień do reprezentowania na zewnątrz w określonym zakresie.Stan faktyczny
Rada Miejska w Nowym Stawie podjęła uchwałę o likwidacji Szkoły Podstawowej. Organizacja związkowa O. zarzuciła naruszenie prawa, ponieważ projekt uchwały nie został jej przedstawiony do zaopiniowania, mimo że jest organizacją reprezentatywną. Organ argumentował, że projekt został przesłany do zarządów oddziałów, które działały na podstawie upoważnienia ogólnokrajowej organizacji związkowej O. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że interes prawny skarżącego nie został naruszony. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez O.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną oraz oddalono wniosek organu o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bożena Popowska (spr.), Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 721/13 w sprawie ze skargi O. na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Stawie z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej im. Adama Gajewskiego w Świerkach 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek organu o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego
Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 721/13 oddalił skargę O. na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Stawie z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej [...] w S..
Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] kwietnia 2013 r. Rada Miejska w Nowym Stawie podjęła uchwałę nr [...] w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej [...] w S.. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że stosownie do wymogów art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm. dalej jako ustawa o systemie oświaty) Rada Miejska w Nowym Stawie w dniu [...] stycznia 2013 r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji ww. szkoły. O zamiarze likwidacji, w ustawowym terminie, zawiadomiono Pomorskiego Kuratora Oświaty oraz rodziców uczniów. Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt I OPS 2/10, przedstawienie projektu uchwały o zamiarze likwidacji szkoły bądź projektu w sprawie likwidacji szkoły zapewnia spełnienie obowiązku wynikającego z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, wobec czego właściwym władzom statutowym związków zawodowych zrzeszających nauczycieli nie został przesłany projekt uchwały intencyjnej, a przesłany został projekt przedmiotowej uchwały o likwidacji szkoły. Rodzice uczniów o zamiarze likwidacji szkoły zostali poinformowani poprzez imiennie adresowane informacje, dostarczone za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Pomorski Kurator Oświaty pismem z dnia [...] lutego 2013 r. wyraził negatywną opinię na temat zamiaru likwidacji szkoły.
Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. Rada O. wezwała Radę Miejską w Nowym Stawie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na podjęciu przedmiotowej uchwały. Przewodniczący Rady Miejskiej w Nowym Stawie - pismem z dnia [...] lipca 2013 r. – poinformował, że Rada Miejska uchwałą z nr [...] w odmówiła uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
O. (dalej skarżący) wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Stawie z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie likwidacji szkoły, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego wskazało m.in. na uchybienie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych poprzez nieskierowanie do O. uchwały o zamiarze likwidacji szkoły i uchwały o likwidacji szkoły celem ich zaopiniowania, pomimo że O. jest organizacją związkową reprezentatywną w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080). Organizacją taką nie jest ani Zarząd Okręgu [...], ani też Oddział [...] w N.. Skarżąca podkreśliła, że uchwała o zamiarze likwidacji szkoły i uchwała o likwidacji szkoły, podjęte na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, są aktami prawnymi podejmowanymi w sprawie objętej opiniowaniem przez odpowiednie władze statutowe związku zawodowego stosownie do przepisu art. 19 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych. Wymóg konsultacji z organizacją związkową reprezentatywną stawia art. 19 ust.1 ustawy o związkach zawodowych. Ponadto wskazała, że istnieje bezpośredni związek między trybem procedowania organu prowadzącego szkoły w sprawie podjęcia przedmiotowej uchwały, a naruszeniem interesu prawnego O., przejawiającym się w ustawowym prawie uzgadniania jego treści i obowiązku ochrony praw pracowników oświaty.
Na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. skarżący oświadczył, że naruszenia swojego interesu prawnego upatruje w fakcie rozwiązania stosunków pracy z nauczycielami zatrudnionymi w likwidowanej szkole, gdyż skarżący zajmuje się ochroną praw pracowników. Zaznaczył, że upoważnienie z dnia [...] stycznia 2013 r. udzielone zarządom oddziałów [...] nie zwalniało Rady Miejskiej w Nowym Stawie od przekazania skarżącemu projektu uchwały. Z informacji udzielonej przez O. nie wynika, by to upoważnienie było doręczone oddziałowi [...]. Nie było ono też doręczone organom Gminy Nowy Staw.
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.
Sąd I instancji na wstępie ocenił dopuszczalność wniesienia skargi przez skarżącego w aspekcie wymogów art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i uznał, że skarżący ma interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Sąd uznał, że co prawda ustawa o związkach zawodowych w art. 19 ust. 1 mówi o tym, że organizacja związkowa ( ...) "ma prawo" opiniowania założeń i projektów, lecz mimo takiego zapisu udział w procesie legislacji nie jest "prawem", "uprawnieniem" związku zawodowego, jak uważa skarżący, lecz kompetencją związku zawodowego, wobec czego związek zawodowy nie może powoływać się skutecznie na pominięcie go w procesie legislacji jako na zdarzenie świadczące o naruszeniu jego interesu prawnego bądź uprawnienia. Sąd stwierdził, że naruszenia interesu prawnego skarżącego można upatrywać w fakcie, że skarżący jest organizacją związkową związków zawodowych, które są powołane do reprezentowania i obrony praw, interesów zawodowych i socjalnych ludzi pracy ( art. 1 ust.1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych , Dz. U. tj. z 2001r., nr 79, poz.854 ze zm.), a likwidacja szkoły powoduje rozwiązanie stosunków prawnych z nauczycielami zatrudnionymi w likwidowanej szkole.
Sąd I instancji podkreślił, że skarżący zarzuca przedmiotowej uchwale wadliwość w procesie jej podjęcia, tj. naruszenie art. 19 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, przez nieskierowanie do skarżącego tak przedmiotowej uchwały, jak i uchwały o zamiarze likwidacji szkoły celem jej zaopiniowania. Sąd I instancji podkreślił, że, w ocenie skarżącego, przedstawienie projektu przedmiotowej uchwały Zarządowi Okręgu [...] w G. i Oddziałowi [...] w N., mimo że [...] jest zrzeszony w O. , nie wyczerpuje wymogu przedstawienia projektu uchwały O. jako organizacji reprezentatywnej. Natomiast zdaniem organu, dopełniono obowiązku przedstawienia projektu przedmiotowej uchwały, powołując się na upoważnienie udzielone w dniu [...] stycznia 2013 r. przez Przewodniczącego O. zarządom oddziałów [...] do opiniowania, w myśl art. 19 ustawy o związkach zawodowych, założeń i projektów aktów prawnych wydawanych przez organy gmin, o których mowa w art. 11 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – w zakresie objętym zadaniami [...]. Sąd wskazał, że w treści upoważnienia wyjaśniono, że oznacza ono, że zarządy oddziałów [...] pełnią funkcję odpowiednich władz statutowych O. w rozumieniu art. 19 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych. Zdaniem skarżącego upoważnienie to nie zwalniało organu od obowiązku powiadomienia o projekcie uchwały O..
Mając na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 2/10 mówiącą, iż uchwała o zamiarze likwidacji szkoły i uchwała o likwidacji szkoły, podjęte na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty są aktami prawnymi podejmowanymi w sprawie objętej opiniowaniem przez odpowiednie władze statutowe związku zawodowego stosownie do przepisu art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, z tym, że przedstawienie do zaopiniowania projektu jednej z nich oznacza dopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 19 ust. 2. Sąd I instancji stwierdził, że w oparciu o art. 19 ust 1 i ust 2 ustawy o związkach zawodowych władze statutowe związku zawodowego w tym w szczególności organizacja związkową reprezentatywna w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080) powinna zaopiniować zaskarżoną uchwałę.
Sąd I instancji wskazał, że bezsporne w sprawie było, że Rada Miejska w Nowym Stawie nie przedstawiała do zaopiniowania projektu uchwały w sprawie zamiaru likwidacji przedmiotowej szkoły, bowiem do zaopiniowania przedstawiono projekt przedmiotowej uchwały, czyli uchwały o likwidacji szkoły, Zarządowi Okręgu [...] w G. oraz Oddziałowi [...] w N.. [...] zrzeszony jest w O [...].
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy Sąd I instancji uznał, że O. – O. - jest ogólnokrajową organizacją międzyzwiązkową, utworzoną przez ogólnokrajowe związki zawodowe i zrzeszenia związków zawodowych. Do O. należy również [...]. Jest to organizacja związkowa , której statut przewiduje m.in. opracowywanie i przedkładanie właściwym organom państwowym i samorządowym wniosków, opinii i stanowisk w sprawach oświaty, warunków pracy i bytu pracowników ( art. 6 pkt 3 Statutu). [...] jest organizacją związkową "specjalizującą" się w kwestiach oświaty i warunkach pracy pracowników oświaty. Zarządy poszczególnych oddziałów [...] powinny mieć najlepszą orientację w kwestiach dotyczących funkcjonowania konkretnej placówki oświatowej położonej na terenie swojego działania.
Sąd zaznaczył, że cel udzielenia przez Przewodniczącego O. upoważnienia z dnia [...] stycznia 2013 r. zarządom oddziałów wydaje się wobec powyższego jasny- w sprawach objętych zadaniami [...] opiniowaniem projektów aktów prawnych wydawanych przez organy gmin powinny zajmować się zarządy oddziałów [...], jako najlepiej zorientowane w tych właśnie kwestiach.
W ocenie Sądu I instancji przedmiotowe "upoważnienie" dokonało swoistego podziału obowiązków w O., nakładając na zarządy oddziałów [...] obowiązek uczestniczenia w procesie legislacji, jakim jest podejmowanie uchwał w sprawie likwidacji szkół – z ramienia O..
Sąd stwierdził, że skoro w O. dokonano w taki właśnie sposób podziału kompetencji i Rada Miejska w Nowym Stawie projekt uchwały o likwidacji przedmiotowej szkoły przesłała zgodnie z treścią upoważnienia , to – w ocenie Sądu –skarżący nie może takiego działania Rady Miejskiej obecnie skutecznie kwestionować, zarzucając brak przesłania O. projektu uchwały o likwidacji szkoły. Taka sytuacja uprawnia, zdaniem Sądu, do stwierdzenia, że O. otrzymał projekt uchwały o likwidacji szkoły, bowiem Zarząd Okręgu [...] oraz Oddział [...] w N. otrzymały odpis projektu uchwały, zgodnie z udzielonym upoważnieniem.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. Domagał się jego uchylenia i uwzględnienia skargi w całości, ewentualnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sad I instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. 2014.167 j.t.) przez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym uznaniu, że Rada Miejska w Nowym Stawie skierowała celem zaopiniowania projekt uchwały z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...] dotyczący likwidacji Szkoły Podstawowej [...] w S. do odpowiednich władz statutowych organizacji związkowej, reprezentatywnej w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. zm.), podczas gdy przedmiotowa uchwała nie została skierowana do O., a została jedynie skierowana do Zarządu Okręgu [...] w G. oraz Oddziału [...] w N., które nie są organizacjami reprezentatywnymi w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. zm.) ani też nie występowały w imieniu O..
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał wszystkie swoje wnioski i twierdzenia jakie zostały dotychczas złożone w niniejszym postępowaniu, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej i zasadzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była uchwała Rady Miejskiej w Nowym Stawie z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej [...] w S. (dalej też jako uchwała z dnia [...] kwietnia 2013 r.).
W skardze kasacyjnej podniesiono jeden zarzut, mianowicie naruszenie prawa materialnego, tj. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. 2014.167 j.t., dalej ustawa o związkach zawodowych) przez jego błędną wykładnię. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji wadliwie uznał, że skierowanie projektu uchwały z dnia 23 kwietnia 2013 r. do Zarządu Okręgu [...] w G. oraz Oddziału [...] w N. stanowi wypełnienie wymogu, o jakim mowa w art. 19 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, skoro obie organizacje nie są związkowymi organizacjami reprezentatywnymi w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. zm., dalej ustawa o Trójstronnej Komisji), a tylko organizacje reprezentatywne mają prawo, zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Kolejnym argumentem skargi kasacyjnej uzasadniającym stawiany zarzut jest to, że obie organizacje, do których Rada Miejska w Nowym Stawie skierowała projekt przedmiotowej uchwały, nie występowały w imieniu O. (dalej O.), tylko w imieniu własnym.
Odnosząc się do tak postawionego zarzutu, zwrócić uwagę należy, że w skardze kasacyjnej podniesiono dwa argumenty, tj. że żadna z organizacji, do których Rada Miejska w Nowym Stawie skierowała projekt przedmiotowej uchwały, nie jest związkową organizacją reprezentatywną (art. 6 ust. 2 ustawy o komisji Trójstronnej), oraz, że "nie występowały one w imieniu" O., tylko w imieniu własnym.
Jeśli chodzi o pierwszy argument, to nie był on podnoszony ani przez organ, ani przez Sąd I instancji; nie twierdzono, że Zarząd Okręgu [...] w G. lub Oddział [...] w N. (dalej Oddział [...]) można zaliczyć do związkowej organizacji reprezentatywnej w powyższym rozumieniu. W tym więc zakresie argumentacji, zarzut skargi kasacyjnej jest chybiony. Pozostaje zatem kwestia ta, czy organizacje [...] wyrażały opinie odnośnie projektu przedmiotowej uchwały, działając w imieniu własnym, czy z upoważnienia O.. Sprowadza się ona do ustalenia znaczenia upoważnienia udzielonego przez O. zarządom oddziałów [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r.
W piśmie, o którym mowa: "O., będące organizacją reprezentatywną w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. zmianami) – upoważnia zarządy oddziałów [...] do opiniowania, w myśl art. 19 ustawy z dnia ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zmianami), założeń i projektów aktów prawnych wydawanych przez organy gmin, o których mowa w art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zmianami) – w zakresie objętym zadaniami [...]. Upoważnienie jest ważne do dnia 31 grudnia 2013 r." W treści powyższego pisma znajduje się też następujące wyjaśnienie: "Upoważnienie oznacza, że zarządy oddziałów [...] pełnia funkcję odpowiednich władz statutowych O. – w rozumieniu art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zmianami) – w zakresie określonym tym upoważnieniem."
Powyższe upoważnienie zostało udzielone przez uprawniony organ O. – przewodniczącego (§ 17 statutu O.), jest ono także dostępne w Internecie.
Oceniając znaczenie powyższego upoważnienia, Sąd I instancji stwierdził, że można je rozumieć jako scedowanie obowiązku uczestniczenia w procesie legislacyjnym podejmowania uchwał przez organy gmin, o których mowa w art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) na zarządy oddziałów [...]. Tym samym Sąd podzielił pogląd organu, według którego, działanie na podstawie upoważnienia pozwala uznać, że Rada Miejska w Nowym Stawie dopełniła obowiązku przedstawienia projektu uchwały "odpowiednim władzom statutowym związku", unormowanego w art. 19 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych.
Z kolei, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w kontekście upoważnienia podkreślano, że umocowanie do opiniowania projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych ma umocowanie ustawowe w postaci art. 19 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, i że przepis ten nie daje podstaw "do wysnucia wniosku o dopuszczalności przenoszenia uprawnień ustawowych pomiędzy różnymi podmiotami."
Orzekający Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji. Przy czym, pogląd swój opiera nie tylko na argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku, ale głównie wskazując na status O., zwłaszcza przymiot, jakim jest jego samorządność. Ma ona podstawy konstytucyjne w zasadzie wolności tworzenia i działania związków zawodowych (art. 12 oraz art. 59 Konstytucji RP). Zasadę tę rozwija ustawa o związkach zawodowych.
W myśl art. 1 ust. 1: "Związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych."
W doktrynie wskazuje się, że istota samorządności organizacji zrzeszająca ludzi pracy sprowadza się do tego, że organizacja taka samodzielnie określa cele i zasady swojego funkcjonowania. Samodzielność ta ma dwa zasadnicze wymiary: zadaniowo-programowy i normatywno-funkcjonalny. W pierwszym chodzi o samodzielne określenie zadań w postaci celów i programów działania, w drugim zaś o wyznaczenie struktur wewnątrzorganizacyjnych, zasad i metod funkcjonowania oraz procedur podejmowania decyzji. (Krzysztof W. Baran Komentarz do ustawy o związkach zawodowych art. 1 teza 2.1.) W niniejszej sprawie podkreślić należy zwłaszcza samodzielność w ustalaniu metod i procedur działania.
Samodzielność organizacji związkowej przejawia się zwłaszcza w treści statutów, które określają mechanizmy funkcjonowania organizacji, w szczególności wskazują na panujący w niej ustrój wewnątrzorganizacyjny, zwłaszcza status kompetencyjny władz oraz aparatu pomocniczego. Istotne znaczenie ma też sformułowanie w nim zasad reprezentacji organizacji w stosunkach prawnych.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w statucie O. określono sposób jego reprezentacji. Stosownie do art. 17 statutu O/, do reprezentowania O. upoważnieni są:
1) przewodniczący O. lub wiceprzewodniczący O.;
2) inne osoby, w granicach określonych upoważnieniem udzielonym przez przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego O..
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tej podstawie, przewodniczący O. może udzielić upoważnienia do reprezentowania O. na zewnątrz w określonym w upoważnieniu zakresie.
Ponadto, z art. 18 statutu O. wynika, że O. ma struktury branżowe tworzone przez organizacje członkowskie O., których organy reprezentują O. wobec tych organizacji oraz właściwych organów państwowych, organów samorządowych, pracodawców i odpowiednich organów ich organizacji, a także wobec odpowiednich organów i jednostek organizacyjnych organizacji politycznych, społecznych i zawodowych. Do struktury branżowej "Oświata i Nauka" należy [...] i Związek Zawodowy Pracowników Polskiej Akademii Nauk.
W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, uprawniony jest pogląd, że udzielenie upoważnienia przez przewodniczącego O. określonym związkom zawodowym wchodzącym w skład struktury O., do działania w ściśle określonym zakresie spraw należących do kompetencji O., jest dopuszczalne.
Powyższy tok rozumowania zbieżny jest ze stanowiskiem Sądu I instancji, który podkreślał praktyczne aspekty działania związków zawodowych. Sąd podniósł, że [...] jest organizacją związkową "specjalizującą się " w kwestiach oświaty i warunkach pracy pracowników oświaty, a zarządy poszczególnych oddziałów [...] powinny mieć najlepszą orientację w kwestiach dotyczących funkcjonowania konkretnej placówki oświatowej położonej na terenie swojego działania. Cel udzielenia przez Przewodniczącego O. upoważnienia zarządom oddziałom [...] wydaje się wobec powyższego jasny. Można dodać, że statut [...] przewiduje, m.in., opiniowanie aktów prawnych dotyczących oświaty (art. 6 ust. 2), opracowywanie i przedkładanie właściwym organom państwowym i samorządowym wniosków, opinii i stanowisk w sprawach oświaty, warunków pracy i bytu pracowników (art. 6 ust. 2).
Zatem, udzielenie takiego, jak w niniejszej sprawie upoważnienia, jest dopuszczalne w ramach samodzielności O., określonej w Statucie, i uzasadnione względami praktycznymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew wywodom skarżącego kasacyjnie, powyższe nie stoi w sprzeczności z normami zawartymi w art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy o związkach zawodowych.
Naczelny Sąd Administracyjny tym samym podziela stanowisko Sądu I instancji, że legitymacja zarządu oddziału [...] do występowania w imieniu O. wynika z upoważnienia przewodniczącego O. oraz z faktu, że [...] jest częścią struktury branżowej O., a zaskarżona uchwała mieści się w zakresie statutowych zadań [...].
Wobec tego, skoro Przewodniczący O. udzielił upoważnienia zarządom oddziałów [...] do uczestniczenia w procesie legislacji dotyczącym podejmowania uchwał w sprawie likwidacji szkoły, a organ zgodnie z treścią upoważnienia przesłał projekt zaskarżonej uchwały do zaopiniowania, to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można takiego działania organu skutecznie kwestionować, zarzucając brak konsultacji projektu uchwały o likwidacji szkoły z O.. Tym samym stwierdzić należy, że nie doszło do naruszenia art. 19 ustawy o związkach zawodowych.
Na marginesie poczynionych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że udzielone upoważnienie O. ma charakter generalny, o czym świadczy powoływanie się na jego treść przez organy różnych gmin, podczas kontroli sądowoadministracyjnej uchwał w sprawach związanych z likwidacją i przekształcaniem szkół (patrz np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 736/13 orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek organu o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, uwzględniając, iż odpowiedź na skargę kasacyjną w sposób lakoniczny powtarza stanowisko skarżącego oraz podstawową argumentacje skargi, nie wnosząc nic nowego do sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło