I OSK 1096/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska (spr.) sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. NSA Jolanta Sikorska Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 630/13 w sprawie ze skargi Z. S. na orzeczenie Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie na rzecz Z. S. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 630/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Z. S. na orzeczenie Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej. Sąd podał, że zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] lipca 2013 r. – wydanym na podstawie art. 133 ust. 8 pkt 1 w zw. z art. 133 ust. 6 oraz art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji – Lubelski Komendant Wojewódzki Policji rozpatrzył odwołanie podinsp. Z. S. i utrzymał w mocy orzeczenie nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Lublinie z dnia [...] maja 2013 r. o wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Organ odwoławczy argumentował, że postępowanie dyscyplinarne wszczęte dniu 12 lutego 2013 r. wykazało, że podinsp. Z. S. w okresie od 10 do 22 maja 2012 r. ujawnił osobie nieuprawnionej informacje dotyczące postępowania przygotowawczego [...] prowadzonego przez KMP w Chełmie oraz nie wykazał właściwej reakcji na złożoną mu propozycję korupcyjną, dopuszczając się przez to przewinień dyscyplinarnych określonych w art. 132 ust. 1 ustawy o Policji i polegających na naruszeniu zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta". Z. S. przekazał L. J. informacje na temat postępowania karnego w sprawie [...] (w sprawie rozboju na szkodę W. M. oraz T. W.) oraz nie wykazał właściwej reakcji na korupcyjną propozycję ze strony L. J. (oferującego pieniądze w zamian za załatwienie sprawy). Podinsp. Z. S. zajmował wówczas stanowisko Naczelnika do walki z Przestępczością Gospodarczą KMP w Chełmie, to jest komórki organizacyjnej Policji powołanej i wyspecjalizowanej do zwalczania właśnie tego typu przestępstw. W tej sytuacji czyny popełnione przez podinsp. Z. S. zyskują szczególny charakter przewinień dyscyplinarnych o znacznym ciężarze. Z tego powodu kara dyscyplinarna w postaci ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku jest w pełni adekwatna do popełnionych czynów i stopnia zawinienia. Wymierzona kara uwzględnia również zachowanie obwinionego oraz jego dotychczasowy przebieg służby udokumentowany pozytywną opinią służbową. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł Z. S. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przytaczając treść przepisów dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów oraz § 12 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta", Sąd uznał, że Lubelski Komendant Wojewódzki Policji prawidłowo zakwalifikował przewinienie dyscyplinarne polegające na przekazaniu przez skarżącego Z. S. osobie nieuprawnionej to jest L. J. informacji na temat postępowania karnego w sprawie [...] (w sprawie rozboju na szkodę W. M. oraz T. W.) w kontekście dyspozycji art. 132 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 12 ww. załącznika. Fakt popełnienia ww. przewinienia dyscyplinarnego w pełni potwierdza zebrany materiał dowodowy, w tym protokoły z zeznań świadków L. J., S. K. oraz Z. S.. Nie budzą również wątpliwości okoliczności dotyczące popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego polegającego na braku właściwej reakcji na korupcyjną propozycję ze strony L. J., oferującemu skarżącemu korzyść majątkową w postaci pieniędzy w kwocie 20 000 zł w zamian za pomoc w załatwieniu sprawy S. K., tak aby ten nie został tymczasowo aresztowany. W rozpoznawanej sprawie skarżący odmówił przyjęcia oferowanej mu korzyści majątkowej i nie podjął działań wymaganych prawem w tego rodzaju przypadkach. W tych warunkach, Sąd uznał, że Lubelski Komendant Wojewódzki Policji słusznie ocenia, że zachowanie skarżącego wyczerpywało znamiona przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 132 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 11 załącznika do zarządzenia nr 805 w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta". Poczynione ustalenia jednoznacznie wskazywały, że jedno i drugie przewinienie dyscyplinarne popełniono w okresie od 10 do 22 maja 2012 r. W związku z tym w dacie wydania orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej przez organ I instancji – co miało miejsce w dniu 10 maja 2013 r. – nie upłynął jeszcze roczny termin przedawnienia, o którym mowa w art. 135 ust. 4 ustawy o Policji, zatem zarzut naruszenia tego przepisu jest bezzasadny. Kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Terminu dotyczącego zakończenia postępowania dyscyplinarnego, przewidzianego w art. 135 ust. 6 ustawy o Policji, nie można utożsamiać z terminem przedawnienia, określonym w art. 135 ust. 4. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dyscyplinarne wszczęto w dniu 12 lutego 2013 r. z zachowaniem terminu zakreślonego w przepisie art. 135 ust. 3. Przewiduje on, że postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od daty powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. W sprawie niniejszej nie jest sporne, że w dniu 18 grudnia 2012 r. Komendant Miejski Policji w Chełmie, przełożony dyscyplinarny, powziął wiadomość o przewinieniu dyscyplinarnym bowiem tego dnia wpłynął odpis postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Lublinie z dnia 16 listopada 2012 r. o częściowym umorzeniu śledztwa opatrzonego sygn. akt [...] w zakresie ujawnienia w okresie od 10 do 22 maja 2012 r. w Chełmie osobie nieuprawnionej przez funkcjonariusza Komendy Miejskiej Policji w Chełmie informacji uzyskanej w związku z wykonywaniem czynności służbowych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. S. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 135 ust. 4 ustawy o Policji w zw. z art. 135 ust. 6 i art. 135o ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687), polegającą na wyrażeniu błędnego poglądu prawnego, że terminu dotyczącego zakończenia postępowania dyscyplinarnego, przewidzianego w art. 135 ust. 6 ustawy o Policji, nie można utożsamiać z terminem przedawnienia, określonym w art. 135 ust. 4 przedmiotowej ustawy, co w konsekwencji prowadzi do uznania, że pomimo wydania w przedmiotowej sprawie orzeczenia o utrzymaniu w mocy orzeczenia o ukaraniu przez organ odwoławczy już po upływie roku od popełnienia przewinienia dyscyplinarnego nie doszło do naruszenia przepisu art. 135 ust. 4 ustawy o Policji, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przepisy te pozostają ze sobą w istotnym związku funkcjonalno-celowościowym i to dopiero po wydaniu przez organ odwoławczy orzeczenia uznać należy, że nastąpiło ukaranie funkcjonariusza w rozumieniu przepisu art. 135 ust. 4 ustawy o Policji, dopiero bowiem z tą datą orzeczenie o ukaraniu staje się prawomocne (art. 135o ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji,), zaś postępowanie dyscyplinarne, którego celem pozostaje m.in. wydanie orzeczenia o ukaraniu zostaje zakończone (art. 134 ust. 6 ustawy o Policji). Ukaranie funkcjonariusza karą dyscyplinarną nie pozostaje bowiem jakiegoś rodzaju oderwaną od postępowania dyscyplinarnego czynnością, a przeciwnie, następuje w toku postępowania dyscyplinarnego, stanowiąc jego zakończenie. W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i po rozpoznaniu skargi uchylenie zaskarżonego skargą z dnia 12 sierpnia 2013 r. orzeczenia Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia Komendanta Miejskiego Policji w Lublinie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Lubelski Komendant Wojewódzki Policji wnosi o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę i w związku z tym podlegała uwzględnieniu. Dokonana bowiem przez Sąd I instancji wykładnia przepisu art. 135 ust. 4 ww. ustawy o Policji jest nieprawidłowa. Oczywistym jest, że dokonując interpretacji danego przepisu nie można tego czynić w oderwaniu od innych norm prawnych regulujących daną kwestię. Powołana norma dot. przedawnienia karania została umieszczona w art. 135, który to przepis kompleksowo reguluje przesłanki postępowania, tj. okoliczności, które decydują o niedopuszczalności postępowania dyscyplinarnego. Takie negatywne przesłanki zawarte są w ust. 1 i ust. 3 tego przepisu, których wystąpienie powoduje, że postępowania nie wszczyna się, a wszczęte umarza. Natomiast w ust. 4 zawarta jest przesłanka uniemożliwiająca wymierzenie kary dyscyplinarnej i związana ona jest z upływem czasu, tj. jednego roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, chyba że zachodzą okoliczności o których mowa ust. 5. W niniejszej sprawie okoliczności te nie zachodzą, a więc zastosowanie ma powołany ust. 4 art. 135. Sąd I instancji uznał, że przepis odnosi się do wymierzenia kary dyscyplinarnej przez organ I instancji, stwierdzając, iż ust. 6 określający ustawowe terminy uznania postępowania za zakończone, nie dotyczy możliwości wymierzenia kary dyscyplinarnej. Przy czym stanowiska swego w tym zakresie nie umotywował, brak jest również uzasadnienie poglądu, iż roczny termin do wymierzenia kary dyscyplinarnej odnosi się do organu I instancji. Oczywistym jest, że wymierzenie kary następuje z chwilą gdy dane orzeczenie staje się prawomocne, a do czasu jego uprawomocnienia funkcjonariusza uznaje się za niewinnego. O prawomocności orzeczenia lub postępowania dyscyplinarnego stanowi art. 135o cyt. ustawy o Policji. Natomiast ust. 6 art. 135 jak to już wskazano wyżej odnosi się do terminu zakończenia postępowania dyscyplinarnego i stanowi, że w przypadku wydania orzeczenia o ukaraniu w I instancji przed upływem roku od dnia wszczęcia postępowania dyscyplinarnego postępowanie uważa się za zakończone z upływem terminu do wniesienia odwołania, a jeżeli wniesiono odwołanie, z chwilą wydania orzeczenia przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego. W niniejszej sprawie postępowanie dyscyplinarne zakończyło się wydaniem orzeczenia przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego – Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji, jako organu odwoławczego. Stosownie do art. 135n ust. 4 ww. ustawy organ ten może zaskarżone orzeczenie m.in. utrzymać w mocy albo uchylić w całości lub części i w tym zakresie uniewinnić obwinionego, odstąpić od ukarania, względnie wymierzyć inną karę, bądź uchylając to orzeczenie umorzyć postępowanie dyscyplinarne w I instancji. Zgodnie zaś z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy zobligowany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Nie może ograniczyć się jedynie do kontroli orzeczenia, bowiem ustawodawca przyznał mu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia, a nie oddalenie odwołania, bądź uchylenie i zmiana zastosowanego orzecznictwa. Tylko w opisanym zakresie wyższy przełożony dyscyplinarny może uchylić w całości zaskarżone orzeczenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji (art. 135n ust. 4 pkt 3). Ten merytoryczny charakter rozstrzygnięcia organu odwoławczego w powiązaniu z ustawowym określeniem zakończenia postępowania dyscyplinarnego, o którym mowa w powołanym wyżej ust. 6 art. 135 ustawy o Policji, powoduje, iż roczny termin umożliwiający wymierzenie kary dyscyplinarnej nie dotyczy jedynie organu I instancji, ale w przypadku wniesienia odwołania również organu odwoławczego. Odmienna wykładnia przepisu art. 135 ust. 4 ustawy o Policji uznająca, że termin roczny do wymierzenia kary dyscyplinarnej dotyczy tylko organu I instancji prowadziłaby m.in. do sytuacji, w której organ odwoławczy, stosownie do swoich kompetencji mógłby wymierzyć karę dyscyplinarną już po upływie roku i to karę wyższą niż orzeczona przez organ I instancji w sytuacji określonej w ust. 6 art. 135n ustawy o Policji, bądź sam termin przedawnienia uzależniony byłby od sposobu rozstrzygnięcia organu odwoławczego, tj. w przypadku utrzymania w mocy orzeczenia I instancji nie musiałby być zachowany termin określony w ust. 4 art. 135, a w przypadku rozstrzygnięcia merytoryczno-reformacyjnego musi być dochowany. Reasumując, wobec dokonania błędnej interpretacji art. 135 ust. 4 ustawy o Policji, która to wykładnia zdeterminowała wyrok Sądu I instancji, podlegał on uchyleniu, a Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do kompetencji określonej w art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznał skargę. Ponieważ bezsporne jest, iż orzeczenie wyższego przedłożonego dyscyplinarnego zapadło po upływie roku od dnia popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego, podlegało ono również uchyleniu, a organ ponownie rozpoznając odwołanie zobligowany będzie uwzględnić stanowisko zaprezentowane w niniejszym wyroku. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ oraz art. 200 i 203 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.