II SA/Go 825/13

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-11-14

Skład orzekający: Michał Ruszyński, Aleksandra Wieczorek, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czynność materialno-techniczna polegająca na zameldowaniu osoby na pobyt stały może zostać uchylona, jeśli osoba ta w momencie zameldowania faktycznie nie przebywała w lokalu, nawet jeśli posiadała zamiar stałego pobytu i prawo do lokalu?
Ratio decidendi
Czynność materialno-techniczna zameldowania na pobyt stały jest wadliwa (nieważna) od samego początku (ex tunc), jeśli osoba meldująca się faktycznie nie przebywała w lokalu w chwili zameldowania, nawet jeśli posiadała zamiar stałego pobytu i prawo do lokalu. Przyczyny braku faktycznego zamieszkania są prawnie indyferentne w postępowaniu o uchylenie czynności zameldowania. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy ustawy o ewidencji ludności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia przez Burmistrza czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu K.W. na pobyt stały. Burmistrz uznał, że K.W. w dniu zameldowania nie przebywał w lokalu, mimo że posiadał prawo do nieruchomości jako współwłaściciel. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy. K.W. zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że został pozbawiony możliwości zamieszkania w lokalu siłą i jego pobyt w innym miejscu ma charakter czasowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi K.W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu oddala skargę. Burmistrz, działając na podstawie art. 47 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm. oznaczonej w dalszej części uzasadnienia skrótem u.e.l. ) oraz art. 104 k.p.a po rozpatrzeniu wniosku B.W. wydał dnia [...] kwietnia 2013r. decyzję nr [...], którą uchylił czynność materialno-techniczną polegającą na zameldowaniu w dniu [...] kwietnia 2012 roku K.W. na pobyt stały pod adresem : [...]. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu 30 stycznia 2013 r. wpłynął do niego wniosek B.W., w którym zwróciła się z prośbą o wymeldowanie K.W. z miejsca pobytu stałego tj. z lokalu [...], ponieważ "(...) nie przebywa pod wskazanym adresem. Ponadto w rejestrach nie ma takiego adresu [...] (...)". Dalej organ podał, że w dniu [...] marca 2013 r. wnioskodawczyni oświadczyła, iż lokal, w którym zameldował się K.W., położony jest na działce nr [...] i nie posiada nadanego numeru porządkowego. Numer ten nie może być nadany, ponieważ sporny budynek tylko częściowo został przystosowany do zamieszkania i nie posiada dokonanych odbiorów m.in. przez nadzór budowlany. Ponadto wskazała, iż pod koniec 2011 roku jej mąż zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste i dobrowolnie opuścił sporny lokal i od tego czasu nigdy nie powracał do tego lokalu w celu ponownego zamieszkania. Natomiast dnia [...] marca 2013 r. K.W. oświadczył, że na przełomie września i października 2011r. został wbrew prawu pozbawiony możliwości przebywania w przedmiotowym lokalu. Zamierza do niego powrócić, jednak nie potrafi określić daty powrotu, ponieważ zależy to od postanowienia sądu, przed którym obecnie toczy się postępowanie o podział majątku wspólnego B. i K.W.. Z twierdzeń K.W. wynika ponadto, że lokal w którym ma miejsce pobytu stałego, posiada nadany numer porządkowy. Dokumentem potwierdzającym tą okoliczność jest jego dowód osobisty wydany przez Burmistrza. Dalej organ podał, że przesłuchał w charakterze świadka K.C., która potwierdziła, iż jej zięć K.W. od września 2011 r. nie przebywa w spornym lokalu, który jej zdaniem nie posiada nadanego numeru porządkowego. Od chwili opuszczenia lokalu – wedle twierdzeń tego świadka - zięć nie powracał do spornego lokalu, w celu ponownego zamieszkania ; tym samym również w dniu [...] kwietnia 2012 r. nie mieszkał w tym lokalu. Wobec powyższych rozbieżności zwrócono się do Wydziału Geodezji, Rolnictwa i Ochrony Środowiska o ustalenie, czy w istocie wspomniana nieruchomość posiada nadany numer porządkowy. Z odpowiedzi wynikało, że nieruchomość zabudowana, oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,0205 ha, położona w jednostce ewidencyjnej: [...] - obszar wiejski, obręb ewidencyjny [...] nie posiada nadanego numeru porządkowego. Ponadto w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...] wskazano, że potwierdzenie numeru porządkowego budynku na działce [...] zostało mylnie dokonane w oparciu o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego, które wymagały korekty. Korekta została dokonana decyzją Starosty z dnia [...] października 2012r. i polegała na zastąpieniu dotychczasowego wpisu nowym wpisem tj. "działka nr [...], funkcja budynku (Id. Bud.: -80805_5.0021.7_BUD) - mieszkalny adres budynku - [...]". Na pytanie organu I instancji K.W. wskazał, że obecnie lokalizuje swoje centrum życiowe w [...]. W dniu zameldowania w domu w [...] na pewno mieszkałby, gdyby tylko mógł, był jednak pozbawiony bezprawnie możliwości mieszkania. Ponadto organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału wynika jasno, iż właścicielami opisanej powyżej nieruchomości są B. i K.W.. W czasie wykonywania czynności zameldowania na pobyt stały fakt przebywania w lokalu K.W. został potwierdzony przez "podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu", czyli samego zainteresowanego. Organ uznał, że istnieje brak spełnienia warunku zamieszkania przez K.W. w dacie dokonania czynności zameldowania, dlatego też czynność materialno-techniczna polegająca na zarejestrowaniu zameldowania stała się wadliwa, obarczona była bezwzględną nieważnością. Oznacza to, że od samego początku była ona nieprawidłowa, nie znajdowała oparcia w przepisach obowiązującego prawa i podlega rozstrzygnięciu poprzez uchylenie czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu, a nie poprzez wymeldowanie z miejsca pobytu stałego. Wskazał również, że potwierdzenia faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Zdaniem organu I instancji materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, że K.W. w dacie swojego zameldowania tj. [...] kwietnia 2012 r. nie mieszkał w spornym lokalu. Powyższe potwierdził sam zainteresowany w swoich pismach z dnia [...] marca 2013 r. i [...] kwietnia 2013 r., wnioskodawczyni w protokole przesłuchania strony z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz świadek K.C. w protokole z dnia [...] marca 2013 roku. Dokonana czynność materialno-techniczna spowodowała powstanie fikcji meldunkowej i została dokonana na podstawie niezgodnych z rzeczywistością danych i wbrew przesłance przebywania w lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu. Tymczasem zameldowanie winno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Instytucja ta nie powinna służyć fikcji meldunkowej. Zameldowanie jest zapisem o charakterze materialno-technicznym i nie może być łączone z uprawnieniami do lokalu. Trzeba odróżnić kwestię zameldowania od prawa do zamieszkania w określonym lokalu mieszkalnym. Kwestie związane z zameldowaniem określonej osoby należą do sfery prawa administracyjnego, a prawo do zajmowania lokalu mieszkalnego do sfery cywilno-prawnej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył K.W., w którym podniósł, że zameldował się na pobyt stały dnia [...] kwietnia 2012 r. na swój wniosek, mając pełne prawo do tej czynności, bezspornym jest bowiem fakt, iż lokal w [...] jest jego współwłasnością. W tym samym dniu Urząd Miejski potwierdził fakt, iż lokal położony w obrębie wsi [...] działka [...] ma nadany numer porządkowy. Podkreślił również, że zgodnie z art. 47a aktu prawnego, którego bliżej nie sprecyzował ( zapewne odwołującemu chodziło o ustawę z dnia z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ) gmina ma obowiązek zakładać ewidencję miejscowości i adresów oraz ma obowiązek ustalenia numerów porządkowych. Jego zdaniem fakt niewypełnienia przez Burmistrza art. 47a ust. 5 bliżej nie sprecyzowanego aktu prawnego ( również zapewne odwołującego chodziło o wspomnianą powyżej ustawę z dnia 17 maja 1989 r. ) nie powoduje wadliwości nadania numeru porządkowego. Podkreślił również, iż niezgodne z prawem geodezyjno - kartograficznym jest zaświadczenie Burmistrza, że adres [...] nie istnieje, Burmistrz na własne potrzeby wydał taką decyzję nie podając podstaw prawnych. Odwołujący podniósł też, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 października 2004 r. w sprawie numeracji porządkowej nieruchomości w żaden sposób nie określa, iż nieruchomość, której ma być nadany numer porządkowy musi być nieruchomością o charakterze mieszkalnym. Zarzucił organowi nieustosunkowanie się do jego wniosku zawartego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 roku, w którym wniósł o przesłuchanie świadka D.J. na okoliczność sposobu pozbawienia go prawa do przebywania w lokalu pod adresem [...], przyjmując zeznania B.W. i K.C. jako prawdziwe i bezsporne, choć są to osoby biorące czynny udział w znęcaniu się nad nim i jedynym celem tych osób jest pozbawienie go możliwości przebywania we własnym domu. Zdaniem odwołującego się ustawa pozwala na wymeldowanie w dwóch stanach faktycznych: gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienie do lokalu i bez wymeldowania opuściła miejsce pobytu stałego albo gdy osoba opuściła miejsce pobytu stałego bez wymeldowania i nie przebywa w nim co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodów osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Brak spełnienia przesłanki utraty uprawnień do lokalu powoduje, że nie można wydać decyzji o wymeldowaniu, choć nawet spełnione zostały inne przesłanki. Według odwołującego B.W. siłą wraz ze swoimi rodzicami pozbawiła go prawa do przebywania w przedmiotowym lokalu, na co istnieją dowody w postaci oględzin lekarskich i zgłoszeń do prokuratury. Reasumując stwierdził, że Burmistrz wydając decyzję naruszył granicę swobodnej oceny dowodów i dokonał wybiórczego wyboru dowodów, a fakty z dokumentów zniekształcił na potrzeby decyzji. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ zaznaczył w pierwszej kolejności, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest w żaden sposób związane z rozstrzygnięciem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Tak więc celem postępowania o zameldowanie lub wymeldowanie jest odzwierciedlenie faktu przebywania (stałego bądź czasowego) osoby w oznaczonym miejscu, czyli zapewnienie zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a wpisem figurującym w ewidencji ludności. Zameldowanie osoby pod danym adresem stanowi czynność materialno-techniczną, która polega na dokonaniu wpisu w ewidencji. Wskazał też, że czynność materialno-techniczna jaką jest zameldowanie nie ma cech ostateczności, ani prawomocności co oznacza, że w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. Stwierdzenie nieważności czynności materialno-technicznej ma zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości o których mowa w art. 47 ust. 2 u.e.l. ujawniły się po dokonanej czynności materialno-technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania. Zaznaczył też, że zgodnie z przepisami u.e.l. zameldowanie na pobyt stały jest czynnością wtórną wobec faktu zamieszkania, tzn. w pierwszej kolejności trzeba zamieszkać w określonym lokalu, a następnie, przed upływem 30 dnia od przybycia, dokonać zameldowania. K.W. w dniu [...] kwietnia 2012 r. potwierdzając na formularzu meldunkowym swój pobyt w [...] poświadczył nieprawdę, ponieważ faktycznie nie mieszkał w momencie zameldowania pod wskazanym adresem. W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego organ II instancji uznał za prawdziwy stan rzeczy, że skarżący nie mieszkał w przedmiotowym lokalu w dacie dokonywania czynności meldunkowej, w związku z czym dokonana czynność nie odpowiada prawdzie. W ocenie organu II instancji, istotne w sprawie jest oświadczenie K.W., w którym sam stwierdził, iż w dniu dokonania zameldowania zamieszkałby w przedmiotowym lokalu, gdyby mógł. Świadczy to o tym, że organ meldunkowy został wprowadzony w błąd, co do prawdziwości danych zgłoszonych przy zameldowaniu i dlatego istnieją podstawy do uchylenia dokonanej w dniu [...] kwietnia 2012 r. czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu K.W.. Aby wymeldować daną osobę konieczne jest, by przebywała ona wcześniej pod danym adresem, pod którym była zameldowana na pobyt stały. W sytuacji, gdy K.W. nie mógł zostać skutecznie zameldowany w przedmiotowym lokalu, ponieważ w nim nie przebywa i nie przebywał w chwili zameldowania, to brak jest podstaw do orzeczenia o jego wymeldowaniu, gdyż nie sposób opuścić miejsce, w którym się nie przebywało. Fakt niezamieszkiwania skarżącego w miejscu zameldowania w dniu dokonania czynności materialno-technicznej został przez organ I instancji zdaniem organu odwoławczego udowodniony. Kwestii związanych z numeracją lokalu nie uznał za istotne, bowiem strona skarżąca i tak nie mieszka w przedmiotowym lokalu. K.W. przyznał, że jego centrum życiowe zlokalizowane jest obecnie w [...]. W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji wydanej przez organ I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkopolskim . na powyższą decyzję Wojewody złożył K.W., w której zarzucił naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, a ponadto niezgodność z prawem poprzez naruszenie podstawowych zasad porządku prawnego i konstytucyjnego. Na tej podstawie wniósł o uchylenie decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący sformułował następujące zarzuty: 1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy: a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez oparcie wydanej decyzji na nieistniejących w sprawie dowodach mających świadczyć o tym, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem [...] w postaci rzekomego potwierdzenia tej okoliczności przez skarżącego, podczas gdy skarżący oświadczenia o takiej treści nie składał ; b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wybiórcze i nie wyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, iż skarżący nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego ; c) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wybiórcze i nie wyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, iż skarżący opuścił lokal [...] i od tego czasu tam nie zamieszkuje, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący chce zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu, a jego pobyt w [...] ma jedynie charakter czasowy i jest związany wyłącznie z uniemożliwieniem mu pobytu w lokalu przez B.W. oraz jej rodziców i brata ; d) art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądania skarżącego przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków K.C. i D.J. na okoliczność pobytu skarżącego w [...] wyłącznie z uwagi na czasowe niezgodne z prawem i wbrew jego woli zmuszenie go do opuszczenia lokalu [...], która to okoliczność ma istotne znaczenie dla sprawy ; e) art. 80 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie dowodu z wyjaśnień skarżącego w przedmiocie trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego i w konsekwencji błędne ustalenie faktyczne polegające na przyjęciu, że skarżący zrezygnował z prawa do przebywania w przedmiotowym lokalu dobrowolnie i na stałe; 2) naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 15 ust. 2 u.e.l. w zw. z art. 6 ust. 1 u.e.l poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż czasowy i pod przymusem wyjazd do [...] stanowi przesłankę trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego; b) art. 15 ust. 2 u.e.l. w zw. z art. 6 ust. 1 u.e.l. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na wymeldowaniu skarżącego pomimo nieustalenia przez organ obligatoryjnej przesłanki, tzn. tego czy skarżący ma zamiar stale przebywać w lokalu [...]. Skarżący podkreślił, że sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet dłuższych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 u.e.l. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stale zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych czemu zaprzeczają zebrane w sprawie dowody oraz oświadczenie skarżącego w tym również oświadczenia składane w sądzie. Stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zdaniem skarżącego zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że opuszczenie lokalu przez skarżącego nosi cechy trwałości. Wręcz przeciwnie z zebranych materiałów wynika, że skarżący chce wrócić do lokalu [...], nie orientuje się jedynie, kiedy ma to może nastąpić z poszanowaniem prawa. Skarżący podał, że w mieszkaniu w [...] są jego meble, rzeczy, telewizor. Tym samym wnioski organu pierwszej instancji sprowadzające się do twierdzenia, że centrum życiowe skarżącego zostało wskazane w [...], uznał za całkowicie dowolne. Skarżący podkreślił, że przepisy meldunkowe nie mogą służyć do usuwania z mieszkań osób, które zmuszone zostały bezprawnie do opuszczenia lokalu i nie mogą sankcjonować bezprawia. W przedmiotowej sprawie zdaniem skarżącego organy nie ustaliły charakteru opuszczenia lokalu przez skarżącego i w sposób nieuprawniony przyjęły, że długotrwały pobyt w [...] u matki nadaje temu opuszczeniu charakter trwałości, czym naruszyły prawo materialne tj. przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli sądowej zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1259 ze zm.). Przede wszystkim należy zauważyć, iż materialno-prawną podstawą rozstrzygnięcia organów administracji w niniejszej sprawie nie był wskazywany przez skarżącego art. 15 ust. 2 u.e.l ., lecz art. 47 ust. 2 u.e.l . Organ I instancji nie dokonał bowiem wymeldowania skarżącego z pobytu stałego pod adresem [...] na podstawie art. 15 ust. 2 u.e. l., lecz uchylił czynność materialno - techniczną polegającą na zameldowaniu skarżącego na pobyt stały na podstawie zgłoszenia z dnia [...] kwietnia 2012 r. Stosownie do dyspozycji art. 10 ust. 1 u.e.l. – w brzmieniu obowiązującym w chwili dokonywania czynności zameldowania skarżącego - osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Obecnie obowiązek zgłoszenia pobytu został wydłużony do 30 dni. Ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Tym samym celem postępowania o zameldowanie lub wymeldowanie jest odzwierciedlenie faktu przebywania (stałego lub czasowego) osoby w oznaczonym miejscu, a więc zapewnienie zgodności pomiędzy stanem faktycznym a wpisem figurującym w ewidencji ludności. Zameldowanie osoby pod danym adresem (czy to na pobyt stały czy czasowy) stanowi czynność materialno-techniczną polegającą na dokonaniu wpisów do określonej ewidencji. Ustawodawca przewiduje załatwianie spraw administracyjnych w formie czynności materialno-technicznej w przypadku, gdy należy zastosować prawo materialne bez rozstrzygania sporu co do jego treści lub ze względu na to, że nie trzeba dokonywać ustalenia obowiązującego prawa w drodze jego wykładni. Natomiast eliminacja czynności materialno-technicznej oraz jej skutków z obrotu prawnego następuje w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność lub anulującej materialno-techniczną czynność zameldowania. Podstawę prawną dla takiego działania organu i wydania decyzji jest art. 47 ust. 2 u.e.l . Czynność materialno-techniczna jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności, ani prawomocności, co oznacza, iż w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego ( por. uchwałę 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 października 1991 r. o sygn. akt III AZP 6/91 ). Uchylenie czynności materialno-technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości o których mowa w art. 47 ust. 2 u.e.l. ujawniły się już po dokonanej czynności materialno-technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r. II OSK 1189/07 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. IV SA/Wr 3/10 ). Co do zasady, zgodnie z brzmieniem art. 47 ust. 1 u.e.l. organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Czynność materialno - techniczna zameldowania będzie prawidłowa i nie budząca wątpliwości, jeżeli osoba meldująca się na pobyt stały będzie przebywać w tym miejscu zameldowania z zamiarem stałego zameldowania. Przez pojęcie "pobytu stałego" w myśl art. 6 ust. 1 u.e.l należy rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego konieczne jest zatem fizyczne przebywanie osoby w miejscu pobytu stałego i skupienie tam centrum życiowego. Innymi słowy dla dokonania czynności materialno - technicznej zameldowania na pobyt stały niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu, ale też faktyczne zamieszkanie. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący fizycznie nie przebywał on pod adresem wskazanym w zgłoszeniu zameldowania na pobyt stały. Z jego pism z dnia [...] marca 2013r. i [...] kwietnia 2013r. złożonych w toku postępowania administracyjnego przed organem I instancji ( k. 12 i 23 akt organu I instancji ) jednoznacznie wynika, iż na przełomie września i października 2011 r. - a wiec jeszcze przed zgłoszeniem zameldowania na pobyt stały - został pozbawiony możliwości przebywania w przedmiotowym lokalu przez żonę i jej rodziców , a po zmuszeniu do opuszczenia mieszkania jego żona zmieniła bezprawnie zamek w drzwiach uniemożliwiając mu tym samym korzystanie z domu , nie otrzymał bowiem nowego klucza. Również w toku postępowania przed sądem administracyjnym skarżący wyraźnie wskazywał, iż mieszkał w spornym lokalu do września 2011 r. ( k. 28 ). Bez znaczenia w sprawie o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania - w przeciwieństwie do spraw o wymeldowanie – pozostaje natomiast przyczyna, która spowodowała, iż dana osoba nie przebywa pod wskazanym w zgłoszeniu adresem. Osoba ubiegająca się o zameldowanie powinna zamieszkiwać pod danym adresem w czasie dokonywania zameldowania. Ma ono bowiem potwierdzić stan aktualny, a nie przeszły lub przyszły. Nie jest też wystarczającą przesłanką dla zameldowania sam zamiar zamieszkania pod danym adresem, a w niniejszej sprawie z samych oświadczeń skarżącego wynika, iż miał on w chwili zameldowania jedynie wolę przebywania w spornym lokalu. Kwestia bowiem konfliktu pomiędzy współwłaścicielami spornej nieruchomości przejawiającego się w niewpuszczaniu jednego z nich ma charakter sporu cywilnoprawnego i należy do kompetencji sądów powszechnych. Nie może być zatem powyższa okoliczność przedmiotem postępowania o uchylenie czynności zameldowania, które sprowadza się tylko do badania i ustalania, czy osoba ubiegająca się o zameldowanie spełniała wszystkie przesłanki zameldowania określone w ustawie o ewidencji ludności ( por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2003 r. , V SA 1575/02, LEX nr 159187, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 04 kwietnia 2012 r. IV SA/wr 761/11 LEX nr 1146154 , wyrok WSA w Warszawie z dnia 05 sierpnia 2008 r. IV SA/Wa 827/08 , LEX nr 523965, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 września 2008 r. II SA/Gl 237/08, LEX 523955, wyrok WSA w Opolu z dnia 4 marca 2010 r., sygn. II SA/Op 389/09, LEX 605444 ). Tym samym zaszły przesłanki do stwierdzenia, iż czynność materialno-techniczna polegająca na zameldowaniu skarżącego pod wyżej wskazanym adresem była wadliwa (nieważna) od samego początku (ex tunc) i winna zostać uchylona na podstawie art. 47 ust. 2 u.e.l . Zatem organy obu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały obowiązujące przepisy u.e.l. Wprawdzie literalne brzmienie wniosku wskazywało, iż B.W. inicjując postępowanie domagała się wymeldowania skarżącego. Zauważyć jednak należy, iż stosownie do art. 9 k.p.a. organy administracji państwowej są obowiązane informować strony o okolicznościach mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i czuwać, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Z powołanego przepisu wynika ogólniejsza zasada, w myśl której organ administracji podejmując czynność w związku z wniesionym do organu podaniem (wnioskiem) powinien kierować się troską o interes prawny wnioskodawcy i w ramach prawa stosować optymalne procedury i rozwiązania warunkujące korzystne dla wnioskodawcy załatwienie sprawy. W niniejszej sprawie przemawiało to za rozpoznaniem wniosku według reguł dotyczących uchylenia czynności zameldowania, zwłaszcza, iż inicjująca postępowanie w toku postępowania wskazywała, iż skarżący w chwili zgłoszenia zameldowania nie mieszkał w spornym lokalu. W myśl art. 15 ust. 2 u.e.l. organ administracji wydaje decyzję w sprawie wymeldowania na wniosek strony lub z urzędu. W stanie faktycznym stanowiącym podstawę uchylenia czynności zameldowania, podobnie jak w przypadku określonym w art. 15 ust. 2 u.el., akt zameldowania istnieje mimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, przy czym w sprawie o uchylenie czynności zameldowania brak ten wystąpił już w momencie dokonania zameldowania. Uzasadnia to wniosek, że analogicznie do przypadku określonego w art. 15 ust. 2 u.el. również w sprawie o uchylenie czynności zameldowania organ administracji może orzekać z urzędu ( por. wyrok NSA z dnia 09 sierpnia 2001 r. V SA 3871/00, LEX 84486 ). Tak więc również z tego względu przyjęcie przez organ pierwszej instancji jako przedmiotu rozstrzygnięcia sprawy o uchylenie czynności zameldowania nie może być skutecznie podważane. W kontrolowanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów proceduralnych, w tym również szczegółowo powołanych w skardze , które miałby wpływ na wynik postępowania. Zważyć bowiem należy, iż organy orzekające w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej przeprowadziły postępowanie zgodnie z postanowieniami art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które przesądzają, że winny one podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a wyniki tego postępowania powinny znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Zarzuty natury proceduralnej stawiane przez skarżącego wynikają z niezrozumienia podstawy materialnej wydanej decyzji i konstruowania w związku z tym błędnych wniosków co do konieczne zakresu postępowania oraz błędnych zarzutów co do wadliwości ustaleń faktycznych. Zważyć należy, iż skarżący wielokrotnie w toku postępowania administracyjnego, jak również w toku postępowania przed sądem administracyjnym wskazywał , iż gdyby mógł to mieszkałby w dniu zameldowania w spornym lokalu, co wskazuje jednoznacznie , iż faktycznie tam nie przebywał, co ma najistotniejsze znaczenie w niniejszej sprawie. Organy administracji orzekające w sprawie nie dokonały żadnego w tym zakresie przeinaczenia twierdzeń skarżącego. Strony były ponadto powiadamiane o dokonywanych przez organ I instancji czynnościach, umożliwiono im zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym oraz składanie wniosków dowodowych . Przy czym organ I instancji trafnie pominął wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań K.C. i D.J. "na okoliczność przyczyn pozbawienia go prawa przebywania w spornym lokalu" . Zgodnie bowiem z art. 78 §1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy . Przepis ten wyraźnie wskazuje, iż organ ma obowiązek dopuścić nie każdy dowód zawnioskowany przez stronę, lecz jedynie ten, którego przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jest jednakże związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia. W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, iż decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma to, iż skarżący nie przebywał w spornym lokalu w chwili zgłoszeniu zameldowania na pobyt stały w 2012 r., a jedynie miał wolę w nim przebywania, a to jest niewystarczające w świetle art. 6 ust. 1 u.e.l do przypisania pobytu stałego. Przyczyny, które legły u podstaw braku faktycznego zamieszkiwania w tym lokalu – jak już wspomniano - są prawnie indyferentne. Stąd Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło