II SA/Ol 828/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Ewa Ospiuk (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 20 marca 2012 r., działający z upoważnienia Burmistrza M., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., przyznał T.P, świadczenie pielęgnacyjne na matkę M.M., od dnia 18 stycznia 2012 r. na stałe, w kwocie 520 zł miesięcznie. Pismem z dnia 29 stycznia 2013 r. Dyrektor MOPS poinformował T.P., że powyższa decyzja wygaśnie z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., informując jednocześnie o warunkach nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie, decyzją z dnia 24 kwietnia 2013 r. - po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przyznania prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od stycznia do czerwca 2013 r. - organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 poz. 1548), w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.), odmówił przyznania T.P. prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobom mającym przyznane świadczenie pielęgnacyjne oraz spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r., za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. od 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 100 zł miesięcznie. Organ pierwszej instancji ustalił, że strona ma ustalone na okres od stycznia do czerwca 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, jednakże niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed osiemnastym rokiem życia lub w trakcie nauki do 25 roku życia. W tej sytuacji organ uznał, że wnioskodawczyni nie spełniła przesłanki do otrzymania przedmiotowego dodatku. W odwołaniu, złożonym na tę decyzję do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., T.P. nie podzieliła twierdzenia organu pierwszej instancji, że w sprawie nie został spełniony wymóg powstania niepełnosprawności przed ukończeniem 18. roku życia lub w trakcie nauki do 25. roku życia. Podniosła, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia 21 lutego 2012 r., Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. podał, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Odwołująca się wyjaśniła, że z symbolu przyczyny niepełnosprawności wynika wiele chorób i schorzeń będących następstwem "[...]", na którą cierpi jej matka, m.in. "[...]". Podała, że w przypadku jej matki jest to choroba genetyczna. Zaznaczyła, że w latach 40. i 50. ubiegłego wieku nie diagnozowano "[...]" u dzieci. Stwierdziła ponadto, że określenie daty powstania stopnia niesprawności nie jest równoznaczne z datą powstania niesprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 18 lipca 2013 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że z treści art. 12 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) wynika, że prawo do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje osobom uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego, które jednocześnie spełniają wymogi jego uzyskania, określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 1b tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Kolegium podniosło, że odwołująca się miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką na podstawie decyzji z dnia 20 marca 2012 r. na okres od dnia 18 stycznia 2012 r. na stałe. Podzieliło jednak stanowisko organu pierwszej instancji, że nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek niezbędnych do jego przyznania, wprowadzonych do ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2013 r., tj.: niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później, niż w okresie wymienionym w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Matka odwołującej się zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, lecz z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się dopiero od 18 stycznia 2012 r., tj. od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności. Kolegium stwierdziło, że ponieważ z orzeczenia nie wynikało, aby niepełnosprawność matki odwołującej się powstała nie później niż do 18. roku życia, albo nie później niż do 25. roku życia, brak było podstaw do przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podkreśliło, że nie jest dopuszczalne w postępowaniu o ustalenie prawa do zasiłku jakiekolwiek ustalanie przez organy daty powstania niepełnosprawności. Organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do zasiłku, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, czy daty stwierdzenia określonego stopnia niepełnosprawności, gdyż związane są co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Decyzję tę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zaskarżyła T.P., zarzucając jej brak obiektywizmu i naruszenie art. 75 § 1 K.p.a. Skarżąca podniosła, że Kolegium, pomimo wskazania na brak swojej kompetencji do określenia daty powstania niepełnosprawności, przyjęło, że jej matka nie spełnia warunków zawartych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie skarżącej, organ administracji publicznej, wydając decyzję, powinien był wykorzystać wszelkie możliwości dowodowe zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. w dążeniu do obiektywnej prawdy. Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy winien był zastosować art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. (w skardze błędnie podano art. 97 § 4 K.p.a.). W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie jako nieuzasadnionej i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu niezastosowania art. 97 § 4 K.p.a., podniosło, że w rozpatrywanej sprawie przepis ten nie miał zastosowania, gdyż nie było zagadnienia wstępnego wymagającego uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd administracyjny, dokonując kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może nastąpić między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji, orzekając w sprawie, nie naruszyły przepisów prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy przyznania skarżącej dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Prawo do przedmiotowego świadczenia przysługuje, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1548), osobom, o których mowa w art. 11 ust. 1, spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz osobom, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby, o których mowa w art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy to osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, które zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Skarżąca bezspornie spełniła warunek legitymowania się uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w dotychczasowym brzmieniu. Wobec tego należało zbadać, czy spełnia ona również warunki do świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie natomiast do ust. 1b art. 17, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Biorąc pod uwagę powyższe przepisy, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka dotycząca daty powstania niepełnosprawności. Z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 21 lutego 2012 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. wynika bowiem, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Zasadnie zaś wskazano w zaskarżonej decyzji, że organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, czy daty stwierdzenia określonego stopnia niepełnosprawności, ponieważ związane są - co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia - orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Uprawnionym organem, który może poddać ocenie dokumenty w celu poczynienia ustaleń w powyższym zakresie, jest zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, który wydaje orzeczenia o niepełnosprawności. Powyższe, wbrew zarzutowi skargi, nie oznacza zaniechania przez organy administracji wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był bowiem wystarczający do oceny, czy spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie skarżącej przedmiotowego dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie za Powiatowym Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M., że nie da się ustalić stopnia niepełnosprawności matki skarżącej, nie stanowi natomiast o ustaleniu przez organy orzekające w niniejszej sprawie daty powstania niepełnosprawności. Dodać należy, że skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, których treść podważałaby dokonane w sprawie ustalenia. Niezasadny jest również zarzut zaniechania zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu są wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Z powyższego wynika, że konieczność zawieszenia postępowania administracyjnego zaistnieje tylko wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej byłoby niemożliwe (zob. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 97 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el., 2013). W rozpoznawanej sprawie nie zaistniał obowiązek oczekiwania na rozstrzygnięcie innego organu administracji lub sądu. Jednocześnie zaś, jak już wyżej wskazano, zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i wydania decyzji. Skarżąca nie wskazała, że np. toczy się nadzwyczajne postępowanie, mające na celu zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 21 lutego 2012 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. w zakresie daty powstania niepełnosprawności jej matki. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.