II SA/Po 311/13

Dnia 30 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2013 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Rektora Politechniki P. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie skreślenia z listy studentów. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Informatyki Politechniki P. z dnia (...), II. zasądza od Rektora Politechniki P. na rzecz skarżącego kwotę (...),- zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia (...) grudnia 2012 r. Dziekan Wydziału Informatyku Politechniki P., na podstawie art. 190 ust. 2 pkt. 2 i art. 207 ustawy z dnia z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), § 33 ust. 2 pkt. 2 Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako "K.p.a."), skreślił A. B. z listy studentów Wydziału Informatyki z dniem (...) grudnia 2012 r. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu powyższej decyzji skreślenie z listy studentów nastąpiło z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie, zgodnie z Regulaminem studiów stacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia Politechniki. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. B. podnosząc, że w piśmie z dnia (...) października 2012 r. doręczonym Dziekanowi Wydziału Informatyki, zwrócił się o wstrzymanie procedury administracyjnej do czasu wyjaśnienia zgłaszanych przez niego zastrzeżeń, co do zasad prowadzenia przedmiotów obieralnych. Zdaniem odwołującego, ponieważ w terminie, wyznaczonym przez niego w piśmie z dnia (...) października 2012 r., nie uzyskał on stosownych wyjaśnień, niemożliwym było wydanie decyzji o skreśleniu go z listy studentów. Rektor Politechniki decyzją z dnia (...) stycznia 2013 r., nr (...), na podstawie art. 190 ust. 3 i art. 207 ustawy z dnia z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym postanowił "podtrzymać decyzję Dziekana Wydziału Informatyki z dnia (...).12.2012 r. o skreśleniu A. B. z listy studentów Politechniki". W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że Rektor podtrzymuje decyzję jak w sentencji wynikającą z zaległości z semestru pierwszego i drugiego niemożliwych do uzupełnienia w ustawowym terminie. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. B. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz wezwanie Rektora Politechniki do odpowiedzi na pismo z dnia (...) grudnia 2012 r. zawierającego "żądanie wyjaśnienia wątpliwości dotyczących sposobu przeprowadzania zajęć z przedmiotu narzędzia programowania rozproszonego oraz przedmiotu obieralnego systemy wiarygodne, a także oceny nieprawidłowości, które mogły zajść przy przeprowadzeniu zaliczeń końcowych z wyżej wymienionych przedmiotów". W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu (...) października 2012 r. skarżący zwrócił się do Dziekana Wydziału Informatyki Politechniki z żądaniem wyjaśnienia wątpliwości dotyczących sposobu przeprowadzania zajęć z przedmiotu narzędzia programowania rozproszonego oraz przedmiotu obieralnego systemy wiarygodne, a także oceny nieprawidłowości, które mogły zajść przy przeprowadzeniu zaliczeń końcowych z wyżej wymienionych przedmiotów. W jego ocenie pismo powyższe stanowiło skargę w rozumieniu przepisów K.p.a. Pismem z dnia (...) grudnia 2012 r. skarżący otrzymał informację o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia go z listy studentów Politechniki w związku z zaległościami programowymi, dotyczącymi przedmiotów wymienionych w piśmie z dnia (...) października 2012 r. Mając powyższe na względzie skarżący zwrócił się o wstrzymanie postępowania, do czasu rozpoznania jego skargi. Skarżący podniósł również, że pismem z dnia (...) listopada 2012 r., Dziekan Wydziału Informatyki udzielił mu odpowiedzi na pismo z dnia (...) października 2012 r. Uzyskana odpowiedź była jednak niekompletna, dlatego skarżący, pismem z dnia (...) grudnia 2012 r., wezwał Dziekana do jej uzupełnienia. Zdaniem skarżącego powyższe okoliczności faktyczne wskazują, na naruszenie przez Dziekana zasad prowadzenia postępowania skargowego oraz przesądzają, że brak było podstaw do wydania decyzji w przedmiocie skreślenia go z listy studentów. Zdaniem skarżącego skreślenie go z listy studentów spowoduje również, że postępowanie skargowe nie będzie mogło zostać zakończone. W odpowiedzi na skargę Rektor podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W wykonaniu zarządzenia Sądu z dnia (...) czerwca 2013 r. Rektor Politechniki przesłał pismo skarżącego z dnia (...) października 2012 r., pismo Dziekana Wydziału Informatyki z dnia (...) listopada 2012 r., oraz odwołanie skarżącego z dnia (...) grudnia 2012 r. Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 30 października 2013 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko wskazując dodatkowo, że w piśmie Dziekana Politechniki z dnia (...) listopada 2012 r. udzielono mu zgody na odbycie egzaminów komisyjnych z przedmiotów których nie zaliczył lub odrobienia tych przedmiotów na innym wydziale. Skarżący ustalił, że jest możliwość odrobienia brakujących przedmiotów na Wydziale Elektrycznym, do czego jednak nie doszło z uwagi na skreślenie go z listy studentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazał się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem wniesionej skargi jest decyzja Rektora Politechniki utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Informatyki o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że we wniesionej skardze zwrócono się również do Sądu z żądaniem wezwania Rektora Politechniki Poznańskiego do odpowiedzi na pismo z dnia (...) grudnia 2012 r. zawierającego żądanie wyjaśnienia wątpliwości dotyczących sposobu przeprowadzania zajęć z przedmiotu narzędzia programowania rozproszonego oraz przedmiotu obieralnego systemy wiarygodne, a także oceny nieprawidłowości, które mogły zajść przy przeprowadzeniu zaliczeń końcowych z wyżej wymienionych przedmiotów. Sąd podkreśla jednak, że żądanie powyższe nie mogło być przedmiotem kontroli sądowej. Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być jedynie decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3 powołanej powyżej ustawy, decyzje podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także sprawy nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego. Tym samym ustawodawca wprost wykluczył możliwość zaskarżenia innych aktów lub czynności niż akty i czynności wymienione w powołanej powyżej przepisie ustawy o szkolnictwie wyższym. Ponadto, zwrócić należy uwagę, że sam skarżący kwalifikuje powyższe pismo, jako skargę w rozumieniu art. 227 K.p.a. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych postępowanie skargowe, o jakim mowa w Działe VIII K.p.a. ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w postępowaniu skargowo – wnioskowym nie stosuje się przepisów Działu II K.p.a., ponieważ w odróżnieniu od postępowania administracyjnego postępowanie skargowo – wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb skargowo – wnioskowy (art. 221 i następne K.p.a.) jest jednocześnie jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku (które w rozpatrywanej sprawie organ nazwał postanowieniem), nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też sądowej kontroli poddana była jedynie kwestia legalności decyzji Rektora Politechniki. W tak zakreślonym przedmiocie zawisłej sprawy sądowoadministracyjnej Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Rektora Politechniki została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej (Dziekan) może skreślić studenta z listy studentów, przy czym od decyzji powyższe przysługuje odwołanie do rektora. Do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, gdyż nie ulega wątpliwości, że stanowi ona decyzję podjętą w indywidualnych sprawach studentów, a więc dotyczy sfery praw i obowiązków studenta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2204/11, Baza NSA). Odesłanie, w treści art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, do odpowiedniego stosowania przez Dziekana i Rektora przepisów K.p.a. powoduje, że Rektor uczelni rozpatrując odwołanie w przedmiocie skreślenia z listy studentów zobowiązany jest do poszanowania przepisów dotyczących postępowania administracyjnego, w tym przepisów dotyczących decyzji administracyjnej. W szczególności zwrócić należy uwagę na przepis art. 107 § 1 K.p.a., zgodnie z którym decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji oraz przepis art. 107 § 3 K.p.a., który precyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak wyjaśnia się w orzecznictwie sądów administracyjnych uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 8/12, Baza NSA). Konsekwentnie niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a, i brak właściwego uzasadniania decyzji narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Sąd podkreśla, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym. Pamiętać bowiem należy, że nie jest rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu administracji w podejmowaniu rozstrzygnięć administracyjnych, a zwłaszcza poszukiwanie w całokształcie sprawy motywów, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji. Motywy te muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do wydania decyzji administracyjnej. Przenosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym na grunt kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że zarówno decyzja Rektora Politechniki, jak i poprzedzająca ją decyzja Dziekana Wydziału Informatyku Politechniki Poznańskiej nie spełniają wymogów, o jakich mowa w art. 107 § 3 K.p.a. I tak, w decyzji Dziekana wskazano jedynie, że skarżący został skreślony więcej listy studentów z uwagi na nieuzyskanie zaliczenia semestru w określonym terminie, natomiast w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego ograniczono się do wskazano, że u podstaw skreślenie skarżącego więcej listy studentów spoczywały zaległości z semestru pierwszego i drugiego. W istocie obydwie decyzje nie zawierają więc jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego. Z treści decyzji nie wynika, jakich przedmiotów nie zdał skarżący, czy nie przystąpił on w ogóle do egzaminów, czy też uzyskał z nich ocenę niedostateczną, a wreszcie, czy przystąpił do egzaminów komisyjnych. Treść decyzji nie odzwierciedla tym samym stanu faktycznego, na podstawie którego uznano, że istnieje konieczność skreślenia skarżącego z listy studentów, co w dalszej kolejności uniemożliwia dokonanie kontroli ich prawidłowości. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego decyzji budzi również wątpliwości Sądu, co do prawidłowości prowadzonego postępowania. Należy zwrócić w szczególności uwagę, że piśmie skarżącego z dnia (...) października 2012 r. znajduje się informacja, napisana odręcznie przez dziekana o wyrażeniu zgody na zdanie przedmiotu z takim samym programem jak "Narzędzia programowania rozproszonego". Zgoda powyższa została powtórzona w piśmie Dziekana Wydziału Informatyki z dnia (...) listopada 2012 r., gdzie dodatkowo wyrażono zgodę na zdanie przez skarżącego egzaminów komisyjnych. Z akt sprawy oraz z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jednak, czy skarżący skorzystał z powyższej możliwości, co w zasadzie uniemożliwia dokonanie przez Sąd kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji. Co istotnie, podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu (...) października 2013 r. skarżący podniósł, że istniała możliwość odrobienia brakujących przedmiotów na Wydziale Elektrycznym, do czego jednak nie doszło z uwagi na skreślenie go z listy studentów. W ocenie Sądu, okoliczność powyższa również powinna zostać wzięta pod uwagę przy ponownym rozstrzyganiu sprawy, gdyż miała istotny wpływ na jej wynik. Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a., a więc z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję Rektora Politechniki oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Informatyki Politechniki z dnia (...) grudnia 2012 r. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane są do ponownego rozpatrzenia sprawy, uwzględniając ocenę Sądu, co do konieczności uzasadnia decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., a więc między innymi odnosząc się do wszelkich zarzutów, żądań i argumentów skarżącego, przy równoczesnym rzetelnym odzwierciedleniu stanu faktycznego sprawy. Z uzasadnienia takiej decyzji powinno wynikać, że wszelkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Jednocześnie Sąd pragnie zwrócić szczególną uwagę na konieczność uzupełnienia akt administracyjnych kontrolowanej sprawy, jako że przekazane przez organ do tut. Sądu akta są niekompletne i noszą znamiona przygotowanych ad hoc dla potrzeb niniejszego postępowania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy.