I FSK 341/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-05-29

Skład orzekający: Maria Dożynkiewicz, Marek Kołaczek, Janusz Zubrzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okoliczności takie jak wyjazd służbowy, choroba własna, agonia i śmierć matki, a także pogrzeb matki, mogą stanowić podstawę do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji podatkowej, jeśli strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla przywrócenia terminu do złożenia odwołania konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, w tym uprawdopodobnienia braku winy. Brak winy oznacza, że strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej terminowe złożenie odwołania. Okoliczności takie jak wyjazd służbowy, choroba własna, agonia i śmierć matki, a także pogrzeb matki, nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu, jeśli strona nie wykaże, że te zdarzenia uniemożliwiły jej podjęcie działań w terminie. Dowodem na brak takiej przeszkody może być np. udzielenie wywiadu w prasie w okresie biegu terminu.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w VAT, twierdząc, że uchybił terminowi z powodu wyjazdu służbowego, choroby własnej, agonii, śmierci i pogrzebu matki. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od A. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (spr.), Protokolant Anna Świech, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 883/13 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 10 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami. 1.1. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie sygn. akt I SA/Łd 883/13 w sprawie ze skargi A. P. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 10 maja 2013 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. 1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 7 stycznia 2013 r. określającej w podatku od towarów i usług zobowiązanie podatkowe za marzec 2008 r. w wysokości 264.420,00 zł, odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Decyzja ta została doręczona w dniu 10 stycznia 2013 r. M. M., jako osobie posiadającej pełnomocnictwo strony do odbioru przesyłek pocztowych. Pismem z dnia 28 lutego 2013 r. Skarżący złożył od powyższej decyzji odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wskazując, że w czasie w którym decyzja została doręczona przebywał służbowo poza granicami kraju do dnia 13 stycznia 2013 r., a po powrocie zachorował. Dopiero w dniu 26 lutego 2013 r., kiedy stan zdrowia mu na to pozwolił skontaktował się z M. M., od której otrzymał decyzję. Skarżący pismem z dnia 4 marca 2013 r. uzupełnił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazując, że po powrocie do kraju w dniu 13 stycznia 2013r. dowiedział się o raptownym pogorszeniu stanu zdrowia matki H. P., która zmarła w dniu 26 stycznia 2013 r. Mając na uwadze argumentację wniosku Dyrektor Izby Skarbowej przytaczając treść art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p.") wskazał, że kluczowym elementem uzasadniającym przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, iż uchybienie takie nastąpiło bez jej winy. Wyjaśnił także, że w złożonym wniosku jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wskazano na następujące okoliczności: wyjazd z kraju, agonia, śmierć i pogrzeb matki, kłopoty zdrowotne. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej powyżej wskazane okoliczności nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Organ odniósł się do każdej z powołanych okoliczności wskazując, że: 1) wyjazd nie może stanowić przesłanki wyłączającej winę w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania chyba, że strona wykaże, że wyjazd taki był zdarzeniem nagłym, niespodziewanym, a tym samym uniemożliwiającym podjęcie działań, które uzasadniałyby wyłączenie winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania od decyzji. 2) odnośnie śmierci matki wskazano, że w aktach sprawy znajduje się akt zgonu z którego wynika, że śmierć nastąpiła w dniu 26 stycznia 2013 r., podatnik z podróży zagranicznej wrócił w dniu 13 stycznia 2013 r. - obie te daty dzielił okres 12 dni, zatem sama śmierć matki nie mogła w ocenie organu stanowić o wyłączeniu winy w uchybieniu terminowi. Z tej samej przyczyny pogrzeb, który odbył się kilka dni później, nie mógł odnieść takiego skutku. 3) w zakresie kłopotów zdrowotnych Skarżącego, stwierdzono, że podatnik do złożonego wniosku załączył jedynie zaświadczenie lekarskie z dnia 14 stycznia 2013 r., z którego wynika że rozpoznano u niego chorobę oskrzeli trwającą od dnia 14 stycznia do dnia 25 lutego 2013 r. Z dokumentu tego nie wynika, że strona została hospitalizowana, czy też jej stan zdrowia uniemożliwiał jakąkolwiek aktywność. Organ nie zakwestionował, że choroba może być przesłanką uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminowi, jednakże by tak się stało powinna mieś charakter nagły i w swojej konsekwencji uniemożliwiający komunikację ze światem. Na marginesie organ zauważył, że w gazecie Ekspress Ilustrowany w dniu 23 stycznia 2013 r. opublikowany został wywiad ze Skarżącym, w tekście brak jest daty, w której wywiad został udzielony, jednak z jego treści organ wywiódł, że miał on miejsce kilka dni wcześniej. Mając na uwadze, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7 stycznia 2013 r. nastąpiło bez jego winy, Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 maja 2013 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzucono mu naruszenie: 1. art. 162 § 1 O.p. poprzez uznanie, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7 stycznia 2013 r. nastąpiło bez jego winy, podczas gdy okoliczności sprawy, w szczególności wyjazd zagraniczny, choroba podatnika oraz agonia i śmierć matki, co najmniej uprawdopodobniają brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania; 2. art. 122 O.p. poprzez brak podjęcia działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, w szczególności poprzez brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchań A. P. i M. M. na okoliczność stanu psychofizycznego podatnika oraz daty otrzymania przez Skarżącego informacji o wydaniu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 maja 2013 r. i połączenie sprawy wywołanej niniejszą skargą ze sprawą wywołaną skargą na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 maja 2013 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7 stycznia 2013 r. Autor skargi wniósł również o dopuszczenie dowodów uzupełniających z: protokołu rozprawy z dnia 30 dnia 2013 r. sygn. akt l Co 2134/12, dokumentacji medycznej Skarżącego i dokumentacji medycznej jego matki. 2.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. 3.2. Sąd odniósł się do treści art. 162 § 1 i § 2 O.p. i wyjaśnił, że przepis ten nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także niedbalstwa. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Takie rozumienie przesłanki przywrócenia terminu jest zresztą utrwalone zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych. Warunkiem wstępnym wniosku o przywrócenie terminu jest jego uchybienie, a kolejnym uprawdopodobnienie braku winy. Rozważając kwestię skutecznego doręczenia Skarżącemu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7 stycznia 2013 r., Sąd wskazał, że została ona prawidłowo wysłana na adres podatnika i doręczona w dniu 10 stycznia 2013 r. do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji za stronę, co nie było kwestionowane przez stronę. Zakreślony przepisem art. 223 § 2 pkt 1 O.p. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg dnia 11 stycznia 2013 r. i upłynął bezskutecznie w dniu 24 stycznia 2013 r. Pismem z dnia 28 lutego 2013 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem od decyzji z dnia 7 stycznia 2013 r. 3.3. Rozstrzygając, czy w sprawie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy Skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Mając na uwadze powyższe uwagi Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). W świetle powyższego Sąd uznał należy, że Skarżący dopuścił się właśnie takiego braku staranności. 3.4. Odnosząc się kolejno do wskazanych okoliczności uprawdopodabniających brak winy Skarżącego, zasadnie organ wskazał, że wyjazd służbowy kończący się w dniu 13 stycznia 2013 r. nie może stanowić przesłanki wyłączającej winę w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Strona nie wykazała, że wyjazd ten był zdarzeniem nagłym, niespodziewanym, a tym samym uniemożliwiającym podjęcie działań dla zachowania terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia 7 stycznia 2013 r. Odnośnie kolejnej okoliczności, tj. agonii, śmierci oraz pogrzebu matki strony, Sąd stwierdził, że słusznie organ wywiódł, że śmierć matki Skarżącego nie mogła stanowić o wyłączeniu jego winy w uchybieniu terminowi. Poza tym z porównania dat, śmierć nastąpiła już po upływie terminu do dokonania czynności w postaci złożenia odwołania. Z tej samej przyczyny również następujący kilka dni później pogrzeb nie mógł odnieść takiego skutku. Natomiast co do pogorszenia się stanu zdrowia matki strony (agonia) prawidłowo wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że choroba innej osoby niż strona z zasady nie może stanowić o wyłączeniu winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności. Zdaniem Sądu mogą jednak zdarzyć się sytuacje, w których stan psychofizyczny związany ze śmiercią osoby bliskiej uniemożliwia podejmowanie działań w zakresie wykonywania obowiązków związanych z prowadzoną działalnością, ale uprawdopodobnienie braku winy w tym przypadku nie może polegać wyłącznie na przedłożeniu aktu zgonu osoby bliskiej. Z akt sprawy na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie wynika, jaki był stan matki podatnika, bowiem zaświadczenie w tym przedmiocie Skarżący przedłożył dopiero przed sądem i zostało ono wydane w dniu 6 lipca 2013 r., a zatem już po dacie wydania zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji zasadnie organ stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że powyższa okoliczność uniemożliwiała mu podjęcie działań zmierzających do złożenia odwołania w ustawowym terminie. W przedmiocie ostatniej okoliczności mającej skutkować przywróceniem terminu do wniesienia odwołania, tj. jego kłopotów zdrowotnych, w ocenie Sądu słusznie organ odwoławczy zauważył, że podatnik do złożonego wniosku załączył jedynie zaświadczenie lekarskie z dnia 14 stycznia 2013 r., z którego wynika że rozpoznano u niego chorobę oskrzeli trwającą od dnia 14 stycznia do dnia 25 lutego 2013 r. i z dokumentu tego nie wynika, że stan zdrowia strony uniemożliwiał jakąkolwiek jej aktywność. Nie przedłożono też zwolnienia lekarskiego o niezdolności do pracy. Szczegółowe informacje pojawiły się dopiero w toku postępowania sądowego, zatem organ wydając zaskarżone postanowienie nie dysponował nimi. Zasadnie więc organ wywiódł, że choroba nie unieruchomiła strony w sposób uniemożliwiający jakąkolwiek komunikację ze światem. Sąd zaznaczył, że organ nie kwestionował tego, że choroba może być przesłanką uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminowi, ale w takim przypadku musiałaby powodować niemożność podjęcia przez stronę jakichkolwiek działań. W rozpoznawanej sprawie tak nie było, ponieważ Skarżący nie uprawdopodobnił, że choroba uniemożliwiła mu jakąkolwiek aktywność. Z powyższych względów Sąd podzielił stanowisko organu, że również ta okoliczność nie mogła stanowić o wyłączeniu winy skarżącego w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania w ustawowym terminie. O zasadności zaskarżonego postanowienia stanowi dodatkowo podniesiona w jego uzasadnieniu okoliczność, że w gazecie Ekspress Ilustrowany w dniu 23 stycznia 2013 r. opublikowany został wywiad ze Skarżącym, z treści którego wywieść można, że miał on miejsce jedynie kilka dni wcześniej, czyli w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 7 stycznia 2013 r. W tej sytuacji zasadnie organ podniósł, że powyższy wywiad świadczy o tym, że - pomimo trwającej choroby oraz agonii, śmierci i pogrzebu matki - Skarżący był w stanie podejmować inne czynności, a zatem mógł też wywiązać się ze swoich obowiązków związanych z wydaną na jego rzecz decyzją przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. 3.5. Końcowo odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisu art. 122 O.p. poprzez zaniechanie przesłuchania w charakterze świadków żony Skarżącego i osoby, która odebrała z upoważnienia Skarżącego korespondencję z decyzją z dnia 7 stycznia 2013 r. na okoliczności faktyczne wskazane w skardze, tj. stanu psychofizycznego strony i daty powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, Sąd wskazał, że zarzut jest bezzasadny, bowiem wniosku dowodowego w tym zakresie strona w toku postępowania przed organami nie złożyła. Sąd powołał także treść art. art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) i wyjaśnił, że podstawą orzekania przez ten sąd jest materiał zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Przyjęcie zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Konsekwencją obowiązywania przywołanej regulacji jest też to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Jakkolwiek z art. 106 § 3 P.p.s.a. wynika możliwość przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów jednak wyłącznie w przypadku, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ponieważ dokumenty przedłożone z wnioskiem złożonym w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. zmierzały w istocie do zmiany ustaleń faktycznych, dodatkowo zaświadczenie dotyczące stanu zdrowia matki Skarżącego zostało wydane w dniu 6 lipca 2013 r., a więc po dacie wydania zaskarżonego postanowienia, a poza tym rozstrzygnięcie organu w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, Sąd postanowił nie uwzględnić powyższego wniosku. 4. Skarga kasacyjna. 4.1. Skarżący wniósł skargę kasacyjną i zaskarżył powyższy wyrok w całości. Decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, mający wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 O.p. poprzez bezzasadne uznanie, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7 stycznia 2013 r. nastąpiło bez jego winy, podczas gdy okoliczności sprawy, w szczególności wyjazd zagraniczny, choroba podatnika oraz agonia i śmierć matki, co najmniej uprawdopodobniają brak winny Skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia odwołania; - art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez bezzasadne nieuwzględnienie przy rozpoznawaniu sprawy dokumentów w postaci oświadczeń o stanie zdrowia Skarżącego i jego matki, podczas gdy dokumenty te mają istotne znaczenie dla wyjaśnienia ważnych okoliczności sprawy, tj. stanu zdrowia Skarżącego i jego matki, a ich uwzględnienie nie spowodowałyby przedłużenia postępowania i stanowi potwierdzenie stanowiska przedstawionego przez podatnika przed organem podatkowym. - art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w zaskarżonym wyroku do wszystkich argumentów i okoliczności dotyczących wyjazdu zagranicznego Skarżącego oraz choroby jego i jego matki, które zostały wskazane w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podczas gdy uzasadnienie winno zawierać ustosunkowanie się do nich. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 listopada 2013 r. oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 5.1. Dla przywrócenia terminu na podstawie art. 162 § 1 O.p. konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. 5.2. Uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi, w rozumieniu art. 162 § 1 O.p., nakłada na zainteresowanego obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, którą w rozumieniu art. 142 § 1 O.p., jest każda jej postać, w tym także niedbalstwo, jako jedna z form winy nieumyślnej. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć Jednocześnie przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 533/12 i wskazane tam orzecznictwo sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena czy nastąpiło uprawdopodobnienie, o którym stanowi art. 162 § 1 O.p., należy przy tym do organu rozpatrującego wniosek - w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania będzie to organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania (art. 163 § 2 O.p.). 5.3. Za chybiony zatem należy uznać zarzut naruszenia "art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 O.p. poprzez bezzasadne uznanie, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7 stycznia 2013 r. nastąpiło bez jego winy, podczas gdy okoliczności sprawy, w szczególności wyjazd zagraniczny, choroba podatnika oraz agonia i śmierć matki, co najmniej uprawdopodobniają brak winny Skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia odwołania". Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym, czyli w tym przypadku - złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 7 stycznia 2013 r. określającej w podatku od towarów i usług zobowiązanie podatkowe za marzec 2008 r. 5.4. Niewątpliwie trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że za takie ekskulpujące Skarżącego okoliczności nie mogą być uznane stwierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej (wyjazd zagraniczny, choroba podatnika oraz agonia i śmierć matki). W skardze kasacyjnej w żaden sposób nie podważono argumentacji tego Sądu w tej kwestii. W sytuacji gdy dla przywrócenia terminu koniecznym jest wykazanie, że strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie przezwyciężyć przeszkody do złożenia odwołania, a w sprawie niniejszej nie podważyła, że w gazecie Ekspress Ilustrowany w dniu 23 stycznia 2013 r. opublikowany został wywiad ze Skarżącym dotyczący prezesa PZPN, z którego treści wynika, że został on udzielony w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 7 stycznia 2013 r., świadczy to ewidentnie o tym, że pomimo podnoszonych przez Skarżącego okoliczności - trwającej choroby oraz agonii, śmierci i pogrzebu matki - był on w stanie podejmować inne aktywności (czynności), a tym samym mógł wywiązać się z terminowego złożenia odwołania od ww. decyzji. 5.5. Nie ma także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, a zatem jego nieprzeprowadzenie przez sąd nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego, i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., OSK 1595/04, LEX nr 489587). W zaskarżonym wyroku WSA obszernie wyjaśnił dlaczego nie przeprowadził na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dowodu z oświadczeń o stanie zdrowia Skarżącego i jego matki, a odmienny w tym zakresie pogląd Strony skarżącej nie stanowi o naruszeniu przez ten Sąd tego przepisu. 5.6. Chybiony także jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż Sąd pierwszej instancji, wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej odniósł się wyczerpujący do wszystkich podnoszonych przez Stronę okoliczności i argumentów, które jego zdaniem miały uprawdopodobniać brak winny Skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Odmienne w tym zakresie przeświadczenie Strony w żadnym razie nie świadczy o naruszeniu przez ten Sąd tego przepisu. 5.7. Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło