II FZ 1404/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/GL 825/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z dnia 11 kwietnia 2014 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 marca 2014 r., którym odrzucono zażalenie R. M. (Skarżący) na postanowienie Sądu z dnia 9 grudnia 2013 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, Skarżący w piśmie z dnia 9 maja 2014 r. zwrócił się o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia wpisu w całości. Z uwagi na fakt, że przedmiotowy wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu, pismem z dnia 15 maja 2014 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał Skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy we właściwej formie, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku zawartego w piśmie z dnia 9 maja 2014 r. bez rozpoznania. Wraz z wezwaniem przesłany został urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy – druk PPF. Wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 2 czerwca 2014 r., co wynika ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru. W dniu 9 czerwca 2014 r. Skarżący wniósł pismo przewodnie oznaczone sygn. niniejszej sprawy oraz sprawy prowadzonej w Wydziale III – sygn. akt III SA/Gl 1952/12. Jednocześnie w załączeniu przesłał pismo skierowane do rozpoznawanej sprawy o następującej treści: "w związku z wezwaniem w załączeniu przesyłam wypełniony druk wniosku". Wbrew jednak temu oświadczeniu do powyższego pisma nie załączono wymaganego formularza. Zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2014 r. Referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 maja 2014 r. bez rozpoznania. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony Skarżącemu w dniu 30 czerwca 2014 r. W dniu 7 lipca 2014 r. Skarżący wniósł sprzeciw na zarządzenie Referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2014 r. W jego treści wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu przesłał stosowny dokument, zaś dowodem tego ma być pocztowe potwierdzenie nadania pisma, które może przedłożyć na wezwanie Sądu. Sąd zauważył, że wniosek zawarty w piśmie z dnia 9 maja 2014 r. jest kolejnym żądaniem strony o przyznanie prawa pomocy skierowanym w niniejszej sprawie. Poprzednie wnioski były pozostawiane bez rozpoznania z uwagi na brak urzędowego formularza wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżonym postanowieniem, na podstawie art. 257 P.p.s.a., pozostawił wniosek bez rozpoznania. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, stanowiącego – w przypadku osób fizycznych – załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Sąd powtórzył, iż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, niezachowanie określonego w art. 252 § 2 P.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 P.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. w ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 74). Przypomniał, że z treści art. 257 P.p.s.a. wynika z kolei, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Należy zauważyć, że w przypadku, gdy z udziałem skarżącego toczy się kilka postępowań, formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy powinien być złożony do każdej sprawy oddzielnie. Sąd rozpatruje każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zależności od okoliczności sprawy. Złożenie formularza wniosku w jednej sprawie nie oznacza automatycznego złożenia wniosku w drugiej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy musi być bowiem rozpoznany odrębnie na potrzeby każdego toczącego postępowania z udziałem tego samego wnioskodawcy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 64/12, opubl. w Lex pod nr 1116336). W rozpoznawanej sprawie skarżącego wezwano do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie przesłano mu druk tego formularza. Termin wyznaczony tym wezwaniem (doręczonym stronie w dniu 2 czerwca 2014 r.) upłynął bezskutecznie z dniem 9 czerwca 2014 r. Wprawdzie w tym dniu skarżący skierował do tut. Sądu pismo, w którym wskazał, że druk ten przesyła w załączeniu, jednak wbrew temu oświadczeniu nie załączył wymaganego formularza. Ponadto do chwili obecnej wymóg ten nie został dopełniony. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że "nie może odpowiadać za działalność pracowników sekretariatu Sądu, którzy z pewnością w ramach wezwania otrzymali wypełniony druk oświadczenia, i tego nie przekazali decydentowi" Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Natomiast zgodnie z art. 257 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 21 kwietnia 2008 r. (I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008 r. z. 5, poz. 74) niezachowanie określonego w art. 252 § 2 P.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, jak to miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 257 tej ustawy, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, czy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie nie ulega jednak wątpliwości, że Skarżący, mimo prawidłowo doręczonego jej wezwania, nie uzupełnił braków wniosku o przyznanie prawa pomocy i nie nadesłał wymaganego, uprzednio przesłanego mu, urzędowego formularza. Skarżący w zarzutach zażalenia w żaden sposób nieuprawdopodobnił, że stosowny wniosek został złożony. W tej sytuacji wobec dyspozycji art. 257 P.p.s.a., zasadnie pozostawiono wniosek Skarżącego bez rozpoznania. W konsekwencji stwierdzić należy, że wbrew zarzutom zażalenia, zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie narusza prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje także, że wniosek o przyznanie prawa pomocy strona może wnieść przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, w każdym czasie, do czasu zakończenia postępowania prawomocnym wyrokiem, w szczególności po otrzymaniu wezwania do uiszczenia opłaty sądowej – w terminie do uiszczenia tej opłaty (art. 243 i dalej P.p.s.a.). Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji