II OZ 313/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 88/13 oddalającego wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego w przedmiocie wymeldowania. W wykonaniu zarządzenia z dnia 1 lipca 2013 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie siedmiu dni – pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu [...] lipca 2013 r. operator pocztowy podjął nieudaną próbę doręczenia skarżącemu ww. przesyłki na jego adres wskazany w skardze i zawiadomiono skarżącego o pozostawieniu przesyłki do odbioru w Agencji Pocztowej przy [...] w terminie 14 dni. Z kolei "II awizo" dokonano w dniu [...] lipca 2013 r., natomiast w dniu [...] lipca 2013 r. – wobec jej nie podjęcia w terminie – zarządzono zwrot przesyłki do adresata (Sądu). Skarżący nie uiścił również wówczas wymaganego wpisu. W dniu [...] września 2013 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, dokonując następnie w dniu [...] września 2013 r. uiszczenia tej opłaty. Skarżący podniósł, że nieodebranie przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu było spowodowane reorganizacją pracy operatora pocztowego (zmiana placówki pocztowej właściwej dla miejsca zamieszkania skarżącego), o której skarżący nie był poinformowany. Dotychczas bowiem placówką właściwą dla odbioru przesyłek dla skarżącego mieściła się przy ul. [...], a od [...] lipca 2013 r. miejsce zamieszkania skarżącego włączono do obszaru właściwości placówki przy [...]. Skarżący nie był tego świadomy, choć w lipcu i sierpniu stawiał się w dotychczasowej placówce pocztowej z zapytaniem o przesyłki dla niego. Dopiero w dniu [...] września 2013 r. uzyskał informację o nowej placówce. Odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 16 września 2013 r. operator pocztowy – Poczta Polska S.A. – w piśmie z dnia [...] października 2013 r., poinformował, że w ostatnim tygodniu czerwca 2013 r. mieszkańcom m.in. budynku, w którym zamieszkuje skarżący, doręczano ulotki informujące o zmianie placówki pocztowej właściwej dla awizacji przesyłek pocztowych z UP [...] na Agencję Pocztową przy [...]. W piśmie tym wskazano również, że na pierwotnym i powtórnym zawiadomieniu o przesyłce umieszczono informację z poprawnym adresem nowej placówki pocztowej. Operator pocztowy podkreślił, że powtórne zawiadomienie jest generowane z systemu komputerowego i musiało posiadać prawidłowe dane dotyczące adresu tej placówki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego wskazując, że nie uprawdopodobnił on wystąpienia przesłanki przywrócenia terminu. Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. W uzasadnieniu oraz uzupełnieniu uzasadnienia wskazał, że nie wiedział o zmianie placówki pocztowej właściwej dla jego miejsca zamieszkania. W szczególności nie uzyskał takiej informacji w dotychczasowej placówce pocztowej. Z powodu nieposzanowania tajemnicy korespondencji przesyłki odbiera bezpośrednio w urzędzie pocztowym. Wskazał, że korespondencja jest obecnie odbierana w różnych punktach usługowych, nie zaś urzędach pocztowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie natomiast z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast stosownie do art. 87 § 1 i 3-4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do Sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Nie ma wątpliwości, że skarżący uiścił wpis sądowy od skargi (k-102 akt sądowych) z uchybieniem terminu. Termin ten rozpoczął swój bieg wraz z upływem okresu na odebranie powtórnie awizowanej w dniu [...] lipca 2013 r. przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu – [...] lipca 2013 r. Upływ terminu do uiszczenia wpisu miał natomiast miejsce [...] lipca 2013 r. (omyłkowo sąd wskazał [...] lipca 2013 r., co nie ma jednak znaczenia w sprawie) – tzn. 7 dni od daty doręczenia uznawanego w tej sytuacji za skuteczne. Skarżący natomiast uiścił wymagany wpis dopiero [...] września 2013 r. Rozważenia wymaga zatem kwestia, czy okoliczności wskazywane przez skarżącego stanowią określone w prawie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu ww. terminu. Wskazuje się, że sąd – oceniając spełnienie tej przesłanki – powinien uwzględnić całokształt sprawy i zastosować obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (por. postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II FZ 689/12). Za brak winy uważa się sytuację, gdy zainteresowany nie był w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Do takich przeszkód zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GZ 257/12). Wobec tak ukształtowanego rozumienia przesłanki przywrócenia terminu należy bez wątpienia stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak swojej winy w uchybieniu terminu. Przemawia za tym kilka zasadniczych powodów. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący był poinformowany o zmianie właściwej dla jego miejsca zamieszkania placówki pocztowej. Jak bowiem wynika z pisma operatora pocztowego, przeprowadził on akcję informacyjną dotyczącą reorganizacji polegającej na zmianie placówki pocztowej właściwej do odbioru przesyłek awizowanych. Niezainteresowanie się tą informacją świadczyć może o nienależytym dbaniu o swoje sprawy. Po drugie natomiast skarżący twierdzi, że regularnie dowiadywał się w dotychczasowej placówce pocztowej o przesyłki kierowane do niego. Wskazać jednak trzeba, że do uzyskania tego typu informacji potrzebne jest przynajmniej podanie pracownikowi poczty adresu, pod który przesyłki mają być doręczane. Po uzyskaniu takiej informacji pracownik winien był stwierdzić, że podane miejsce zamieszkania nie znajduje się już w dotychczasowym obszarze właściwości tej placówki i wskazać aktualny punkt odbioru awizowanej korespondencji. Nie ma zatem możliwości, aby skarżący podając podstawowe dane służące zidentyfikowaniu przesyłek dla niego nie dowiedział się, że oczekują one na odebranie w innym urzędzie pocztowym. Okoliczność ta nie pozwala na przyznanie wiary twierdzeniom skarżącego w tym zakresie. Odnosząc się zaś do sposobu dowiadywania się przez skarżącego o nieodebranej korespondencji bezpośrednio w placówce operatora publicznego, nie zaś poprzez otrzymanie druku awizo wskazać trzeba, że jest to sposób indywidualnie wybrany przez skarżącego. Przepisy dotyczące doręczeń, zawarte w Rozdziale IV Działu III p.p.s.a., regulują tę kwestię jednolicie dla wszystkich przypadkówi nie pozwalają na jakiekolwiek wyjątki w tym zakresie ze względu na indywidualne obawy czy niedogodności po stronie adresata. Jeżeli skarżący miał wątpliwość co do zachowania tajemnicy korespondencji w jego przypadku mógł posługiwać się skrytką pocztową dostępną w placówce poczty. Zasadnicze znaczenie ma jednak okoliczność, że skarżący nie kwestionuje doręczenia mu powiadomienia o przesyłce pocztowej oczekującej na odbiór w placówce pocztowej (awizo), lecz poinformowanie go o miejscu odbioru tej przesyłki. Jak wynika natomiast z pisma wyjaśniającego operatora publicznego na przesyłce zawierającej odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego znajdowała się informacja o tym gdzie pozostawiono przesyłkę oczekującą na odbiór. Stanowisko to potwierdza fakt, że powtórne zawiadomienie (II awizo) jest generowane przez system komputerowy placówki awizacyjnej, w której złożono przesyłkę, a zatem nie ma możliwości by ujawnione na nim były informacje o innym adresie, niż adres właściwej pocztowej placówki awizacyjnej – w tym przypadku Agencji Pocztowej przy [...]. Nieuwaga lub przyzwyczajenie skarżącego do innego punktu odbioru przesyłek nie pozwala na przypisanie mu braku winy w uchybieniu terminu, bowiem niedochowanie terminu do uiszczenia wpisu nastąpiło z powodu niedbalstwa skarżącego. Wskazać też należy skarżącemu, że przytaczana przez niego sytuacja odnośnie odbierania przesyłek w różnego rodzaju punktach usługowych nie tylko nie ma w sprawie znaczenia, ale przede wszystkim dotyczy przesyłek kierowanych z sądów powszechnych, nie zaś sądów administracyjnych. Ponadto na marginesie należy zauważyć, że zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Tymczasem skarżący wniosek o przywrócenie terminu złożył 10 dni przed uiszczeniem należnej opłaty, a więc obu wymaganych czynności nie dokonał równocześnie, co także skutkuje oddaleniem jego wniosku. Zasadnie zatem sąd odmówił skarżącemu przywrócenia ww. terminu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.