II GSK 156/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-03-05
Skład orzekający: Joanna Kabat-Rembelska, Anna Robotowska, Cezary Pryca
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, że inwestycja technologiczna polegająca na modyfikacji procesu budowlanego w systemie zmiennego natarcia łopat obejmuje jedynie ulepszenie procesu mieszania betonu, a nie cały proces technologiczny produkcji betonu, co skutkowało uznaniem części wydatków za niekwalifikowalne?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił w wystarczającym stopniu treści wniosku wraz z załącznikami, co doprowadziło do błędnego zdefiniowania przedmiotu inwestycji technologicznej. Niewłaściwe określenie przedmiotu projektu ma istotny wpływ na kwalifikowalność wydatków. Ponadto, Sąd pierwszej instancji nie rozważył wystarczająco, czy Minister Gospodarki powinien był skorzystać z opinii ekspertów przy rozpatrywaniu protestu, zwłaszcza w obliczu rozbieżności stanowisk dotyczących przedmiotu inwestycji i powiązań funkcjonalnych środków trwałych.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o dofinansowanie projektu "Modyfikacja procesu budowlanego w systemie zmiennego natarcia łopat" w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Instytucja Wdrażająca (Bank Gospodarstwa Krajowego) oraz Instytucja Pośrednicząca (Minister Gospodarki) uznały część wydatków za niekwalifikowalne, twierdząc, że nowa technologia dotyczy jedynie ulepszenia procesu mieszania betonu, a nie całego procesu budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na potrzebę ponownego rozpoznania sprawy.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędziowie NSA Anna Robotowska Cezary Pryca Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Ż., K. Ż., wspólników spółki cywilnej E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 2291/13 w sprawie ze skargi A. Ż., K. Ż., wspólników spółki cywilnej E. na informację Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz A. Ż., K. Ż., wspólników spółki cywilnej E. 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 27 listopada 2013 r. oddalił skargę A. Z., K. Z. – wspólników spółki cywilnej E., na informację Ministra Gospodarki z [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
A. Z. i K. Z. 22 października 2012 r. skierowali do Instytucji Wdrażającej – Banku Gospodarstwa Krajowego wniosek o dofinansowanie projektu "Modyfikacja procesu budowlanego w systemie zmiennego natarcia łopat". Projekt został złożony w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Oś priorytetowa 4 – Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia, Działanie 4.3 – Kredyt technologiczny i zarejestrowany pod numerem PO IG. 04.03.00-00-D 13/12.
Pismem z [...] marca 2013 r. Bank Gospodarstwa Krajowego poinformował wnioskodawców, że wniosek został pozytywnie oceniony pod kątem spełnienia kryteriów formalnych zgodnie z promesą kredytu technologicznego i przekazany do oceny merytorycznej.
Bank Gospodarstwa Krajowego, po dokonaniu oceny merytorycznej wniosku, pismem z [...] czerwca 2013 r., powiadomił wnioskodawców o odmowie przyznania premii technologicznej ze względu na stwierdzoną niezgodność projektu z przepisami ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (Dz. U z 2008 r. Nr 116, poz. 730 ze zm. – dalej zwana: ustawą z dnia 30 maja 2008 r.).
Instytucja Wdrażająca uznała, że projekt nie kwalifikuje się do wsparcia z uwagi na niespełnienie następujących kryteriów merytorycznych:
– projekt jest zgodny z celami i zakresem działania 4.3 PO IG oraz ustawą z dnia 30 maja 2008 r.;
– wnioskodawca uzyskał opinię wystawioną przez podmiot wymieniony w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. stwierdzającą, że technologia, która będzie wdrażana w wyniku realizacji inwestycji technologicznej finansowanej kredytem technologicznym jest nową technologią w rozumieniu ustawy, której okres stosowania na świecie nie jest dłuższy niż 5 lat.
A. Z. i K. Z. nie zgodzili się z oceną wniosku i złożyli protest.
Minister Gospodarki (Instytucja Pośrednicząca) pismem z [...] września 2013 r. nr [...], powołując się na art. 30b ust 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. 2009 Nr 84, poz. 712 ze zm. – dalej u.z.p.p.r.), poinformował wnioskodawcę, że protest został uznany za niezasadny.
Instytucja Pośrednicząca stwierdziła, że wnioskodawcy za nową technologię uważają cały proces budowlany, w którym wykorzystany jest innowacyjny element – mieszanie betonu w mieszalniku przy wykorzystaniu zmiennego kąta natarcia łopat. Ich zdaniem, począwszy od przygotowania kruszywa do produkcji betonu, kończąc na wylewce betonu za pomocą specjalnych pomp, wszystkie urządzenia wykorzystywane w procesie budowlanym są ze sobą funkcjonalnie powiązane oraz służą do wdrożenia nowej technologii. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. nowa technologia będąca przedmiotem wdrożenia musi mieć postać prawa własności przemysłowej lub usługi badawczo-rozwojowej (w rozumieniu Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług), lub nieopatentowanej wiedzy technicznej, która umożliwia wytwarzanie nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług i nie jest stosowana na świecie dłużej niż 5 lat. Minister Gospodarki uznał, że nowa technologia polega na zastosowaniu dwuwałowego mieszalnika betonu z łopatami o zmiennym kącie natarcia oraz, że nowość planowanej do wdrożenia nowej technologii polega na zmianie procesu mieszania betonu w mieszalniku a technologii tej dotyczy, mająca zostać zakupiona w ramach projektu, licencja na patent "Zespół mocowań łopat do wału mieszalnika betonu". Inwestycją technologiczną w przypadku ocenianego projektu jest więc wyłącznie zakup prawa własności przemysłowej – licencji "Zespół mocowań łopat do wału mieszalnika betonu", wdrożenie tej licencji – zakup kompletu elementów do montażu systemu zmiennego kąta natarcia łopat, uruchomienie na jej podstawie wytwarzania nowego lub znacząco ulepszonego procesu – mieszania betonu, czyli elementy wskazane w poz. 1-3 harmonogramu rzeczowo-finansowego. Minister Gospodarki podkreślił, że zakres prawa własności przemysłowej (które na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. stanowi nową technologię), jest węższy niż wdrażany w ramach projektu proces budowlany. Tymczasem wnioskodawcy błędnie utożsamiają nową technologię z całym procesem. Na gruncie powołanego przepisu należy odróżnić nową technologię, którą w projekcie jest prawo własności przemysłowej oraz cel, w jakim technologia ta ma być zastosowana czyli wdrażanie nowych lub znacząco ulepszonych towarów lub procesów. Komisja Konkursowa oceniając wniosek prawidłowo uznała, że środki trwałe z poz. 4-20 harmonogramu nie należą do wydatków kwalifikowalnych, ponieważ są to środki wykraczające poza zakres nowej technologii. W tym stanie rzeczy wartość zakwestionowanych wydatków przekracza 62 %, zatem prawidłowo zastosowano § 7 ust. 2 pkt 11 Regulaminu.
W ocenie Ministra Gospodarki, w zakresie wydatków dotyczących poz. 4-20, Instytucja Wdrażająca podała powody, dla których uznała je za niekwalifikowane, a stanowisko to jest prawidłowe i zgodne z treścią art. 2 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 9 oraz art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 30 maja 2008 r.
A. Z. i K. Z. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając naruszenie :
- § 7 ust. 2 pkt 11 i pkt 12 oraz ust. 3 Regulaminu przeprowadzania konkursu w ramach POIG Priorytet 4. Działanie 4.3 w związku z pkt 2 i pkt 3 kryteriów merytorycznych przyznania premii technologicznej zawartych w dokumencie "Kryteria wyboru projektów w działaniu 4.3 POIG, zatwierdzone przez Komitet Monitorujący na posiedzeniu w dniu 30 marca 2011 r." w związku z art. 10 ust. 5 pkt 3 i ust. 7 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 i 9 tej ustawy poprzez uznanie, że wskazane w pkt. 4-20 harmonogramu rzeczowo-finansowego, stanowiącego załącznik do wniosku, wydatki nie kwalifikują się do objęcia wsparciem, gdyż ujęte tam środki trwałe nie stanowią nowej technologii, którą jest wyłącznie dwuwałowy mieszalnik betonu z łopatami o zmiennym kacie natarcia;
- § 7 ust. 2 pkt 11 i pkt 12 oraz ust. 3 regulaminu przeprowadzania konkursu w ramach POIG Priorytet 4. Działanie 4.3 w związku z pkt 2 i pkt 3 kryteriów merytorycznych przyznania premii technologicznej zawartych w dokumencie "Kryteria wyboru projektów w działaniu 4.3 POIG, zatwierdzone przez Komitet Monitorujący na posiedzeniu w dniu 30 marca 2011 r." w związku z art. 10 ust. 5 pkt 3 i ust. 7 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. w związku z art. 2 ust.1 pkt 4 i pkt 9 tej ustawy poprzez uznanie, że wskazane w pkt 4-20 harmonogramu rzeczowo-finansowego, stanowiącego załącznik do wniosku, wydatki nie kwalifikują się do objęcia wsparciem, gdyż nie stanowią nowej technologii, którą jest wyłącznie dwuwałowy mieszalnik betonu z łopatami o zmiennym kącie natarcia, podczas gdy nową technologia jest również technologia w postaci nieopatentowanej wiedzy technicznej, która umożliwia wytwarzanie nowych lub znacząco ulepszonych towarów lub procesów i nie jest stosowana na świecie dłużej niż 5 lat.
Ponadto skarżący podnieśli zarzut naruszenia § 14 ust. 1 Załącznika 4.4 (procedura odwoławcza w ramach POIG) poprzez nieskorzystanie przy rozstrzyganiu protestu z opinii eksperta lub ekspertów. Zasięgnięcie takiej opinii jest konieczne w sytuacji istnienia opinii, której instytucja rozpatrująca protest nie uwzględnia zajmując odmienne stanowisko. Według strony skarżącej, ocena czy środki trwałe wymienione w poz. 4-20 harmonogramu są powiązane ze sobą funkcjonalnie wymaga specjalistycznej wiedzy z zakresu prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 27 listopada 2008 r. oddalił skargę uznając, że ocena projektu nie narusza prawa.
Zdaniem Sądu, Bank Gospodarstwa Krajowego i Minister Gospodarki słusznie przyjęli, że w przypadku projektu złożonego przez skarżących, inwestycją technologiczną jest inwestycja polegająca na zakupie nowej technologii w postaci zakupu licencji na patent "Zespół mocowań łopat do wału mieszalnika betonu", wdrożenie wspomnianej licencji – czyli zakup kompletu elementów do montażu systemu zmiennego kąta natarcia łopat oraz uruchomienie na jej podstawie wytwarzania nowego lub znacząco ulepszonego procesu poprzez zakup kompletu elementów składających się na węzeł betoniarski poz. 1-3 harmonogramu rzeczowo-finansowego. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie ulegało wątpliwości, że wnioskodawca w ramach inwestycji technologicznej, o jakiej jest mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 maja 2008 r., poprzez zakup nowej technologii i jej wdrożenie ma zamiar ulepszyć proces mieszania różnego rodzaju mieszanek betonu, co "pozwoli na optymalizację procesu produkcyjnego w aspekcie ograniczenia zużycia energii elektrycznej oraz zwiększenia wydajności przy założeniu wystarczającego stopnia homogenizacji dla danego rodzaju mieszanki". W ramach procesu inwestycyjnego nowa technologia nie ma na celu ulepszenia procesu zabudowy betonu, który ma być produktem finalnym, jakkolwiek wytworzenie betonu z zastosowaniem ulepszonego procesu mieszania mieszanki betonowej w istocie prowadzi do wytworzenia betonu, który jak każdy beton mieszany również tradycyjnie musi być zabudowany i to w krótkim czasie – bo taka jest specyfika tego produktu.
WSA zgodził się ze stanowiskiem skarżących, że inwestycja technologiczna to pojęcie szersze niż pojęcie nowej technologii, zdefiniowane w art. 2 ust. 1 pkt 9 oraz, że kryteria kwalifikowalności wydatków w zakresie środków trwałych o jakich mowa w art. 10 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. odwołują się do pojęcia inwestycji technologicznej. Nie dowodzi to jednak słuszności skargi ponieważ Instytucja oceniająca projekt nie kwestionowała, że skarżący chcą realizować inwestycję technologiczną. Uznała jednak, że wspomniana inwestycja pozwoli na uzyskanie ulepszonego procesu mieszania betonu, nie zaś wytwarzanie nowego czy ulepszonego betonu jako towaru, czy też ulepszonego procesu jego zabudowy. Należało w związku z tym uznać, że inwestycja technologiczna, jest ograniczona do pewnego wycinka w całym procesie technologicznym, który w każdym przypadku –również wtedy, gdy produkuje się go w typowych mieszalnikach – wymaga przygotowania surowca, jego umieszczenia w mieszalniku (węźle betoniarskim), jego przewiezienia i zabudowania na placu budowy przy użyciu pomp. Ustawa z dnia 30 maja 2008 r. przewiduje możliwość udzielenia kredytu technologicznego na zakup lub wytworzenie środków trwałych, pod warunkiem, że środki te muszą być powiązane ze sobą funkcjonalnie i służyć do realizacji inwestycji technologicznej finansowanej kredytem technologicznym. Zdaniem Sądu, uwzględniając opisaną w projekcie inwestycję technologiczną należało uznać, że wszystkie środki trwałe o jakich mowa w pkt 4-20 harmonogramu nie są ze sobą funkcjonalnie powiązane – jakkolwiek jest faktem, że co do zasady spełniają one taki warunek w szeroko pojętym procesie technologicznym produkcji betonu.
Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne zarzuty skargi dotyczące: możliwości uzyskania kredytu technologicznego na środki trwałe w postaci gruntów, czy budynków oraz nieopatentowanej wiedzy technicznej, która według skarżących stanowi nową technologię obejmującą cały proces budowlany (od pozyskania surowca do produkcji betonu do jego zabudowy w pionie przy użyciu specjalistycznej pompy).
Sądu uznał również, że rozpatrzenie protestu nie wymagało opinii biegłego – ponieważ nie poddawano ocenie skomplikowanych procesów technicznych z zakresu budownictwa, lecz właściwe zastosowanie przepisów prawa przy określonym stanie faktycznym. Ocena sprowadzała się do ustalenia, które elementy planowane do zakupu przez wnioskodawców, są funkcjonalnie powiązane ze sobą i będą służyły realizacji określonej inwestycji technologicznej.
Sąd w odniesieniu do kryterium nr 3 (zachowano zgodność przedmiotu inwestycji z wymogami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 30 maja 2008 r.) uznał, że stanowisko Instytucji Pośredniczącej było prawidłowe ponieważ właściwie oceniono treść rozstrzygnięcia Instytucji Wdrażającej. Kryterium to było między innymi oceniane poprzez wykaz i uzasadnienie zastosowania środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych niezbędnych do wdrożenia technologii do wytwarzania nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług mających być wynikiem realizacji inwestycji technologicznej finansowanej kredytem technologicznym. Oceniając kryterium z tego punktu widzenia uznano, że Opinia nie wskazywała na zasadność zastosowania części środków trwałych (poz. 4-20) harmonogramu w odniesieniu do inwestycji technologicznej, która po wdrożeniu doprowadzi do wytworzenia nowego, znacząco ulepszonego procesu (mieszanie mieszanek betonowych), ponieważ są one dla uzyskania tego efektu zbędne.
Ponadto WSA stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia naruszenia art. 10 ust. 5 pkt 3 i ust. 7 oraz § 7 ust. 2 pkt 11 i 12 oraz ust. 3 Regulaminu w powiązaniu z pkt 2 i 3 kryteriów merytorycznych zawartych w Przewodniku – kryteria wyboru projektów w działaniu 4.3 POIG. Wykonując zadania nałożone w art. 26 u.z.p.p.r., Instytucja Pośrednicząca nie naruszyła także zasad równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów, a podjęte rozstrzygnięcie wyczerpująco uzasadniła.
A. Z. i K. Z. zaskarżyli powyższy wyrok w całości, wnieśli o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:
1. Mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania – art. 30e u.z.p.p.r. w związku z art. 133 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez ustalenie, że przedmiotem wniosku jest realizacja inwestycji technologicznej nakierowanej na ulepszenie wyłącznie wycinka procesu technologicznego produkcji betonu, tj. procesu mieszania betonu, poprzez zwiększenie jego wydajności oraz zmniejszenie zużycia energii elektrycznej, podczas gdy z akt sprawy, w szczególności zaś wniosku i załączonych do niego opinii i informacji, jednoznacznie wynika, iż przedmiotowa inwestycja technologiczna nakierowana jest na ulepszenie całego procesu technologicznego produkcji betonu, w szczególności zaś ma na celu umożliwienie – przy użyciu jednej instalacji technologicznej – wytwarzania różnych rodzajów betonu z różnych surowców, co obecnie wymaga zastosowania wielu linii technologicznych,
2. Mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania – art. 30c ust. 3 pkt 1 u.z.p.p.r., poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo że ocena projektu przeprowadzona została w sposób naruszający prawo, a konkretnie naruszający przepis § 14 ust. 1 Załącznika 4.4 (Procedura odwoławcza w ramach PO IG) poprzez: nieskorzystanie w ramach rozstrzygania protestu z opinii ekspertów bądź zespołów doradczych, pomimo że protest dotyczył oceny merytorycznej projektu a do stwierdzenia właściwości i rzetelności przeprowadzonej oceny niezbędna jest fachowa wiedza merytoryczna, gdyż badaną okoliczność stanowiło to, czy wskazane w punktach 4-20 harmonogramu rzeczowo-finansowego, stanowiącego załącznik do wniosku, środki trwałe są ze sobą funkcjonalnie powiązane i służą realizacji inwestycji technologicznej,
3. Naruszenie prawa materialnego, a to § 7 ust. 2 pkt 11 i 12 oraz § 7 ust. 3 regulaminu przeprowadzania konkursu w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Priorytet 4, Działanie 4.3 w zw. z pkt 2 i pkt 3 kryteriów merytorycznych przyznania premii technologicznej zawartych w dokumencie "Kryteria wyboru projektów w działaniu 4.3 PO IG, zatwierdzone przez Komitet Monitorujący na posiedzeniu w dniu 30 marca 2011 r." w związku z art. 10 ust. 5 pkt 3 lit. a), b) i c) oraz art. 10 ust. 7 ustawy o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 i 9 tej ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że: wskazane w punktach 4-20 harmonogramu rzeczowo-finansowego, stanowiącego załącznik do wniosku, wydatki nie kwalifikują się do objęcia wsparciem, gdyż ujęte tam środki trwałe nie są ze sobą funkcjonalnie powiązane, albowiem objęta wnioskiem inwestycja technologiczna ograniczona jest tylko do wycinka w procesie technologicznym produkcji betonu (procesu mieszania betonu), podczas gdy rzeczone środki trwałe są w sposób oczywisty powiązane ze sobą funkcjonalnie oraz służą realizacji inwestycji technologicznej, ponieważ dla wykorzystania wszystkich funkcjonalności takiego mieszalnika, tj. możliwości wytwarzania – przy użyciu jednego zestawu urządzeń – różnych rodzajów betonu z różnych surowców, w tym pochodzących z recyklingu, niezbędne jest wykorzystanie urządzeń dostarczających surowiec (w tym przeznaczonych do recyklingu) oraz urządzeń służących obowiązkowemu badaniu i natychmiastowemu zabudowaniu różnych rodzajów betonu (również specjalistycznych), wykorzystanie zaś samego mieszalnika betonu, bez wyżej wymienionych urządzeń, uniemożliwi produkcję betonów z surowców wtórnych oraz zabudowę specjalistycznych betonów na placu budowy, czyli oznaczać będzie niewykorzystanie innowacyjności mieszalnika,
4. Mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to art. 30e u.z.p.p.r. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej przyczyn uznania, iż określone środki trwałe nie pozostają ze sobą w funkcjonalnym związku, a tym samym wydatki na te środki nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne w rozumieniu ustawy o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej, w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną tj. niewyjaśnienie przyczyn takiego wniosku choćby jednym zdaniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Na wstępie należy odnieść się do zasadniczego problemu występującego w sprawie tj. właściwego zdefiniowania inwestycji technologicznej objętej wnioskiem skarżących. Sąd pierwszej instancji podzielił w tym zakresie stanowisko Ministra Gospodarki i uznał, że przedmiotem wniosku jest realizacja inwestycji technologicznej polegającej na ulepszeniu wycinka procesu technologicznego produkcji betonu – procesu mieszania betonu poprzez zwiększenie jego wydajności oraz zmniejszenie zużycia energii elektrycznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji przyjmując powyższe ustalenie za podstawę rozstrzygnięcia, nie uwzględnił w wystarczającym zakresie treści wniosku wraz z załącznikami. Tymczasem prawidłowe określenie przedmiotu projektu rodzi istotne konsekwencje w zakresie uznania ujętych w nim wydatków za kwalifikowane, a co za tym idzie możliwości uzyskania przez wnioskodawców wsparcia.
W tym miejscu trzeba przypomnieć, że skarżący złożyli wniosek o dofinansowanie projektu pod nazwą "modyfikacja procesu budowlanego w systemie zmiennego kąta natarcia łopat". W punkcie 15 wniosku: "Charakterystyka technologii planowanej do wdrożenia w wyniku realizacji inwestycji technologicznej, stanowiącej główny przedmiot projektu. Elementy innowacyjności" skarżący podali, że istotą nowej technologii planowanej do wdrożenia jest świadczenie znacząco ulepszonej usługi budowlanej, a w szczególności wytwarzanie mieszanek betonowych w oparciu o system zmiennego kąta natarcia łopat w mieszalniku dwuwałowym. Dalej wyjaśnili, że ulepszony proces nowe technologii rozpoczyna się od gromadzenia surowców przeznaczonych do produkcji betonów, takich jak : żwiry, piaski oraz surowce wtórne stanowiące recyklowane kruszywo betonowe oraz granulat styropianowy. Uzyskanie mieszanki kruszywa wtórnego jest możliwe dzięki wykorzystaniu systemu recyklingu stwardniałego betonu (kruszarka), który służy do kruszenia stwardniałych resztek betonowych oraz innych elementów betonowych. Zastosowanie spieniarki umożliwia wstępne spienianie styropianu polegające na powiększeniu objętości granulek polistyrenu do technologicznego wymiaru umożliwiającego produkcję zapraw styrobetonowych. Następnie surowce zasypywane będą do zasobników na taśmą ważącą, skąd opadać będą na wspomnianą taśmę i za pośrednictwem taśmociągu rewersyjnego będą dostarczane do jednego z dwóch mieszalników. Optymalnie zhomogenizowany produkt po przejściu kontroli parametrów jakościowych (badania przy wykorzystaniu stworzonego laboratorium) zostanie przewieziony na miejsce zabudowy specjalistycznymi środkami transportowymi. Zabudowa w pionie ma się odbywać za pomocą pompy zapewniającej odpowiednią wydajność i jednorodność. W związku z powyższym w harmonogramie rzeczowo – finansowym skarżący ujęli, poza pozycjami bezpośrednio związanymi z nabyciem mieszalnika, system recyklingu stwardniałych mas betonowych, urządzenie do spieniania styropianu, pompę do zapraw styropianowych, pompę do betonu, aparaturę do badania betonu oraz roboty budowlano – montażowe wraz z dokumentacją projektową. W toku postępowania skarżący konsekwentnie stali na stanowisku, że istotą projektu jest ulepszenie całego procesu technologicznego produkcji betonu, a w szczególności umożliwienie wytwarzania skrajnie różnych rodzajów betonu z rozmaitych surowców, przy użyciu jednej instalacji technologicznej. Oznacza to, że jeden zespół urządzeń będzie się nadawał do wytwarzania i zabudowy wielu rodzajów betonu, z różnych rodzajów surowca, co jest niemożliwe lub nieefektywne w przypadku mieszalników o stałym kącie natarcia łopat. Podkreślali, że tylko zastosowanie całej linii technologicznej, składającej się z kruszarki, spieniarki, mieszalnika, specjalistycznych pomp zapewni pełne wykorzystanie wynalazku w postaci "Zespołu mocowań łopat do wału mieszalnika betonu". Bez któregokolwiek z tych elementów mieszalnik nie zostanie odpowiednio wykorzystany, gdyż nie będzie możliwe używanie wszystkich jego funkcji. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w opinii o nowej technologii sporządzonej przez Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechniki Wrocławskiej, dodatkowej informacji autora opinii o nowej technologii oraz opinii z [...] lipca 2013 r.
Przy tak określonym przedmiocie wniosku Sąd pierwszej instancji, akceptując stanowisko Ministra Gospodarki uznał, że planowana inwestycja technologiczna jest nakierowana wyłącznie na uzyskanie ulepszonego procesu mieszania betonu poprzez lepszą jego wydajność i oszczędność energii elektrycznej. Stanowisko to budzi wątpliwości, zwłaszcza gdy się uwzględni podany we wniosku opis projektu oraz opinie specjalistów przedstawione przez skarżących. Rozbieżności przedstawionych stanowisk są zasadnicze i mają istotny wpływ na ocenę charakteru wydatków przeznaczonych na realizację inwestycji. Podkreślenia wymaga, że w zależności od tego jak zostanie określony przedmiot inwestycji technologicznej określone elementy ujęte w harmonogramie rzeczowo – finansowym mogą lub nie, zostać uznane za niezbędne do realizacji tej inwestycji.
W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 30 maja 2008 r. inwestycja technologiczna polega na zakupie nowej technologii, jej wdrożeniu oraz uruchomieniu na jej podstawie wytwarzania nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług. Z kolei z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. wynika, że wsparcie finansowe udzielane jest na realizację inwestycji technologicznej między innymi poprzez zakup środków trwałych, które muszą być powiązane ze sobą funkcjonalnie i służyć do realizacji inwestycji technologicznej finansowanej kredytem technologicznym. Należy zauważyć, że stanowisko WSA w kwestii powiązania funkcjonalnego wydatków na środki trwałe wymienionych w pkt 4-20 harmonogramu rzeczowo – finansowego nie jest jednoznaczne. Z jednej strony Sąd pierwszej instancji zaakceptował pogląd Ministra Gospodarki, że brak jest między nimi powiązania funkcjonalnego i jednocześnie stwierdził "(...) jakkolwiek jest faktem, że co do zasady spełniają one taki warunek – w szeroko pojętym procesie technologicznym produkcji betonu". Ostatecznie nie jest jasne, czy warunek powiązania funkcjonalnego, o którym mowa w art. 10 ust. 7 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. został w ocenie WSA spełniony, czy też nie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w omawianym zakresie nie poddaje się kontroli.
Mając na uwadze dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji niedostatecznie rozważył, czy w toku procedury odwoławczej Minister Gospodarki słusznie nie skorzystał z opinii ekspertów lub zespołu doradczego (§ 14 ust. 1 Procedury odwoławczej w ramach POIG). WSA odnosząc się do tej kwestii stwierdził, że w toku rozpatrywania protestu nie poddawano ocenie skomplikowanych procesów technicznych z zakresu budownictwa, lecz ustalano, które elementy planowane do zakupu przez przedsiębiorcę są ze sobą funkcjonalnie powiązane i będą służyły realizacji inwestycji technologicznej. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że w toku procedury oceny wniosku (na etapie oceny merytorycznej), powstały zasadnicze rozbieżności, co do identyfikacji przedmiotu inwestycji technologicznej, a co za tym idzie funkcjonalnego powiązania środków trwałych oraz możliwości udzielenia wsparcia finansowego. Ponadto protest skarżących dotyczył etapu oceny merytorycznej, a Instytucja Wdrażająca zakwestionowała stanowisko zawarte w opinii o nowej technologii przygotowanej przez jednostkę naukową (specjalistów w dziedzinie budownictwa). Już te okoliczności były wystarczającym uzasadnieniem do przyjęcia, że Minister Gospodarki rozpatrując protest powinien był skorzystać z opinii ekspertów lub zespołów doradczych. Wyjaśnienia przy pomocy ekspertów wymagał nie tylko problem istnienia powiązań funkcjonalnych między środkami trwałymi planowanymi do zakupu przez skarżących, ale przede wszystkim z uwagi na występujące różnice stanowisk, właściwa identyfikacja przedmiotu inwestycji technologicznej. Kwestia ta wymagała bardzo wnikliwego rozważenia przez Sąd pierwszej instancji przed sformułowaniem stanowiska, że ocena wniosku została przeprowadzona w sposób nie naruszający prawa, czego jednak Sąd ten nie uczynił.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. ( art. 185 § 1 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło