IV SA/Wr 94/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant : Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 września 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją nr [...] z dnia [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r.Nr21,poz. 94, z późn. zm.1) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.2) i po rozpatrzeniu odwołania T. K. z dnia [...] od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) kwestionowaną decyzję utrzymał w mocy. Jak podał organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, T. K. pracowała kolejno w: - od 12 lipca 1977 r. do nadal w [...] S.A. Oddział [...] na stanowiskach: - od 12 lipca 1977 r. do 11 października 1977 r. jako technik analityk na stażu w Wydziale Energetycznym E-4; - od 12 października 1977 r. do 31 lipca 1981 r. jako laborantka w Wydziale Tlenowni "[...]" II E-5; - od 1 sierpnia 1981 r. do 31 grudnia 1982 r. jako robotnik gospodarczy do prac lekkich w Ośrodku Rehabilitacji Zawodowej ORZ; - od 1 stycznia 1983 r. do 30 kwietnia 1983 r. jako laborantka w Wydziale Tlenowni "[...]" II E-5; - od 1 maja 1983 r. do 6 sierpnia 1984 r. jako samodzielny referent ds. administracji w Zespole Szkół Hutniczych; - od 7 sierpnia 1984 r. do 1 lipca 1988 r. jako samodzielny referent ds. ogólnowydziałowych w Wydziale Metalurgicznym P-9; - od 2 lipca 1988 r. do 31 marca 1989 r. przebywała na urlopie wychowawczym; - od 1 kwietnia 1989 r. do 31 stycznia 1991 r. jako samodzielny referent ds. technicznych w Dziale Głównego Konstruktora TK; - od 1 lutego 1991 r. do 31 marca 1997 r. jako samodzielny referent ds. ekonomicznych w Dziale Głównego Konstruktora RK; - od 1 kwietnia 1997 r. do 30 września 2000 r. jako-specjalista ds. części zamiennych w Dziale Przygotowania Remontów i Części Zamiennych R-2; - od 1 października 2000 r. do 29 lutego 2004 r. jako specjalista ds. planowania i rozliczeń remontów w Dziale Przygotowania Remontów i Części Zamiennych R-2; - od 1 marca 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. jako specjalista ds. zakupów i gospodarki częściami zamiennymi w Dziale Obsługi Remontów i Inwestycji RP; - od 1 września 2005 r. do nadal jako specjalista ds. przygotowania remontów w Dziale Obsługi Remontów RP, w tym od października 2010 r. do marca 2011 r. przebywała na świadczeniu rehabilitacyjnym a następnie na urlopie wypoczynkowym; Obecnie T. K. od czerwca 2011 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka /poz. 20.1/ u odwołującej się wszczęte zostało dnia 23 grudnia 2008 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. W dniu 16 grudnia 2010 r. sporządzono kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u T. K., przeprowadzono wizytację w Hucie Miedzi "[...]" stanowisk pracy odwołującej się, przeanalizowano "stanowiskową kartę oceny ryzyka zawodowego" opracowaną w dniu 28 września 2010 r. w której ujęto czynniki ryzyka występujące na stanowiskach pracy strony odwołującej się np. śliskie, nierówne powierzchnie. Nie uznano natomiast monotypii ruchów w zakresie nadgarstka jako czynnika uciążliwego występującego na stanowiskach pracy zajmowanych przez panią T. K. Dnia 4 kwietnia 2011 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w L., wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka /poz.20.1/ u T. K. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano: " (...) Pani T. K. w wywiadzie podaje występujące od 1982 r. bóle kręgosłupa odcinka szyjnego, piersiowego i lędźwiowo krzyżowego, od 2004 r. drętwienie obu rąk w zakresie dłoni, przedramion i barków. Dolegliwości występowały w godzinach nocnych. W 2009 r. w badaniu EMG rozpoznano u Pani T. K. obustronny zespół cieśni nadgarstka. Operowana była z tego powodu w sierpniu 2009 r. i w kwietniu 2010 r. Po zabiegu utrzymują się bóle w zakresie przedramion i dłoni, z towarzyszącym drętwieniem. Zgłasza trudności w wykonywaniu prac precyzyjnych i chwytaniu przedmiotów. Z dokumentacji medycznej wynika, że powódka w dzieciństwie przebyła chorobę Heinego-Medina, a od 1994 r. zgłaszała występowanie drętwienia rąk i stóp w 11 tygodniu po porodzie. W wykonanym aktualnie badaniu EMG stwierdzono utrzymywanie się po stronie prawej zespołu cieśni nadgarstka o charakterze czuciowym oraz zmiany korzeniowe szyjne obustronnie na poziomie C8/TH1. Konsultujący pacjentkę specjaliści z zakresu neurologii i ortopedii stwierdzili znaczne ograniczenie ruchomości w odcinku szyjnym kręgosłupa, głównie na boki ze wzmożonym napięciem mięśni karku. Bolesne odwodzenie w obu barkach, niedoczulicę wzdłuż korzeni C7-Th1 obustronnie. Dla rozpoznania choroby zawodowej wymagane jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego między warunkami wykonywanej pracy, a rozpoznanym schorzeniem. Zakres obowiązków zawodowych nie obciążał długotrwale nadgarstków z uciśnięciem nerwu pośrodkowego obustronnie, a przebieg schorzenia nie jest charakterystyczny dla zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. (...) Choroba ma tło pozazawodowe, a jego przyczyny wiąże się ze zmianami w zakresie kręgosłupa." Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który badał skarżącą w trybie odwoławczym w dniu 20 lipca 2011 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka /poz. 20.1/. W uzasadnieniu podano, iż: " (...) W trakcie aktualnej obserwacji klinicznej przeanalizowano dostępną dokumentację lekarską pacjentki, w tym kartę oceny narażenia zawodowego, przeprowadzono konsultację neurologiczną i ortopedyczną. W wykonanym obecnie badaniu EMG stwierdzono cechy neuropatii czuciowej prawego nerwu pośrodkowego oraz zmiany korzeniowe. Biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, dane odnośnie sposobu wykonywania czynności zawodowych i stopień obciążenia kończyn górnych w trakcie pracy zawodowej oraz stwierdzone czynniki ryzyka - zaburzania hormonalne i przemiany materii (choroby tarczycy, otyłość) - nie znajdujemy podstaw do rozpoznania u badanej przewlekłej choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Z analizy charakteru wykonywanych czynności zawodowych wynika, że wykonywane przez badaną czynności obciążały kończyny górne, jednak nie jest to równoznaczne z monotypią ruchów mogących stwarzać ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. (...)." Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich i w oparciu o ocenę narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. wydał dnia [...] decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka /poz.20.1/ u T. K. Od powyższej decyzji w dniu 5 września 2011 r. T K. odwołała się. Twierdziła, że istniejące dolegliwości zdrowotne są - ściśle związane z wykonywaną w przeszłości pracą zawodową ponadto kwestionuje orzeczenia lekarskie wydane przez uprawnione placówki diagnostyczno-orzecznicze. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po otrzymani akt skierował w dniu 23 września 2011 r. pisma do placówek orzeczniczych I i II stopnia, które wydały opinie w niniejszej sprawie z prośbą o wydanie lekarskiej opinii uzupełniającej uwzględniającej fakt udokumentowanej pracy biurowej z używaniem różnych typów maszyn do pisania: mechanicznej "starego typu", z napędem elektrycznym oraz maszyny elektronicznej. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. sporządził opinię lekarską, w której w uzasadnieniu podano: "(...) Z analizy charakteru wykonywanych czynności zawodowych wynika, że wykonywane przez badaną czynności obciążały kończyny górne, jednak nie jest to równoznaczne z monotypią ruchów mogących stwarzać ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Ponadto choroba u pacjentki nie spełnia kryteriów określonych w obowiązującym wykazie chorób zawodowych kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka (Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Dz. U. nr 105, poz. 869) ze względu na okres >1 roku od zakończenia narażenia, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania. Zgodnie z informacją w Państwa piśmie pacjentka korzystała z maszyn do pisania (ruchy ręki wymagające użycia siły) do 1999 r. Badana nie pracuje w narażeniu na ruchy monotypowe mogące stanowić zawodowy czynnik ryzyka zespołu cieśni nadgarstka i nie przedstawiła żadnych wyników badań z okresu 1 roku od zakończenia narażenia tj. do 2000 r. potwierdzających istnienie wówczas tej choroby. (...) Obecny stan wiedzy wskazuje na to, że używanie komputerów nie stanowi poważnego czynnika ryzyka powstawania zespołu cieśni nadgarstka. Zespół cieśni nadgarstka jest chorobą występującą w populacji generalnej. Niezawodowymi czynnikami ryzyka są płeć żeńska, wiek, (szczyt częstości występowania wypada u kobiet na wiek 45-54), otyłość (poważny czynnik ryzyka) i niedoczynność tarczycy (nawet w przypadku biochemicznej eutyreozy). (...) Nie ma wątpliwości, że u badanej nie zachodzi bezsporny lub wysoce prawdopodobny związek zespołu cieśni nadgarstka z warunkami pracy zawodowej. Podtrzymujemy nasze stanowisko w sprawie - brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka u Pani T. K." W opinii uzupełniającej z D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w L. podano, że "(...) Z wywiadu zebranego z pacjentką w trakcie wizyty w tutejszym Ośrodku wynika, że pani T. K. zgłaszała dolegliwości bólowe kręgosłupa odcinka szyjnego, piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego od 1982 r.(1983 r.), drętwienie rąk zgłaszała od 2004 r. (dłoni, przedramion łącznie z barakami).(...) Z przedstawionej przez pracodawcę szczegółowej karty oceny narażenia zawodowego wynika, że Pani T. K. w trakcie pracy zawodowej wykonywała różnorodne czynności zawodowe, które nie wiązały się z pracą na akord, nie wymagały długotrwałego monotypowego obciążenia stawów nadgarstkowych kończyn górnych. Wykonywane były w tempie ustalonym przez pracownika. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez PPIS w G. wykazało, że pacjentka od 1984 r. obsługiwała maszynę do pisania o napędzie elektrycznym, a po 1999 r. pracowała wykorzystując na stanowisku pracy klawiaturę komputera. W okresie pracy przy ww. sprzęcie pacjentka nie zgłaszała żadnych patologicznych objawów w zakresie kończyn górnych, co potwierdza ww. dokumentacja medyczna oraz dokumentacja z przeprowadzonych badań profilaktycznych. Wskazywanie na obciążenia układu ruchu w trakcie pracy przy maszynie do pisania nie ma tutaj uzasadnienia zarówno higienicznego, jak również klinicznego, ponieważ szeroki zakres obowiązków zawodowych wykonywanych w tempie dowolnym nie obciążał długotrwale ruchami monotypowymi stawów nadgarstkowych z jednoczesnym uciśnięciem na nerwy pośrodkowe, a dokumentacja medyczna z tego okresu zatrudnienia wyklucza obecność objawów chorobowych charakterystycznych dla schorzenia.(...)". D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. rozpoznając odwołanie skarżącej zauważył: Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia. W przypadku skarżącej wymienione przesłanki nie zostały spełnione. Organ stwierdził, że dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w L. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., były zgodne co do faktu, iż zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 869), brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka /poz.20.1/ u T. K. W ww. jednostkach medycznych wykonano szereg badań diagnostycznych, wykluczających rozpoznanie choroby zawodowej, co wskazuje, że schorzenia, na które cierpi zainteresowana nie są związane ze sposobem wykonywania pracy. Wykonywana praca przez odwołującą się nie miała charakteru usposabiającego, nawet z wysokim prawdopodobieństwem, do uznania jej za przyczynę obustronnego zespołu cieśni nadgarstka tj. nie występowała na zajmowanych stanowiskach pracy monotypia ruchów ze szczególnym obciążeniem stawów nadgarstkowych (nadmierne prostowanie oraz z określoną częstotliwością powtarzalność ruchów) ani wymuszona pozycja kończyn górnych prowadząca do ucisku, pociągania lub uderzania nerwów pośrodkowych o ściany kanałów nadgarstka. Ponadto analiza dokumentacji medycznej z lat 1982-1983 wskazuje na dolegliwości bólowe kręgosłupa szczególnie odcinka szyjnego, piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego tj. czynników pozazawodowych, które świadczą o pozazawodowej etiologii schorzenia. Tym samym warunek dotyczący rozpoznania klinicznego choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka /poz.20.1/ u T. K. nie został spełniony. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. oceniając materiał dowodowy - art. 80 k.p.a. stwierdził, że orzeczenia lekarskie: D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w L. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka u skarżącej są spójne, przekonujące i wszechstronnie uzasadnione. Podkreślił, że decyzje w sprawach chorób zawodowych wydawane przez Państwową Inspekcję Sanitarną są zgodnie z linią orzeczniczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w sprawie sygn. akt II OSK 195/08 akcentując linię orzeczniczą sądów I instancji uznał: "Jeśli bowiem orzeczenia lekarskie stwierdzały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane były takimi ustaleniami i nie mogły wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego." Odnosząc się do zarzutu strony w odwołaniu, dotyczącego powiązania dolegliwości zdrowotnych skarżącej z wykonywaną pracą zawodową należy stwierdzić, że także w tym zakresie zostało wypracowane - co do zasady - stanowisko sądów administracyjnych, z treści którego wynika, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nimi związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, niż to uczyniły upoważnione jednostki orzecznicze. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. jest związany ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie ma w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia odwołującej kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę ww. orzeczeń lekarskich. Wobec czego rozpoznanie choroby zawodowej może jedynie nastąpić w drodze orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważnioną placówkę diagnostyczno-orzeczniczą w zakresie chorób zawodowych. Natomiast odnosząc się do kwestii narażenia zawodowego T. K., należy stwierdzić, że warunki oraz charakter wykonywanej pracy zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego, z charakterystyką stanowiska pracy oraz z zakresem czynności (w których precyzyjnie opisano czynności wykonywane w trakcie zatrudnienia) nie stwarzały ryzyka wystąpienia choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka na skutek wykonywanej pracy. Ponadto upoważnione placówki diagnostyczno-orzecznicze w sprawach chorób zawodowych tj. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w L. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie potwierdzają zawodowej etiologii schorzenia u T. K. Okolicznością wykluczającą możliwość rozpoznania u Pani T. K. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jest analiza narażenia zawodowego i chronometrażu czynności wykonywanych na stanowisku pracy, tj. brak wykonywania długotrwale monotypowych czynności, które stwarzałyby możliwość ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. Na marginesie należy zauważyć, iż sam fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz musi być również rozpoznanie choroby zawodowej, dokonane przez jednostkę właściwą do rozpoznania chorób zawodowych oraz spełnienie wszelkich kryteriów zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. Ponadto należy podkreślić, iż wg wiedzy medycznej wystąpienie zespołu cieśni nadgarstka, jako skutku narażenia zawodowego związane jest z przeciążeniem struktur znajdujących się w kanale nadgarstka w stopniu prowadzącym do wystąpienia stanu zapalnego, co w konsekwencji prowadzi do ucisku na nerw pośrodkowy. Ma to miejsce wówczas, gdy w trakcie całej zmiany roboczej lub przez znaczną jej część wykonywane są ruchy monotypowe w stawach nadgarstkowych, czyli powtarzane wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych szybkie i długotrwale ruchy, obejmujące ruch maksymalnego zgięcia grzbietowego i dłoniowego w zakresie nadgarstka. To właśnie szybkość, zakres i powtarzalność wykonywanych ruchów obejmujących stawy nadgarstkowe w przeliczeniu na jednostkę czasu jest rozważana jako jeden z możliwych czynników sprawczych zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Praca przy użyciu maszyny elektrycznej do pisania, a zwłaszcza klawiatury komputerowej nie wymaga tego typu ruchów zgięcia i prostowania nadgarstka, a jedynie dotyku klawiszy i ruchów w zakresie palców rąk. Jak dotychczas brak jest dowodów jednoznacznie wskazujących na zwiększone ryzyko wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka w związku z długotrwałym korzystaniem z klawiatury komputera i tym samym brak jest dostatecznych przesłanek do rozpoznania u użytkowników komputerów zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jako choroby zawodowej. Reasumując, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczących choroby zawodowej, w tym także orzeczenia lekarskiego, które jest opinią w rozumieniu art. 84 k.p.a. podlegają tak jak każdy inny dowód weryfikacji. Organ II instancji stwierdził, że orzeczenie wydane w przedmiotowym postępowaniu i uzupełnione stosowną opinią zostało poprzedzone badaniami skarżącej oraz analizą zgromadzonej dokumentacji, jest obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane i wyjaśnia wszelkie wątpliwości. Skargę na powyższą decyzję złożyła T. K. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na dokonanie błędnej kwalifikacji stanu zdrowia i jego przyczyn, utraty zdrowia w miejscu pracy. Uzasadniając wnioski i zarzuty przedstawiła stanowiska, na których pracowała w [...] Oddział Huta Miedzi G. i okres zatrudnienia na każdym z nich. Podała, że z załączonego "Wywiadu zawodowego" z dnia 18 listopada 2011 r. jak i charakterystyki pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku wynika bezsprzecznie, iż skarżąca wskutek ustawicznej pracy z wykorzystaniem maszyny do pisania, na każdym z tych stanowisk nabyła zespół cieśni w obrębie nadgarstka obu rąk. Przed wprowadzeniem komputerów była to maszyna do pisania. Podała, że była również poddana dwóm zabiegom operacyjnym, nie przyniosły one poprawy stanu zdrowia, wymaga kolejnych operacji. Nie ma dobrych rokowań, a z zaświadczenia neurologa z dnia 10 listopada 2011 r. wynika, że zmiany są utrwalone i nieodwracalne. Powyższe w ocenie skarżącej dowodzi, że poprzednie decyzje były błędne i pomijano w nich zły stan zdrowia skarżącej powstały na skutek ustawicznej pracy na maszynach do pisania, który uniemożliwia dalszą karierę zawodową i świadczenie pracy. Powyższe twierdzenia i zarzuty skarżąca podtrzymała w piśmie z dnia 14 marca 2012 r. stanowiącym odpowiedź na odpowiedź na skargę. W odpowiedzi bowiem na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając swój wniosek przywołał stwierdzenia zawarte w odpowiedzi na skargę. Uczestnik postępowania – Federacja Regionów i Komisji Zakładowych "Solidarność 80", reprezentowany przez Przewodniczącego Związku oświadczył, że reprezentuje takie samo stanowisko jak skarżąca. Zarzucił, że decyzje zawierają wady, gdyż ich podstawę stanowiły opinie specjalistów z zakresu neurologii i ortopedii, a nie chirurgii ręki, której to specjaliści prezentują zupełnie inny pogląd w przedmiotowej sprawie. Wskazują, że wyrażone opinie odnoszą się do stanu wiedzy i kwalifikacji tego zespołu kwalifikacyjnego do lat 90 XX wieku. Twierdzą oni, że w Ośrodkach Medycyny Pracy są zatrudniani i orzekają lekarze interniści, którzy z reguły nie znają aktualnych osiągnięć medycyny, w tym także chirurgii ręki – a także, że zmieniła się definicja choroby zespołu cieśni nadgarstka, jest o wiele szersza i dalej idąca niż definicja z końca XX wieku. Dodał, że skarżąca w swoim piśmie zawarła najnowsze wskazania chirurgów ręki, które dowodzą, że schorzenie, którym dotknięta jest skarżąca może powstać także w wyniku monotypii ruchu nadgarstka, nawet przy używaniu myszki komputerowej. Powyższa okoliczność według uczestnika postępowania powinna skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonych decyzji i zaleceniem wydania przez uprawniony Ośrodek Medycyny Pracy, następnej opinii przez specjalistów z zakresu chirurgii ręki. W piśmie procesowym z dnia 26 września 2012 r. skarżąca powtórzyła przestawione wyżej przez uczestnika postępowania zarzuty. Wniosła o powołanie biegłego sądowego z zakresu chirurgii ręki, który sporządzi dla Sądu opinię. Przedstawiła wynik badania USG "stawy drobne rąk w tym nadgarstka" z dnia 20 września 2011 r. Stwierdziła, że dowodzi ono, że nie mamy jak twierdził organ z okresowym stanem zapalnym tylko z trwałym stanem chorobowym, nie rokującym poprawy. Kwestionowała wypowiedź organu, że praca przy użyciu "tradycyjnej maszyny do pisania" – elektrycznej, a zwłaszcza klawiatury komputerowej, nie wymaga tego typu ruchów zgięcia i prostowania nadgarstka, a jedynie dolnych klawiszy i ruchów w zakresie palców ręki. Twierdziła, że czynności te wymagają ruchliwości całej dłoni i udziału mięśni w obrębie obu nadgarstków. Dodała, że taki rytm pracy przez 35 lat pracy zawodowej spowodował chorobę zespołu cieśni nadgarstka. Potwierdził powyższe stwierdzenia lekarz leczący skarżącą, wynika to także z załączonego, orzeczenia – karty wypisowej z dnia 5 lipca 2011 r., dokonanego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Oddział Chorób Zawodowych z Pododdziałem Chorób Wewnętrznych w S. Skarżąca powołała obowiązującą aktualnie według niej definicję choroby zespołu cieśni nadgarstka. Ujęła ją w cudzysłów – nie powołała jednak źródła, z którego ten "cytat" został zaczerpnięty. Stwierdziła, że z definicji tej wynika, że omawiana choroba występuje także przy częstej długotrwałej pracy myszką komputerową. Jednakże dodała, że "wieloletnia praca wnioskodawczyni z użyciem tradycyjnej maszyny do pisania jest tym bardziej wartościująca problem i wskazująca na taką przyczynę tej choroby ...". Podstawowym zaleceniem specjalistów są wskazania, żeby stosować tablety zamiast myszki. Podniosła, że w tej chwili taka zmiana warsztatu nie jest w jej przypadku możliwa, gdyż traci niespodziewanie czucie w obu dłoniach co nie pozwala na świadczenie jakiejkolwiek pracy. Podniosła, że powyższe kwalifikuje przypadek choroby skarżącej jako chorobę zawodową na skutek świadczonej pracy u pracodawcy z użyciem maszyny do pisania. Tym samym inne zakwalifikowanie stanu chorobowego skarżącej przez organ, wykazywane w odpowiedzi na skargę z dnia 2 lutego 2012 r., odmawiające wnioskodawczyni uznania jej stanu zdrowia za chorobę zawodową nie jest zasadne. Ponadto jest osadzone w starym poziomie wiedzy medycznej, na co skarżąca wskazuje wnosząc o powołanie biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Przedmiotem oceny w zakresie określonym wyżej jest decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], nr [...] oraz utrzymana w mocy przez ten organ decyzja nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej chorobie obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art, 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869); dalej rozporządzenie, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały w chwili wydawania przez organy obydwu instancji kontrolowanych decyzji. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1). Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w §§ 5 i 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów. Skarżąca została poddana badaniom w dwóch uprawnionych jednostkach orzeczniczych, tj. D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Oddział w L. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Oba te ośrodki wydały orzeczenia - pierwsze z dnia 4 kwietnia 2011 r., drugie z dnia 20 lipca 2011 r. Istotnie, jak zauważył organ II instancji, były one zgodne co do oceny, że skarżąca cierpi na chorobę: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, że ma ona charakter pozazawodowy tzn. nie jest związana ze sposobem wykonywania pracy. Pierwsze z wymienionych orzeczeń stwierdzało, że zakres obowiązków zawodowych nie obciążał długotrwale nadgarstków z uciśnięciem nerwu środkowego obustronnie, a przebieg schorzeń nie jest charakterystyczny dla zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Choroba ma tło pozazawodowe a jego przyczyny wiąże się ze zmianami w zakresie kręgosłupa. Drugie orzeczenie mówiło: "z analizy charakteru wykonywanych czynności zawodowych wynika, że wykonywane przez badaną czynności obciążały kończyny górne, jednak nie jest o równoznaczne z monotypią ruchów mogących stwarzać ryzyko rozwoju cieśni nadgarstka. Biorąc pod uwagę wynik przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, dane odnośnie sposobu wykonywania czynności zawodowych i stopień obciążenia kończyn górnych w trakcie pracy zawodowej oraz stwierdzone czynniki ryzyka – zaburzenia hormonalne i przemiany materii (choroby tarczycy, otyłość) – nie znajdujemy podstaw do rozpoznania u badanej przewlekłej choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka". W tych ocenach znajdujemy rozbieżności co do obciążenia kończyn górnych, choć jednakowe stwierdzenia dotyczące braku obciążania (długotrwałego) nadgarstka z uciśnięciem nerwu pośrodkowego obustronnie, braku monotypii ruchów mogących stwarzać ryzyko rozwoju choroby. Należy jednak podkreślić, że oba organy wskazały różne pozazawodowe czynniki, które mogły spowodować chorobę. Opinie uzupełniające tych ośrodków medycznych stanowią w zasadniczych kwestiach powtórzenie opinii pierwotnych. Z uwagi na ukierunkowanie, przez organ II instancji opinii uzupełniających w przedmiocie oceny stwierdzonej choroby przez fakt pracy biurowej skarżącej z używaniem różnych typów maszyn do pisania: mechanicznej starego typu, z napędem elektrycznym oraz klawiatury elektronicznej, jednostki medyczne ustosunkowały się do powyższych kwestii. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. przyznał, że praca na maszynie do pisania jest czynnikiem narażenia zawodowego w przypadku zespołu cieśni nadgarstka. Wykluczono charakter zawodowy schorzenia skarżącej po pierwsze z uwagi, że brak było objawów choroby do roku 2000 czyli po upływie roku od zakończenia narażenia zawodowego, po drugie według organu obecny stan wiedzy wskazuje na to, że używanie komputerów nie stanowi poważnego ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka. Powołane stwierdzenie "nie stanowi poważnego ryzyka" jest pojęciem nieostrym. Wynika z niego, że w określonych sytuacjach takie ryzyko istnieje, choć niewielkie. Organ nie wyjaśnił z jakich przyczyn uznał, że powyższe ryzyko nie dotyczy skarżącej. Nie wskazał również, nie wyjaśnił jaki jest obecny stan badań i wiedzy odnośnie wpływu pracy na komputerze na powstanie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Obowiązek taki nakłada na organ treść art. 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnienie to ma istotne znaczenie dla sprawy. Ponadto, wprawdzie bez poparcia w postaci literatury i czy innych publikacji, skarżąca formułuje twierdzenie o wpływie pracy na komputerze na rozwój omawianej choroby. Po drugie w kwestii tej nie wypowiedział się drugi ośrodek Medyczny – D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., Oddział w L. Ośrodek ten przyjął, że skarżąca nie pracowała na akord, wykonywała również wiele innych czynności poza maszynopisaniem, w związku z tym nie było monotypowych długotrwałych obciążeń stawów nadgarstkowych. Wydaje się, że to ostatnie stwierdzenie jest co najmniej niedostatecznie uzasadnione. Z karty narażenia zawodowego wynika bowiem, że pracowała na maszynie (komputerze) codziennie, nie mniej niż 6 godzin (karta oceny narażenia zawodowego sporządzona dnia 16 grudnia 2010 r. – k. 21). Wskazane wyżej rozbieżności i niejasności uzasadniają tym samym stwierdzenie, że zaskarżone decyzji opierające się na orzeczeniach lekarskich zostały wydane z naruszeniem powołanych na wstępie art. 7 k.p., art. 77 k.p. i art. 80 k.p.a. a także art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym organy powinny wskazane wyżej rozbieżności i niejasności jednoznacznie wyjaśnić. W szczególności oba ośrodki medyczne winny wypowiedzieć się co do narażenia zawodowego w związku ze schorzeniem – zespołu cieśni nadgarstka – w okresie pracy skarżącej na komputerze w oparciu o dane wynikające z karty narażenia zawodowego (czas pracy z wykorzystaniem maszyny do pisania, komputera). Opinia powinna również zawierać wyjaśnienia w przedmiocie badań dotyczących wypływu pracy na komputerze na ewentualny rozwój choroby – zespołu cieśni nadgarstka. Odnosząc się do zarzutów skargi i zarzutów zawartych w pismach procesowych skarżącej z dnia 2 marca 2012 r. i z dnia 26 września 2011 r. a także zarzutów uczestnika postępowania, gdyż są one w części tożsame, stwierdzić należy, że nie zawierają one takich treści a także dowodów, które dały by podstawy do ich merytorycznego rozważania. Przede wszystkim w tym momencie Sąd wskazuje, że ujęcie w cudzysłów "nowej definicji" choroby zawodowej zespołu cieśni nadgarstka sugerujące cytat; nie poparte źródłem, z którego jest zaczerpnięte nie może stanowić dowodu na okoliczność, że taka definicja istnieje (pismo skarżącej z dnia 26 września 2012 r.). Podobnie należy ocenić wypowiedź uczestnika postępowania złożoną na rozprawie dotyczącą tej samej kwestii – że specjaliści od chirurgii ręki, szerzej definiują omawiane pojęcie. Zauważyć ponadto w tym miejscu należy, że nie do przyjęcia jest twierdzenie uczestnika, że wymienieni specjaliści opierają się na innej "definicji" niż specjaliści z zakresu neurologii i ortopedii, którzy w niniejszej sprawie orzekali. Nie poparte żadnymi dowodami a tym samym obraźliwe są twierdzenia, że ostatnio wymienieni specjaliści orzekający w sprawie posiadają wiedzę i kwalifikacje odpowiadające do lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Podobnie należy ocenić wypowiedź uczestnika, że w Ośrodku Medycyny Pracy zatrudnieni są i orzekają interniści, którzy z reguły nie znają aktualnych osiągnięć medycyny w tym także chirurgii ręki. Należy w tym momencie podkreślić, że § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych jednoznacznie określa jednostki orzecznicze I i II stopnia, jak również kwalifikacje lekarzy tam zatrudnionych. Są to lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z 2006 r. Nr 141, poz. 1011 oraz z 2008 r. Nr 220, poz. 1416 i Nr 234 poz. 1570). Postępowanie dotyczące zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych co wynika z powołanego rozporządzenia jest sformalizowane. Według Sądu, Sąd nie posiada uprawnień do badania, czy lekarze zatrudnieni w jednej z wymienionych w § 5 jednostek orzeczniczych I i II stopnia spełniają wymagania kwalifikacyjne. Taki obowiązek posiada osoba zatrudniająca w danej jednostce lekarza. Natomiast przedmiotem badania Sądu jest, czy opinia została wykonana przez jednostkę wskazaną w powołanym § 5 rozporządzenia. W niniejszym postępowaniu uchybień w tym zakresie Sąd nie stwierdza. Odnosząc się do wniosku powierzenia opracowania opinii w przedmiotowej sprawie Akademii Medycznej podkreślić należy, że jest to możliwe pod warunkiem że taka jednostka spełnia warunki określone w rozważanym przepisie rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak wyżej.