II FSK 557/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2386/13 w sprawie ze skargi B. N. na interpretacje indywidualną Ministra Finansów (organ upoważniony: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie) z dnia 12 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2386/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. N. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 12 czerwca 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. skarżąca, w imieniu której działał profesjonalny pełnomocnik, złożyła skargę na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 12 czerwca 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Pismem z dnia 30 września 2013 r., na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 września 2013 r., pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, przez złożenie - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Wezwanie zawierało pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych skargi we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi. Przesyłkę zawierającą wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej dnia 3 października 2013 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Pełnomocnik skarżącej przy piśmie z dnia 16 października 2013 r. nadesłał pełnomocnictwo uprawniające go do reprezentowania skarżącej m.in. przed sądami administracyjnymi, a następnie pismem z dnia 23 października 2013 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. Sąd odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi z uwagi na złożenie go po upływie terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Postanowienie z dnia 18 listopada 2013 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej dnia 22 listopada 2013 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ze względu na nieuzupełnienie jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości skargą kasacyjną skarżącej, która wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzuciła stosownie do art. 174 p.p.s.a. naruszenie: a) przepisów postępowania w takim stopniu, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na naruszeniu: 1) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych, 2) art. 40 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie do stwierdzenia faktu udzielenia pełnomocnictwa reguł interpretacyjnych dotyczących oświadczeń woli wg przepisów prawa cywilnego, 3) art. 46 § 3 p.p.s.a., poprzez uznanie, że pełnomocnik nie załączył do kolejnego pisma skarżącej dokumentu pełnomocnictwa, 4) art. 37 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, że pełnomocnik procesowy nie dołączył do akt spawy przy pierwszej czynności dokumentu pełnomocnictwa ergo uznanie, że nie zostało pełnomocnikowi udzielone przez skarżącą pełnomocnictwo, 5) art. 49 p.p.s.a., poprzez uznanie, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych, b) przepisów prawa materialnego w takim stopniu, że uchybienie to miało istotny wpływ na w sprawy, a polegało na naruszeniu: 1) art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez pozbawienie skarżącej prawa do sądu, 2. art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego, poprzez jego niezastosowanie, gdy skarżącą złożyła oświadczeni woli i w konsekwencji nie uznanie, że zostało udzielone pełnomocnictwo, które to naruszenia miały bardzo istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem doprowadziły do odrzucenia skargi na indywidualną interpretację podatkową i w konsekwencji pozbawiają skarżącą wyjaśnienia treści obowiązującego prawa podatkowego, poprzez dokonanie przez organ podatkowy oceny stanowiska skarżącej (podatnika) na tle przedstawionego przez nią we wniosku o wydanie interpretacji stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 art. 183 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują. Tym samym sprawa ta mogła być rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach wywiedzionej skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie skarga podlega odrzuceniu zgodnie z dyspozycję art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym miejscu zaznaczyć należy, że ocena ww. warunków formalnych wniesionego przez stronę pisma należy do Przewodniczącego Wydziału lub Przewodniczącego posiedzenia. W sytuacji, gdy przy wstępnej weryfikacji pisma strony Przewodniczący uzna, że jest ono obarczone istotnym brakiem formalnym, to wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia, a obowiązkiem strony jest wykonanie tego wezwania w terminie i pod rygorem wskazanym w tym wezwaniu. Wskazać należy, że problem skutków dla mocodawcy z powodu czynności dokonywanych przez wadliwie ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W niniejszej sprawie pełnomocnik strony składając skargę do Sądu I instancji nie dołączył do niej właściwego umocowania do działania w imieniu skarżącej, a na wezwanie Sądu I instancji do uzupełnienia braków formalnych skargi zareagował z opóźnieniem. Należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji skierował wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi do radcy prawnego, który podpisał się pod skargą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznanie, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony zobowiązywało Sąd I instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie. Wobec niedokonania przez Sąd I instancji tej czynności, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Odmienna interpretacja jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12, oraz z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 677/12, dostępne w CBOIS, http://cbois.nsa.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie tak rygorystycznego stanowiska Sądu I instancji zamykałoby stronie prawo do sądu. Stanowiłoby to rażące naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykanie drogi sądowej. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko jakie zajął Sąd I instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, stanowiłoby właśnie takie zamknięcie, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe zasady i swobody obywatelskie. Wobec powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było przesłanek do wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeczenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a, albowiem Sąd I instancji winien wszcząć procedurę uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez jej podpisanie przez uprawnioną osobę. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 182 § 1 uchylił zaskarżone postanowienie. Brak jest natomiast podstawy prawnej do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. jednoznacznie wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku, a nie – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – postanowienia