I GSK 1958/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-12-19
Skład orzekający: Krystyna Anna Stec, Magdalena Bosakirska, Izabela Najda-Ossowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy błąd Komisji Europejskiej w wydawaniu nieprawidłowych Not wyjaśniających może być uznany za "błąd organu celnego" w rozumieniu art. 67 ust. 1 Prawa celnego, uzasadniający prawo do odsetek od zwracanych należności celnych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Komisja Europejska, wydając nieprawidłowe Noty wyjaśniające, nie może być uznana za organ celny w rozumieniu art. 67 ust. 1 Prawa celnego. W związku z tym, błąd Komisji nie stanowi podstawy do przyznania odsetek od zwracanych należności celnych. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę ponownej oceny przez WSA, czy inne działania organów celnych mogły stanowić "błąd organu celnego" w rozumieniu tego przepisu, uwzględniając całokształt okoliczności faktycznych.Stan faktyczny
Spółka wniosła o zwrot należności celnych, twierdząc, że importowane dekodery powinny być klasyfikowane do kodu CN z zerową stawką celną. Organy celne odmówiły zwrotu, uznając pierwotną klasyfikację za prawidłową. WSA uchylił decyzję organów, wskazując na błędną wykładnię pojęcia "modem" przez organy celne w kontekście orzecznictwa TSUE. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że błąd Komisji Europejskiej w wydawaniu Not wyjaśniających nie stanowi "błędu organu celnego" uzasadniającego prawo do odsetek, ale przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w celu oceny innych potencjalnych błędów organów celnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia del. WSA Izabela Najda-Ossowska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "S." Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 czerwca 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 460/13 w sprawie ze skargi "S." Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych z odsetkami oraz umorzenia postępowania w sprawie określenia kwoty podatku od towarów i usług uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., wyrokiem z dnia 19 czerwca 2013 r., po rozpoznaniu skargi S. Sp. z o.o. w W. uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych oraz umorzenia postępowania w sprawie określenia kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług.
I
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
Sąd wskazał, że S. Sp. z o.o. w W., zwana dalej Spółką, zgłosiła dnia [...] października 2008 r. do procedury dopuszczenia do obrotu towaru określonego jako "dekodery telewizji satelitarnej - cyfrowe typ [...]" z kodem TARIC 8528 71 19 00 stawce celnej w wysokości 14 %, stawce VAT 22%.
Wnioskiem z [...] sierpnia 2011 r. wystąpiła o zwrot należności celnych w trybie art. 236 WKC wraz z odsetkami podnosząc, że przedmiotowy towar powinien być klasyfikowany do kodu CN 8528 71 13 (TARIC 8528 71 13 00) z zerową stawką celną.
Decyzją z [...] marca 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. odmówił zwrotu wnioskowanych należności stwierdzając, że kwota długu celnego została zaksięgowana prawidłowo i brak jest podstaw do jej korygowania.
Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu odwołania Spółki utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie odmowy zwrotu należności celnych oraz uchylił tę decyzję w zakresie dotyczącym określenia kwoty zobowiązania w VAT i umorzył postępowanie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że klasyfikacja spornych set-top boksów powinna być przeprowadzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zgłoszenia towarów, czyli [...] października 2008 r., kiedy podstawą rozstrzygnięcia było rozporządzenie Komisji (WE) nr 1214/2007 z 20 września 2007 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. UE L 286 z 31.10.2007).
Klasyfikacja towaru stanowiącego dekoder [...] zawierający tuner wideo oraz mikroprocesor, nieposiadający modemu telefonicznego, ale wykorzystujący technologię Ethernet umożliwiającą dostęp do sieci Internet oraz posiadający funkcjonalność dwukierunkowej wymiany informacji, winna być przeprowadzona z
zastosowaniem reguły 6 ORINS. Dodał, że zapisy WTC odnoszące się do ww. kodów CN określają kryteria decydujące o możliwości zaklasyfikowania towaru do jednego z nich. W sprawie sporne było spełnienie przez importowany towar kryterium występowania w tym urządzeniu modemu dostępu do Internetu. Z uwagi na brak w Taryfie celnej definicji pojęć "modem" oraz "modem dostępu do Internetu" w interpretacji zapisu dotyczącego kodu CN 8528 71 13 w brzmieniu "modem dostępu do Internetu" należało korzystać z wykładni językowej. W ocenie organu II instancji nie można było uznać, że technologia Ethernet jest uznana za równoważną modemowi. Organ wskazał, że dane techniczne dekodera [...], opisy gniazd podane w przewodniku użytkownika i instrukcji instalacji (gniazdo Ethernet - do podłączenia modemu zewnętrznego [...]) oraz wyjaśnienia skarżącej potwierdzają, że przedmiotowy towar nie został wyposażony w modem. Wyposażenie urządzenia w gniazdo Ethernet nie oznacza bowiem, że dekoder realizuje funkcję modulowania sygnału internetowego (funkcję tę spełnia modem zewnętrzny [...], przyłączany do spornego dekodera za pomocą przewodu Ethernet).
Organ wskazał, że analiza materiału dowodowego wykluczyła dekoder [...] z kodu CN 8528 71 13; winien być on klasyfikowany w kolejnej najbardziej charakterystycznej podpozycji, czyli do kodu CN 8528 71 19. Takie stanowisko potwierdza praktyka państw członkowskich przy wydawaniu Wiążących Informacji Taryfowych, które set-top boxy nie zawierające modemu, ale umożliwiające interaktywną wymianę informacji i dostęp do Internetu za pomocą interfejsu Ethernet, klasyfikują do kodu CN 8528 71 19. Co do WIT z [...] listopada 2011 r., załączonej przez skarżącą na potwierdzenie stanowiska o zasadności klasyfikowania spornych dekoderów do kodu CN 8528 71 13, organ stwierdził, że dokument ten zobowiązuje organy celne jedynie w odniesieniu do towarów, dla których formalności zostały dokonane po dniu, w którym informacja została przez nie wydana.
Organ stwierdził, że ponieważ klasyfikacja taryfowa podana w zgłoszeniu celnym była prawidłowa brak podstaw do zwrotu należności celnych z odsetkami
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, zarzucając naruszenie:
a) podpozycji 8528 71 13 Taryfy celnej oraz reguł 1 i 6 ORiNS przez błędną klasyfikację taryfową importowanych set-top boksów wynikającą z błędnej wykładni przepisów Taryfy celnej, a w konsekwencji określenie należności celnych w nieprawidłowej wysokości;
b) art. 236 WKC oraz art. 67 ust. 1 Prawa celnego przez odmowę zwrotu
nienależnie wpłaconych należności celnych oraz wypłaty odsetek od tych należności w
sytuacji, gdy nienależna wpłata wynikała z błędu legislacyjnego, wskutek którego
Skarżąca klasyfikowała dekodery do nieprawidłowego kodu CN;
c) art. 29 ust. 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
oraz art. 208 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z
2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.) przez nieprawidłowe określenie podstawy
opodatkowania.
Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że stan faktyczny w sprawie nie jest sporny w zakresie opisu przedmiotu importu. Sporne było natomiast, czy dla uznania, że spełniona jest cecha zawierania modemu dostępu do Internetu, warunkująca zaklasyfikowanie towaru do podpozycji 8528 71 13 Wspólnej Taryfy Celnej, rozstrzygające znaczenie ma sama tylko możliwość dostępu do Internetu i zapewnienie interaktywności lub dwustronnej wymiany informacji, czy też zastosowana w tym celu technika sprowadzająca się do wbudowania w urządzenie modemu modulującego i demodulującego zarówno sygnały danych wyjściowych, jak i wejściowych.
Sąd podał, że w dacie objęcia spornego towaru procedurą dopuszczenia do obrotu zastosowanie miało rozporządzenie Komisji (WE) nr 1214/2007 z 20 września 2007 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. UE L 286, str. 1). Przywołał także wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 22 listopada 2012 r. w sprawach połączonych C-320/11, C-330/11, C-382/11 i C-383/11.
Podniósł, że Trybunał wskazał, że uwagi wyjaśniające do CN powinny być zgodne z przepisami CN i nie mogą zmieniać ich zakresu. Jeżeli okaże się, że są sprzeczne z brzmieniem pozycji CN i uwag do sekcji lub działów, powinny być pominięte. Trybunał wskazał, że uwagi wyjaśniające z 7 maja 2008 r. zbyt zawężają wykładnię pojęcia "modem" w rozumieniu pozycji 8528 71 13 CN. Wyjaśnił, że w ramach sporów pomiędzy Unią Europejską a różnymi państwami, zespół specjalny WTO przyjął szerszą definicję pojęcia "modem" niż definicja znajdująca się w uwagach wyjaśniających z dnia 7 maja 2008 r. Wskazał, że Trybunał uznał, iż wyłączając z zakresu pojęcia "modem" urządzenia pełniące funkcję podobną do modemu ze względów technicznych, podczas gdy jedynie cel umożliwienia dostępu do Internetu ma znaczenie dla celów klasyfikacji, Uwagi wyjaśniające z 7 maja 2008 r. dotyczące
podpozycji 8528 71 13 ograniczyły znaczenie tego pojęcia, czyniąc je sprzecznymi z CN. W ocenie Trybunału, w rozumieniu podpozycji 8528 71 13 CN "modem dostępu do Internetu" przekłada się na urządzenie, które jest w stanie umożliwić dostęp do Internetu i zapewnić interaktywność lub dwustronną wymianę informacji. Sama tylko możliwość dostępu do Internetu, a nie zastosowana w tym celu technika, ma znaczenie dla celów klasyfikacji. Ponadto urządzenie to, aby można je było zaklasyfikować do podpozycji 8528 71 13 CN, musi być w stanie samodzielnie udostępnić Internet za pomocą wbudowanego w nie modemu. Dostęp do Internetu nie powinien zatem wymagać interwencji żadnego innego urządzenia lub mechanizmu.
W ocenie Sądu, organ naruszył w postępowaniu art. 180 i art. 191 O.p. przez fakt, iż nie poddał analizie i nie zastosował powołanego wyroku Trybunału Sprawiedliwości, który stanowi źródło interpretacji prawa wspólnotowego w zakresie reguł klasyfikacji Nomenklatury scalonej i konkretnych pozycji tej nomenklatury.
Sąd natomiast nie uznał za zasadny zarzutu naruszenia art. 67 ust. 1 Prawa celnego przez odmowę wypłaty odsetek od nieprawidłowo naliczonego długu celnego. Sąd przytoczył ten przepis i podkreślił, że chodzi w nim o organy administracji państw członkowskich, a także państw trzecich, które mają zapewnić dozór celny i kontrolę celną zgodnie z definicjami tych zadań zawartymi w art. 4 pkt 13 i 14 WKC. Sąd stanął na stanowisku, że za organ celny nie można uznać Komisji Europejskiej.
II
W sprawie złożone zostały dwie skargi kasacyjne.
1/ Skarga kasacyjna Dyrektora Izby Celnej w W. została prawomocnie odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt V SA/WA 460/13, z powodu wniesienia jej po terminie zakreślonym do jej złożenia.
2/ Skarga kasacyjna S. sp. z o.o. jest przedmiotem rozpoznania.
W skardze kasacyjnej Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi oraz uchylenie decyzji Dyrektora odmawiającej zwrotu należności na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej: p.p.s.a.).
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez:
1. niewłaściwe zastosowanie art. 67 ust. 1 Prawa celnego przez odmowę prawa do wypłaty odsetek od zwracanych należności celnych naliczonych nieprawidłowo w
wyniku błędu organów celnych, która to odmowa była rezultatem niedostrzeżenia przez Sąd błędów organów celnych;
2. błędną wykładnię art. 67 ust. 1 Prawa celnego w zw. z art. 131 § 1 ustawy p.p.s.a. poprzez uznanie, że błędem organów celnych, o którym mowa w tym przepisie nie mogą być w szczególności działania Komisji Europejskiej polegające na dostarczaniu w ramach jej kompetencji informacji uwzględnianych przy pokrywaniu należności celnych i mogące wzbudzać uzasadnione oczekiwania dłużnika.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka wyjaśniła, że nie kwestionuje przedstawionej w zaskarżonym wyroku oceny prawnej dotyczącej klasyfikacji taryfowej set-top boksów, gdyż w tym zakresie stanowisko Sądu jest w jej ocenie prawidłowe.
Podstawy kasacyjne dotyczą wyłącznie oceny prawnej dotyczącej braku prawa do otrzymania odsetek od zwracanych należności celnych. Zarzuciła, że Sąd naruszył art. 67 ust. 1 Prawa celnego odmawiając prawa do wypłaty odsetek od zwracanych należności celnych, która to odmowa była rezultatem niedostrzeżenia przez Sąd błędów organów celnych.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające ocenę, że klasyfikacja spornego urządzenia do kodu CN 8528 7119, wynikała z co najmniej następujących błędów organów celnych: bierne działanie organów przyjmujących przez dłuższy okres (lata 2008-2011) szereg (ok. 200) zgłoszeń celnych takich samych towarów (set-top boksy) bez żadnych zastrzeżeń, aktywne działanie organów wydających i kontrolujących decyzje (w latach 2012-2013) o odmowie zmiany klasyfikacji taryfowej importowanych towarów i zwrotu cła w odniesieniu do wszystkich wniosków złożonych przez Skarżącą w tym przedmiocie. Błędy te popełnione zostały w okresie, kiedy znane były już (odpowiednio wszystkie lub niektóre) okoliczności przemawiające za koniecznością klasyfikowania set-top boksów do kodu TARIC 8528 7113 00 z zerową stawką celną. Te okoliczności to: porozumienie ITA przewidujące, że system handlowy każdej ze stron będzie ewoluował w sposób ułatwiający dostęp do rynku dla produktów technologii informatycznej oraz że każda ze stron zwiąże i wyeliminuje cła, opłaty celne i inne opłaty jakiegokolwiek rodzaju w odniesieniu do niektórych produktów, Decyzja DSB stwierdzająca, że ograniczając w Notach wyjaśniających zakres zastosowania kodu CN 8528 7113 i związanego z nim zwolnienia z cła do urządzeń posiadających wbudowany modem naruszono zobowiązania UE wynikające z porozumienia ITA, wyrok TSUE z 14 kwietnia 2011 r. potwierdzający, że do klasyfikacji celnej set-top boksów z napędem dysku twardego należy stosować kod CB 8528 7113 mimo Not wyjaśniających, zmiana taryfy celnej oraz
uchylenie błędnych Not wyjaśniających wprowadzone w celu ich dostosowania do Porozumienia ITA zgodnie z Decyzją DSB, wprowadzenie uwagi dodatkowej 3 w dziale 85 Nomenklatury Scalonej, zgodnie z którą urządzenia wykorzystujące m.in. technologię Ethernet należy uznać za posiadające modem, orzeczenie TSUE z 22 listopada 2012 r. wydane w połączonych sprawach C-320/11, C-330/11, C-382/11 i C-383/11 definitywnie przesądzające o konieczności pominięcia Not wyjaśniających niezgodnych z treścią Taryfy celnej oraz przyjęcia szerszej interpretacji pojęcia "modem" przy klasyfikacji celnej set-top boksów.
Skarżąca podała, że pojęcie "błędu organu celnego" nie ma wyjaśnienia w przepisach Prawa celnego, stąd w tym zakresie warto sięgnąć do katalogu zdarzeń na gruncie art. 220 WKC, w którym również pojawia się pojęcie "błędu organów celnych". Podniosła, że w sprawie należało przyjąć, iż organ celny, nie kwestionując przez dłuższy czas szeregu zgłoszeń celnych skarżącej dotyczących takich samych towarów, popełnił błąd polegający na "działaniach biernych". Skarżąca stwierdziła, że w sytuacji przez nią przedstawionej organy celne przyjmowały zgłoszenia stosując nieprawidłową klasyfikację taryfową oraz stawkę celną na podstawie Not wyjaśniających sprzecznych z treścią Taryfy celnej, a następnie konsekwentnie odmawiały zwrotu cła.
Spółka zaznaczyła, że po skreśleniu przez Komisję Europejską Not wyjaśniających sprzecznych z porozumieniem ITA, wystąpiła do organu celnego I instancji z wnioskiem o zmianę danych w zgłoszeniach celnych oraz o zwrot cła wraz z odsetkami. Organ celny I instancji, poprzez skorygowanie zgłoszenia celnego, mógł naprawić powstały błąd, niemniej jednak wydając negatywną dla Spółki decyzję, popełnił kolejny błąd (organu celnego). Skarżąca w złożonym wniosku dokładnie opisała okoliczności, w jakich zastosowała błędną klasyfikację towarową, wskazując przy tym cechy urządzeń przesądzające o ich prawidłowej klasyfikacji taryfowej, właściwą wykładnię przepisów Taryfy celnej oraz poprawny kod CN, do jakiego ówcześnie powinny były zostać zaklasyfikowane set-top boksy.
W ocenie Spółki, utrzymując w mocy decyzję o odmowie zwrotu cła mimo znajomości orzeczenia Trybunału z dnia 22 listopada 2012r. organ celny II instancji popełnił kolejny błąd (błąd organu celnego). Odsetki od nadpłaconych należności celnych, są należne od momentu, w którym skarżąca uiściła należności celne z tytułu zgłoszenia celnego przyjętego przez urząd celny. Już na tym etapie, co zostało wykazane powyżej, organowi celnemu (tj. urzędowi celnemu) można przypisywać błąd, o którym mowa w art. 67 ust. 1 Prawa celnego. Spółka podkreśliła, że kolejne błędy organu celnego pojawiały się również później, w tym w szczególności w momencie
odmowy zwrotu cła skarżącej przez nieuwzględnienie szeregu okoliczności, które wskazywały organom na ich błędne stanowisko w sprawie.
Zdaniem Spółki, Sąd dopuścił się naruszenia art. 67 ust. 1 Prawa c. nie tylko przez jego niewłaściwe zastosowanie, lecz również częściowo poprzez celnego błędną wykładnię w takim zakresie, w jakim przyjął, że działania Komisji Europejskiej polegające na dostarczaniu w ramach jej kompetencji informacji uwzględnianych przy pokrywaniu należności celnych i mogące wzbudzać uzasadnione oczekiwania dłużnika nie mogą być uznane za błąd organu celnego, o którym mowa w tym przepisie. Spółka nie zgodziła się z wykładnią pojęcia "błąd organu celnego" zaakceptowaną przez Sąd pierwszej instancji. Powołując się na wyroki Trybunału Sprawiedliwości wskazała, że rola Komisji w analizowanych sprawach jest odmienna od tej, jaką odgrywa przy wprowadzaniu Not wyjaśniających. Skarżąca stwierdziła, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał niejednokrotnie na możliwość popełnienia błędu przez organ celny poprzez opublikowanie wadliwego tłumaczenia przepisów Taryfy celnej, choć przy braku dogłębnej analizy, mogłoby się prima facie wydawać, że tłumaczenie przepisów nie jest zadaniem organu celnego. Rola Komisji Europejskiej w opublikowaniu Not wyjaśniających błędnie tłumaczących zasady stosowania Taryfy celnej jest niemal identyczna jak działanie uznane za błąd organów celnych w powołanych sprawach. Skarżąca zwróciła uwagę na art. 871 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego do WKC, który wprost wskazuje na możliwość popełnienia przez Komisję błędu w rozumieniu art. 220 ust. 2 lit. b) WKC.
Podsumowując, Skarżąca stwierdziła, że błędna wykładnia art. 67 ust. 1 Prawa celnego dokonana przez Sąd nie przeważa jako jedyna o prawie Skarżącej do uzyskania zwrotu cła wraz z oprocentowaniem, gdyż w jej sytuacji wystąpił szereg błędów innych organów celnych przyjmujących wadliwe zgłoszenia celne i odmawiających zwrotu należności celnych nawet po wydaniu orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości. Skoro Sąd pierwszej instancji odniósł się w zaskarżonym wyroku do błędu popełnionego przez Komisję Europejską w kontekście wykładni art. 67 ust. 1 Prawa celnego, skarżąca przedstawiła argumenty przeciwko przyjętej wykładni tego przepisu. Nie zmienia to faktu, że nawet przy takiej interpretacji art. 67 ust. 1, mając na uwadze brak związania Sądu I instancji zarzutami i wnioskami skargi, Sąd powinien był wywieść prawo skarżącej do oprocentowania zwracanych należności celnych w głównej mierze z pozostałych, wskazanych powyżej błędów popełnionych przez organy celne.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej zawarte podzielił sąd kasacyjny.
W tym miejscu należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w § 2 tego artykułu. Sąd kasacyjny orzekający w tej sprawie stwierdził, że zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności, stąd do rozpoznania pozostały przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty.
Skarga kasacyjna Spółki została oparta wyłącznie na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. na zarzucie naruszenia prawa materialnego w postaci art. 67 ust. 1 ustawy Prawo celne. Zdaniem skarżącej przepis ten został naruszony zarówno przez jego niewłaściwe zastosowanie, jak i błędną wykładnię.
Niewłaściwe zastosowanie art. 67 ust.1 Prawa celnego polegało na odmowie przyznania prawa do wypłaty odsetek od zwracanych należności celnych naliczonych nieprawidłowo wskutek błędu organów celnych, czego nie dostrzegł, zdaniem skarżącej, Sąd I instancji.
Zarzut błędnej wykładni art. 67 ust. 1 Prawa celnego powiązany został z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w skardze kasacyjnej wskazany został art. 131 § 1 p.p.s.a., co sprostował pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 19 grudnia 2014 r., jako oczywistą omyłkę) i dotyczył uznania, że działania Komisji Europejskiej polegające na dostarczaniu w ramach jej kompetencji informacji uwzględnianych przy pokrywaniu należności celnych i mogących wzbudzać uzasadnione oczekiwania dłużnika nie stanowią błędu organów celnych, o którym mowa w tym przepisie.
Ocenę przedstawionych wyżej zarzutów skargi kasacyjnej należy rozpocząć od analizy art. 67 ust 1 ustawy Prawo celne, zgodnie z którym od zwracanych należności organ celny płaci odsetki, gdy niewłaściwe ustalenia kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W takim przypadku odsetki oblicza się od dnia zapłaty należności podlegających zwrotowi oraz według zasad i w wysokości określonej w odrębnych przepisach, dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych. Treść tego szczególnego uregulowania wskazuje, że zapłata odsetek od zwracanych należności celnych nie jest zasadą i następuje dopiero po spełnieniu przesłanek opisanych w art. 67 ust 1 Prawa celnego, którymi są: błąd organu celnego i brak przyczynienia się
dłużnika do powstania tego błędu. Nie chodzi więc jedynie o stwierdzenie braku podstawy do zapłaty należności celnych, lecz powiązanie tego z błędnym postępowaniem organu celnego. Istotne jest też, na co wskazuje zdanie drugie analizowanego przepisu, że w takim przypadku odsetki oblicza się od dnia zapłaty należności podlegających zwrotowi, co oznacza uznanie, że należności te od początku nie były należne - nie ma bowiem możliwości ustalenia, że stały się nienależne w jakimś innym, późniejszym momencie.
Zdaniem Spółki błędna wykładnia art. 67 ust 1 ustawy Prawo celne polegała m.in na tym, że Sąd I instancji zaakceptował stanowisko, iż działania Komisji Europejskiej, która w ramach swoich kompetencji dostarcza istotnych informacji dla ustalenia należności celnych, nie mogą być potraktowane za błąd organów celnych. Poszukując definicji pojęcia organu celnego należy odwołać się do art. 4 WKC, który w pkt 3 stanowi, że organy celne oznaczają organy uprawnione między innymi do stosowania przepisów prawa celnego. Definicja organów celnych skonstruowana została przez wskazanie ich uprawnień do stosowania przepisów prawa celnego. Niemożność zawarcia w tej definicji wprost określenia organów celnych wynikała z braku podstaw prawnych dla unifikacji tych regulacji w prawie wspólnotowym i pozostawienia w kompetencji poszczególnych krajów członkowskich kształtowania struktury organizacyjnej organów celnych. Przepisy prawa celnego określone zostały w art. 1 WKC, gdzie rozróżniono przepisy wspólnotowe i przepisy krajowe.
W kontekście powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącej, że za organ celny można uznać Komisję Europejską, ponieważ nie jest ona uprawniona do stosowania przepisów prawa celnego. Sąd I instancji uznając, że Komisja Europejska nie jest organem celnym powołał się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu z 19 marca 2013 r. w sprawie Leon Van Parys NV p-ko Komisji Europejskiej, w którym Trybunał stwierdził, że z art. 4 pkt 3 WKC wynika, że "organy celne" oznaczają organy uprawnione między innymi do stosowania przepisów prawa celnego, tym samym chodzi o organy administracji państw członkowskich, a także państw trzecich, które mają zapewnić dozór celny i kontrolę celną zgodnie z definicjami tych zadań zawartymi w art. 4 pkt 13 i 14 WKC. Trybunał dostrzegł w analizowanej sprawie udział Komisji w zarządzaniu kontyngentem taryfowym umożliwiający przywóz towarów z zastosowaniem obniżonej stawki celnej, ale nie zaakceptował stanowiska, że z tego tytułu staje się ona organem celnym, tym samym uznał, że ewentualne błędy Komisji w tych ramach nie stanowią błędu w rozumieniu art. 220 ust. 2 lit. b) WKC. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego,
nie ma podstaw prawnych, by odmiennie ocenić udział Komisji Europejskiej w związku z wydawaniem Not wyjaśniających, które do tego nie mają charakteru wiążącego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest zasadny argument skarżącej, że podstawę uznania Komisji jako organu celnego wywieźć można z art. 871 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania WKC. Uwzględniając zapis powołanego przepisu należy nade wszystko mieć na uwadze, że zamieszczony został on w regulacjach dotyczących pokrycia kwoty długu celnego i służy zupełnie innym (dokładnie odwrotnym w rozumieniu skutków finansowych, bo skutkującym "rezygnacją" z pobrania należności celnych) celom, niż postanowienia art. 76 ust 1 ustawy Prawo celne. Mimo tego argumentu, z jego treści także nie można wywnioskować, że Komisję utożsamiono w nim z organem celnym; co najwyżej na tle określonej regulacji uwzględniono, że można jej działania potraktować jak błąd w rozumieniu art. 220 ust. 2 lit. b) WKC.
Niewątpliwie za uzasadnione należy traktować stanowisko, że z uwagi na uzupełniający charakter regulacji zawartej w ustawie Prawo celne wobec postanowień zawartych w WKC skarżąca, jak i Sąd poszukiwały możliwości rozwiązania problemu na gruncie WKC. W obu aktach nie ma definicji "błędu organu", tym niemniej zwrot taki pojawia się w art. 220 ust 2 lit. b WKC. Postępując w ten sposób trzeba mieć jednak na uwadze, że postanowienia WKC nie zawierają regulacji analogicznych do zawartych w art. 76 ustawy Prawo celne, dotyczących oprocentowania kwot zwracanych należności, lecz traktują o błędzie organów celnych w kontekście art. 220 ust. 2 lit. b WKC. Tymczasem postanowienia tego przepisu dotyczące retrospektywnego zaksięgowania należności celnych stanowią wyjątek w realizacji celu doprowadzenia do zgodności pomiędzy kwotą należności celnych wynikających z obowiązujących przepisów a kwotą, która została zaksięgowana. Sytuacja jest więc odwrotna, o tyle, że przyjęta do porównania regulacja służy zaakceptowaniu, że nie dojdzie do pobrania zgodnych z prawem należności celnych, a w rozstrzyganej sprawie chodzi o pokrycie swoistej "szkody" zobowiązanemu wobec uznania, że uiszczone już przez niego należności były niewłaściwie ustalone.
W kontekście przedstawionych wyżej argumentów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut błędnej wykładni art. 67 ust. 1 ustawy Prawo celne, przyjętej przez Sąd I instancji w związku z uznaniem, że wydanie przez Komisję Europejską nieprawidłowych Not wyjaśniających nie odpowiada wymogowi "błędu organu celnego" w rozumieniu tego przepisu, za niezasadny.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednocześnie, że skarżąca w skardze kasacyjnej przytoczyła szereg innych okoliczności, które, w jej ocenie, powinny w konfrontacji z działaniami organów celnych zostać uznane za ich błąd. Za takie zdarzenia uznała istnienie Porozumienia w sprawie handlu produktami technologii informacyjnej, tzw. Porozumienie ITA, decyzje wydane przez organ ds. rozstrzygania sporów WTO, wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 14 kwietnia 2011 r. w sprawach połączonych C-289/09 i C-288/09, zmiana taryfy celnej 24 czerwca 2011 r., wprowadzenie uwagi dodatkowej 3 w dziale 85 Nomenklatury Scalonej w lutym 2012 r., orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z 22 listopada 2012r w sprawach połączonych C-320/11, C-330/11, C-382/11 i C-383/11. W kontekście wymienionych wyżej zdarzeń skarżąca zarzuciła akceptację zaskarżonym wyrokiem biernych i aktywnych działań organów celnych, skutkujących odmową zwrotu uiszczonych należności celnych.
Jakkolwiek przedstawione okoliczności uzasadniały zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci art. 67 ust 1 ustawy Prawo celne, to w swej istocie wiązały się także z zarzutem błędnej wykładni powołanego przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony w sprawie właśnie zarzut naruszenia art. 67 ust 1 ustawy Prawo celne przez błędną wykładnię w związku z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Ostatni z powołanych przepisów wskazuje, że sąd pierwszej instancji rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarżąca w końcowej części uzasadnienia podniosła, że skoro Sąd I instancji nie podzielił zaproponowanej interpretacji art. 67 ust. 1 ustawy Prawo celnej, by za błąd organu potraktować błąd Komisji Europejskiej, to miał obowiązek z urzędu, mimo braku takiego zarzutu, ocenić działania organów celnych w kontekście przedstawionych obiektywnych okoliczności faktycznych, które powinny wpłynąć na zmianę ich stanowiska, co do zwrotu nienależnie ustalonych należności na rzecz skarżącej.
Należy podkreślić, że zarzut błędnej wykładni przepisów prawa odnosi się także do interpretacji pojęć niedookreślonych i klauzul generalnych. Występowanie takich pojęć nie oznacza zgody na dowolność interpretacyjną, bo także w takim przypadku interpretatora obowiązują przyjęte reguły wykładni, jednak, co należy szczególnie zaakcentować, dokonywać oceny można w oparciu o wszechstronną i szczegółową ocenę konkretnych okoliczności faktycznych sprawy (por. L. Morawski "Zasady wykładni prawa" Toruń 2010, str. 274). Dla prawidłowej oceny zarzutu skargi kasacyjnej co do błędnej wykładni art. 67 ust. 1 ustawy Prawo celne koniecznym pozostaje więc zestawienie wszechstronnie ustalonych okoliczności faktycznych (wskazanych przez
skarżącą) z niedookreślonym pojęciem danej regulacji, w tym przypadku pojęciem "błędu" i, zgodnie z dyrektywami wykładni, dokonanie oceny, czy taki błąd w postępowaniu organom w sprawie można przypisać. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak takiego zabiegu dokonać w sytuacji, gdy nie wykonał tego Sąd I instancji. Rację ma skarżąca zarzucając, że ocenę co do błędu organu celnego w zaskarżonym wyroku ograniczono wyłącznie do wywodów w przedmiocie błędu Komisji, jako podmiotu niebędącego organem celnym. Stąd Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw prawnych do odnoszenia się do rozległej argumentacji skargi kasacyjnej, w tym przykładów z orzecznictwa (wyroki Trybunału Sprawiedliwości w sprawach C-250/91, połączonych C-288/09 i C-289/09, jak również wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych na str. 6 i 7 uzasadnienia), dotyczącej postrzegania pojęcia błędu organów celnych w rozumieniu art. 220 ust. 2 lit. b) WKC.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego niewłaściwego zastosowania art. 67 ust. 1 ustawy Prawo celne w związku z odmową zwrotu uiszczonych należności celnych, która wynikała z błędu organów celnych, to Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut ten jest przedwczesny wobec braku poczynienia wywodów w tym zakresie przez Sąd I instancji. Wymienione na str. 4 uzasadnienia skargi kasacyjnej zdarzenia i okoliczności, które powodowały, w ocenie skarżącej, wiedzę organów celnych, że błędne jest ich postępowanie konsekwentnie odmawiające zwrotu niewłaściwie ustalonej kwoty należności, dopiero przy ponownym rozpoznaniu skargi staną się przedmiotem oceny Sądu. Ponownie dokonana ocena, przy uwzględnieniu wskazanych zdarzeń otworzy możliwość oceny zastosowania prawa materialnego na tle niespornego dla stron, ale wszechstronnie ocenionego, stanu faktycznego sprawy.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. Należy w tym miejscu podkreślić, że przedmiotem skargi kasacyjnej było rozstrzygnięcie Sądu I instancji w zakresie odmowy prawa do otrzymania odsetek od zwracanych należności celnych, skarżąca natomiast nie kwestionowała wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o klasyfikacji taryfowej set-top boksów dokonanej w zaskarżonym wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji zobowiązany będzie do dokonania interpretacji pojęcia błędów organów celnej w konfrontacji ze zdarzeniami wymienionymi na str. 4 uzasadnienia skargi kasacyjnej i rozważy, czy rzeczywiście, a
jeżeli tak to w jakim momencie, organy powinny mieć świadomość, że działają błędnie odmawiając zwrotu Spółce należności celnych. Należy przy tym uwzględnić, że późniejsza świadomość błędu w postępowaniu organów musi odnosić się do oceny prawidłowości działania w momencie, w którym te należności zostały zapłacone, albowiem art. 67 ust. 1 ustawy Prawo celne przyznaje prawo do uzyskania odsetek od dnia dokonania zapłaty; w niniejszej sprawie zgłoszenia celnego dokonano w październiku 2008 r.
O kosztach postępowania kasacyjnego w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał wobec braku podstaw do rozliczenia tych kosztów pomiędzy stronami. Skarżąca bowiem zaskarżyła wyrok uchylający zaskarżoną decyzję, co - mimo uwzględnienia skargi kasacyjnej - uniemożliwiało zastosowanie w sprawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło