II SAB/Bd 147/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013r. sprawy ze skargi S.H. i L.H. na bezczynność Spółki A Sp. z o.o. w P. Oddział [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z dnia [...] pełnomocnik S. i L. H. wezwał Spółkę E. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji B. (pismo błędnie skierowane do Spółki E. S.A.) do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez Spółkę z nieruchomości położonej w J. (działka o nr [...]) i w B. (działka o nr [...]) oraz ustanowienia na tych nieruchomościach służebności przesyłu za wynagrodzeniem. W uzasadnieniu pełnomocnik S. i L. H. podniósł, iż zgodnie z wiedzą jego mocodawców przedmiotowa nieruchomość nie została wywłaszczona na potrzeby budowy linii elektroenergetycznych, prawo własności nie zostało w żaden sposób ograniczone, nie została zawarta żadna umowa dotycząca korzystania przez Spółkę z tej nieruchomości, jak również nie została ustanowiona na niej służebność przesyłu. Pełnomocnik uznał za zasadne domaganie się ustanowienia służebności przesyłu za stosownym wynagrodzeniem, a w przypadku budowy linii niezgodnie z decyzjami, również wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntów. Jednocześnie wniósł o udostępnienie kserokopii wszystkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy opisanych wyżej linii elektroenergetycznych na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznych. W odpowiedzi na pismo pełnomocnika Spółka odmówiła spełnienia roszczeń skarżących co do ustanowienia służebności przesyłu (vide: pismo z dnia [...]). Przedsiębiorstwo wskazało także, że decyzje związane z posadowieniem urządzeń energetycznych na nieruchomości S. i L. H. znajdują się w posiadaniu organów, odpowiadających po dniu [...] za zobowiązania byłych rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, które pozostają w związku z przejętymi przez gminy zadaniami i kompetencjami, wynikającymi z ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym. Zdaniem Spółki nabywając ww. nieruchomości S. i L. H. wiedzieli o istnieniu na niej sieci elektroenergetycznej, a tym samym przejęli od poprzednich właścicieli ograniczenia w jej użytkowaniu polegające na usytuowaniu na rozpatrywanej posesji napowietrznej linii niskiego i średniego napięcia. Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżących wezwał o doręczenie kserokopii decyzji lub jej oznaczenie (organ wydający, znak, data) a także zgód właścicieli gruntów, dotyczących posadowienia urządzeń elektroenergetycznych na działce [...], położonej w B. i działce [...] położonej w J. W odpowiedzi na to pismo oraz pisma innych osób reprezentowanych przez tego samego pełnomocnika, przedsiębiorstwo pismem z dnia [...] powtórzyło swoją argumentację wyrażoną w pierwszym piśmie tj. z dnia [...]. Ponadto Spółka wskazała, iż nie zaspokojone do dnia [...] zobowiązania Skarbu Państwa obciążają organy administracji rządowej i stąd możliwość wystąpienia o stosowne materiały także do ww. organów. Poza tym Spółka poinformowała, że ograniczona możliwość udostępnienia dokumentacji technicznej wynika z regulacji dotyczących ochrony danych osobowych i że jest nie do przyjęcia ze względu na istnienie ryzyka dostępu osób trzecich do informacji niejawnych i sensytywnych. W kolejnym piśmie z dnia [...] pełnomocnik skarżących ponownie zażądał od przedsiębiorstwa dokumentów wskazanych w swoim pierwszym piśmie, podkreślając, iż stanowisko przedsiębiorstwa przesyłowego, nie znajduje oparcia w aktualnie obowiązujących przepisach prawa. Pełnomocnik powołał się przy tym na wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 201 0 r. sygn. akt I OSK 851/10. W odpowiedzi na powyższe pismo Spółka pismem z dnia [...] podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko, powołując się dodatkowo na orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 8 września 2011 sygn. akt II SAB/Wa 161/11, z którego wynika, że dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja faktycznie istnieje i nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy, nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a zainteresowany nie ma innego trybu dostępu do niej. Spółka wyjaśniła, ponadto że decyzje administracyjne o zatwierdzeniu projektu budowlanego i o udzieleniu pozwolenia na budowę linii napowietrznej na gruntach osób trzecich – w tym zarówno osób fizycznych, jak i prawnych – były przekazywane przez organy do tego upoważnione właścicielom nieruchomości, na terenie których lokalizowano urządzenia elektroenergetyczne, oraz że dokumenty powyższe znajdują się w posiadaniu organów odpowiadających po dniu [...] na zobowiązania byłych rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego lub organów administracji rządowej, do których to organów można wystąpić o udostępnienie dokumentów. W jednym z kolejnych pism, datowanym na dzień [...] pełnomocnik skarżących wniósł o dokładne oznaczenie decyzji na podstawie których została pobudowana infrastruktura elektroenergetyczna na działce nr [...] położonej w B. (znak, data, organ) oraz oznaczenie innych dokumentów. W piśmie z dnia [...] Spółka przedstawiła dane dotyczące decyzji o pozwoleniu na budowę wskazując organ: Urząd Rejonowy w Ś., datę [...] i znak [...]. Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżących S. i L. H. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Spółki E. Sp. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji B. zarzucając jej: -nieudostępnienie informacji publicznej; -niewydanie rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że decyzje stanowiące podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych dotyczą sprawy publicznej i nakładają na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. Wskazał, że dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli są zadaniami publicznymi, a w myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej Spółkę należy uznać za podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. W dalszej kolejności wskazał, powołując się na orzecznictwo NSA, że skarga na bezczynność nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia. Udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Kodeks postępowania administracyjnego nie ma do niej zastosowania, gdyż ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera odesłanie do stosowania kodeksu jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udzielenia informacji, nie zaś do czynności materialno-technicznej polegającej na jej udzieleniu. Podkreślił także, że do dnia sporządzenia skargi nie otrzymał wnioskowanych dokumentów, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Spółka E. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji B. wniosła o jej oddalenie ewentualnie umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). W uzasadnieniu podała, że postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe, z uwagi na fakt, że Spółka po wpłynięciu skargi na bezczynność, pismem z dnia [...] przesłała skarżącym kserokopię decyzji Urzędu Rejonowego w Ś. z dnia [...] znak [...], informując ich, że nie dysponuje żadnymi innymi decyzjami administracyjnymi związanymi z lokalizacją i budową urządzeń energetycznych na ich nieruchomościach. W wykonaniu wezwania Sądu z dnia [...] pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że powołane w wezwaniu pismo Spółki E. z dnia [...] wraz z załączoną do niego decyzją (kserokopią) z dnia [...] znak [...] otrzymał w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie, w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Celem skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. Z treści powyższego przepisu wynika a contrario, że wykonanie przez organ tego obowiązku wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy wydanie aktu lub dokonanie czynności nastąpiło z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania (postanowienie NSA z 16 marca 2000 r., I SAB 201/99, LEX nr 54517). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty został podgląd, iż wniesienie do sądu administracyjnego skargi w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależnione od wcześniejszego wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, bowiem przepisy regulujące postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej zostały zawarte w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) – zwanej dalej "u.d.i.p". Ustawa ta w stosunku do bezczynności w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie przewiduje żadnych środków prawnych na drodze administracyjnej. Wymóg taki nie wynika również z innych przepisów prawa. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, aby skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej musiała zostać poprzedzona jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (vide.: wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. I OSK 601/05; postanowienie NSA z dnia 3 października 2007 r., sygn. I OSK 1382/07 – publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten podziela. Powyżej wskazana ustawa określa obowiązki organu, do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wskazując, w jaki sposób postępowanie powinno być zakończone. Podmiot, do którego złożono wniosek, jeśli wniosek ten dotyczy informacji publicznej, powinien albo udostępnić tę informację w formie czynności materialnotechnicznej (art. 10 u.d.i.p.), albo w drodze decyzji odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Możliwe jest także umorzenie postępowania w drodze decyzji w trybie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 tej ustawy. Organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji ma obowiązek podjąć jedną z tych form działania w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Przenosząc powyższą kwestię podmiotową dotyczącą organu administracji publicznej na kanwę rozpoznawanej sprawy należy przede wszystkim wskazać, że będzie ona miała również zastosowanie do Spółki E. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji B., ponieważ w myśl przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. należy Spółkę zaklasyfikować jako podmiot wykonujący zadania publiczne. Użyte w treści powyższego przepisu sformułowanie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od "zadań władzy publicznej", bowiem pomija element podmiotowy, co w konsekwencji sprowadza się do interpretacji o wykonywaniu zadań publicznych przez różne podmioty, niebędące jednakże organami władzy. Tak rozumiane "zadania publiczne" w sumie cechują się powszechnością i użytecznością dla ogółu, co sprzyja osiąganiu celów zarówno konstytucyjnych, jak i ustawowych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05 wskazał, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia społeczeństwa i poszczególnych jednostek oraz suwerenności i niepodległości państwa. Zatem dla zapewnienia wolności i praw człowieka oraz obywatela, dysponowanie zasobami energetycznymi, urzeczywistnia wspólne dobro, o czym stanowi się w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś wolność działalności gospodarczej w dziedzinie energetyki może być ograniczana – stosownie do treści art. 31 ust. 3 Konstytucji RP –tylko w ustawie i jedynie wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Podsumowując, przedsiębiorstwa energetyczne są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują – w ocenie Sądu – zadania publiczne, a w konsekwencji są zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej (vide np.: wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 851/10). W związku z tym, że ustalono, iż Spółka E. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji B. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej to następnie ustalić należy czy działania podjęte przez podmiot zobowiązany noszą znamiona bezczynności. Z bezczynnością podmiotu zobowiązanego w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy podmiot ów milczy wobec wniosku strony lub odmawia udzielenia takiej informacji w nieprzewidzianej do tej czynności formie prawnej. W sprawach ze skarg na bezczynność danego podmiotu sąd orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy w czasie orzekania. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, podmiot zobowiązany wydał decyzję lub inny akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że nie pozostaje on w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 p.p.s.a. Nie może bowiem zobowiązać podmiotu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały wydane lub podjęte (vide: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 467). Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że pismem z dnia [...] pełnomocnik S. i L. H. wystąpił do Spółki E. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji B. (pismo błędnie skierowane do Spółki E. S.A.) z wnioskiem o udostępnienie danych stanowiących informację publiczną. W odpowiedzi na wniosek Spółka pierwotnie nie przedstawiła wnioskowanej informacji w zakresie dotyczącym udostępnienia kserokopii wszystkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy opisanych wyżej linii elektroenergetycznych. Dopiero po wymianie licznej korespondencji pomiędzy stronami a przed wniesieniem skargi, Spółka pismem z dnia [...] przedstawiła dane dotyczące decyzji o pozwoleniu na budowę - Urzędu Rejonowego w Ś. z dnia [...] znak [...], tj. to czego domagał się pełnomocnik skarżących w piśmie z dnia [...]. Natomiast pismem z dnia [....] Spółka przesłała skarżącym kserokopię decyzji Urzędu Rejonowego w Ś. z dnia [...] znak [...] informując przy tym, że nie dysponuje żadnymi innymi decyzjami administracyjnymi związanymi z lokalizacją i budową urządzeń energetycznych na ich nieruchomościach Niewątpliwą w sprawie pozostaje okoliczność, iż Spółka E. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji B. nieznacznie przekroczyła wskazany w ustawie termin 14 dni do udzielenia informacji publicznej. Jak wyżej wskazano art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nakazuje podmiotowi zobowiązanemu do udzielenia (odmowy udzielenia) informacji, udostępnienie informacji bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni. Jak zatem wynika z treści cytowanego artykułu ustawodawca przyjął zasadę bezzwłocznego załatwiania spraw dotyczących udostępniania informacji publicznej. Jednakże powyższa okoliczność nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wskazać bowiem należy, iż w sprawach ze skarg na bezczynność Sąd orzeka, co powyżej wskazano, biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2000 r., sygn. IV SA 105/00). Jeżeli przed dniem orzekania w sprawie ze skargi o bezczynność, podmiot zobowiązany udzielił informacji publicznej, tak jak w niniejszej sprawie, choćby z przekroczeniem ustawowego terminu, lub odmówił jej udzielenia w formie decyzji, oznacza to, że nie pozostaje on w stanie bezczynności i Sąd nie może uwzględnić skargi. Nie może bowiem zobowiązać podmiotu do podjęcia czynności, która przed dniem orzekania została podjęta. Ponadto stwierdzić należy, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ponieważ Spółka E. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji B. pismem z dnia [...] przedstawiła dane dotyczące decyzji o pozwoleniu na budowę - Urzędu Rejonowego w Ś. z dnia [...] znak [....], tj. to czego domagał się pełnomocnik skarżących w piśmie z dnia [...]. Zwrócić należy uwagę, że nastąpiło to przed złożeniem skargi do Sądu. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.