III SA/Wa 796/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-20
Skład orzekający: Beata Sobocha, Małgorzata Długosz-Szyjko, Bożena Dziełak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przydzielenie akcjonariuszowi spółki komandytowo-akcyjnej (SKA) nowych akcji w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego ze środków własnych SKA stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przydzielenie akcjonariuszowi SKA nowych akcji w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego ze środków własnych SKA nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podkreślono, że SKA jest spółką osobową, a przepisy dotyczące opodatkowania podwyższenia kapitału zakładowego (art. 24 ust. 5 pkt 4 updof) mają zastosowanie wyłącznie do spółek kapitałowych. Ponadto, moment przydzielenia akcji nie jest tożsamy z momentem uzyskania faktycznego przysporzenia majątkowego, jakim jest dywidenda.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą skutków podatkowych podwyższenia kapitału zakładowego spółki komandytowo-akcyjnej (SKA) poprzez przekazanie środków z kapitału zapasowego, w sytuacji gdy akcjonariuszowi zostaną przydzielone nowe akcje. Minister Finansów uznał, że przydzielenie nowych akcji stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. Skarżący wniósł skargę, argumentując, że SKA jest spółką osobową, a podwyższenie kapitału zakładowego w takiej sytuacji nie generuje przychodu podlegającego opodatkowaniu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów i stwierdził, że nie może być ona wykonana w całości. Zasądził od Ministra Finansów na rzecz E.S. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Bożena Dziełak, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skargi E.S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz E. S. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. do orzeczenia złożono zdanie odrębne
Przedmiotem skargi jest interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej
w W. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...] stycznia
2013 r., która wydana została w oparciu o następujący stan sprawy:
W dniu 12 listopada 2012 r. E. S. . (dalej skarżący,
wnioskodawca) złożył wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa
podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób
fizycznych, w zakresie skutków podatkowych związanych z podwyższeniem kapitału
zakładowego poprzez przekazanie środków spółki komandytowo-akcyjnej (dalej
SKA) zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał zakładowy w sytuacji, gdy
akcjonariuszowi zostaną przydzielone nowe akcje lub nastąpi podwyższenie wartości
nominalnej dotychczasowych akcji.
We wniosku tym zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:
Wnioskodawca, jako osoba fizyczna posiada akcje spółki komandytowo - akcyjnej
oraz będzie posiadał akcje innych spółek komandytowo- akcyjnych. Walne
zgromadzenie w SKA podejmie uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego ze
środków własnych SKA poprzez emisję nowych akcji lub podwyższenie wartości
nominalnej dotychczasowych akcji. Na ten cel zostaną przekazane zgromadzone
przez SKA zyski, w tym zyski z lat ubiegłych zgromadzone na kapitale zapasowym.
Akcje przydzielone (nabyte) w tym trybie nie wymagają objęcia, będą
przysługiwały akcjonariuszom, w tym wnioskodawcy, w stosunku do ich udziałów
w dotychczasowym kapitale zakładowym.
W związku z przedstawionym opisem przyszłego zdarzenia zadano
następujące pytanie: "Czy wnioskodawca jako akcjonariusz SKA jest zobowiązany
zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych jeśli walne zgromadzenie SKA
podejmie uchwałę o przekazaniu środków zgromadzonych na kapitale zapasowym
na kapitał zakładowy SKA, a wnioskodawcy zostaną przydzielone nowe akcje lub
nastąpi podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji?"
Zdaniem wnioskodawcy, przepis art. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.
o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. 2012 r. poz. 361 ze zm.) -
/dalej u.p.d.o.f./ przewiduje opodatkowanie przychodu z udziałów w zyskach osób
niebędących osobami prawnymi i nie obejmuje on swoim zakresem opodatkowania
przychodu uzyskanego przez akcjonariusza SKA w przypadku podniesienia kapitału
zakładowego ze środków własnych SKA. Skarżący wskazał, iż kolejną regulacją
mogącą mieć zastosowanie w przedmiotowej sytuacji jest ogólna definicja przychodu
zawarta w przepisie art. 11 ust. 1 ww. ustawy stanowiąca, iż: przychodami,
z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw
wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są
otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze
i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych
nieodpłatnych świadczeń. Natomiast przepis art. 14 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż za
dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby
nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów,
udzielonych bonifikat i skont. W ocenie wnioskodawcy również te unormowania nie
obejmują swoim zakresem opisanej w zdarzeniu przyszłym sytuacji. Nie przewiduje
jej także przepis art. 17 u.p.d.o.f. wymieniający przychody z kapitałów pieniężnych.
Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f., dochodem
(przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie
uzyskany z tego udziału, w tym także (...) dochód przeznaczony na podwyższenie
kapitału zakładowego, a w spółdzielniach - dochód przeznaczony na podwyższenie
funduszu udziałowego oraz dochód stanowiący równowartość kwot przekazanych na
ten kapitał (fundusz) z innych kapitałów (funduszy) osoby prawnej".
Według skarżącego z brzmienia przytoczonego przepisu wynika, iż dochód
(przychód) do opodatkowania powstaje jedynie na skutek podwyższenia kapitału
zakładowego w spółce będącej osobą prawną.
Natomiast zgodnie z przepisem art. 8 i 125 ustawy z dnia 15 września 2000 r.
Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm. - dalej "KSH") oraz art.
331 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 16 poz. 93), spółka komandytowo-
akcyjna jest jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa
przyznaje zdolność prawną tak jak pozostałym spółkom osobowym.
Skarżący stwierdził zatem, iż jako akcjonariusz SKA nie ma obowiązku zapłaty
podatku dochodowego od osób fizycznych, jeśli walne zgromadzenie SKA podejmie
uchwałę o przekazaniu środków zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał
zakładowy SKA, a wnioskodawcy zostaną przydzielone nowe akcje lub nastąpi
podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji, gdyż obowiązku takiego
nie przewiduje ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, w interpretacji indywidualnej z dnia
17 stycznia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. , działając w imieniu
Ministra Finansów, uznał stanowisko przedstawione przez wnioskodawcę w zakresie
skutków podatkowych związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego poprzez
przekazanie środków SKA zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał
zakładowy:
- w części dotyczącej sytuacji, gdy akcjonariuszowi zostaną przydzielone nowe akcje
za nieprawidłowe,
- w części dotyczącej sytuacji, gdy nastąpi podwyższenie wartości nominalnej
dotychczasowych akcji - za prawidłowe.
Organ stwierdził, iż w przypadku gdy walne zgromadzenie SKA podejmie
uchwałę o przekazaniu środków zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał
zakładowy SKA i w związku z tym wnioskodawcy zostaną przydzielone nowe akcje,
uzyska on przychód z tytułu udziału w SKA - dywidendę rzeczową (w formie akcji), ze
źródła przychodu określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. - z pozarolniczej
działalności gospodarczej, który winien być opodatkowany. Natomiast nie ma
obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, gdy w związku z ww.
uchwałą walnego zgromadzenia SKA nastąpi podwyższenie wartości nominalnej
dotychczasowych akcji.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów
stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
skargę na powyższą interpretację indywidualną wnosząc o jej uchylenie oraz
zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej interpretacji zarzucił naruszenie.
1) przepisu art. 8 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt. 3 oraz art. 11 i art. 14 ust. 1
u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie
w przedstawionym zdarzeniu przyszłym i w konsekwencji uznanie, że otrzymanie
przez akcjonariusza SKA akcji nowej emisji w następstwie podwyższenia kapitału
zakładowego należy potraktować jako przychód z tytułu uczestnictwa strony w SKA,
który podlega opodatkowaniu jako przychód z działalności gospodarczej;
2) przepisu art. 120 oraz art. 121 § 1 w związku z art. 14h oraz art. 14b § 1 ustawy z
dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. 2012 r. poz. 749 ze zm.) -
/dalej O.p./ poprzez dokonanie rozszerzającej interpretacji przepisów prawa
podatkowego i w konsekwencji uznanie, że po stronie skarżącego jako akcjonariusza
SKA opodatkowaniu będzie podlegało otrzymanie przez niego akcji nowej emisji
w następstwie podwyższenia kapitału zakładowego SKA, co narusza zasadę
prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Naruszenie powyżej wskazanych przepisów nastąpiło również poprzez wydanie
przez Ministra Finansów odmiennych interpretacji dotyczących takiego samego
zdarzenia przyszłego, co narusza zasadę zaufania podatnika do organów
podatkowych.
Pełnomocnik, wskazując naruszenie przepisu art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f, w zw.
z przepisem art. 10 ust. 1 pkt. 3 oraz przepisem art. 14 ust. 1 ustawy, podniósł, iż
w świetle art. 125 KSH, spółka komandytowo-akcyjna jest spółką osobową. Spośród
spółek osobowych tylko w przypadku spółki komandytowo-akcyjnej występuje pojęcie
kapitału zakładowego. Zgodnie z przepisem art. 431 § 1 KSH w zw. z art. 126 KSH
podwyższenie kapitału zakładowego wymaga zmiany statutu i następuje w drodze
emisji nowych akcji lub podwyższenia wartości nominalnej dotychczasowych akcji.
Akcje mogą zostać objęte w zamian za wkład pieniężny, niepieniężny lub ze środków
spółki. Zgodnie z przepisem art. 442 § 1 w zw. z art. 126 KSH walne zgromadzenie
SKA może podwyższyć kapitał zakładowy, przeznaczając na to środki z kapitałów
rezerwowych utworzonych z zysku, jeżeli mogą być one użyte na ten cel
(podwyższenie kapitału zakładowego ze środków spółki), w tym także z kapitałów
rezerwowych utworzonych w przypadku określonym w przepisie art. 457 § 2 KSH,
kapitałów rezerwowych utworzonych z zysku, które zgodnie ze statutem nie mogą
być przeznaczone do podziału między akcjonariuszy oraz z kapitału zapasowego.
Zgodnie z treścią przepisu art. 24 ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f. opodatkowaniu podlega
wyłącznie podwyższenie kapitału zakładowego w spółkach kapitałowych (w wyniku
czego dochodzi do objęcia nowych udziałów/akcji bądź podwyższenia wartości
nominalnej już istniejących). Zasada ta nie dotyczy spółek osobowych. SKA jest
spółką nie mającą osobowości prawnej, w związku z czym, pomimo że posiada ona
kapitał zakładowy, to żaden przepis, który ma zastosowanie do spółek kapitałowych,
nie może mieć zastosowania do SKA, chyba że ustawodawca poprzez wyraźny
przepis wskaże takie odesłanie. W ocenie skarżącego nie jest możliwe stosowanie
przez Dyrektora analogii przepisów dotyczących spółek kapitałowych do spółki
osobowej, która podlega zupełnie innemu reżimowi podatkowemu.
Pełnomocnik wskazał na specyficzne uregulowania dotyczące spółek
osobowych. Jednym z nich jest kwestia wniesienia aportu do spółki osobowej
w wyniku czego wnoszący aport otrzymuje określony w umowie spółki udział w zysku
takiej spółki osobowej. Brak powstania przychodu z tego tytułu potwierdził Naczelny
Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 14 marca 2011 r. (sygn. akt II FPS 8/10), zaś
od stycznia 2011 r. ustawodawca wprowadził przepis art. 21 ust. 1 pkt 50 b u.p.d.o.f.,
zgodnie z którym wolne od podatku dochodowego są "przychody z tytułu
przeniesienia własności składników majątku będących przedmiotem wkładu
niepieniężnego (aportu) wnoszonych do spółki niebędącej osobą prawną, w tym
wnoszonych do takiej spółki składników majątku otrzymanych przez podatnika
w następstwie likwidacji spółki niebędącej osobą prawną bądź wystąpienia z takiej
spółki." Innymi słowy neutralny podatkowo jest transfer składników majątku pomiędzy
spółką osobową a jej wspólnikiem. Neutralne podatkowo jest więc również
otrzymanie przez skarżącego (akcjonariusza SKA) akcji w tej Spółce w zamian za
wniesione przez niego składniki majątku. Skoro sam aport (wkład niepieniężny) do
SKA oraz objęcie akcji w zamian za aport nie wiąże się z obowiązkiem zapłaty
podatku, to również późniejsze przekazanie na kapitał zakładowy wartości
otrzymanych przez SKA wskutek aportu nie może podlegać opodatkowaniu.
Pełnomocnik stwierdził, że nie ma obowiązku zapłaty podatku dochodowego
od osób fizycznych, jeśli walne zgromadzenie SKA podejmie uchwałę o przekazaniu
środków własnych na kapitał zakładowy SKA, zarówno w przypadku, gdy nastąpi
podwyższenie wartości nominalnej dotychczas posiadanych przez stronę skarżącą
akcji, jak również w przypadku otrzymania przez stronę skarżącą akcji nowej emisji.
W ocenie pełnomocnika, dokonując rozszerzającej interpretacji przepisów
prawa podatkowego, Dyrektor naruszył wynikającą z przepisu art. 121 § 1 O.p. w zw.
z przepisem art. 14b § 1 zasadę wyłączności ustawowej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej
oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona, bowiem stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej
w W. działającego z upoważnienia Ministra Finansów przedstawione
w zaskarżonej interpretacji indywidualnej należy uznać za niezgodne z prawem.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.)
w związku z art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.)
sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów
administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem
zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu
w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania
przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz
trafność wykładni tych przepisów. Kontrola działalności administracji publicznej
przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w przypadkach pisemnych
interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach
(art.3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.).
W myśl art.146 § 1 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność,
0. których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza
bezskuteczność czynności. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1
p.p.s.a, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą
prawną.
Przedmiotem sądowej kontroli w rozpoznawanej sprawie jest rozstrzygniecie
organu mające charakter interpretacji indywidualnej, wydane na podstawie art. 14 b §
1. i § 6 Ordynacji podatkowej w związku z wnioskiem podatnika dotyczącym
określonego zdarzenia przyszłego.
Podstawą rozważań jest zatem przedstawiony przez stronę stan faktyczny i na
jego tle zadane pytanie, które brzmi w niniejszej sprawie następująco:
Czy wnioskodawca, jako akcjonariusz SKA, jest zobowiązany zapłacić podatek
dochodowy od osób fizycznych, jeśli walne zgromadzenie SKA podejmie uchwałę
o przekazaniu środków zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał zakładowy
SKA, a wnioskodawcy zostaną przydzielone nowe akcje lub nastąpi podwyższenie
wartości nominalnej dotychczasowych akcji?
Istota sporu w wydanej interpretacji indywidualnej sprowadza się do
zasadności zastosowania przepisów prawa podatkowego dotyczących podatku
dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych związanych
z podwyższeniem kapitału zakładowego poprzez przekazanie środków spółki
komandytowo-akcyjnej zgromadzonych na kapitale zapasowym na kapitał zakładowy
w części dotyczącej sytuacji, gdy akcjonariuszowi zostaną przydzielone nowe akcje.
Zdaniem skarżącego, w powyżej przedstawionej sytuacji jako akcjonariusz
SKA nie ma on obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, gdyż
obowiązku takiego nie przewiduje u.p.d.o.f.
Natomiast zdaniem Ministra Finansów w przypadku, gdy walne zgromadzenie
SKA podejmie uchwałę o przekazaniu środków zgromadzonych na kapitale
zapasowym na kapitał zakładowy SKA i w związku z tym skarżącemu zostaną
przydzielone nowe akcje, uzyska ona przychód z tytułu udziału w SKA, rodzaj
dywidendy rzeczowej (w formie akcji), ze źródła przychodu określonego wart, 10 ust.
1 pkt 3 u.p.d.o.f., który to przychód powinien być opodatkowany.
W ocenie Sądu stanowisko organu podatkowego jest nieprawidłowe.
Na uwzględnienie zasługują więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów
prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 11 oraz
art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f.
W tym miejscu zauważyć należy, że tożsamy problem był przedmiotem
wypowiedzi tutejszego sądu w wyrokach z 14 sierpnia 2013 r. sygn. akt III SA/WA
1084/13, z 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt VIII SA/WA 284/13, VIII SA/Wa 285/13,
VIII SA/WA 301/13, z 10 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 615/13, Wojewódzkiego
Sądu Administracyjnego w Kielcach w wyrokach z 19 czerwca 2013 r. sygn. akt
I SA/Ke 257/13 i I SA/Ke 262/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gliwicach w wyrokach z 17 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/GL 525/13,1 SA/GL 255/13,
I SA/GL 251/13 i I SA/GL 256/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gdańsku w wyrokach z 24 lipca 2013 r. I SA/Gd 702/13, I SA/Gd 703/13, I SA/Gd
711/13. We wszystkich powołanych wyrokach, za nieprawidłowe uznawano
stanowisko Ministra Finansów tożsame ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej
interpretacji.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone
w przywołanych wyżej wyrokach tutejszego sądu oraz Wojewódzkich Sądów
Administracyjnych w Gdańsku, Gliwicach i Kielcach.
Dochody uzyskiwane w spółce, w tym spółce komandytowo-akcyjnej, należy
kwalifikować tak jak zgodnie przyjmują organ i skarżący do przychodów
z pozarolniczej działalności gospodarczej, na co wskazuje treść przepisów art. 5b
ust 2, art. 8 ust 1, art. 10 ust 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Przepis art. 5b ust. 2 u.p.d.o.f. stanowi,
że jeżeli pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzi spółka niemająca
osobowości prawnej, przychody wspólnika z udziału w takiej spółce, określone na
podstawie art. 8 ust. 1, uznaje się za przychody ze źródła, o którym mowa w art. 10
ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Należy jednak zauważyć, że ustawodawca nie definiuje dla
celów podatkowych czym jest przychód z udziału w SKA. Konieczne jest wobec tego
rozważenie spornego zagadnienia prawnego w kontekście przepisów Kodeksu
spółek handlowych.
Zgodnie z art. 126 § 1 pkt 2 Kodeksu spółek handlowych w zakresie stosunku
prawnego akcjonariuszy w SKA stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące spółki
akcyjnej. Konsekwencją tej regulacji jest to, że na podstawie art. 347 § 1, w związku
z art. 126 § 1 pkt 2 Kodeksu spółek handlowych prawo do udziału w zysku
akcjonariusza spółki powstaje dopiero z chwilą jego przeznaczenia przez
zgromadzenie wspólników do wypłaty akcjonariuszom. Przyjąć należy, że
akcjonariuszowi spółki komandytowo-akcyjnej, stosownie do art. 146 § 2 pkt 2
Kodeksu spółek handlowych, przysługuje zysk ze spółki tylko wtedy, gdy
komplementariusze podejmą uchwałę o jego podziale. Wcześniej akcjonariusz nie
ma skutecznego roszczenia o jego wypłatę. Z tą chwilą (a więc dopiero po spełnieniu
określonych w Kodeksie spółek handlowych przesłanek) akcjonariusz nabywa
wierzytelność o wypłatę należnej mu części zysku (dywidendy). Jednocześnie
wskazać należy, że prawo do udziału w zysku jest podstawowym prawem
majątkowym przysługującym akcjonariuszowi SKA, jednakże prawo to należy
odróżnić od wierzytelności i opartego na nim roszczenia akcjonariusza wobec spółki
o wypłatę przypadającej mu części zysku przeznaczonego do podziału.
Ze stanu faktycznego wniosku wynika, że uchwała - jeśli walne zgromadzenie
spółki SKA ją podejmie - dotyczyć będzie przekazania środków zgromadzonych na
kapitale zapasowym na kapitał zakładowy. Wobec zakazu rozszerzania bądź
modyfikowania stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o interpretację,
w sposób oczywisty nie można przyjąć, że uchwała taka dotyczyć będzie podziału
wypracowanego przez spółkę zysku z tej działalności i wypłaty dywidendy.
Rozważania dotyczące powstania obowiązku podatkowego z tytułu wypłaty
dywidendy (w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych) były przedmiotem
orzekania Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale 7 sędziów z dnia 20 maja
2013 r., sygn. akt II FPS 6/12. Według stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd
Administracyjny w tej uchwale datą powstania obowiązku podatkowego w podatku
dochodowym od osób fizycznych dla osoby fizycznej, będącej akcjonariuszem spółki
komandytowo-akcyjnej, w myśl art. 14 ust. 1i u.p.d.o.f. jest dzień faktycznego
otrzymania dywidendy. Dopiero wówczas dywidenda będzie niewątpliwie w sensie
ekonomicznym przysporzeniem majątkowym dla akcjonariusza SKA. Od tego czasu
przychód z tytułu udziału w zysku (art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f.) staje się przychodem ze
źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3, jako należny w rozumieniu art. 14 ust. 1
u.p.d.o.f., stanowi podstawę przychodu do wyliczenia zobowiązania podatkowego
w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. W konsekwencji powyższego
nie można w sposób uprawniony twierdzić, że przychód ten w postaci dywidendy
(rzeczowej w formie akcji) powstaje z momentem przydzielenia akcjonariuszom akcji
z nowej emisji. Moment uzyskania dochodu z akcji (dywidendy) nie jest tożsamy
z momentem ich nabycia bez względu na formę tego nabycia (w tym przypadku
przydzielenia nowych akcji w ramach podwyższenia kapitału zakładowego). Cechą
papierów wartościowych, jakimi są akcje, jest to, że generują dochód w przyszłości,
tj. w postaci dywidendy, czy też - w przypadku ich odpłatnego zbycia - w postaci
różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami poniesionymi na nabycie
akcji.
W momencie zaś przydzielenia akcji nowej emisji na warunkach określonych
w stanie faktycznym sprawy przysporzenie, jakie z tego tytułu uzyskuje akcjonariusz,
niezależnie od źródła i przyczyny uzyskania tego przysporzenia, jest potencjalne.
Sąd zwraca wobec tego uwagę na fakt, że w świetle interpretacji udzielonej
przez Ministra Finansów dochodzi do opodatkowania przychodów, których skarżący
nie tylko nie otrzymał faktycznie, nie są też należne, ponieważ nie powstało prawo do
dochodzenia ich od spółki. Zasadnym jest zatem stwierdzenie, że w przypadku
przydzielenia akcji z nowej emisji w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego
po stronie akcjonariusza nie powstaje przychód z udziału w spółce nie będącej osobą
prawną stosownie do art. 8 ust. 1 i art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Dlatego,
że przypadającego na tego akcjonariusza udziału w środkach przeznaczonych
na podwyższenie kapitału zakładowego SKA, odpowiadającego wartości nominalnej
otrzymanych akcji, nie można rozumieć jako kwoty należnej w rozumieniu art. 14
ust. 1 u.p.d.o.f.
W świetle powyższych rozważań brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że
przyznanie akcjonariuszom akcji można uznać za rodzaj dywidendy rzeczowej, a tym
samym za przychód z udziału w SKA.
Jednocześnie należy zauważyć, że ustawodawca w ustawie podatkowej
wyraźnie wskazał sytuację, kiedy podwyższenie kapitału zakładowego jest
przychodem podlegającym opodatkowaniu. Uczynił to w art. 24 ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f.
stanowiąc, że dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest
dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także dochód
przeznaczony na podwyższenie kapitału zakładowego. Ustawodawca zawęził zatem
stosowanie art. 24 ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f. wyłącznie do spółek kapitałowych.
W przypadku takiego zawężanego stosowania ww. przepisu należy zgodzić
się ze stanowiskiem skarżącego, że w ustawie o podatku dochodowym od osób
fizycznych nie zostało uregulowane opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób
fizycznych podwyższenie kapitału zakładowego, w sytuacji gdy walne zgromadzenie
SKA podejmie uchwałę o przekazaniu środków zgromadzonych na kapitale
zapasowym na kapitał zakładowy SKA, a akcjonariuszowi zostaną przydzielone
nowe akcje lub nastąpi podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji.
Wobec tego dozwolone przepisami Kodeksu spółek handlowych podwyższenie
kapitału zakładowego z kapitału zapasowego wyklucza zastosowanie przepisu art. 24
ust. 5 pkt 4 u.p.d.o.f., w przypadku, gdy uchwała w tym przedmiocie dotyczy spółki
osobowej. Podnieść należy, że ujęty w ustawie podatkowoprawny stan faktyczny
zakreśla granice ingerencji państwa w sferę majątkową podmiotu opodatkowanego.
Nie może być on w trakcie stosowania prawa rozszerzany poza to, co bezpośrednio
wynika z ustawy podatkowej. Milczenie ustawodawcy co do opodatkowania danego
stanu faktycznego, niezależnie od tego czy zamierzone, czy wynikające z błędu,
stanowi obszar wolny od opodatkowania (por. R. Mastalski, Prawo podatkowe I -
część ogólna, Warszawa 1998, s. 52).
Dla potrzeb niniejszych rozważań istotne jest również zdefiniowanie pojęć
występujących w art. 11 ust 1 u.p.d.o.f. oraz pojęcia akcji, których przydzielenie
skarżącemu, zdaniem organu, generuje przychód podlegający opodatkowaniu
podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Akcje, stosownie do art. 3 ust. 1 lit. a
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U z 2010 r.
Nr 211, poz. 1384), są papierami wartościowymi w rozumieniu przepisów ustawy
Kodeks spółek handlowych. Akcje inkorporują zarówno prawa, jak i obowiązki
akcjonariusza w stosunku do spółki będącej emitentem akcji. Pomimo tego, że
zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 328 § 1 Kodeksu spółek handlowych,
dokument akcji powinien zawierać między innymi wartość nominalną, niewątpliwie
nie są one polskim lub zagranicznym pieniądzem ani też wartością dewizową.
W myśl natomiast art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego
(Dz. U. Nr 84, poz. 386), jednostkę pieniężną w Polsce stanowi złoty, dzielący się na
100 groszy. Pieniądzem są także waluty obce, niebędące co prawda w kraju
prawnym środkiem płatniczym, lecz pozyskiwane przez podatnika z takiego lub
innego tytułu. Wartości pieniężne nie są zdefiniowane w samej ustawie podatkowej,
ale na gruncie polskiego prawa publicznego celowe jest sięgnięcie w tym zakresie do
terminologii prawa dewizowego (por. ustawę z dnia 18 grudnia 1998 r. - Prawo
dewizowe (Dz. U. z 2012, poz. 826) oraz zawartego w nich pojęcia tzw. wartości
dewizowych. Na gruncie prawa dewizowego obok walut obcych występują dewizy,
czyli wszelkie dokumenty bankowe i finansowe opiewające na waluty obce
(np. weksle, czeki, akredytywy, przekazy, polecenia przelewu), zastępujące
funkcjonalnie te pierwsze. Wartości pieniężne można najogólniej określić jako
wszelkie substytuty pieniądza krajowego i zagranicznego, umożliwiające
wywiązywanie się z podjętych zobowiązań pieniężnych, mogące w określonych
sytuacjach przewidzianych przez prawo być zamienianymi na pieniądz będący
prawnym środkiem płatniczym. Akcje nie stanowią w świetle powyższej argumentacji
prawnej wartości pieniężnej, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., ponieważ nie
są, tak w ogólności jak i w obrocie gospodarczym, substytutem pieniądza, nie
stanowią postaci jego zamiennika. Nie są także świadczeniem w naturze lub innym
nieodpłatnym świadczeniem.
Z przedstawionych i rozważonych powyżej powodów prawnych należało więc
ocenić, że zdarzenie takie jak przydzielenie akcjonariuszowi będącemu osobą
fizyczną akcji z nowej emisji w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego ze
środków własnych SKA - nie podlega opodatkowaniu na podstawie art. 11 ust. 1
w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 i art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f., ponieważ nie stanowi
przychodu podatkowego, o którym mowa w wymienionych przepisach.
Rację ma zatem skarżący, że organ podatkowy dokonał rozszerzającej
interpretacji analizowanych wyżej przepisów prawa podatkowego, przez co naruszył
zasady wynikające z Ordynacji podatkowej, tj. zasadę zaufania (art. 121 § 1) oraz
zasadę praworządności (art. 120).
Organ podatkowy dokonując ponownej oceny stanowiska strony
zaprezentowanej we wniosku o wydanie interpretacji winien uwzględnić
argumentację prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.
Sąd nie wypowiedział się w przedmiocie merytorycznej prawidłowości
stanowiska organu interpretacyjnego w części niekwestionowanej przez skarżącego,
tj. skutków podatkowych podwyższenia kapitału zakładowego ze środków własnych
tej spółki poprzez podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji.
Wskazać przy tym należy, że było to stanowisko korzystne dla skarżącego,
potwierdzające jego własny pogląd, Sąd miał tu na względzie zakaz reformationis in
peius (orzekania na niekorzyść strony skarżącej), wynikający z art. 134 § 2 P.p.s.a.
Przepis ten, w przeciwieństwie do art. 14e § 1 Ordynacji podatkowej, dla
wyeliminowania z obrotu prawnego interpretacji korzystnej dla strony skarżącej
wymaga wykazania przez Sąd, że doszło do naruszenia prawa skutkującego
stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. W rozpatrywanej sprawie Sąd
naruszenia takiego nie stwierdził. Tym samym w powyższym zakresie Minister
Finansów jest związany stanowiskiem prezentowanym uprzednio w ww. zakresie
w zaskarżonej interpretacji indywidualnej prawa podatkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając powyższe na uwadze,
na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012, poz. 270) uchylił zaskarżoną
interpretację. Zgodnie zaś z art. 152 ww. ustawy Sąd stwierdził, że nie podlega ona
wykonaniu w całości.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. w związku z § 3
ust. 1 pkt 2 ) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r.
w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed
sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy
prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31 poz. 153),
zasądzając na rzecz skarżącego zwrot wpisu sądowego w kwocie 200 złotych oraz
wynagrodzenie doradcy podatkowego w kwocie 240 złotych oraz 17 złotych tytułem
uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło