II FZ 493/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 825/13 w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 24 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie R. M. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 9 grudnia 2013 r. odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 24 kwietnia 2013 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r. odrzucono skargę skarżącego na postanowienie organu z dnia 24 kwietnia 2013 r. Od tego postanowienia skarżący w ustawowym terminie wniósł samodzielnie sporządzoną skargę kasacyjną, którą odrzucono postanowieniem z dnia 9 grudnia 2013 r. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 30 grudnia 2013 r. Jednocześnie pouczono stronę, że na postanowienie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej przysługuje zażalenie, które powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, w sprawach obowiązków podatkowych także przez doradcę podatkowego, a w sprawach własności przemysłowej – przez rzecznika patentowego. W dniu 7 stycznia 2014 r. skarżący wniósł sporządzone przez siebie zażalenie na postanowienie z dnia 9 grudnia 2013 r. wraz z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem przygotowania skargi kasacyjnej. W dniu 13 stycznia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia urzędowego formularza – w terminie 7 dni – pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze, iż urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wpłynął do tut. Sądu, zarządzeniem z dnia 11 lutego 2014 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. Zarządzenie to uprawomocniło się z dniem 4 marca 2014 r. Odrzucając zażalenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że niesporządzenie zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną przez jedną z osób wymienionych w art. 194 § 4 P.p.s.a. jest nieusuwalnym brakiem, powodującym odrzucenie zażalenia w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. W zażaleniu skarżący wskazał, że z decyzja Sądu jest nieuprawniona. Przedstawił argumentację zmierzającą do wykazania, że jego sytuacja finansowa – znana Sądowi z innych postępowań – winna skutkować obligatoryjnym ustanowieniem dla niego pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 P.p.s.a.). Ponadto w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 P.p.s.a. zażalenie takie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 P.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. Niezachowanie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej stanowi brak niepodlegający konwalidacji w trybie art. 49 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2012 r., I OZ 169/12). W niniejszej sprawie odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2013 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej z uzasadnieniem doręczono skarżącemu wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. W szczególności pouczono skarżącego, że zażalenie od postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata albo radcę prawnego, zaś w sprawach obowiązków podatkowych może być sporządzone przez doradcę podatkowego. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej sporządził osobiście. Nie należy on do podmiotów uprawnionych na podstawie art. 194 § 4 P.p.s.a. do sporządzenia takiego zażalenia, a zatem słusznie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny, że takie zażalenie podlegało odrzuceniu. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.