III SA/Wa 536/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-06
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Marek Krawczak, Jarosław Trelka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy objęcie przez akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej (SKA) nowych akcji w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego ze środków własnych spółki (kapitału zapasowego pochodzącego z agio emisyjnego) stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że objęcie przez akcjonariusza SKA nowych akcji w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego ze środków własnych spółki (kapitału zapasowego) nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podkreślono, że SKA nie jest osobą prawną, a przepisy dotyczące podwyższenia kapitału zakładowego w spółkach kapitałowych (art. 24 ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f.) nie mają zastosowania. Wskazano, że akcje nie są dywidendą w formie rzeczowej, a ich przydzielenie nie jest równoznaczne z uzyskaniem przychodu w momencie ich nabycia, lecz może wpłynąć na przyszły przychód ze zbycia akcji.Stan faktyczny
Skarżący, akcjonariusz spółki komandytowo-akcyjnej (SKA), zapytał o skutki podatkowe podwyższenia kapitału zakładowego SKA ze środków własnych (kapitału zapasowego pochodzącego z agio emisyjnego) poprzez emisję nowych akcji. Skarżący uważał, że nie powstaje wówczas przychód podlegający opodatkowaniu. Minister Finansów uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe w części dotyczącej emisji nowych akcji, twierdząc, że stanowi to przychód z tytułu udziału w SKA, opodatkowany jako przychód z działalności gospodarczej. Skarżący złożył skargę do WSA w Warszawie, domagając się uchylenia interpretacji.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej i zasądzenie od Ministra Finansów na rzecz T. W. kwoty 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2013 r. sprawy ze skargi T. W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz T. W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżący – T. W. wystąpił do Ministra Finansów o wydanie pisemnej
interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od
osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych związanych z podjęciem uchwały
o podwyższeniu kapitału zakładowego przez spółkę komandytowo-akcyjną z zysków
zgromadzonych przez tę spółkę poprzez emisję nowych akcji lub podwyższenie
wartości nominalnej dotychczasowych akcji.
Przedstawiając zdarzenie przyszłe wskazał, że jest akcjonariuszem spółki
komandytowo - akcyjnej (dalej "SKA"), która powstała w wyniku przekształcenia
spółki komandytowej. Skarżący zamierza przystąpić jako akcjonariusz do kolejnych
SKA.
Walne zgromadzenie SKA podejmie uchwałę o podwyższeniu kapitału
zakładowego ze środków własnych SKA poprzez emisję nowych akcji lub
podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji. Na ten cel zostaną
przekazane środki zgromadzone na kapitale zapasowym SKA pochodzące z tzw.
agio emisyjnego z poprzednich emisji akcji. Agio emisyjne powstało w związku
z wniesieniem do SKA wkładów pieniężnych i niepieniężnych.
Akcje przydzielone (nabyte) w tym trybie nie wymagają objęcia, będą
przysługiwały akcjonariuszom w stosunku do ich udziałów w dotychczasowym
kapitale zakładowym.
W związku z powyższym Skarżący zadał następujące pytanie: czy jako
akcjonariusz SKA jest zobowiązany zapłacić podatek dochodowy od osób
fizycznych, jeśli walne zgromadzenie SKA podejmie uchwałę o przekazaniu środków
zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał zakładowy SKA, a jemu zostaną
przydzielone nowe akcje lub nastąpi podwyższenie wartości nominalnej
dotychczasowych akcji?
Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że art. 8 ustawy z dnia 26 lipca
1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.
dalej "u.p.d.o.f.") nie obejmuje swoim zakresem opodatkowania przychodu
uzyskanego przez akcjonariusza SKA w przypadku podniesienia kapitału
zakładowego ze środków własnych SKA. Wskazał, że również unormowania art. 11
ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. nie obejmują swoim zakresem opisanej
w zdarzeniu przyszłym sytuacji. Nie przewiduje jej także przepis art. 17 u.p.d.o.f.
wymieniający przychody z kapitałów pieniężnych. Z kolei z brzmienia art. 24 ust. 5
pkt 4 u.p.d.o.f. jasno wynika, iż dochód (przychód) do opodatkowania powstaje
jedynie na skutek podwyższenia kapitału zakładowego w spółce będącej osobą
prawną. Natomiast zgodnie z przepisem art. 8 i art. 125 Kodeksu spółek handlowych
(Dz. U. z 2000 r. Nr 94 poz. 1037; dalej "K.s.h.") oraz art. 331 Kodeksu cywilnego
(Dz. U. z 1964 r. Nr 16 poz. 93) spółka komandytowo-akcyjna jest jednostką
organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną
tak jak pozostałym spółkom osobowym. Z uwagi na powyższe Skarżący jako
akcjonariusz SKA nie ma obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób
fizycznych jeśli walne zgromadzenie SKA podejmie uchwałę o przekazaniu środków
zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał zakładowy SKA, a jemu zostaną
przydzielone nowe akcje lub nastąpi podwyższenie wartości nominalnej
dotychczasowych akcji, gdyż obowiązku takiego nie przewiduje u.p.d.o.f.
W interpretacji indywidualnej z [...] listopada 2012 r. Minister Finansów,
z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., uznał
stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe w części dotyczącej podwyższenia
kapitału zakładowego z zysków zgromadzonych przez tę spółkę poprzez emisję
nowych akcji oraz za prawidłowe w części dotyczącej podwyższenia kapitału
zakładowego z zysków zgromadzonych przez tę spółkę poprzez podwyższenie
wartości nominalnej dotychczasowych akcji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż na gruncie prawa podatkowego odmiennie
kwalifikuje się podwyższenie kapitału zakładowego ze środków własnych SKA
poprzez podniesienie wartości nominalnej dotychczasowych akcji oraz podwyższenie
kapitału zakładowego ze środków własnych SKA poprzez emisję nowych akcji.
Następnie wskazał, iż z brzmienia art. 24 ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f. wynika, że
dochód (przychód) z tytułu udziału w zyskach osoby prawnej powstaje jedynie na
skutek podwyższenia kapitału zakładowego w spółce będącej osobą prawną.
Natomiast spółka komandytowo-akcyjna jest jednostką organizacyjną niebędącą
osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną tak jak pozostałym spółkom
osobowym. To oznacza, że nie ma mowy o powstaniu u jej akcjonariusza dochodu
(przychodu), o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f.
Organ przytoczył również brzmienie art. 11 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f.
W kontekście tych przepisów stwierdził, że nie ma podstaw aby podwyższenie
kapitału zakładowego w SKA w drodze podwyższenia wartości nominalnej
dotychczas posiadanych akcji kwalifikować jako przychód otrzymany, postawiony do
dyspozycji lub należny. W ocenie organu nie mamy tutaj do czynienia ze
świadczeniem jakie powstaje po stronie akcjonariusza, lecz wyłącznie ze wzrostem
wartości akcji jakie były już w jego posiadaniu. Tymczasem wzrost wartości papierów
wartościowych w czasie ich posiadania przez właściciela nie skutkuje jeszcze sam w
sobie powstaniem przychodu, jeżeli nie towarzyszą mu kolejne operacje na tych
papierach wartościowych. Mając na uwadze powyższe wyjaśnił, iż w następstwie
podwyższenia wartości nominalnej akcji SKA, akcjonariusz SKA nie uzyskuje
przychodu. Zdarzenie to nie powoduje otrzymania ani postawienia do dyspozycji
podatnika pieniędzy, wartości pieniężnych oraz świadczeń w naturze lub innych
nieodpłatnych świadczeń zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodu należnego lub
przychodu z tytułu kapitałów pieniężnych w tym z udziału w zyskach osób prawnych.
Organ zgodził się zatem ze stanowiskiem Skarżącego, że akcjonariusz SKA nie ma
obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w przypadku, gdy
dojdzie do przekazania środków zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał
zakładowy SKA poprzez podwyższenie wartości nominalnej dotychczas posiadanych
akcji. W takiej sytuacji bowiem nie powstaje przychód do opodatkowania, gdyż
takiego obowiązku nie przewiduje u.p.d.o.f.
Zdaniem organu inaczej jest zaś w sytuacji, gdy w majątku akcjonariusza
pojawia się zmaterializowane, realne i rzeczywiste przysporzenie w postaci nowych
akcji, których przed podwyższeniem kapitału zakładowego w SKA nie miał.
Przysporzenie to pochodzi przy tym w całości z majątku spółki. Nadwyżka ponad
wartość nominalną akcji dotąd posiadanych (tzw. agio) nie jest majątkiem
akcjonariusza lecz majątkiem spółki. Zatem w sytuacji, gdy w następstwie
przeznaczenia środków własnych z kapitału zapasowego SKA na jej kapitał
zakładowy dochodzi do emisji nowych akcji celem przekazania ich nieodpłatnie
dotychczasowym akcjonariuszom, akcjonariusz otrzymuje od spółki świadczenie,
stąd przychód w wysokości odpowiadającej przypadającej na akcjonariusza części
wartości środków przeznaczonych na podwyższenie kapitału zakładowego należy
potraktować jako przychód z tytułu udziału w SKA, a zatem akcjonariusz uzyskuje
przychód z działalności gospodarczej. W ocenie organu skutki otrzymania takich
akcji będą identyczne jak gdyby akcjonariusz otrzymał ze spółki dywidendę, tyle że
w formie rzeczowej. Efektem uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego ze
środków spółki będzie przydzielenie akcjonariuszom akcji, które już nie będą
wymagać objęcia. Część majątku spółki zostanie zatem przekazana akcjonariuszom
w tej formie.
Reasumując organ stwierdził, iż Skarżący jako akcjonariusz SKA nie ma
obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych jeśli walne
zgromadzenie SKA podejmie uchwałę o przekazaniu środków zgromadzonych na
kapitale zakładowym SKA w przypadku, gdy nastąpi podwyższenie wartości
nominalnej dotychczas posiadanych akcji. Natomiast otrzymanie przez akcjonariusza
SKA akcji nowej emisji w następstwie podwyższenia kapitału zakładowego należy
potraktować jako przychód z tytułu udziału w SKA i podobnie jak dywidendę z tej
spółki zaliczyć do przychodu z działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 10
ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. i opodatkować.
Skarżący uznał, że wydana w niniejszej sprawie interpretacja jest niezgodna
z prawem i wezwał organ do usunięcia tej niezgodności. W odpowiedzi na to
wezwanie organ stwierdził, że nie znajduje podstaw do zmiany interpretacji.
Następnie Skarżący złożył skargę na powyższą interpretację do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej
uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji zarzucił
naruszenie:
- art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f. w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. oraz art. 11 i art. 14
ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie
i w konsekwencji uznanie, że otrzymanie przez akcjonariusza SKA akcji nowej emisji
w następstwie podwyższenia kapitału zakładowego należy potraktować jako
przychód z tytułu uczestnictwa w SKA, który podlega opodatkowaniu jako przychód z
działalności gospodarczej;
- art. 120 oraz art. 121 § 1 w związku z art. 14h oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012 r. poz. 749) poprzez
dokonanie rozszerzającej interpretacji przepisów prawa podatkowego
i w konsekwencji uznanie, że po stronie Skarżącego jako akcjonariusza SKA
opodatkowaniu będzie podlegało otrzymanie przez niego akcji nowej emisji
w następstwie podwyższenia kapitału zakładowego SKA. W ocenie Skarżącego,
wykładnia dokonana przez organ narusza zasadę prowadzenia postępowania
w zakresie wydania interpretacji indywidualnej w sposób budzący zaufanie do
organów podatkowych, a naruszenie powyżej wskazanych przepisów nastąpiło
również poprzez wydanie przez Ministra Finansów, działającego przez organy
upoważnione do wydania interpretacji - właściwego Dyrektora Izby Skarbowej
odmiennych interpretacji dotyczących takiego samego zdarzenia przyszłego co
narusza zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych.
W uzasadnieniu skargi podkreślił, że SKA jest spółką osobową o charakterze
hybrydalnym, gdyż - zgodnie z art. 126 K.s.h. - stosuje się do niej przepisy o SKA,
o spółce jawnej i o spółce akcyjnej. Spośród spółek osobowych tylko w SKA
występuje pojęcie kapitału zakładowego. Wskazując na różne tryby podwyższania
kapitału zakładowego, Skarżący przytoczył treść art. 431 § 1 i art. 442 § 1 K.s.h.
w związku z art. 126 K.s.h.
Skarżący ponadto stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5 pkt 4
u.p.d.o.f. opodatkowaniu podlega wyłącznie podwyższenie kapitału zakładowego
w spółkach kapitałowych. Zasada ta nie dotyczy spółek osobowych, w tym SKA,
mimo że spółka ta posiada kapitał zakładowy. Żaden przepis, który ma zastosowanie
do spółek kapitałowych, nie może mieć zastosowania do SKA, chyba że
ustawodawca wyraźnie wskaże takie odesłanie. Organ nie może stosować analogii
przepisów dotyczących spółek kapitałowych do spółki osobowej.
Wniesienie aportu do spółki osobowej w wyniku którego wnoszący aport
otrzymuje udział w zysku spółki osobowej, nie powoduje powstania przychodu. Skoro
sam aport (wkład niepieniężny) do SKA oraz objęcie akcji w zamian za aport nie
wiąże się z obowiązkiem zapłaty podatku, to również późniejsze przekazanie na
kapitał zakładowy wartości otrzymanych przez SKA wskutek aportu nie może
podlegać opodatkowaniu. Przyjęcie innej interpretacji przepisów byłoby
nieuzasadnione systemowo. Brak jest bowiem jakichkolwiek racjonalnych
przesłanek, aby w odmienny i bardziej rygorystyczny sposób - w porównaniu do
transakcji podwyższenia kapitału zakładowego w drodze aportu - regulować zasady
podwyższenia kapitału zakładowego ze środków spółki, które również mogą
pochodzić z majątku wcześniej wniesionego aportem.
W ocenie Skarżącego nie znajduje uzasadnienia kwalifikowanie przychodu
z tytułu objęcia nowo wyemitowanych akcji SKA do źródła z działalności
gospodarczej. Przyczyną takiej kwalifikacji nie może być źródło przychodów,
z którego pochodzą środki przeznaczone na objęcie tych akcji.
Nowo wyemitowane akcje są objęte w zamian za pieniądze zgromadzone na
kapitale zapasowym SKA, tj. gdy doszło do przekazania części wkładów na kapitał
zapasowy. W takim przypadku dojdzie więc do opodatkowania wydatków jakie
ponoszą wspólnicy SKA na objęcie nowych akcji, a nie dochodu z tego tytułu (który
powstanie dopiero w momencie ich zbycia).
Zdaniem Skarżącego nie może zatem dochodzić do powstania przychodu
opodatkowanego w ramach kapitalizacji rezerw, pochodzących z nadwyżki, którą
stanowi różnica pomiędzy wartością wnoszonych wkładów a wartością nominalną
wydanych w zamian za te wkłady akcji ("agio emisyjne"). Podkreślił, że agio emisyjne
może pochodzić także z wkładów pieniężnych.
Przyjmując zatem wykładnię prezentowaną w interpretacji, że przekazanie na
kapitał zakładowy rezerw pochodzących z agio emisyjnego wiąże się
z opodatkowaniem, doszłoby do opodatkowania wydatków - a nie dochodów -
ponoszonych przez podatnika będącego akcjonariuszem. Akcjonariusz poniósł
bowiem wydatki na objęcie akcji opłacając je przy objęciu, gdzie część wkładów
została przekazana na kapitał zapasowy a pozostała część na kapitał zakładowy.
Takie wydatki, w razie zaakceptowania wykładni organu, podlegałby opodatkowaniu
w skutek kapitalizacji rezerw SKA.
Skarżący podkreślił również, że majątek akcjonariusza w postaci akcji SKA,
nie może ulec zwiększeniu wskutek nowej emisji ze środków własnych. Wartość
rynkowa akcji w SKA jest prostą pochodną wartości rynkowej SKA. Nie jest możliwe,
by sama operacja przeksięgowania części kapitału zapasowego na kapitał
zakładowy zwiększyła rynkową wartość SKA.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, podtrzymując stanowisko zawarte
w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy objęcie nowych akcji
w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego ze środków kapitału zapasowego
stanowi dla akcjonariusza podlegający opodatkowaniu przychód.
Zdaniem Skarżącego, w powyżej przedstawionej sytuacji jako akcjonariusz
SKA nie ma obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, gdyż
obowiązku takiego nie przewiduje u.p.d.o.f.
Natomiast zdaniem Ministra Finansów w przypadku, gdy walne zgromadzenie
SKA podejmie uchwałę o przekazaniu środków zgromadzonych na kapitale
zapasowym na kapitał zakładowy SKA i w związku z tym Skarżącemu zostaną
przydzielone nowe akcje, uzyska on przychód z tytułu udziału w SKA, rodzaj
dywidendy rzeczowej (w formie akcji), ze źródła przychodu określonego w art. 10 ust.
1 pkt 3 u.p.d.o.f., który to przychód powinien być opodatkowany.
W ocenie Sądu stanowisko organu upoważnionego do wydania interpretacji
nie jest prawidłowe, a na uwzględnienie zasługują zarzuty skargi dotyczące
naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1
pkt 3, art. 11 oraz art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f.
W tym miejscu zauważyć należy, że tożsamy problem był przedmiotem
wypowiedzi sądów administracyjnych, czego przykładem może być wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 19 czerwca 2013 r., sygn. akt
I SA/Ke 257/13. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w całości poglądy tam
wyrażone.
Utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, znajdujący
potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (w składzie siedmiu
sędziów) z 20 maja 2013 r., sygn. akt II FPS 6/12 jest pogląd, że przychód (dochód)
osoby fizycznej, będącej akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej stosownie do
art. 5b ust. 2 u.p.d.o.f. jest przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej,
a obowiązek odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych
powstaje w dacie powstania przychodu, którą w myśl art. 14 ust. 1 tej ustawy jest
dzień wypłaty dywidendy.
Ustawodawca nie definiuje jednak dla celów podatkowych czym jest przychód
z udziału w SKA. Konieczne jest wobec tego rozważenie spornego zagadnienia
prawnego w kontekście przepisów Kodeksu spółek handlowych.
Zgodnie z art. 126 § 1 pkt 2 K.s.h. w zakresie stosunku prawnego
akcjonariuszy w SKA stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące spółki akcyjnej.
Konsekwencją tej regulacji jest to, że na podstawie art. 347 § 1 w związku z art. 126
§ 1 pkt 2 K.s.h. prawo do udziału w zysku akcjonariusza spółki powstaje dopiero
z chwilą jego przeznaczenia przez zgromadzenie wspólników do wypłaty
akcjonariuszom. Przyjąć należy, że akcjonariuszowi spółki komandytowo - akcyjnej,
stosownie do art. 146 § 2 pkt 2 K.s.h., przysługuje zysk ze spółki tylko wtedy, gdy
zostanie podjęta uchwała o jego podziale. Wcześniej akcjonariusz nie ma
skutecznego roszczenia o jego wypłatę. Z tą chwilą (a więc dopiero po spełnieniu
określonych w K.s.h. przesłanek) akcjonariusz nabywa wierzytelność o wypłatę
należnej mu części zysku (dywidendy). Podnieść należy, że prawo do udziału
w zysku jest podstawowym prawem majątkowym przysługującym akcjonariuszowi
SKA, jednakże to ogólne prawo należy odróżnić od wierzytelności i opartego na nim
roszczenia akcjonariusza wobec spółki o wypłatę przypadającej mu części zysku
przeznaczonego do podziału.
Ze stanu faktycznego wniosku wynika, że uchwała - jeśli walne zgromadzenie
SKA ją podejmie - dotyczyć będzie przekazania środków zgromadzonych na kapitale
zapasowym na kapitał zakładowy, nie będzie to więc uchwała o podziale zysku
i wypłacie dywidendy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej wyżej
uchwale, dopiero wypłacona dywidenda będzie w sensie ekonomicznym
przysporzeniem majątkowym dla akcjonariusza SKA. Od tego momentu przychód
z tytułu udziału w zysku (art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f.) staje się przychodem ze źródła
określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3, należnym w rozumieniu art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f.,
stanowiącym podstawę do wyliczenia zobowiązania podatkowego w zakresie
podatku dochodowego od osób fizycznych.
W konsekwencji powyższego nie można w sposób uprawniony twierdzić, że
przychód ten w postaci dywidendy (rzeczowej w formie akcji) powstaje z momentem
przydzielenia akcjonariuszom akcji z nowej emisji. Moment uzyskania dochodu
z akcji (dywidendy) nie jest tożsamy z momentem ich nabycia bez względu na formę
tego nabycia (w tym przypadku przydzielenia nowych akcji w ramach podwyższenia
kapitału zakładowego). Cechą papierów wartościowych, jakimi są akcje, jest to, że
generują dochód w przyszłości, tj. w postaci dywidendy, czy też - w przypadku ich
odpłatnego zbycia - w postaci różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży,
a kosztami poniesionymi na nabycie akcji. Mogą też stanowić inne niż dywidendy
źródło przychodów z tytułu udziału w spółkach nie będących osobami prawnymi,
określone w przepisach art. 24 ust. 3a, 3b, 3c, 3d i 3e u.p.d.o.f., żaden z tych
przepisów nie dotyczy jednak sytuacji opisanej we wniosku o interpretację.
Na gruncie tych ostatnich przepisów należy tylko zauważyć, że dochodem
z udziału w spółce nie mającej osobowości prawnej (a więc i w SKA) będzie albo
dochód z dywidendy podlegający opodatkowaniu z chwilą jej wypłaty, albo różnica
pomiędzy przychodami uzyskanymi w związku z zaprzestaniem uczestnictwa
w spółce, a kosztami poniesionymi w związku z uzyskaniem uczestnictwa w tej
spółce.
W momencie zaś przydzielenia akcji nowej emisji na warunkach określonych
w stanie faktycznym sprawy przysporzenie, jakie z tego tytułu uzyskuje akcjonariusz,
niezależnie od źródła i przyczyny uzyskania tego przysporzenia, jest potencjalne.
Dopiero zwiększenie przychodu przy zbyciu akcji w podwyższonym kapitale
zakładowym może spowodować powstanie dodatkowego dochodu ze zbycia akcji,
gdyż wartość sumy akcji posiadanych przez akcjonariusza SKA będzie zwykle
większa po podwyższeniu kapitału zakładowego, niż przed tym powiększeniem.
Powstanie więc swego rodzaju przesunięcie terminu opodatkowania udziału w zysku,
który to udział w zysku wobec nieprzeznaczenia go na dywidendę nie został
opodatkowany w roku powstania tego zysku, a dopiero zostanie opodatkowany jako
zwiększenie przychodu ze zbycia akcji nabytych w drodze podwyższenia kapitału
zakładowego z niepodzielonych zysków.
Sąd zwraca wobec tego uwagę na fakt, że w świetle interpretacji udzielonej
przez Ministra Finansów dochodzi do opodatkowania przychodów, których Skarżący
nie tylko nie otrzymał, ale które można uznać za nienależne, ponieważ nie powstało
prawo do dochodzenia ich od spółki.
Za niezasługujące na akceptację Sąd uznaje twierdzenia organu, że
uzyskanie nowych akcji z podwyższenia kapitału zakładowego stanowi otrzymanie
surogatu dywidendy "w formie rzeczowej", czy też jest formą nieodpłatnego
przekazania akcjonariuszowi należących do SKA akcji lub powoduje sytuację "gdzie
część majątku spółki zostaje przekazana akcjonariuszowi w formie akcji".
Organ dokonując takich stwierdzeń pomija istotę instytucji akcji wynikającej z
konstrukcji przepisów Kodeksu spółek handlowych czy przepisów ustawy z dnia 29
lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz.
1384, ze zm.), do której odsyła przepis art. 5a pkt 11 u.p.d.o.f. Akcje to nie
abstrakcyjna wartość wyrażona w nich samych rozumianych czy to jako fizycznie
istniejący dokument czy też jako zindywidualizowane prawo majątkowe, ale to
prawnie określony tytuł do udziału w zyskach spółek (akcyjnych i komandytowo-
akcyjnych) i w prawie decydowania o określonych istotnych sprawach tych spółek, z
których posiadania wynikają też określone obowiązki akcjonariusza. Spółka
komandytowo - akcyjna co do zasady na skutek podwyższenia kapitału akcyjnego
nie nabywa własności akcji, nie może więc ich przekazać jako właściciel (czy mający
inne prawa rzeczowe) akcjonariuszowi. Do takiego wniosku musi prowadzić analiza
przepisu art. 362 K.s.h., w związku z art. 126 § 1 pkt 2 K.s.h., zakazującego
nabywania własnych akcji przez spółkę, z pewnymi wyraźnie określonymi wyjątkami.
Wyjątki te dotyczą jednak tylko takich sytuacji, gdzie spółka może nabywać pod
pewnymi warunkami własne akcje, ale tylko wtedy, gdy prawa do tych akcji wcześniej
istniały po stronie podmiotów innych niż ta spółka. Skoro spółka na etapie emisji akcji
w drodze podwyższenia kapitału zakładowego nie posiada własnych akcji to nie
może ich "świadczyć" w żaden sposób (ani nieodpłatnie, ani jako surogatu
dywidendy, ani jako części swojego majątku) ani akcjonariuszowi, ani komukolwiek
innemu. Nabycie akcji w drodze podwyższenia kapitału zakładowego jest nabyciem
pierwotnym, w chwili wykreowania tych akcji ich pierwotnym posiadaczem
(właścicielem) jest akcjonariusz.
W przypadku zatem przydzielenia akcji z nowej emisji w związku
z podwyższeniem kapitału zakładowego po stronie akcjonariusza nie powstaje
przychód z udziału w spółce nie będącej osobą prawną stosownie do art. 8 ust. 1
i art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Uzyskania akcji powstałych na skutek podwyższenia kapitału
zakładowego SKA z własnych środków (kapitału zapasowego), nie można rozumieć
jako otrzymania lub postawienia do dyspozycji akcjonariusza wartości pieniężnych
czy też świadczeń w naturze, ani innych nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu art.
11 ust. 1 u.p.d.o.f. W świetle powyższych rozważań brak jest zatem podstaw do
przyjęcia, że przyznanie akcjonariuszom akcji można uznać za rodzaj dywidendy
rzeczowej, a tym samym za przychód z udziału w SKA.
Jednocześnie należy zauważyć, że ustawodawca w ustawie podatkowej
wyraźnie wskazał sytuację, kiedy podwyższenie kapitału zakładowego jest
przychodem podlegającym opodatkowaniu. Uczynił to w art. 24 ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f.,
ale wyłącznie w odniesieniu do udziału w zyskach osób prawnych, a więc do spółek
kapitałowych w rozumieniu K.s.h., a do takich spółka komandytowo - akcyjna nie
należy. W przypadku takiego zawężonego stosowania wymienionego przepisu
należy zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że w ustawie o podatku
dochodowym od osób fizycznych nie zostało uregulowane opodatkowanie podatkiem
dochodowym od osób fizycznych podwyższenie kapitału zakładowego, w sytuacji
gdy walne zgromadzenie SKA podejmie uchwałę o przekazaniu środków
zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał zakładowy SKA,
a akcjonariuszowi zostaną przydzielone nowe akcje lub nastąpi podwyższenie
wartości nominalnej dotychczasowych akcji. Wobec tego dozwolone przepisami
K.s.h. podwyższenie kapitału zakładowego z kapitału zapasowego wyklucza
zastosowanie przepisu art. 24 ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f., w przypadku, gdy uchwała w tym
przedmiocie dotyczy spółki osobowej. Z przedstawionych i rozważonych powyżej
powodów prawnych należało więc ocenić, że zdarzenie takie jak przydzielenie
akcjonariuszowi będącemu osobą fizyczną akcji z nowej emisji w związku
z podwyższeniem kapitału zakładowego ze środków własnych SKA (pochodzących
z tzw. agio emisyjnego zgromadzonego na kapitale zapasowym) - nie podlega
opodatkowaniu na podstawie art. 11 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 i art. 14
ust. 1 u.p.d.o.f., ponieważ nie stanowi przychodu podatkowego, o którym mowa
w wymienionych przepisach. Powyższe uwagi dotyczą tak samo kwestii
podwyższenia kapitału zakładowego przez zwiększenie wartości nominalnej akcji już
istniejących.
Organ upoważniony do wydania interpretacji dokonując ponownej oceny
stanowiska strony zaprezentowanej we wniosku o wydanie interpretacji winien
uwzględnić argumentację prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.
Sąd nie wypowiedział się w przedmiocie merytorycznej prawidłowości
stanowiska organu interpretacyjnego w części niekwestionowanej przez stronę
skarżącą, tj. skutków podatkowych podwyższenia kapitału zakładowego ze środków
własnych tej spółki poprzez podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych
akcji. Wskazać przy tym należy, że mimo częściowo wadliwej argumentacji, było to
stanowisko korzystne dla strony skarżącej, potwierdzające jej własny pogląd. Tym
samym w powyższym zakresie Minister Finansów jest związany stanowiskiem
prezentowanym uprzednio w ww. zakresie w zaskarżonej interpretacji indywidualnej
prawa podatkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając powyższe na uwadze,
na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej "p.p.s.a." ) uchylił
zaskarżoną interpretację. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd
postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a., w związku z § 2 i § 3
ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie
opłat za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami
administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej
udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011 r. Nr 31, poz. 153).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło