I OZ 181/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 stycznia 2014 r. o sygn. akt II SAB/Ol 73/13 w przedmiocie kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.B. na bezczynność Dziekana Wydziału Geodezji i Gospodarki Przestrzennej U. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Wyrokiem z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II SAB/Ol 73/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie – po rozpoznaniu skargi P.B. (dalej zwanego skarżącym) na bezczynność Dziekana Wydziału Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej – stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; orzekł o niewymierzaniu organowi grzywny; umorzył postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 357 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zawarte w tym wyroku rozstrzygnięcie w części dotyczącej kosztów postępowania stało się przedmiotem zażalenia skarżącego, w którym podniesiono, że Sąd nie uwzględnił wszystkich kosztów postępowania, gdyż nie wziął pod uwagę ani wpisu od uwzględnionej skargi kasacyjnej wywiedzionej w tej sprawie ani też kosztów zastępstwa procesowego w tej sprawie. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1179/13, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie zawarte w pkt 4 powołanego wyroku i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że Sąd I instancji, wbrew wyraźnej dyspozycji art. 200 ustawy p.p.s.a., nie zasądził na rzecz strony zwrotu wszystkich kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014 r. o sygn. akt II SAB/Ol 73/13, zasądził od Dziekana Wydziału Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącego P.B. kwotę 817 zł (słownie: osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, orzekając na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zażalenie od powyższego postanowienia wywiódł P.B., wnosząc o jego uchylenie, a to z uwagi na wadliwy skład sądu orzekającego. W jego ocenie sąd powinien był bowiem orzec w sprawie w składzie jednego sędziego, na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku zasądzania kosztów sądowych ustawa nie stanowi inaczej (por. art. 224 p.p.s.a.). W myśl art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., "nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy". Jak zauważa się w literaturze i orzecznictwie, nieważność postępowania z powodu sprzecznego z prawem składu sądu orzekającego zachodzi w każdym wypadku, gdy skład ten był sprzeczny z przepisami prawa (por. orzeczenie SN z dnia 18 grudnia 1968 r., III CZP 119/68, OSP 1970, z. 1, poz. 4, z glosą W. Berutowicza). Oznacza to, że nie ma składów "lepszych" ani "gorszych", a w szczególności, że nie jest dopuszczalne wnioskowanie według argumentum a maiori ad minus. Innymi słowy, nie można wnioskować, że skoro daną sprawę ustawodawca pozwala rozpoznać w składzie jednoosobowym, to tym bardziej pozwala ją rozpoznać w składzie poszerzonym. Wnioskowanie takie byłoby błędne, gdyż rozpoznanie sprawy przez skład trzy- lub siedmioosobowy w sytuacji, gdy przepis prawa przewiduje skład jednoosobowy, również powoduje nieważność postępowania (tak B. Dauter, B. Gruszczyński, Art. 183, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, uwaga 23). Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2014 r. o sygn. akt II SAB/Ol 73/13 zostało wydane na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów WSA. Stosownie do art. 224 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., wskazane orzeczenie powinno było zostać wydane w składzie jednego sędziego. Doszło zatem do sytuacji nieważności postępowania w przedmiocie kosztów, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co bezwzględnie obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Ponownie rozpoznając sprawę, sąd wojewódzki powinien orzec w prawidłowym składzie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.