II OSK 1405/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-02-09
Skład orzekający: Jerzy Stelmasiak, Barbara Adamiak, Tomasz Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, która utrzymywała w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanej budowli, może zostać uznana za prawidłową, jeśli organ nadzoru budowlanego nie stwierdził rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji utrzymującej w mocy nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanego zbiornika wodnego była prawidłowa. Sąd stwierdził, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikował roboty jako budowę bez wymaganego pozwolenia na budowę, a brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji utrzymującej w mocy nakaz rozbiórki nie stanowił rażącego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.C. od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) w części odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) z dnia [...] grudnia 2012 r., a w pozostałej części skargę oddalił. Decyzja ŚWINB utrzymywała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę zbiornika wodnego (stawu) wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. K.C. zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak merytorycznego rozpoznania sprawy przez WSA oraz pominięcie postanowienia GINB z 2005 r. stwierdzającego nieważność wcześniejszych postanowień.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1550/13 w sprawie ze skargi K.C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
II OSK 1405/14
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi K.C., uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. w części odmawiającej stwierdzenia nieważności co do pkt II decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r., w pozostałej części skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nakazującą na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane inwestorowi K.C., rozbiórkę wybudowanego zbiornika wodnego (stawu) w sąsiedztwie drogi krajowej DK.94 na 231+000km w Pawłowicach, na działce nr ewid. [...], budowli wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, oraz utrzymującej w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego z dnia [...] czerwca 2012 r. nakładające na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane na K.C. obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 30 lipca 2012 r. określonych dokumentów, tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla działki nr ewid. [...], w Pawłowicach, projektu zagospodarowania działki lub terenu dla całego zamierzenia budowlanego, sporządzonego na aktualnej mapie, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi.
Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., po rozpatrzeniu wniosku K.C. o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że będąca przedmiotem postępowania nadzwyczajnego decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. w związku z tym, brak było podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Istnienie przesłanki stwierdzenia nieważności w każdym przypadku musi być w sposób niewątpliwy wykazane. Istnienie wady prawnej nie może być oparte na spekulacji czy domniemywaniu.
Utrzymana w mocy przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego z dnia [...] sierpnia 2012 r. wydana została na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Z ustaleń organu wynika, że staw wybudowany przez K.C. w miejscowości Pawłowice, stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, na wykonanie której inwestor winien uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, jednakże inwestor takiego pozwolenia nie posiadał. W związku z tym, zdaniem organu, do przedmiotowej samowoli budowlanej zastosowanie ma art. 48 ustawy Prawo budowlane.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Gliwickim umożliwił inwestorowi legalizację dokonanej przez niego samowoli, nakładając postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r., na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów w terminie do 30 lipca 2012 r., których jednakże zobowiązany nie przedłożył, w związku z czym obowiązkiem organu było nakazanie rozbiórki zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy.
Zdaniem organu, okoliczności podniesione przez skarżącego nie mają wpływu na zmianę zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. Organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego zgromadził materiał dowodowy, z którego jednoznacznie wynikało, że sporny zbiornik wodny zrealizowany został w warunkach samowoli budowlanej. Potwierdzają to oględziny przeprowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego w dniu 17 stycznia 2005 r. a także dokumentacja fotograficzna zbiornika wodnego wykonana w dniu 23 lutego 2006 r. Organ powiatowy przeprowadził także rozprawę administracyjną, w trakcie której K.C. oświadczył, że prace prowadzone były w m-cach wrzesień - październik 2004 r. W dniu 25 lipca 2007 r., podczas kontroli obiektu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w stawie hodowane są ryby. Z notatki służbowej z dnia 11 maja 2012 r., sporządzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego wynika, że dokonano sprawdzenia w Wydziale Gospodarki Nieruchomościami operatu [...] z dnia [...] lutego 2005 r. i stwierdzono, że przedmiotowym operatem właściciel nieruchomości [...] – K.C. zmienił sposób użytkowania działki z użytku kV czyli łąka, na Wir - wody, stawy. Operat złożono w lutym 2005 r. i wydano właścicielowi mapę z wprowadzoną zmianą.
Organ zaznaczył, że znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja dotycząca pozwolenia na budowę linii światłowodowej w relacji Katowice - Opole z 1995 r. w postaci map, nie potwierdza istnienia wcześniej stawu na przedmiotowej działce.
Dlatego też, zdaniem organu, organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały w/w roboty wykonane przez K.C., jako budowę stawu, dokonaną bez wymaganego pozwolenia.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, w ocenie którego niewydanie rozstrzygnięcia merytorycznego po upływie dwóch miesięcy od daty wydania postanowienia w oparciu o przepis art. 50 Prawa budowlanego, skutkuje umorzeniem postępowania, czego organy nadzoru budowlanego nie uczyniły, organ wyjaśnił, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego pismem z dnia 11 października 2005 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie nielegalnie wybudowanego zbiornika wodnego (stawu) w sąsiedztwie drogi krajowej DK.94 na 231+000km w Pawłowicach, na działce nr ewid. [...]. Początkowo organ powiatowy prowadził postępowanie w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Po wyeliminowaniu rozstrzygnięć wydanych w tym trybie przez organy wyższego stopnia, organ powiatowy postanowieniem z dnia 12 stycznia 2009 r., na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1, wstrzymał roboty budowlane wykonane bez wymaganego zgłoszenia obiektu - zbiornik wodny (staw rybny) wraz z urządzeniami na działce nr [...] w Pawłowicach, a następnie wydał decyzję w trybie art. 51 Prawa budowlanego, która została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego wdrożył tryb z art. 48 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r., nakładając na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego obowiązek przedłożenia, w wyznaczonym terminie określonych dokumentów.
Organ zgodził się ze skarżącym, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych na podstawie art. 50 ustawy Prawo budowlane jest jedynie wstępem do wydania decyzji na podstawie art. 51 tej ustawy. Przepis art. 50 Prawa budowlanego ma charakter incydentalny i prewencyjny i sam przez się ani nie rozstrzyga sprawy, ani jej nie kończy. W związku z tym wskazuje się również, że właściwą drogą do zakończenia postępowania w razie stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki do wydania postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych zgodnie z art. 50 Prawa budowlanego, jest jego umorzenie. Jakkolwiek w rozpatrywanym przypadku postępowanie prowadzone w trybie art. 50 Prawa budowlanego nie zostało umorzone, co stanowi naruszenie prawa, jednakże nie oznacza to, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nakazująca na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, rozbiórkę wybudowanego zbiornika wodnego rażąco narusza prawo. Inwestor wiedział o toczącym się postępowaniu legalizacyjnym w trybie art. 48 Prawa budowlanego, bowiem, jak wynika z akt sprawy, w dniu 18 czerwca 2012 r. otrzymał postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego z dnia [...] czerwca 2012 r. nakładające na niego obowiązek przedłożenia, w terminie do 30 lipca 2012 r., stosownych dokumentów. Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymana w mocy decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. jest jedynie konsekwencją niewykonania przez inwestora nałożonych na niego obowiązków.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.C. podniósł zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, co podważyło zasadę ogólnego pogłębiania zaufania do organów państwa oraz art. 51 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane poprzez dopuszczenie wydania przez organ nadzoru budowlanego, po upływie 2 miesięcy od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, decyzji opartej o art. 48 ustawy.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi K.C., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. w części odmawiającej stwierdzenia nieważności punktu II decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r., zaś w pozostałej części skargę oddalił.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r., którą to decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego nakazującą K.C. rozbiórkę budowli wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę - zbiornika wodnego (stawu) jest prawidłowa.
Z akt sprawy wynika, że budowla - zbiornik wodny (staw rybny) posiadający instalacje nawadniające i odwadniające, wykonana przez K.C. w Pawłowicach na działce nr ewid. [...] została wykonana samowolnie, bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r. umożliwił inwestorowi dokonanie legalizacji samowolnie wybudowanego stawu - po przedłożeniu w terminie do dnia 30 lipca 2012 r. określonych dokumentów, jednakże inwestor z możliwości tej nie skorzystał, czego konsekwencją było nakazanie inwestorowi rozbiórki samowolnie wybudowanego zbiornika (stawu rybnego), o czym mowa w decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. I w tej części zaskarżona decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. jest prawidłowa - nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., w związku z tym, brak było podstaw, jak słusznie stwierdził organ, do stwierdzenia jej nieważności.
Odnosząc się jednakże do decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. w części określonej jako pkt 2, którym organ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2012 r. nakładające obowiązek przedłożenia w terminie do 30 lipca określonych dokumentów - stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcie to jest niedopuszczalne, bowiem postanowienie to jest niezaskarżalne w odrębnym trybie zażaleniowym. Ponieważ jest to element stanu faktycznego, to podlega badaniu w ramach art. 80 k.p.a., i dlatego w tym zakresie zaskarżona decyzja została uchylona.
W skardze kasacyjnej K.C,, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniósł zarzut naruszenia:
1) przepisów postępowania, tj.:
- art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutów zawartych w skardze dotyczących braku możliwości wydania decyzji merytorycznej po bezskutecznym upływie terminu dwóch miesięcy po wydaniu postanowienia opartego na art. 50 ustawy Prawo budowlane;
- art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia działającego w istocie na niekorzyść skarżącego, pozbawiając go prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy zawisłej przed WSA w Gliwicach zawartą oceną prawną, wiążącą ten Sąd na mocy art. 153 p.p.s.a.;
2) prawa materialnego, tj.:
- art. 51 ustawy Prawo budowlane poprzez całkowite pominięcie wydania merytorycznego rozstrzygnięcia po bezskutecznym upływie dwóch miesięcy od wydania postanowienia opartego na art. 50 ustawy Prawo budowlane;
- art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że dokonane rozstrzygnięcia, kontrolowane postępowaniem nadzwyczajnym zapadły w przedmiocie rozstrzygniętym ostatecznym postanowieniem GINB pozostającym w obiegu prawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autor podniósł, że uzasadnienie w zakresie oddalenia skargi zostało sporządzone w sposób nieodpowiadający na postawione zarzuty odnoszące się m.in. do wydania rozstrzygnięcia po upływie dwóch miesięcy od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ustawy Prawo budowlane. Zamiarem skarżącego nie było uzyskanie oceny prawidłowości decyzji w toku postępowania legalizacyjnego (bo takie prawo ma przed WSA w Gliwicach), lecz chciał skorzystać z prawa wykazania nie tylko zwykłego naruszenia prawa, a jego naruszenia w sposób rażący (skarga w normalnym trybie została wniesiona do WSA w Gliwicach i tam postępowanie zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania w trybach nadzwyczajnych). Nie sposób zatem zgodzić się z dokonaniem oceny decyzji PINB i ŚWINB w zwykłym trybie w zakresie rozpoznawania skargi na decyzję wydaną w trybie nadzwyczajnym. Sąd powinien natomiast dokonać jednoznacznej oceny wszczęcia drugiego postępowania bez formalnego zakończenia pierwszego, zatem brak rozpoznania skargi przez Sąd w tym zakresie winno być uznane za nierozstrzygnięcie w granicach danej sprawy. Jednocześnie skarżący kasacyjnie wskazał, że dokonana ocena wiąże Sąd w Gliwicach pozbawiając skarżącego do uzyskania rozstrzygnięcia w ramach wniesionej skargi, co może być uznane za wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącego. Strona zarzuciła także Sądowi pominięcie postanowienia GINB z dnia [...] września 2005 r., którym stwierdzono nieważność postanowień ŚWINB i PINB wydanych na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem autora skargi kasacyjnej skoro postanowienie to pozostaje w obrocie prawnym, należy uznać, że każde kolejne rozstrzygnięcie oparte na art. 48 ustawy Prawo budowlane musi również nosić cechy rażącego naruszenia prawa.
Powołując takie argumenty w ramach podstaw kasacyjnych autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, żądając jednocześnie zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Została ona oparta na zarzutach naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które nie mogą wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku.
W pierwszej kolejności ustosunkowania wymaga zarzut naruszenia art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia działającego w istocie na niekorzyść skarżącego, pozbawiając go prawa do merytorycznego prawa rozpoznania sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach zawartą oceną prawną, wiążąc ten Sąd na mocy art. 153 p.p.s.a
Punktem wyjścia do rozważań stanowić musi fakt, że decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gliwicach z dnia [...] sierpnia 2012 r. nakazującą dokonanie rozbiórki zbiornika wodnego (stawu) oraz utrzymującą w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Gliwickiego z dnia [...] czerwca 2012 r. nakładające na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane obowiązek przedłożenia określonych dokumentów.
Pismem z dnia 23 stycznia 2013 r. skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r., wnosząc następnie na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dniu 15 marca 2013 r.
Wynikiem powyższego działania skarżącego było wszczęcie dwutorowej kontroli decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. – uruchomiony został administracyjny tryb nadzwyczajny oraz sądowa kontrola decyzji administracyjnej. Tymczasem składając zarówno wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, jak i skargę do sądu administracyjnego skarżący winien być świadomy konsekwencji, jakie niesie ze sobą jego działanie w kontekście treści art. 56 p.p.s.a.
Stosownie bowiem do art. 56 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Na tej podstawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 2 września 2013 r., II SA/Gl 837/13, zawiesił postępowanie sądowe ze skargi K.C. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r.
Skutkiem rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę na gruncie art. 56 p.p.s.a. jest fakt, że kwestionowana decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w pierwszej kolejności podlega ocenie pod kątem zaistnienia kwalifikowanego naruszenia prawa przez organy nadzoru, a potem w razie wniesienia skargi na decyzję zapadłą w trybie nieważnościowym – pośrednio przez sąd administracyjny. Dopiero zakończenie postępowania w tym przedmiocie otwiera sądowi administracyjnemu drogę do rozpoznania skargi na wydaną w trybie zwykłym decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że w toku postępowań wywołanych wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji przedmiotem badania jest wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Uznanie przez organ nadzoru, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w pkt I nie narusza prawa w sposób rażący nie oznacza jeszcze, że decyzja ta nie jest dotknięta wadliwością innego rodzaju, która jednak nie pozwala na wyeliminowanie rozstrzygnięcia w trybie nadzwyczajnym.
Reasumując tę część rozważań należy przyjąć, że zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oceny, że decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w części I jest prawidłowa, gdyż słusznie organ administracji stwierdził brak podstaw do stwierdzenia jej nieważności, nie zamyka skarżącemu drogi do poddania kontroli tej decyzji w pozostałym zakresie. Związanie wyrażoną w zaskarżonym wyroku oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach dotyczy wyłącznie kwestii wad kwalifikowanych.
Czynienie zatem przez autora skargi kasacyjnej zarzutów, że Sąd I instancji rozpoznał skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. w zakresie przysługujących mu uprawnień należy uznać za niezrozumiałe, tym bardziej, że kolejność i zakres badania decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r., jak już wskazano, zdeterminowana została przez samego skarżącego.
Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia art. 51 ustawy Prawo budowlane (jako oczywistą omyłkę Naczelny Sąd Administracyjny potraktował przywołanie przez autora skargi kasacyjne ustawy z dnia 24 października 1974 r., zamiast ustawy z dnia 7 lica 1994 r.) należy poczynić spostrzeżenie, że w wyniku przyjęcia, że wykonanie stawu wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, materialnoprawną podstawę wydania kwestionowanej w trybie nieważnościowym decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanowił art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Z kolei postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu określonych obowiązków zostało wydane w oparciu o art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Nie może zatem okazać się trafny i skuteczny zarzut naruszenia art. 51 ustawy Prawo budowlane, skoro nie znajdując zastosowania, nie stanowił podstawy wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia.
W konsekwencji również niezasadny okazać się musi zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się Sądu I instancji do zarzutu skargi dotyczącego braku możliwości wydania decyzji merytorycznej po bezskutecznym upływie dwóch miesięcy po wydaniu postanowienia opartego o art. 50 ustawy Prawo budowlane. Nie może bowiem mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia brak wypowiedzenia się przez Sąd I instancji do kwestii stosowania przepisów, które nie znajdują zastosowania w sprawie.
Wyjaśnienia wymaga, że tryb postępowania, w którym zapadła kwestionowana decyzja jest trybem odrębnym od trybu uregulowanego w przepisach art. 50 – 51 ustawy Prawo budowlane, dlatego też nie jest dopuszczalne rozciąganie skutków rozstrzygnięć zapadłych w jednym trybie na grunt drugiego. Fakt uprzedniego prowadzenia postępowania na podstawie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane nie ma zatem wpływu na prawidłowość decyzji podejmowanych na podstawie art. 48 ustawy. Warto natomiast zwrócić uwagę, że art. 50 ust. 4 ustawy Prawo budowlane dotyczy wyłącznie przypadków innych niż określone w art. 48 ustawy, który to artykuł nie zawiera analogicznego rozwiązania jak przyjęto w art. 50 ust. 4.
Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że w stosunku do samowoli budowlanej postępowanie organów nadzoru budowlanego toczy się już wiele lat i poprzednio toczyło się postępowanie na podstawie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że wobec przyjęcia odmiennych ustaleń faktycznych postępowanie prowadzone w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane powinno zostać umorzone, jednak jak słusznie stwierdził Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [...] maja 2013 r. uchybienie to nie kwalifikuje się do kategorii rażącego naruszenia prawa.
Za nieuzasadniony uznać również należy zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2005 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2005 r. Postanowienia te wydane zostały na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, podczas gdy dotyczyły robót budowlanych wymagających dokonania zgłoszenia. Postępowanie winno być zatem prowadzone w oparciu o art. 49b ustawy, nie zaś art. 48. Ustalenia faktyczne w zakresie tego, co było przedmiotem robót budowlanych prowadzonych przez K.C. uległy jednak zmianie i zmianie uległa również kwalifikacja robót pod kątem tego, czy wymagały one zgłoszenia czy pozwolenia na budowę. Skoro jednak ostatecznie prawidłowo przyjęto, że roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę, to dopuszczalne jest zastosowanie przepisów art. 48 ustawy Prawo budowlane, a postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 września 2005 r. w żaden sposób nie może być uznane za postanowienie rozstrzygające w tej samej sprawie. Wątpliwości co do kwalifikacji prawnej działań inwestora dotyczących tych samych robót budowlanych, skutkowały zmianą trybów ich legalizacji w granicach tego samego postępowania co było dopuszczalne do czasu ostatecznego załatwienia sprawy w oparciu o jeden z dopuszczalnych prawem trybów.
Mając na uwadze powyższe należało uznać za nieuzasadnione zarzuty naruszenia art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 51 ustawy Prawo budowlane i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło