I OZ 246/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 839/13 o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu J. W. B., E. O. i D. M. P. w sprawie ze skargi A. K., L. W., U. T., M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 839/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. W. B., E. O. i D. M. P. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi A. K., L. W., U. T., Marka T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...]lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że w pismach procesowych złożonych do akt przed rozprawą, poprzedzającą wydanie orzeczenia w sprawie, w dniu 30 listopada 2013r. J. W. B., E. O. i D. M. P. wnieśli o dopuszczenie ich do udziału - w charakterze uczestników, w sprawie toczącej się ze skargi A. K., M. T., U. T. i L. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...]lutego 2013r. odmawiające wszczęcia postępowania zainicjowanego ich wnioskiem jako następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...]8 (tj. nabywców odszkodowawczych roszczeń dekretowych), o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa Mokotów z dnia [...] lipca 1975 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...], znajdującego się w budynku posadowionym na gruncie ww. nieruchomości, na rzecz jego najemcy wraz z ustanowieniem odpowiedniego udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu przynależącego do tego lokalu. Wnioskodawcy podali, że są następcami prawnymi przeddekretowych właścicieli spornej nieruchomości, którzy kwestionują uprawnienia A. K., M. T., U. T. i L. W. jako spadkobierców nabywców odszkodowawczych roszczeń dekretowych do tej nieruchomości. Nie brali udziału w sprawie zakończonej wydaniem kontrolowanego postanowienia a ponadto tutejszy sąd w innej sprawie przesądził, że posiadają interes prawny w zakresie zgłoszenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego gruntu tejże nieruchomości na rzecz nabywców odszkodowawczych roszczeń dekretowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny przytaczając treść art. 32 i art. 33 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu wskazał, że o możliwości przystąpienia do postępowania decyduje legitymowanie się interesem prawnym. Sąd I instancji uznał, że J. W. B., E. O. i D. M. P. nie mogą być uznani za podmioty mieszczące się w kategorii uczestników postępowania w rozumieniu powołanego wyżej przepisu art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pojęcie interesu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie odbiega bowiem od pojęcia interesu prawnego przyjętego w postępowaniu administracyjnym. Przymiot uczestnika postępowania, o którym mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a. daje więc dopiero norma o charakterze materialno-prawnym, bezpośrednio legitymująca określony podmiot do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, czy legitymująca go do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. O istnieniu interesu prawnego przesądzają zatem przepisy prawa materialnego. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Sąd podkreślił, że najważniejszymi cechami interesu prawnego w rozumieniu art. 33 p.p.s.a. są bezpośredniość i realność tego interesu. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialno-prawną, z której ten interes wywodzi. Interes prawny musi być także własny, co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (zob. J. Zimmermann, Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego w: Gospodarka, Administracja, Samorząd, red. H. Olszewski, B. Popowska, Poznań 1997, s. 610). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, na obecnym jej etapie, nie ma podstaw do uznania bezpośredniego związku między sferą praw i obowiązków wnioskodawców a zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym, którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło A. K., M. T. , U. T. i L. W. wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr 6 w budynku przy ul. [...]w Warszawie . Sąd podkreślił, że wnioskodawcy nie byli uczestnikami postępowania zakończonego wydaniem decyzji o sprzedaży lokalu, nie legitymują się żadnym tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości gruntowej, jak też budynku, w którym znajduje się sprzedany lokal. W obrocie prawnym pozostają natomiast decyzje Prezydenta miasta Warszawy z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] oraz [...], które ustanawiają użytkowanie wieczyste gruntu nieruchomości przy ul. [...] na rzecz A. K., M. T., U. T. i L. W. Powyższe przesądza zdaniem Sądu, że wnioskodawcy w obecnych okolicznościach faktycznych sprawy nie mają interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji o sprzedaży lokalu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. B., wnosząc o jego uchylenie w całości. Żalący podkreślił, że wnioskodawcy posiadają interes prawny w rozstrzygnięciu niniejszego postępowania, ponieważ są spadkobiercami przedwojennych właścicieli nieruchomości położonej Warszawie, przy ul. [...] i z tego powodu ten sam sąd, co Sąd orzekający w prawomocnych wyrokach, sygn. akt: I SA/Wa 2397, 2398/11 uznał uczestnika stroną postępowań związanych z przedmiotową nieruchomością. Ponadto wskazał, iż był stroną postępowania w wielu innych postępowaniach dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 33 § 2 p.p.s.a udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Interes prawny winien wyrażać się zatem w możliwości zastosowania określonej normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji w odniesieniu do ściśle określonego podmiotu. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 roku, sygn. akt II SA 1390/98, niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2005 roku, sygn. akt II GSK 135/05 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreśla się także, że interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2008 roku, sygn. akt II OZ 280/08, Baza Orzeczeń LEX nr 506870). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Składający wniosek o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu nie powołali się na żaden przepis prawa materialnego, który mógłby dawać im przymiot uczestnika w niniejszym postępowaniu. Wskazali na fakt, iż są następcami prawnymi przeddekretowych właścicieli spornej nieruchomości oraz, że w innych postępowaniach dotyczących tej nieruchomości Sąd uznał J. B. stroną bądź uczestnikiem postępowania. Stan taki nakazuje jednak uznać, iż w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, po stronie wnioskodawców występuje interes faktyczny, a nie prawny, który jest źródłem ich wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Istnienie jedynie interesu faktycznego, na który powołują się wnioskodawcy, nie daje natomiast podstaw do dopuszczenia ich do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Nie można stać się uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego wyłącznie na podstawie faktu, że w innych postępowaniach dotyczących spornej nieruchomości J.B. był uznany za stronę czy uczestnika postępowania. Podkreślić także należy, że krąg stron postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zasadniczo odpowiada kręgowi stron postępowania, którego dotyczy wniosek o wznowienie. Natomiast wnioskodawcy nie byli uczestnikami postępowania zakończonego wydaniem decyzji o sprzedaży lokalu, nie legitymują się żadnym tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie. Również samo wyrażenie chęci zajęcia merytorycznego stanowiska w sprawie nie stanowi podstawy do dopuszczenia do udziału w postępowaniu. W takiej sytuacji należy podzielić stanowisko Sądu, że na obecnym jej etapie, kiedy nie doszło do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa Mokotów z dnia [...] lipca 1975 r., nie ma podstaw do uznania bezpośredniego związku między sferą praw i obowiązków wnioskodawców a zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.