II FZ 256/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1088/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 8 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Wnioskiem z dnia 2 września 2013 r. K.K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, źródłem utrzymania rodziny są dochody osiągane przez wnioskodawcę z tytułu renty w kwocie 1.690,75 zł netto miesięcznie i wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.125 zł netto miesięcznie, a także dochody uzyskiwane przez jego żonę z tytułu umowy zlecenia, których średnia miesięczna wysokość wynosi 1.818,37 zł netto. Syn wnioskodawcy pozostaje bez pracy, małżonkowie posiadają mieszkanie o powierzchni 59,60 m2. Zarządzeniem referendarza sądowego wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów źródłowych, obrazujących jego sytuację finansową. Postanowieniem z 28 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu wniesionego na powyższe orzeczenie sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawca uchybił obowiązkowi złożenia kompletnej dokumentacji obrazującej jego rzeczywistą sytuację finansową i majątkową. Wnioskodawca nie nadesłał bowiem żadnego z dokumentów wskazanych w wezwaniu. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżył zażaleniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10), z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 §1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji rodzinnej i majątkowej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenie lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. (por. art. 255 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe rozważania od okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przyznanie wnioskowanego uprawnienia procesowego mogło nastąpić jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego sprawy wpadkowej, w zakres którego wchodzi sytuacja majątkowo-rodzinna wnioskodawcy ujmowana w jej całokształcie. Nienadesłanie przez skarżącego wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiało Sądowi pierwszej przeprowadzenie rzetelnej analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, WSA w Gdańsku zobligowany był oddalić wniosek, co też uczynił, stosownie do przepisów obowiązującego prawa. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.