I SA/Go 1076/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant Specjalista Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. SA/Go 1076/11 UZASADNIENIE Skarżąca, J.B. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2011r. wydaną w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej ustalającej skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów. Z akt sprawy wynika że : Skarżąca w dniu [...] kwietnia 2011 r. wniosła o wznowienie postępowania w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów, zakończonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2009 r. Podstawą wniosku uczyniła art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej tj. ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję. Do wniosku załączyła kopię aktu oskarżenia Prokuratury Okręgowej Wydział ds. Przestępczości Zorganizowanej z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt [...] przeciwko m.in. P.B. wskazując go jako nowy dowód, a nadto wskazując, iż dowody wskazane w akcie oskarżenia istniały w dacie wydania decyzji przez organ podatkowy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił uchylenia w całości decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2009 r. argumentując, iż załączony do wniosku akt oskarżenia nie spełnia wszystkich przesłanek zawartych w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W odwołaniu od w/w decyzji skarżąca wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 121, 122 Ordynacji podatkowej poprzez działanie wbrew przepisom prawa, art. 180, 181, 187, 191 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwe zebranie i ocenę materiału dowodowego, art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuprawnione nieuwzględnienie przesłanki wznowienia postępowania w postaci ujawnionych, I SA/Go 1076/11 istotnych dla sprawy, nowych okoliczności faktycznych oraz nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję. W uzasadnieniu podniosła, iż z przedłożonego aktu oskarżenia jednoznacznie wynika, iż strona weszła w posiadanie znacznej części środków pieniężnych w 2000 r. wskutek działalności przestępczej. Podkreśliła, iż akt oskarżenia nie jest dowodem pierwotnym, lecz opisem zdarzeń opartych na innych dowodach zgromadzonych w postępowaniu karnym, do których organ winien się odwołać. Wskazała, że jest również bezsporne, iż organy podatkowe mogą oprzeć się na materiale zgromadzonym w postępowaniu karnym, oraz wziąć pod uwagę ustalenia w nim dokonane. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż przedłożony przez stronę dowód w postaci kopii aktu oskarżenia nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Dowód ten bowiem nie istniał w dacie wydania przez organ decyzji ostatecznej tj. [...] października 2009 r. Nadto, akt oskarżenia zawiera jedynie określenie czynów zarzucanych oskarżonemu P.B., które nie przesądzają o tym, iż strona skarżąca weszła w posiadanie znacznej części środków pieniężnych, którymi dysponowała w 2000 r. wskutek działań przestępczych. Wbrew twierdzeniom skarżącej na wyprowadzenie takiego wniosku nie pozwala charakter dokumentu jakim jest akt oskarżenia. Stwierdził również, iż ustalenia poczynione w postępowaniu karnym będą dopiero mogły mieć znaczenie dia postępowania podatkowego, jeżeli będą pochodzić z wyroku sądu. Do czasu jednak wydania prawomocnego wyroku nie jest stwierdzone, czy małżonek skarżącej popełnił przestępstwo, czy też nie, a w konsekwencji, czy uzyskał z tego tytułu korzyści majątkowe. Uznanie przez organ podatkowy, że podatnik pokrył swoje wydatki dochodami z działalności przestępczej przed wydaniem w tym przedmiocie wyroku przez sąd karny stanowiłoby oczywiste wykroczenie poza zakres właściwości rzeczowej organu podatkowego. Ponadto, wskazane w akcie oskarżenia okoliczności pomimo, iż nie były znane organowi w dniu wydania decyzji, nie mogą być uznane za istotne dla sprawy. Z treści przedłożonego dokumentu nie można bowiem jednoznacznie wywieźć, iż I SA/Go 1076/11 P.B. uzyskał dochody z działalności przestępczej. W związku z tym, nie mogą stanowić podstawy do weryfikacji zawartych w decyzji ustaleń. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wnosząc o jej uchylenie w całości oraz powtarzając zarzuty przytoczone w odwołaniu. W uzasadnieniu podniosła ponownie, iż akt oskarżenia jednoznacznie wskazuje, iż P.B. wszedł posiadanie znacznej części środków pieniężnych w. 2000 r. wskutek prowadzonej działalności przestępczej. Choć twierdzenie organu o nieistnieniu dowodu w postaci aktu oskarżenia w dacie wydania decyzji ostatecznej jest co do zasady w ocenie skarżącej słuszne, to jednak zadaniem organu było odwołanie się bezpośrednio do dowodów w nim wskazanych oraz dokonanie oceny wpływu ujawnionych w postępowaniu prokuratorskim dowodów na postępowania podatkowe. Wątpliwości organu dotyczące okoliczności wejścia P.B. w posiadanie środków pieniężnych powinny być wyjaśnione w toku postępowania dowodowego. Bezsporne jest zdaniem skarżącej, iż organy podatkowe winny uwzględnić ustalenia poczynione w postępowaniu karnym, a twierdzenie organu, iż w postępowaniu podatkowym mają jedynie zastosowanie ustalenia zawarte w prawomocnym wyroku karnym jest błędne. Dlatego też, akt oskarżenia winien być oceniony jako dowód w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej postępowaniu koncentruje się wokół wykładni art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Podkreślić należy, że instytucja wznowienia postępowania stanowi jeden z nadzwyczajnym trybów wzruszania decyzji ostatecznych. Stanowi ona odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 128 Ordynacji podatkowej). Jak podkreślił WSA w Szczecinie w wyroku z 6 października 2010 r. (syn. akt I SA/Sz 508/10) zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, dlatego uchodzi za jedno z I SA/Go 1076/11 kardynalnych założeń całego systemu postępowania administracyjnego. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Wyznaczone przepisami odstępstwa od tej zasady (tzw. tryby nadzwyczajne) podlegają ścisłej wykładni. Wskazana instytucja ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzja podatkową, jeżeli postępowania podatkowe było dotknięte wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 Ordynacji podatkowej ( zob. B. Gruszczyński, w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyńki, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa Komentarz, Warszawa 2009, s. 832.). Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji z powodu wad postępowania, a nie samej decyzji (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z 10.07.2003 r., III SA2809/01). Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest jednak kontynuacją postępowania instancyjnego i nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym (por. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 3 sierpnia 2009 r., I SA/GI 175/09; wyrok NSA z 22 maja 2003 r. , III SA 2367/01), lecz pozwala dokonać weryfikacji w/w decyzji jedynie pod kątem przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze, Sąd należy uznać, iż organy prowadząc postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania, nie uwzględniły a tym samym nie dokonały należytej oceny przesłanki wznowienia zawartej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy bowiem nie wziął pod uwagę w swojej ocenie dowodów będących podstawą aktu oskarżenia sformułowanego wobec P.B. (męża skarżącej) w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową Wydział ds. przestępczości zorganizowanej (sygn. akt [...]). Wymaga podkreślenia, iż aby przywołana na wstępie podstawa wznowienia postępowania zaistniała, muszą zostać spełnione kumulatywnie następujące przesłanki: - wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody; - są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie; * nie były znane organowi, który wydał decyzje; * istniały w dniu wydania decyzji. * i SA/Go 1076/11 Organ zasadnie stwierdził, iż sam akt oskarżenia nie stanowi podstawy wznowienia postępowania na gruncie w/w przepisu. Przyjmuje się bowiem, iż akt oskarżenia nie jest dowodem, a jedynie sformalizowanym stanowiskiem prokuratora co do popełnienie przestępstwa. Podkreślić należy, iż akt oskarżenia formalnie kończy etap postępowania przygotowawczego prowadzonego przez organ ścigania, którego głównym celem jest zebranie jak najszerszego materiału dowodowego w sprawie. Ponadto, zgodnie z art. 332 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) Kodeks postępowania karnego, w uzasadnieniu aktu oskarżenia należy przytoczyć fakty i dowody, na których oskarżenie się opiera (...). Wskazać jednak należy że skarżąca w uzasadnieniu zarówno wniosku o wznowienie postępowania, jak również w odwołaniu wskazywała nie tylko na akt oskarżenia jako nowy dowód, ale również akcentowała wagę dla rozstrzygnięcia tego wniosku, dowodów wskazanych w sporządzonym akcie oskarżenia. Tym samym, w ocenie Sądu organ choć słusznie uznał, iż sam akt oskarżenia nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, to winien jednak uwzględnić i poddać badaniu pod kątem przesłanki zawartej w art. 240 § 1 pkt 5 dowody na których akt oskarżenia wobec P.B. się opiera, a także ocenić ich "istotność" dla sprawy, a więc wpływ na treść rozstrzygnięcia wydanego wobec skarżącej J.B.. Należy przy tym podkreślić, że fakt, iż dany dowód nie istniał w dacie wydania decyzji, gdyż został sporządzony w okresie późniejszym, nie przesądza o braku podstaw do wznowienia postępowania, gdyż wynikająca z niego okoliczność mogła istnieć we wspomnianym dniu i może uzasadniać wznowienie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 22.09.2010 r. sygn. I SA/Gd 446/10). Niedostrzeżenie przez organ tych dowodów, czyni skutecznym zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Nietrafna również jest argumentacja organu, że ustalenia poczynione w postępowaniu karnym, będą miały znacznie dopiero z chwilą wydania prawomocnego wyroku sądu karnego. W myśl art. 181 Ordynacji podatkowej dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 I SA/Go 1076/11 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Redakcja w/w przepisu potwierdza, iż w procedurze podatkowej nie istnieje zasada bezpośredniości przeprowadzania dowodów, a walor dowodu w tym postępowaniu posiadają dowody zebrane m.in. w postępowaniu karnym. Przy czym, brak wyroku karnego skazującego za przestępstwo zarzucane aktem oskarżenia nie stoi ha przeszkodzie w wykorzystaniu tych dowodów w postępowaniu podatkowym. Ponadto, tak zebrane dowody podlegają ocenie w myśl zasady swobodnej oceny dowodów, a organy podatkowe nie są związane rozstrzygnięciem, przy braku możliwości dokonania własnej oceny dowodów odnoszących się do popełnienia przestępstwa (por. wyrok WSA w Łodzi z 20.05.2010 r., I SA/Łd 177/10). W tym stanie rzeczy, uzasadnione okazały się zarzuty naruszenia przez organ art. art. 121, 122 Ordynacji podatkowej, poprzez działanie wbrew przepisom prawa, oraz art. 180, 181, 187, 191 poprzez wadliwe zebranie i ocenę materiału dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien więc uwzględnić dowody na których opiera się akt oskarżenia wobec męża skarżącej P.B., a następnie dokonać ich oceny w kontekście przesłanki wznowienia postępowania wobec skarżącej, określonej w art. 240 § 1 pkt 5, co do postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej z [...] października 2009 r. i ewentualnej weryfikacji tego rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji uzasadnia art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania natomiast Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.