II SA/Ol 844/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2013r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działający z upoważnienia Starosty "[...]" - Inspektor w Wydziale Organizacyjnym i Spraw Obywatelskich Starostwa "[...]" orzekł o cofnięciu M. D. uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kat. A, B, prawo jazdy nr "[...]", druk seria i nr "[...]", wydanych dnia "[...]". Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137). W uzasadnieniu wskazano m.in., że w sprawie zaistniały przesłanki do zatrzymania prawa jazdy, gdyż M. D. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów, za które w okresie jednego roku od wydania prawa jazdy po raz pierwszy został ukarany punktami karnymi w liczbie przekraczającej 20. Stwierdzono, iż w okresie od "[...]" do "[...]" M. D. dopuścił się: przekroczenia prędkości w dniu "[...]" (10 pkt), nie zastosował się do znaku "linia podwójna ciągła" (5 pkt) oraz w dniu "[...]" przewoził pasażera niezgodnie z przepisami o korzystaniu z pasów bezpieczeństwa oraz przekroczył prędkość, za co został ukarany 8 punktami. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik M. D. poddał pod wątpliwość zapis decyzji o treści: "Dokument prawa jazdy należy niezwłocznie zwrócić do tutejszego Urzędu" skoro decyzja nie jest ostateczna i nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Pełnomocnik nie zgodził się z twierdzeniem organu, iż M. D. przekroczył 20 pkt, gdyż w jego ocenie ma ich dokładnie 20. Wyjaśnił, iż w dniu "[...]" M. D. za wykroczenie otrzymał jedynie 5 zamiast 8 punktów, zaś po ukaraniu nie można dowolnie zmienić istotnych elementów mandatu. Podał, iż w trakcie zdarzenia z dnia "[...]" nie było przewożenia pasażera bez pasów. Wyjaśnił, iż pasażer odpiął pas po zatrzymaniu pojazdu, ale przed podejściem do niego policjanta. Podał, iż M. D. odmówiłby przyjęcia mandatu, gdyby miał mieć przyznane punkty za przewożenie pasażera bez pasów. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", utrzymało w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Argumentowało, iż zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie przekroczenia, w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego; decyzja o cofnięciu uprawnienia wydawana jest na wniosek komendanta wojewódzkiego policji. Ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji wynika, że M. D. w okresie od dnia "[...]" do dnia "[...]" dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 23 punkty, tj.: w dniu "[...]" za przekroczenie prędkości powyżej 50 km/h (10 punktów) oraz niezastosowanie się do znaku P-4 "linia podwójnie ciągła" (5 punktów) oraz w dniu "[...]" za przekroczenie prędkości od 41 do 50 km/h i przewożenie pasażerów niezgodnie z przepisami o korzystaniu z pasów bezpieczeństwa lub używaniu hełmów ochronnych (8 punktów). W opisanej sytuacji organ w sposób prawidłowy dokonał oceny przesłanek obligujących do cofnięcia M. D. prawa jazdy, bowiem w okresie jednego roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Prawo jazdy M. D. odebrał bowiem w dniu "[...]". Kolegium wskazało, iż przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w przypadku wystąpienia opisanych w nich przesłanek organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy. W niniejszej sprawie przesłanki te wystąpiły. Ponadto, organy rozstrzygające w sprawie cofnięcia prawa jazdy nie są właściwe do weryfikacji wymierzonych przez uprawnione organy liczby punktów przypisanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, lecz obowiązane są rozstrzygać na podstawie okoliczności stwierdzonych we wniosku komendanta wojewódzkiego policji. Organ koncentruje się jedynie na ustaleniu czy wniosek komendanta odpowiada wymogom formalnym określonym w rozporządzeniu. W przedmiotowej sprawie ustalono, iż w przeciągu roku M. .D. uzyskał 23 punkty karne, które stały się ostateczne. Postępowanie organu w przedmiocie cofnięcia uprawnień było zatem prawidłowe i decyzja organu pierwszej instancji podlega utrzymaniu w mocy. Faktu tego nie zmienia okoliczność, iż na mandacie karnym jest informacja o przyznaniu jedynie 5 punktów, zamiast 8 punktów, bowiem starosta tej okoliczności nie może uwzględnić, póki nie nastąpi formalne wykreślenie punktów z ewidencji. Z kolei postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień nie jest właściwym trybem do weryfikacji przypisanych punktów. Skargę na decyzję Kolegium z dnia "[...]" wywiódł do Sądu, reprezentowany przez pełnomocnika, M. D. żądając jej uchylenia, jak też poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podtrzymał w całości argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji Starosty. Nadto podniósł, że Komendant Wojewódzki Policji, jak i organy wydające decyzje zupełnie pominęły przepisy decydujące o nakładaniu punktów karnych. Zgodnie bowiem z § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. W świetle wskazanego przepisu wpisanie do ewidencji większej liczby punktów aniżeli wynikało to z prawomocnego mandatu karnego jest działaniem bezprawnym. Wobec powyższego, w żaden sposób nie można zgodzić się ze stwierdzeniami SKO, że Starosta wydając decyzję nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały kierowcy punkty karne. Skoro zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia wpisu do ewidencji dokonuje się na podstawie mandatu, to wpis ten musi być zgodny z mandatem. To, że organy Policji popełniają błędy nie może uprawniać organów administracji do powielania tych błędów w decyzjach administracyjnych, z jednoczesnym odsyłaniem strony do autora wpisów w ewidencji, bo "w niniejszym postępowaniu organy nic nie mogą". W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy). Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii A i B jest zgodna z prawem. Istotę sporu w przedmiotowej sprawie stanowi ustalenie, czy organ zasadnie cofnął skarżącemu posiadane uprawnienie do kierowania pojazdami, w sytuacji przekroczenia w okresie 1 roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Skarżący, kwestionuje wydane rozstrzygnięcie, gdyż w jego ocenie ma dokładnie 20 punktów. Wyjaśnił powyższe, iż w dniu "[...]" za wykroczenie otrzymał jedynie 5 zamiast 8 punktów, zaś po ukaraniu nie można dowolnie zmienić istotnych elementów mandatu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie przekroczenia, w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego; decyzja o cofnięciu uprawnienia wydawana jest na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Stan faktyczny ustalony w sprawie jest bezsporny. Skarżący w okresie od dnia "[...]" do "[...]" wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za które przypisano mu łącznie 23 punkty karne. Stanowiło to podstawę skierowania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w "[...]" do Starosty "[...]" wniosku o cofnięcie uprawnień. Jak wynika bowiem z treści § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488) komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w stosunku do kierowcy, który w ciągu roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenia. Jednocześnie zauważyć należy, że skarżącemu po raz pierwszy wydano prawo jazdy w dniu "[...]". Przedmiotowy wniosek o cofnięcie uprawnień sporządzony został na podstawie wpisów ostatecznych, co znajduje swoje odzwierciedlenie w treści § 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. – wniosek, o którym mowa w ust. 1, sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych, na formularzu, którego wzór określony jest w załączniku nr 7 do rozporządzenia. Z kolei wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym (§ 4 rozporządzenia). Zdaniem Sądu organy orzekające w przedmiotowej sprawie zasadnie uznały, że świetle art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym zachodziła podstawa do cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego skarżący przekroczył dopuszczalny limit punktów i otrzymał łącznie 23 punkty za naruszenie poszczególnych przepisów ruchu drogowego. W sytuacji skarżącego, któremu prawo jazdy po raz pierwszy wydano w dniu "[...]", dopuszczalny limit punktów karnych wynosił 20. Zauważyć należy, że wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami nie jest pozostawione swobodnemu uznaniu organu administracji. W sytuacji zaistnienia przesłanek wskazanych w treści omawianego przepisu organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji cofającej uprawnienia. Zauważyć przy tym należy, że cofnięcie uprawnień ma charakter prewencyjny, zabezpieczający, dotyczący sytuacji, gdy jest wielce prawdopodobne, że kierowca ze względu na kwalifikacje nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. I OSK 2028/06, publ. Lex nr 453989). Odnosząc się do podstawowego zarzutu skargi dotyczącego błędnego wyliczenia przez organ pierwszej instancji otrzymanych przez skarżącego punktów oraz nieuwzględnienia ich rzeczywistej ilości wyjaśnić należy, że starosta nie jest organem prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, bowiem ewidencję taką prowadzi co do zasady komendant wojewódzki policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. Po uzyskaniu określonej liczby punktów, komendant wojewódzki policji przesyła sformalizowaną informację do organu uprawnionego do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, a więc do starosty. Tym samym starosta przed wydaniem decyzji ustala stan faktyczny, jakim jest zaewidencjonowana liczba punktów karnych przypisanych danemu kierowcy, wyłącznie na podstawie dokumentu urzędowego. Zgodnie z art. 76 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organy orzekające w sprawie zobligowane były domniemaniem prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym, do przyjęcia, iż skarżący uzyskał liczbę punktów uzasadniających wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Wprawdzie domniemanie to nie jest nieusuwalne i zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych, jednak inicjatywa dowodowa, inaczej niż to jest zazwyczaj w postępowaniu administracyjnym, spoczywa na stronie podważającej treść takiego dokumentu. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby skarżącemu udało się wykazać nieprawdziwość informacji udzielonej przez komendanta wojewódzkiego policji. Skarżący powinien też sobie uświadomić, że nie skorzystał z możliwości - będąc przez cały czas reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - kwestionowania zapisu w ewidencji w postępowaniu przed organem ją prowadzącym, a więc przed komendantem wojewódzkim policji. Przysługuje mu prawo wglądu do ewidencji, a jeżeli kwestionuje podstawę konkretnego wpisu, może żądać jego usunięcia, zaś ciężar wykazania zasadności wpisu spoczywa wówczas na organie prowadzącym ewidencję, który musi dysponować prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, wyrokami nakazowymi lub mandatami karnymi, stwierdzającymi naruszenie przepisów ruchu drogowego przez kierującego (§ 4 ust. 1 wskazanego rozporządzenia). Dopiero podważenie zapisów w ewidencji będzie miało znaczenie w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy. Tym samym, nie poparte dowodami zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.