II OSK 463/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-10-29
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Grzegorz Czerwiński, Zygmunt Zgierski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ocena wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym na stan wód, powinna uwzględniać wskaźniki określone w rozporządzeniach wykonawczych do ustawy Prawo wodne, nawet jeśli nie są one bezpośrednio związane z celami środowiskowymi?Ratio decidendi
Ocena wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności na stan wód, musi uwzględniać wskaźniki jakości wód określone w rozporządzeniach wykonawczych, nawet jeśli nie są one bezpośrednio powiązane z celami środowiskowymi. Wskaźniki te są niezbędne do oceny wpływu na elementy biologiczne i potencjał ekologiczny wód, co jest kluczowe dla osiągnięcia dobrych celów środowiskowych. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazała skutecznie naruszenia prawa materialnego ani procesowego przez Sąd I instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Spółki K. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ). GDOŚ uchylił decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy kopalni węgla kamiennego, wskazując na braki w analizie wpływu na wody podziemne i powierzchniowe, raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz zgodności z planami zagospodarowania. WSA oddalił skargę Spółki, uznając argumentację GDOŚ za zasadną. Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując sposób oceny wpływu na cele środowiskowe wód.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie NSA Grzegorz Czerwiński del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kuberska-Pellegrino po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w J. (obecnie w P.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1757/13 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. IV SA/Wa 1757/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2013 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej także: GDOŚ) uchylił w całości decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. (dalej także: RDOŚ) z dnia [...] września 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa Kopalni Węgla Kamiennego [...] w [...] oraz wydobywanie kopaliny węgla kamiennego ze złoża [...]" i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie wyjaśniono właściwie zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy, w tym nie ustalono, czy obowiązujące regulacje zawarte w planach zagospodarowania terenu dla obszaru zarówno części naziemnej zakładu, jak i podziemnej wydobywczej, przewidują możliwość prowadzenia zamierzonej przez Spółkę działalności. Nie przeprowadzono również właściwej analizy w zakresie spełnienia przesłanek wskazanych w art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm., dalej jako: ustawa z dnia 3 października 2008 r. lub ustawa), tj. analizy zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę na braki przedłożonego przez Spółkę raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia związane z nieuwzględnieniem wszystkich wymaganych przez ustawę z dnia 3 października 2008 r. elementów, w tym w szczególności oddziaływania na tzw. jednolite części wód podziemnych, a przez to brak możliwości wykazania osiągnięcia celów środowiskowych (art. 81 ust. 3 ustawy), przewidzianych w Planie Gospodarowania Wodami na obszarze Dorzecza Wisły, w kontekście wymagań wynikających z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych (Dz. U. Nr 257 poz. 1545, dalej jako: rozporządzenie wskaźnikowe) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. Nr 258 poz. 1549, dalej jako: rozporządzenie referencyjne). Skutkiem tych zaniechań był brak analizy, czy projektowane przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływało na żadną z wyznaczonych w Planie Gospodarowania Wodami na obszarze Dorzecza Wisły jednolitą część wód podziemnych (określaną dalej JCWPd), w tym na JCWPd, kod PLGW2100146.
Pozostałe zarzuty organu odwoławczego skierowane przeciwko decyzji RDOŚ z dnia 3 września 2012 r. dotyczyły wskazania nieracjonalnych wariantów alternatywnych przeprowadzenia tej inwestycji oraz zasadności przeprowadzenia inwentaryzacji przyrodniczej (opisu elementów przyrodniczych na terenie planowanego obszaru górniczego-wydobywczego) wobec braku wykazania jakie formy przyrody chronionej występują na tym obszarze.
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę K. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję z 17 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że aczkolwiek nie wszystkie zarzuty organu odwoławczego skierowane przeciwko decyzji wydanej przez organ I instancji są trafne, to jednak skarga Spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. w związku ze stanowiskiem GDOŚ, iż wymagana przez ten przepis ocena, czy planowane przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami powinna zostać przeprowadzona w odniesieniu do wskaźników jakości wód zawartych w rozporządzeniu wskaźnikowym oraz w oparciu o rozporządzenie referencyjne, Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 81 ust. 3 ww. ustawy, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że może ono spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Sąd zauważył, że cele środowiskowe w zależności od rodzaju i statusu danej jednolitej części wód zostały określone w prawodawstwie krajowym w ustawie Prawo wodne. W art. 38d ust. 1 tej ustawy dla jednolitych części wód powierzchniowych (dalej zwanych JCWP) niewyznaczonych jako sztuczne lub silnie zmienione, cele te określono jako ochronę, poprawę oraz przywracanie ich stanu tak, aby osiągnąć dobry stan tych wód, zaś dla sztucznych i silnie zmienionych JCWP w myśl art. 38d ust. 2 ostatnio powołanej ustawy — jako ochronę tych wód, poprawę ich potencjału i stanu, tak aby osiągnąć dobry potencjał ekologiczny i dobry stan chemiczny. W stosunku zaś do jednolitych części wód podziemnych (JCWPd), za cele środowiskowe, zgodnie z art. 38e ust. 1 ustawy Prawo wodne, przyjęto: zapobieganie lub ograniczanie wprowadzania do nich zanieczyszczeń, zapobieganie pogorszeniu oraz poprawę ich stanu, ochronę i podejmowanie działań naprawczych, a także zapewnienie równowagi między poborem, a zasileniem tych wód, tak aby osiągnąć ich dobry stan. Narzędziami planistycznymi, mającymi za zadanie usprawnienie procesu osiągania celów środowiskowych są uchwalone plany gospodarowania wodami (dalej zwane PGWD) w obszarach dorzeczy 10 rzek, w których został zawarty wykaz wydzielonych w danym dorzeczu JCWP i JCWPd wraz z określeniem ich typu, statusu, oceną stanu oraz przypisanymi im, zgodnie z dyspozycjami ustawy Prawo wodne, celami środowiskowymi. Przy ich tworzeniu, w tym mającej zastosowanie w przedmiotowej sprawie uchwale Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2011 r. Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (M.P. Nr 49, poz. 549), cele środowiskowe dla JCWP zostały oparte głównie na wartościach granicznych poszczególnych wskaźników fizyko-chemicznych, biologicznych i hydromorfologicznych, określających stan ekologiczny wód powierzchniowych oraz wskaźników chemicznych świadczących o stanie chemicznym wody, odpowiadających warunkom osiągnięcia przez te wody co najmniej dobrego stanu (dla części wód uznanych za naturalne) oraz dobrego lub powyżej dobrego potencjału (dla części wód uznanych za silnie zmienione, bądź sztuczne). Wartości tych wskaźników określa rozporządzenie wskaźnikowe, zaś definicje dotyczące klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału chemicznego i stanu chemicznego - rozporządzenie referencyjne.
W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż prawidłowa ocena dotycząca osiągnięcia celów środowiskowych, wymagana w świetle art. 81 ust. 3 ustawy, powinna polegać na ocenie wpływu zidentyfikowanych oddziaływań przedsięwzięcia na poszczególne wskaźniki jakości wód w zależności od ustanowionego dla danej JCWP celu środowiskowego. Niezbędnym do dokonania tej oceny jest porównanie przy pomocy tych wskaźników jakości wód, aktualnego stanu JCWP oraz przewidywanego stanu JCWP w przypadku realizacji przedsięwzięcia. Efektem takiej analizy będzie odpowiedź na pytanie, czy przedsięwzięcie wpłynie na stan/potencjał ekologiczny oraz stan chemiczny, a przez to na cele środowiskowe wyznaczone dla danej JCWP. W Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły zawarto informację, że wskaźniki stanu hydrologicznego oraz morfologicznego wód, składające się na hydromorfologiczne elementy jakości wód stosowane przy klasyfikacji stanu ekologicznego JCWP, zostały wyznaczone w sposób ogólny (bez wartości liczbowych) jedynie dla I klasy jakości wód, przez co nie są one uwzględniane dla wskazania wartości odpowiadających pojęciu celu środowiskowego. Fakt ten nie może jednak skutkować brakiem konieczności dokonania, przy analizie możliwości osiągnięcia przez daną JCWP wyznaczonych celów środowiskowych wskutek realizacji planowanego przedsięwzięcia, oceny wskaźników charakteryzujących stan hydrologiczny i morfologiczny. Wynika to z załącznika nr 7 pkt XVI rozporządzenia wskaźnikowego. JCWP niewyznaczonej na podstawie przeglądu warunków hydromorfologicznych jako sztucznej lub silnie zmienionej, a więc naturalnej JCWP, nadaje się w zakresie tych elementów klasę I jakości wód. Zgodnie z zapisami Planu gospodarowania wodami na obszary dorzecza Wisły, potok Kozi Bród, będący odbiornikiem ścieków z projektowanej kopalni (wód dołowych oraz wód opadowych i roztopowych), zakwalifikowany został, jako naturalna JCWP, charakteryzująca się złym stanem wód, dla której celem środowiskowym jest osiągnięcie co najmniej dobrego stanu wód (tj. dobrego stanu ekologicznego oraz dobrego stanu chemicznego). Z uwagi na fakt, iż jak wspomniano rozporządzenie wskaźnikowe wyznacza tylko I klasę dla wskaźników jakości wód składających się na elementy hydromorfologicze, w procedurze klasyfikacji stanu wód przyjmuje się, że wody osiągają dobry stan ekologiczny, jeśli zarówno biologiczne elementy jakości wód jak i fizykochemiczne osiągną stan przynajmniej dobry. O ile w powyższym przypadku elementy hydromorfologiczne nie są uwzględniane jako odrębnie oceniany element stanu ekologicznego wód, to stanowią one część składową oceny elementów biologicznych. Z załącznika nr 3 pkt B ppkt. V.2, VI.2, VII.2 rozporządzenia referencyjnego, wynika, że aby stan danej JCWP mógł zostać sklasyfikowany jako dobry, elementy hydromorfologiczne, tj.: reżim hydrologiczny, ciągłość oraz warunki morfologiczne muszą umożliwić spełnienie przez jej elementy biologiczne wymagań określonych dla stanu dobrego JCWP.
Sąd stwierdził, że chociaż ocena stanu ekologicznego pod kątem możliwości osiągnięcia przez JCWP dobrego stanu nie opiera się wprost o wskaźniki elementów hydromorfologicznych, to jednak aby móc ocenić jedną z jego składowych, tj. stan elementów biologicznych, niezbędnym staje się przeprowadzenie analizy, czy i jak oddziaływanie przedsięwzięcia polegające na zmianie warunków hydrologicznych i morfologicznych wpłynie na możliwość osiągnięcia dobrego stanu przez elementy biologiczne. W tym celu niezbędne jest przeanalizowanie wskaźników elementów hydromorfologicznych, których zmiana - wskutek oddziaływania planowego przedsięwzięcia - może wpłynąć niekorzystnie na wartości wskaźników biologicznych, a tym samym spowodować nieosiągnięcie dobrego stanu elementów biologicznych, przez to również i potencjału ekologicznego. To zaś z kolei uniemożliwi określenie stanu JCWP jako dobry.
Z powołanych względów Sąd podzielił stanowisko GDOŚ co do konieczności dokonania oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia na elementy hydromorfologiczne JCWP [...]. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy trafnie uznał, że oceny takiej nie stanowią nieuwiarygodnione i lakoniczne informacje zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko o pozytywnym wpływie wzrostu prędkości przepływu wód we wskazanym potoku, inicjującym ich procesy samooczyszczania, wskutek zrzutu do niego ścieków z projektowanej kopalni.
Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia art. 81 ust. 3 ustawy w związku z prezentowanym przez organ odwoławczy stanowiskiem o braku przeprowadzenia oceny wymaganej przez art. 81 ust. 3 ustawy w odniesieniu do JCWPd występujących w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, iż "w obszarze zasięgu prognozowanych wpływów projektowanej eksploatacji przedsięwzięcia nie znajdują się żadne jednolite części wód podziemnych" Sąd stwierdził, że zgodnie z zamieszczoną w załączniku nr 3 obowiązującego w sprawie PGWD mapą nr 4, cały obszar dorzecza Wisły został podzielony na jednolite części wód podziemnych. Planowane przedsięwzięcie oraz obszar jego oddziaływania znajdują się w obrębie przynajmniej jednej jednolitej części wód podziemnych - JCWPd 146 o kodzie PLGW2100146. Nie ma podstaw do przyjęcia twierdzeń strony skarżącej niepopartych żadnymi dowodami, iż wydobycie prowadzone na dużych głębokościach 500-700 m z pewnością nie będzie miało wpływu na stan wód słodkich, usytuowanych na głębokości 200 (350) m. Okoliczności te wymagają precyzyjnego wyjaśnienia w ponownie prowadzonym postępowaniu.
Sąd zgodził się ponadto z organem odwoławczym, że zarówno autorzy raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jak i organ I instancji bez zbadania lokalizacji przedsięwzięcia i jego obszaru oddziaływania względem wyznaczonych we wskazanym PGWD jednolitych części wód podziemnych stwierdzili ich nieistnienie. W tych warunkach nie przeprowadzono analizy możliwości osiągnięcia celów środowiskowych wyznaczonych dla ww. JCWPd, a przez to naruszono art. 81 ust. 3 ustawy.
Ponadto, ustosunkowując się do poglądu Spółki, iż w stosunku do analizowanego przedsięwzięcia zasadnym jest wyłącznie badanie zgodności lokalizacji realizowanego na powierzchni terenu zakładu górniczego względem zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Sąd uznał, że przyjęcie takiego stanowiska prowadziłoby do rażącego naruszenia art. 80 ust. 2 ustawy. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że intencją ustawodawcy było poddanie omawianej regulacji całej działalności związanej z eksploatacją kopalin. Przedsięwzięcie, które zamierza realizować K. Sp. z o.o. nie zostało przez ustawodawcę wyłączone z obowiązku stwierdzenia jego zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, albowiem koncesja, którą inwestor będzie musiał uzyskać, dotyczy wydobywania kopalin. W rozpoznawanej sprawie konieczne było zbadanie zgodności lokalizacji omawianego przedsięwzięcia z przeznaczeniem terenu, pod którym inwestor będzie uprawniony do prowadzenia eksploatacji, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a także w odniesieniu do pozostałych zapisów planu, które na danym terenie obowiązują.
Sąd I instancji nie przychylił się również do stanowiska skarżącej która dowodziła, że GDOŚ bezzasadnie uznał, że przedstawione w raporcie o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko warianty realizacji przedsięwzięcia, których wymóg zawarcia w tym dokumencie wynika z art. 66 ust. 1 pkt 5a ustawy, są nieracjonalne. Z uwagi na charakter i specyfikę przedsięwzięcia, Spółka miała ograniczoną możliwość przedstawienia racjonalnych wariantów alternatywnych. Sąd zauważył jednak, że to nie GDOŚ zdyskwalifikował zaproponowane w raporcie warianty realizacji planowanej inwestycji, lecz zostało to uczynione już w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym skoncentrowano się wyłącznie na wskazaniu powodów uniemożliwiających ich realizację. Organ odwoławczy stwierdził natomiast, iż tym samym żadnego z przedstawionych wariantów nie można uznać za racjonalną alternatywę planowanego przedsięwzięcia, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit a ustawy. Swoje stanowisko GDOŚ uzasadnił odnosząc się do konkretnych zapisów zawartych we wskazanym raporcie, wśród których czynnik ekonomiczny stanowił jeden z wielu argumentów, jakie autor raportu wskazał jako przesądzające o odstąpieniu od realizacji przedsięwzięcia w danym wariancie. W ocenie Sądu nie znajduje więc potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy twierdzenie skarżącej, jakoby o stanowisku organu odwoławczego przesądziły przesłanki ekonomiczne związane z realizacją wskazanych wariantów, które są traktowane przy ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jako kwestie drugorzędne. Stwierdzając, że inwestor nie byłby w stanie zrealizować budowy zakładu górniczego w przedstawionej alternatywnej lokalizacji, GDOŚ, poza odwołaniem się do stwierdzeń autora raportu, o konieczności poniesienia kosztów nieadekwatnych do rozwoju zakładu, przywołał również argumenty wskazujące na - konieczność całkowitego przebudowania infrastruktury kolejowej i drogowej dla potrzeb zakładu górniczego znajdującego się w centrum miasta oraz na brak zgody władz miasta na taką lokalizacje zakładu górniczego. Natomiast w odniesieniu do przedstawionej alternatywnej technologii wydobycia węgla (zgazowanie), GDOŚ przywołał za autorem raportu, poza wysokimi kosztami jej stosowania, fakt bardzo dużych szkód w środowisku podziemnym wywołanych przez tę technologię, a co najważniejsze - brak możliwości jej stosowania w miejscach, gdzie na powierzchni znajduje się zabudowa mieszkalna.
Wobec powyższego za bezpodstawne Sąd uznał zarzuty naruszenia przez GDOŚ art. 7, 8, 77 § 1 K.p.a. w związku z zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnioskiem o braku przedstawienia w raporcie innych możliwych do realizacji wariantów przedsięwzięcia.
Stwierdzając następnie naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy, w myśl którego w raporcie wymaga się przedstawienia opisu elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanej inwestycji, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że powyższy wymóg należy odnieść zarówno do terenu jego realizacji, jak również do całego obszaru jego oddziaływania, w przypadku gdy wykracza ono poza dany teren. W przedmiotowej sprawie, obowiązek przedstawienia opisu elementów przyrodniczych został odniesiony (z licznymi uchybieniami) wyłącznie do terenu, na którym zaplanowano budowę zakładu górniczego, zupełnie zaś pominięto cały obszar górniczy, w obrębie którego planowane jest eksploatacja złoża [...]. W sporządzonym raporcie oraz jego uzupełnieniu praktycznie w ogóle nie zawarto informacji dotyczących środowiska przyrodniczego występującego w obszarze górniczym, przez co niemożliwa stała się ocena wpływu planowanej działalności górniczej na poszczególne elementy przyrodnicze. Bez szczegółowych danych o występujących na tych terenach siedliskach przyrodniczych oraz gatunkach flory i fauny uniemożliwia ustalenie skutków przyrodniczych, które wywoła planowane przedsięwzięcie, jak również wskazanie właściwych środków minimalizujących lub kompensacyjnych.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd wskazał następnie, że aczkolwiek art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy nie nakłada wprost obowiązku dokonywania inwentaryzacji przyrodniczej, to formułuje bezwzględny warunek zawarcia w raporcie aktualnych oraz szczegółowych danych dotyczących przedstawionego w raporcie opisu elementów przyrodniczych. Organ odwoławczy nie wskazał braków konkretnych grup organizmów fauny i flory, bowiem materiał dowodowy praktycznie nie odnosi się do żadnych elementów przyrodniczych występujących na obszarze górniczym. Wymogu tego w odniesieniu do przedmiotowego obszaru o powierzchni 12 km2 nie spełniają jednakże szczątkowe informacje o typach siedliskowych oraz składzie gatunkowym lasów znajdujących się jedynie w sąsiedztwie zakładu górniczego, co uprawniało GDOŚ do stwierdzenia, że do oceny skutków realizacji planowanego przedsięwzięcia, w szczególności wskutek wywołanych eksploatacją węgla zmian warunków hydrologicznych, niezbędne jest przedstawienie pełnego wykazu siedlisk przyrodniczych oraz gatunków zwierząt i roślin zasiedlających zarówno miejsce realizacji, jak i obszar oddziaływania przedsięwzięcia. Ze względu na przewidywane skutki, w szczególności związane ze zmianą powierzchni ziemi oraz poziomu wód, oddziaływanie przedsięwzięcia dotyczyć będzie ww. elementów środowiska.
Sąd nie uwzględnił również postawionych decyzji kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 K.p.a. w związku z uwagami, jakie organ odwoławczy poczynił w odniesieniu do zaproponowanego w raporcie oraz zaakceptowanego przez RDOŚ w Katowicach siedliska zastępczego dla usuwanych z terenu zakładu górniczego chronionych gatunków roślin. Wskazał, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydawana jest na realizację przedsięwzięcia, co oznacza, iż obejmuje nie tylko etap jego funkcjonowania, ale również etap budowy. Zatem wszelkie działania podejmowane w ramach przygotowania terenu do zrealizowania zaplanowanej inwestycji muszą zostać poddane ocenie w ramach postępowania w sprawie wydania tej decyzji, niezależnie od tego, jaki podmiot (obecny właściciel terenu czy inwestor) będzie odpowiedzialny za ich przeprowadzenie. Wyłączenie zaś z zakresu przedsięwzięcia tych działań, do których w przedmiotowej sprawie należy m. in. usuwanie zieleni pod budowę przyszłego zakładu górniczego, prowadziłoby do niedopuszczalnego w świetle przepisów ustawy podzielenia przedsięwzięcia, skutkującego pozostawieniem jego części bez jakiejkolwiek oceny. W raporcie prawidłowo wskazano na oddziaływanie związane z realizacją zakładu górniczego polegające m. in. na usuwaniu z jego terenów chronionych gatunków roślin, w odniesieniu do którego organ I instancji zasadnie wskazał potrzebę przeprowadzenia zabiegów minimalizujących, polegających na przeniesieniu wyszczególnionych gatunków roślin do siedliska zastępczego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez GDOŚ art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez niewydanie decyzji reformatoryjnej naprawiającej błąd RDOŚ w K. polegający na braku zawarcia w osnowie swojej decyzji stanowiska w przedmiocie konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowiskowo Sąd stwierdził, że podstawą uchylenia decyzji RDOŚ w K. było naruszenie przede wszystkim art. 81 ust. 3, brak prawidłowych ustaleń w spełnieniu wymogów z art. 80 ust. 2 ustawy oraz przyjęcie za podstawę do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowiska niespełniającego wymogów określonych przez ustawę z dnia 3 października 2008 r. Wskazane naruszenia przepisów prawa, bez względu na fakt niedopełnienia obowiązku wynikającego art. 81 ust. 1 pkt 4 ustawy skutkowały koniecznością uchylenia w całości decyzji organu I instancji i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podzielając stanowisko organu odwoławczego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, z uwagi na naruszenie wskazanych przepisów, mający jednocześnie decydujący wpływ na rozstrzygnięcie omawianej sprawy, wykraczał poza ramy prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i zastosowanie art. 136 K.p.a. prowadziłoby do naruszenia przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania, Sąd skargę oddalił.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyła Spółka K. Sp. z o.o. zaskarżając go w części, w jakiej skarga została oddalona w zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 81 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę w zakresie podniesionego przez skarżącą zarzutu naruszenia prawa materialnego i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, skarżąca Spółka zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego:
1) art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w związku z art. 38, art. 38a, art. 38b, art. 38d oraz art. 114 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, poprzez błędne przyjęcie, że prawidłowa ocena czy planowane przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze określonego dorzecza polega na wykazaniu wpływu zidentyfikowanych oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na poszczególne wskaźniki fizykochemiczne, biologiczne i hydromorfologiczne określające stan ekologiczny wód powierzchniowych oraz wskaźniki chemiczne świadczące o stanie chemicznym wody (porównanie aktualnego oraz przewidywalnego stanu wód) zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych (rozporządzenie wskaźnikowe) oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych (rozporządzenie referencyjne), podczas gdy wniosek taki nie wypływa z przepisów prawa,
2) art. 38a Prawa wodnego i przyjętych na tej podstawie ww. aktów wykonawczych, tj. rozporządzenia wskaźnikowego i rozporządzenia referencyjnego w związku z art. 81 ust. 3 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy, podczas gdy rozporządzenia te odnoszą się do innej płaszczyzny prawnej;
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez brak prawidłowej kontroli decyzji organu odwoławczego, tj. przyjęcie za prawidłowe stanowiska tego organu, że okoliczność wskazana w art. 81 ust. 3 ustawy powinna być wykazana poprzez przeprowadzenie analizy porównawczej aktualnego i przewidywalnego stanu wód na podstawie rozporządzenia wskaźnikowego i rozporządzenia referencyjnego, podczas gdy takie stanowisko narusza regułę otwartego systemu środków dowodowych oraz zasadę równej mocy środków dowodowych.
W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania M. L. podnosząc, że skarga kasacyjna nie spełnia wymogów określonych w art. 176 p.p.s.a. w związku z zaskarżeniem wyroku "w części w jakiej skarga została oddalona w zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego", wniosła o jej odrzucenie oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca Spółka do stanowiska uczestnika w zakresie spełnienia przez wniesiony przez nią środek odwoławczy wymogów z art. 176 p.p.s.a. odniosła się w piśmie z dnia 18 października 2015 r., załączając zarazem informację o zmianie siedziby (aktualna siedziba: P.) i adresu skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 tego artykułu, które w rozpoznawanej sprawie nie występują. Tym samym sprawa ta mogła być rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach wywiedzionej skargi kasacyjnej. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Dokonana na wstępie ocena spełniania przez skargę kasacyjną wymogów z art. 176 § 1 pkt 1 p.p.s.a. każe stwierdzić, że wniesiony środek odwoławczy nie został skonstruowany w sposób całkowicie poprawny, zważywszy, że skarżący wskazuje w nim, iż zaskarża wyrok Sądu I instancji w części, w jakiej skarga została oddalona w zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. W tym samym zakresie skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku. Dokładne wskazanie zakresu, w jakim orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zaskarżane oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany stanowią szczególne wymagania stawiane w art. 176 p.p.s.a. skardze kasacyjnej. Określenie, czy skarga kasacyjna dotyczy całości czy jedynie części orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego decyduje o jej przedmiocie oraz prawomocności orzeczenia sądu pierwszej instancji w części niezaskarżonej. Orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego w części niezaskarżonej staje się bowiem prawomocne i może być uchylone w postępowaniu kasacyjnym tylko w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.). Wynikającą z art. 176 p.p.s.a. możliwość zaskarżenia wyroku w części odnosi się zatem do przypadków, w których przedmiotem zaskarżenia są nie wszystkie spośród odrębnych rozstrzygnięć zawartych w tym wyroku, lub gdy ewentualne uchylenie wyroku w zaskarżonej części pozostanie bez wpływu na pozostałe (nieobjęte skargą kasacyjną) rozstrzygnięcia. W sentencji zaskarżonego wyroku z 8 listopada 2013 r. Sąd I instancji zawarł jedno rozstrzygnięcie odnoszące się w całości do decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, co niemożliwym czyni uchylenie tego wyroku w części wskazanej w petitum skargi kasacyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że nie zgadzając się z częścią uzasadnienia wyroku strona może je zakwestionować, zaskarżając całe orzeczenie, które podlegałoby weryfikacji w trybie art. 184 i art. 185 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 9 marca 2003 r., II GSK 968/09; 21 lutego 2013 r., I FSK 558/12). Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił jednakże skargę kasacyjną skarżącej Spółki do rozpoznania, uznając, że pomimo zawartego w niej niefortunnego sformułowania dotyczącego zakresu zaskarżenia wyroku Sądu I instancji można z niej wywieść zamiar zaskarżenia całego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w celu uzyskania jedynie zmiany uzasadnienia wyroku tego Sądu w zakresie, w jakim odnosi się ono wykładni art. 81 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Autor skargi kasacyjnej, podejmując próbę wykazania wadliwości przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie wykazał ponadto należytej staranności przy formułowaniu podstaw kasacyjnych wnoszonej skargi kasacyjnej. Należało stwierdzić, że wadliwością obarczony jest pierwszy ze sformułowanych przez skarżącego zarzutów, dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku jego ochronie w związku z art. 38, art. 38a, art. 38b, art. 38d oraz art. 114 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych, o których stanowi art. 176 p.p.s.a., należy rozumieć szczegółowe określenie tych przepisów prawa, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd do domyślania się, który przepis prawa, w zakresie wyrażonej w nim normy prawnej, autor kasacji miał na uwadze (por. wyrok NSA z 3 listopada 2015 r. sygn. I OSK 755/14; wyrok NSA z 3 września 2015 r. sygn. II OSK 41/14; wyrok NSA z 14 kwietnia 2015 r. sygn. II OSK 2081/13; wyrok NSA z 2 kwietnia 2014 r. sygn. I OSK 614/1; wyrok NSA z 7 listopada 2013 r. sygn. II OSK 1280/12).
W złożonej skardze kasacyjnej sformułowanie zarzutu naruszenia norm prawa materialnego nie spełnia powyżej opisanych wymogów. Wskazując na naruszenie art. 38, art. 38a, art. 38b, art. 38d oraz art. 114 Prawa wodnego, skarżący nie podał bowiem, które przepisy art. 38, art. 38a, art. 38b, art. 38d oraz art. 114 Prawa wodnego, błędnie zinterpretowane przez Sąd I instancji, każą zaskarżony wyrok traktować jako naruszający prawo. Należy zauważyć, że, wskazane przepisy ustawy – Prawo wodne zawierają regulacje prawne, których treść odnosi się do odrębnych norm prawnych. Artykuł 38 tej ustawy określa cel ochrony wód jak i sposoby realizacji tego celu, art. 38a stanowi upoważnienie dla właściwego ministra do określenia w drodze rozporządzenia kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych; elementy jakości dla klasyfikacji stanu ekologicznego JCWP, potencjału ekologicznego, definicje klasyfikacji, a także a także sposób klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, art. 38b wskazuje różne rodzaje wód, dla których określa się cele środowiskowe, w art. 38d ustala się cele środowiskowe dla różnego rodzaju części wód powierzchniowych oraz wskazuje rodzaje działań podejmowanych w celu realizacji celów środowiskowych, zaś art. 114 wskazuje, m.in. cechy konstytutywne planu zagospodarowania dorzecza (ust.1), określa zasady aktualizacji planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (ust. 3 i 4). Niedostateczne sformułowanie, na gruncie art. 176 p.p.s.a., podstawy kasacyjnej uniemożliwiło uwzględnienie skargi kasacyjnej na tej podstawie.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 81 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w związku z art. 38a Prawa wodnego i przyjętych na jego podstawie: rozporządzenia wskaźnikowego i rozporządzenia referencyjnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy. Nie negując poprawności stanowiska skarżącego, iż treść art. 38a wskazuje, że przepisy te przyjęte zasadniczo zostały dla potrzeb przygotowania dokumentów planistycznych służących ochronie wód i prowadzeniu późniejszego monitoringu oraz przeklasyfikowania stanu wód, sąd kasacyjny nie znajduje podstaw do podważenia oceny Sądu I instancji, iż wymagana przez art. 81 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie ocena, czy planowane przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami powinna zostać przeprowadzona w odniesieniu do wskaźników jakości wód zawartych w rozporządzeniu wskaźnikowym oraz w oparciu o rozporządzenie referencyjne.
Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obejmuje po pierwsze, zidentyfikowanie jednolitych części wód, w obrębie których realizowane będzie przedsięwzięcie oraz na które będzie ono oddziaływało, po drugie określenie celów środowiskowych dla zidentyfikowanej JCW. W tym zakresie w rozpoznawanej sprawie ustalano, że będący odbiornikiem ścieków z projektowanej kopalni potok [...], położony na obszarze objętym Planem gospodarowania wodami na obszary Wisły, zakwalifikowany został, jako naturalna jednolita część wód powierzchniowych (JCWP), charakteryzująca się złym stanem wód, dla której celem środowiskowym jest osiągnięcie co najmniej dobrego stanu wód - dobrego stanu ekologicznego oraz dobrego stanu chemicznego. W uchwale Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2011 r. Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły (M.P. Nr 49, poz. 549), cele środowiskowe dla JCWP zostały oparte głównie na wartościach granicznych poszczególnych wskaźników fizyko-chemicznych, biologicznych i hydromorfologicznych, określających stan ekologiczny wód powierzchniowych oraz wskaźników chemicznych świadczących o stanie chemicznym wody, odpowiadających warunkom osiągnięcia przez te wody co najmniej dobrego stanu (dla części wód uznanych za naturalne) oraz dobrego lub powyżej dobrego potencjału (dla części wód uznanych za silnie zmienione, bądź sztuczne). Wartości tych wskaźników, jak prawidłowo przyjął Sąd I instancji, określa rozporządzenie wskaźnikowe, zaś definicje dotyczące klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału chemicznego i stanu chemicznego - rozporządzenie referencyjne. W Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły wskaźniki stanu hydrologicznego oraz morfologicznego wód, składające się na hydromorfologiczne elementy jakości wód stosowane przy klasyfikacji stanu ekologicznego JCWP, zostały wyznaczone w sposób ogólny (bez wartości liczbowych) jedynie dla I klasy jakości wód, przez co nie są one uwzględniane dla wskazania wartości odpowiadających pojęciu celu środowiskowego. Sąd I instancji trafnie zauważył, że nie może to jednak skutkować brakiem konieczności dokonania, przy analizie możliwości osiągnięcia przez daną JCWP wyznaczonych celów środowiskowych wskutek realizacji planowanego przedsięwzięcia, oceny wskaźników charakteryzujących stan hydrologiczny i morfologiczny. Ocenę taką Sąd przyjął w odniesieniu do treści załącznika nr 7 pkt XVI rozporządzenia wskaźnikowego. JCWP niewyznaczonej na podstawie przeglądu warunków hydromorfologicznych jako sztucznej lub silnie zmienionej, a więc naturalnej JCWP, nadaje się w zakresie tych elementów klasę I jakości wód. Rozporządzenie wskaźnikowe wyznacza tylko I klasę dla wskaźników jakości wód składających się na elementy hydromorfologicze, wobec czego w procedurze klasyfikacji stanu wód przyjmuje się, że wody osiągają dobry stan ekologiczny, jeśli zarówno biologiczne elementy jakości wód jak i fizykochemiczne osiągną stan przynajmniej dobry. O ile w powyższym przypadku elementy hydromorfologiczne nie są uwzględniane jako odrębnie oceniany element stanu ekologicznego wód, to stanowią one część składową oceny elementów biologicznych. Z załącznika nr 3 pkt B ppkt. V.2, VI.2, VII.2 rozporządzenia referencyjnego, wynika, że aby stan danej JCWP mógł zostać sklasyfikowany jako dobry, elementy hydromorfologiczne, tj.: reżim hydrologiczny, ciągłość oraz warunki morfologiczne muszą umożliwić spełnienie przez jej elementy biologiczne wymagań określonych dla stanu dobrego JCWP. W tych warunkach niebezpodstawnie Sąd I instancji stwierdził, że chociaż ocena stanu ekologicznego pod kątem możliwości osiągnięcia przez JCWP dobrego stanu nie opiera się wprost o wskaźniki elementów hydromorfologicznych, to jednak aby móc ocenić jedną z jego składowych, tj. stan elementów biologicznych, niezbędnym staje się przeprowadzenie analizy, czy i jak oddziaływanie przedsięwzięcia polegające na zmianie warunków hydrologicznych i morfologicznych wpłynie na możliwość osiągnięcia dobrego stanu przez elementy biologiczne. W tym celu niezbędne jest przeanalizowanie wskaźników elementów hydromorfologicznych, których zmiana - wskutek oddziaływania planowego przedsięwzięcia - może wpłynąć niekorzystnie na wartości wskaźników biologicznych, a tym samym spowodować nieosiągnięcie dobrego stanu elementów biologicznych, przez to również i potencjału ekologicznego.
Należy zauważyć, że wywodach skargi kasacyjnej brak jest argumentacji, która podważałaby interpretację art. 81 ust. 3 ustawy przyjętą przez w powyżej wskazanym zakresie przez GIOŚ oraz Sąd I instancji.
W świetle art. 38d ust. 3 ustawy – Prawo wodne, cele środowiskowe realizuje się przez podejmowanie działań zawartych w programie wodno-środowiskowym kraju, w szczególności działań polegających na stopniowej redukcji zanieczyszczeń powodowanych przez substancje priorytetowe oraz substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1, zaniechaniu lub stopniowym eliminowaniu emisji do wód powierzchniowych substancji priorytetowych oraz substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1, tj. przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Użyte w ww. przepisie sformułowanie "w szczególności" nie pozwala uznać, że realizacja celów środowiskach ma ograniczać się wyłącznie do redukcji zanieczyszczeń powodowanych przez substancje priorytetowe oraz substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego oraz zaniechaniu lub stopniowym eliminowaniu emisji do wód powierzchniowych substancji priorytetowych oraz substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, określonych w przepisach w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Ramowa Dyrektywa Wodna, implementowana do krajowego porządku prawnego ustawą z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130 poz. 1087) oraz ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 32 poz. 159) określa dwa zasadnicze, powiązane ze sobą cele środowiskowe odnoszące się do wód powierzchniowych, do realizacji których zobowiązane są państwa członkowskie. Wynikający z art. 4 ust. a lit. a ppkt (i) obowiązkiem zapobiegania pogarszaniu stanu tych wód powiązany jest z wynikającym z art. 4 ust. 1 lit. a ppkt (ii) oraz (iii) dyrektywy obowiązkiem osiągnięcia dobrego stanu wód powierzchniowych. Dane państwo członkowskie jest zobowiązane – z zastrzeżeniem przyznania odstępstwa – do odmowy zgody na konkretne przedsięwzięcie, w przypadku gdy może ono spowodować pogorszenie się stanu części wód powierzchniowych lub gdy zagraża uzyskaniu dobrego stanu wód powierzchniowych lub dobrego potencjału ekologicznego i dobrego stanu chemicznego takich wód na dzień przewidziany w tej dyrektywie (pkt 51 wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie C-461/13, Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland eV). Wskazać należy, że postanowienia załącznika V do Ramowej Dyrektywy Wodnej określające m.in. normatywne definicje klasyfikacji stanu ekologicznego i charakterystykę takich elementów jakości stanu ekologicznego dla każdej kategorii wód implementowane zostały do krajowego porządku prawnego przepisami rozporządzenia wskaźnikowego.
W świetle powyższego należało stwierdzić, iż przyjęte w zaskarżonym wyroku stanowisko, iż prawidłowa ocena dotycząca osiągnięcia celów środowiskowych, wymagana w świetle art. 81 ust. 3 ustawy, polegać, na ocenie wpływu zidentyfikowanych oddziaływań przedsięwzięcia na poszczególne wskaźniki jakości wód w zależności od ustanowionego dla danej JCWP celu środowiskowego, zaś niezbędnym do dokonania tej oceny jest porównanie przy pomocy tych wskaźników jakości wód, aktualnego stanu JCWP oraz przewidywanego stanu JCWP w przypadku realizacji przedsięwzięcia, w skardze kasacyjnej nie została skutecznie podważona. W piśmiennictwie podkreśla się, że ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko uwzględnia wskaźniki m.in. wody, bioróżnorodności i wrażliwości ekologicznej wskazując jednocześnie, że nie można mylić zagadnienia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przez pryzmat tych wskaźników z zagadnieniem przekroczenia dopuszczalnych norm w ramach tych wskaźników. Nawet okoliczność, że oddziaływanie inwestycji mieści się w tak zakreślonych granicach nie przesądza o dopuszczalności realizacji inwestycji. Wskaźniki te służą jedynie oszacowaniu oddziaływania w zakresie jego intensywności, obszaru, czasu trwania i identyfikacji środków ograniczających to oddziaływanie (J. Śliwa, Raport oddziaływania na środowisko jako dowód w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, Samorząd Terytorialny 2015, nr 9, pkt. 2.2.)
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 75 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niewłaściwe jest zapatrywanie skarżącej, iż wykazanie okoliczności wskazanych w art. 81 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie przez przeprowadzenie analizy porównania aktualnego oraz przewidywalnego stanu wód w oparciu o przepisy rozporządzenia wskaźnikowego oraz rozporządzenia referencyjnego prowadzi do naruszenia reguły otwartego systemu środków dowodowych oraz zasadę równej mocy środków dowodowych. Dowodem w postępowaniu w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia jest raport oddziaływania na środowisko, nie zaś przepisy prawa. Zanegowanie charakteru przepisów prawa (tu: przepisów ww. rozporządzeń) jako środków dowodowych w postępowaniu administracyjnym łączyć należy z tym, że celem postępowania dowodowego jest ustalenie stanu faktycznego, a w pojęciu faktu nie mieści się obowiązywanie normy prawnej o określonej treści.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło